Definitions containing the research առ : 10000 results

Անսուրբ

adj.

impure, unclean;
unholy, profane.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ երբէք կերայ խառնակ ինչ եւ անսուրբ։

Մի՛ զոք խառնակ, կամ անսուրբ ասել ի մարդկանէ. (Գծ. ՟Ժ. 14. 28։)

Զանսուրբ փայտն զպատճառս մեղաց. (Անյաղթ բարձր.։)

ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)


Անկողնակից, կցի, կցաց

s.

bed-fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Նեղասրտեալ յանկողնակցէն՝ խնդրէ զառաւօտն, զի փախստական լիցի. (Լմբ. առակ.։)


Անկողնակցութիւն, ութեան

s.

bed-fellowship.

· Calfa

NBHL (1)

Անկողնակիցն գոլ. մերձաւորութիւն առն եւ կնոջ.


Անկոչ

adj.

uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.

· Calfa

NBHL (3)

Մերթ՝ ոչ կոչեցեալ, առանց հրաւիրման. μὴ καλούμενος. non vocatus, vel invitatus.

Ընթասցո՛ւք առ Տէր, եւ անկոչ եկեսցէ առ մեզ. (Կլիմաք.։)

ԱՆԿՈՉ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ասի, որպէս անթեմ, առանց անուան սեպհական վիճակի.


Անկուած, ոց

s.

weaving, texture;
weft.

· Calfa

NBHL (2)

Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Ըստ վերնոյ խառնուածոյն անկուածոյ վակասին։ Հիւսեալս ընդ միմեանս յանկուած վակասին. (Ել. ՟Լ՟Թ. 10. 18. 19։)

Զնկար անկուածոյ ճառիս դրուատի. (Նար. առաք.։)


Անկումն, ման

s.

fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Անկումն կաթողիկոսին (յաթոռոյ)։ Սուգ առեալ վասն անկման փեսային. (Յհ. կթ.։)


Անկուշեմ, եցի

va.

to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.

· Calfa

NBHL (3)

Վազս առեալ փռնգալով, անկուշեալ՝ յետս կոյս զիշխանն ընդոստուցեալ ընկենոյր։ Ի պարարտութենէ պորտոյն անկուշեալ. (Յհ. կթ.։)

Եւ իբր անգոսնել. ստունգանել. անսաստել. կամ առ ոտն հարկանել. ընդ վայր հարկանել. ընդվզիլ. թօթվել, չսեպել.

Անգոսնեացն եւ անգուշեաց՝ մի բառ է. Շայն՝ ասորի, եւ Սէ՝ հայեցի. (Երզն. քեր.։)


Անկուռ

adj.

rough, rude, uneven, rugged.

· Calfa

NBHL (1)

Անկուռ է առաքինութեանն ճանապարհ. քանզի սակաւք են՝ որ գնան ընդ նա. եւ կո՛ւռ եւ կո՛խ՝ չարութեանն։ (Անխրատն) ի յանկուռ ճանապարհաց ոչ խոտորեալ եւ խորշեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անկոփ

adj.

not carved, unpolished, rough.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գլխոյ լեռնէն առեալ վէմս անկոփս՝ յաղթս. (Ագաթ.։)


Անկռինչ

adj.

without cries;
unable to cry out.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ կռնչէ կամ չկարէ ճիկ հանել. անբարբառ. ձանը կտրած.


Անկռիւ

adj.

without contention;
without resistance;
without quarrel.

· Calfa

NBHL (3)

Որոց (հրեշտակաց) ոչինչ այնպէս առանձինն՝ իբրեւ զանկռիւն եւ զանամբոխն (գոլ). (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Ի նոցա (դիւաց) բառնալն, եւ զմեզ մոռանալն՝ մեք անկռիւք լինէաք. (Լմբ. սղ.։)

Եւս եւ ըստ յն. ոճոյ իբր անկռուելի. անառիկ.


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

adj.

impregnable;
invincible.

· Calfa

NBHL (2)

ἅμαχος. inexpugnabilis. Անմարտնչելի. անառիկ. անպարտելի. ճէնկ իլէ ալընմազ, գարշը գօնմազ.

Ներհակս ինձ զօրացուցի՝ ապառումս եւ անկռուելիս. (Նար. ՟Ի՟Ա։)


Անկտակ

adj.

intestate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չառնէ զկտակ. առանց կտակի. կտակ չըրած. վասիյէթսիզ.


Անկրական, ի, աց

adj.

impassive, insensible.

· Calfa

NBHL (1)

Հրդեհեա՛ անկրական հրով ահաւորիդ։ Անկրական եւ անսահման սիրոյ քո։ Մի՛ առագաստեսցէ մառախուղ մեղսասիրին զանկրական լոյս էութեան քո. (Բենիկ.։)


Անկրօն, ից

adj.

irreligious.

