Definitions containing the research յո : 10000 Results

Հրաւիրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

inviting, alluring;
person invited, guest.

NBHL (1)

Երեխայութեանն օծումն զհրաւիրականն ունի դրոշմ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Հրաւիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.

NBHL (2)

Նոքա հրաւիրեցին զնա, եւ եկն առ նոսա. եւ նա հրաւիրեաց զնոսա, եւ ոչ եկին ի հարսանիսն նորա։ Հրաւիրեաց փեսայն երկրաւոր զփեսայն երկնաւոր։ Հրաւիրեցաւ ի բազմականացն, որ բազմեցուցանելոց էր զաշխարհս յարքայութեան իւրում. (Եփր. համաբ.։)

Հրաւիրեալք ի սկզբանէ։ Որ ընտրեցեր յորովայնէ զհրաւիրեալսն ի սկզբանէ։ Որ հրաւիրեցեր զյառաջագոյն ընտրեալսն, կամ զորդիս մարդկան յորդեգրութիւն։ Ի մայրութիւն քո հրաւիրեալ. (եւ այլն. Շար. եւ յայլ գիրս։)


Հրդեհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հրդեհումն.

NBHL (1)

Պատուհասին հրդեհութեամբ. (Շ. յուդ. ՟