· Calfa


Անկցորդ

adj.

disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.

· Calfa


Անհագագ

adj.

speechless;
without aspiration;
breathless.

· Calfa

NBHL (1)

Անհագագ ոմն, եւ անկենդան, եւ առ ամենայն հրաման նուազեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Անհալ

adj.

not fusible;
indissoluble;
indigest.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հալեալ. առանց հալելոյ կամ եղծման. չհալած, չաւրած. էրիմէտէն, էրիթմէտէն.


Անհաղորդ, ից

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

· Calfa

NBHL (4)

Անհաղորդ կամաց հօր երկրաւորի։ Զաւակք անհաղորդք չարեացն Սոդոմայ. (Նար. ՟Կ՟Է. եւ Նար. առաք.։)

Անհաղորդք են յետինքն բոլորիցն գերագունիցն առանձնաւորութեանց. (Դիոն. երկն.։)

Չհաղորդեալ խորհրդոյ սուրբ հաղորդութեան. եւ հատեալն ի սուրբ խորհրդոյ անտի կամ ի հաղորդակցութենէ եկեղեցւոյ. հաղորդ՝ կամ սրբութիւն չառած, մասնակցութենէ կտրած.

ՅԱստուծոյ անհաղորդ էէն յառաջ եկեալ առատ հեղմամբ (գոյք ամենայն). այս ինքն յԱստուծոյ՝ որ ըստ Աստուածութեանն է անհաղորդելի. (Դիոն. ածայ.։)


Անհամ, ից

adj.

insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.

· Calfa

NBHL (1)

Լացցո՛ւք, մի՛ անառակս եւ անհամս. (Ոսկ. փիլիպ.։) (այս ինքն անհամեստ կամ անշնորհ օրինակաւ։)


Անհամար

adj.

innumerable, infinite.

· Calfa

NBHL (3)

Զենուին արջառս եւ ոչխարս անհամարս եւ անթիւս (յն. մի բառ) ի բազմութենէ։ Մեռեալս անհամարս։ Անհամար մնացեալ են արտաքոյ այդր գրոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 5։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 12։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 14։)

Կամ ἅλογος. որոց համարն ոչ է առեալ. ոչ հաշուելի. դժուարին ի հաշուել. սայըլմազ.

Աւուրքն առաջինք անհամա՛րք լիցին, զի պղծեցաւ գլուխ ուխտի նորա. (Ծուոց. ՟Զ. 12։)


Անհամբոյր, բուրից

adj.

haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ համբոյր. անընդել. վայրենի. կատաղի. դժնդակ. անհաշտ. անողոքելի. որ ոչ համբուրէ զբարի ինչ, կամ ոչ է համբուրելի առ դժնէութեանն. անճահ. անդէպ. ἁνήμερος, ἅγριος, μαινόμενος, ἁμείλικτος, ἅσπονδος. immanis, furiosus, implacabilis.

Փորուած քարի անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)


Անհամեմատ

adj.

disproportionate;
incomparable, unparalleled, matchless.

· Calfa

NBHL (2)

Անհամեմատ առաւելութեամբք գերակայ։ Անհամեմատիւք տարբերութեամբք. (Պրպմ.։)

Անհամեմատք ի հասարակաց ծնողէս ի յերկրէ երեւին յառաջ եկեալք տեսակք կենդանեաց. (Պիտ.։)


Անհամեմատական

cf. Անհամեմատ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ միայն զփառսն Աստուծոյ կարծար անհամեմատելի ասացեալ ի սրբոյս։ Տեսանե՞ս զանհամեմատելի գործն. (Լմբ. սղ.։)


Անհամեմատաբար

adv.

incomparably, disproportionally.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσυγκρίτως. incomparabiliter. Անհամեմատ եւ անբաղդատ օրինակաւ. առանց համեմատութեան. յանչափս. պիլաթեշպիհ.


Անհամեմատութիւն, ութեան

s.

disproportion;
inequality.

· Calfa

NBHL (2)

Անհամեմատն գոլ. անբաղդատ առաւելութիւն. աննմանութիւն.

Զփառացն եւ զվայելչութեանն անհամեմատութիւն կամեցաւ ցուցանել. (Լմբ. յայտն.։)


Անհամութիւն, ութեան

s.

insipidity, ill flavour;
nauseousness.

· Calfa

NBHL (4)

Աղն եթէ ոչ զնեխութիւն եւ զանհամութիւն բառնայ (յն. եթէ ոչ յաղէ, կամ համեմէ), ո՛չ է աղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)

Պատճառք իսկ չարեաց՝ լեզուոյն անհամութիւնն է։ Այն ամենայն անհամութիւն է, եւ անհեդեդ կերպարանք. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Ծերոց անհամութիւն, երիտասարդաց վաւաշոտութիւն, պառաւանցն յայրատութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է, կամ ՟Թ։)

Նմանութեամբ, կամ ըստ հոմաձայնութեան յունին, մորոսութիւն. անխառնութիւն. անհամեստութիւն. անամօթութիւն. էտէպսիզլիք. μωρότης, կամ μώροσις, ἁκρασία, ἁναίδεια. fatuitas, intemperantia, ineptia, impudentia.


Անհայր

adj.

fatherless.

· Calfa

NBHL (3)

Առաւել զՔրիստոսէ, որ ըստ մարմնոյ ծնաւ ի կոյս մօրէ առանց մարմնաւոր հօր.

Անմայրն անհայր լինի ... Անմայր յառաջնումն, եւ անհայր յերկրորդումս։ Անհայր աստի, այլ եւ անմայր անտի. (Ածաբ. Ծն. եւ Առ որս. ՟Գ։)

Անառաջնորդ. ուր չիք հայր վանաց.


Անհանգէտ

adj.

not conformable, dissimilar, unequal;
inconsequent, not inferible.

· Calfa


Անհանգստութիւն, ութեան

s.

inquietude, uneasiness;
agitation.

· Calfa

NBHL (2)

Չառնուլն կամ չտալն զհանգիստ. րահաթսըզլըգ.

Զոր եւ ի վերայ գործեաց երաժշտականք զգուշութեամբ պահեն՝ զջիլսն թուլացուցանելով, զի մի՛ պրկմամբ անհանգստութեամբ պախումն առցէ. (Փիլ. լին.։)


Անհանդերձ

adj.

unclad, naked.

· Calfa

NBHL (1)

Պակասեալ ի հանդերձից. անվերարկու. եւ մերկ. առանց պատանաց. ἁνείμων. non vestitus, male vestitus եւ nudus եւ ἅταφος. insepultus.


Անհանդուրժական

cf. Անհանդուրժակ.

· Calfa

NBHL (3)

Գեհեն տրոյ, եւ սառնամանիք անհանդուրժականք. (Տօնակ.։)

Անհանդուրժելի արդեօք զծախիցն իցէ առնել յոլովութիւն ընչից. (Պիտ.։)

Անհանդուրժելի ճառագայթք արձակին. (ՃՃ.։)


Անհանդուրժելի

cf. Անհանդուրժակ.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանդուրժելի եղեալ լովիաս այսմ յանդիմանութեան. (Մխ. առակ.։)


Անհանճար, ից, աց

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

· Calfa

NBHL (4)

Անհանճար քան զամենեսեան զինքն անուանէ։ Առ իմաստութիւնն անհանճառք. (Ածաբ.։)

Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)

Անհանճար հոգիք ոչ ախորժեն առնուլ դեղ. (Շ. մտթ.։)

Քննէր զվրիպումն անհանճարս բարբառի. (Գէ. ես.։)


Անհանճարաբար

adv.

foolishly, imprudently.

· Calfa


Անհանճարագոյն

adj.

more or very foolish.

· Calfa


Անհաշտ

adj.

implacable, irreconcilable.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն անհաշտ հակառակորդաց. (Պիտ.։)


Անհաշտական, ի, աց

cf. Անհաշտ.

· Calfa

NBHL (2)

Անհաշտեցելոց ծնաւ համոզիչ. յն. անհաշտ ատեցելոց ծառայից. (Ոսկ. յաւետիս.։)

Ի հակառակս անհաշտելիս. (Ճշ.։)


Անհաս, ից

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

· Calfa

NBHL (6)

Ոչ եթէ զանհաս բնութենէն կարիցէ ոք ճառել։ Զանհասն զիա՞րդ ոք կարիցէ քննել։ Անհաս ի քննողաց։ Անհաս մտաց եւ խորհրդոց. (Ագաթ.։)

Անհաս իմաստից թեւոց։ Փառաց անհասից։ Ընդ հօր անհասի։ Զանհասն հրեղինաց. (Նար.։)

Անհաս մնայ բանս։ Յայտնի է բանս, եւ ըստ պարզ տեսութեան անհաս։ Վարք առաջին սրբոցն եւ բանք՝ իբր զանհաս թուին յաչս մեր. (Լմբ. սղ.։)

Անհաս լիեալ յառաջագոյն այսպիսի իմաստութեան. (Արշ.։)

Ամենայն երկնաւոր զօրութիւնքն անհաս են աստուածային փառացն. (Յճխ. ՟Գ։)

Թշնամին անհաս գոլով նորին մարդանալոյն խորհրդոյ. (Լմբ. անառակ.։)


Անհասանելի, լւոյ, լեաց

cf. Անհաս.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառոց անհասանելեաց։ Անհասանելի հեռաւոր. (Նար.։)


Անհասութիւն, ութեան

s.

incomprehensibility;
unripeness.

· Calfa

NBHL (3)

Յառաջ քան զյաւիտեանս մշտնջենաւորութեամբ եւ անհասութեամբ (յն. անհասաբար) ի հօրէ ծնեալ. (Կոչ. ՟Դ։)

Կամ չհասանելն իրաց մինչեւ առ մեզ. չանկանելն ի ձեռս.

Զսքանչացումն ընդ անհասութիւն խառնեալ։ Անհասութիւն հասողացն ... Անբան անհասութիւն. (Լմբ. էր ընդ. եւ Սղմ.։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որ չէ հաստատուն յառաքինութեան. յողդյողդ մտօք եւ կամօք. տկարամիտ. թուլամիտ. տկար.


Անհատ, ից

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

· Calfa

NBHL (12)

Անհատ եւ առանց մասանց է. (Եզնիկ.։)

Անհատ ասի եւ առ իմաստասէրս, որ յայտնէ զանձնաւորութիւնն. (Դամասկ.։)

Անհատք կոչին վասն զի բաժանելով ոչ կարեն պահել զառաջին տեսակն. (Անյաղթ պորփ.։)

Անհատ բարբառով. (Նար. ՟Ի՟Բ։)

Զանհատն վերառաքեն ի բարձունս զփառաբանութիւն. (Անան. եկեղ։)

Կամ անպակաս. անսպառ. անյագ. անվերջ. անբաւ. անհատնում. թիւքենմէզ.

Դարձեալ ասի յաւիտեան՝ որ ի գալստենէն Քրիստոսի՝ անհատն եւ անսպառն. (Խոսր.։)

Որդւոց անհատ յորդորութիւն։ Յանհատ եւ յանհամեմատ թիւս. (Նար. ՟Լ՟Ա. եւ Նար. առաք.։)

Անսպառ աղբիւր, եւ անհատ անդունդք գթութեան. (Վրդն. երգ.։)

որպէս անպակաս. անդադար, կամ անսպառ. յաւերժաբար. ի սպառ. շարունակ.

Անհատ գրեթէ զամենայն բարեփառութեանցն վայելեցին կեանս։ Որ եւ հանդերձ բազմապատիկ կենդանեացն յարատեւութեամբ՝ անհատ եւս զբանաւորիս ունի զկենդանութիւն. (Պիտ.։)

Այրէ ի սպառ՝ բայց ոչ ծախէ, անհատ պահէ միշտ ի յերեր. (Շ. եդես.։)


Անհատաբար

adv.

indivisibly, inseparably;
individually.

· Calfa

NBHL (3)

Ծնեաւ անճառապէս եւ անհատաբար. յն. անհասաբար կամ անպարիմանալի ἁπερινοήτως։

Ծընունդ անճառ ըսկըզբնատպին՝ անհատաբար քում ծընողին. (Յիսուս որդի.։)

Որ ի հարաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յորդւոյ. (Շար.։ եւ Քեր. քերթ.։)


Անհատական, ի, աց

adj.

individual, atomic.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր անսպառ. աննուազ. անհատնում. եւ անընդհատ. շարունակ.


Անհատուածելի

cf. Անհատուած.

· Calfa

NBHL (1)

Անբաժանելի. եւ առանց բաժանման.


Անհատութիւն, ութեան

s.

inexhaustibleness;
individuality.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ անսպառ յորդութիւն. աննուազութիւն.


Անհարազատ

adj.

illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի կուսէ մաքրելոյ անդրանիկ եւ անհարազատ. (Նար. առաք.։)


Անհարթ

adj.

crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.

· Calfa

NBHL (2)

Կենցաղոյս անհարթ ընթացք, կամ բերմունք։ Կարի անհարթ զիրսն տեսանեմք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Յայսպիսի իրս անհարթս՝ առ ոչ ուղիղ հայելոյ՝ կարծեցին թէ չար ինչ բնութեամբ իցէ. (Եզնիկ.։)


Անհարթութիւն, ութեան

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

· Calfa

NBHL (4)

ἁνωμαλία, τὸ ἁνώμαλον. inaequalitas, τὸ ἅστατον, inconstantia. Անհարթ գտանիլն. անհաւասարութիւն. անկարգութիւն. խառնակութիւն. յողդողդութիւն. այլափոխութիւն. կոշտութիւն, միակերպ չըլլալը. տիւզկիւնսիւզլիւք. սարփլըգ. պիգարարլըգ.

Տե՛ս, ո՛րչափ ինչ անհարթութիւնք են։ Մի միայն ճանապարհ է ազատ յայնպիսի անհարթութենէ. առաքինութիւնն. (Ոսկ. եփես. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Անհարթութիւնք ի մարմինս (ըստ խառնուածոցն) գործիցին։ Որ զայն ամենայն անհարթութիւնս տայցէ գործել. (Պիտ.։)

Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)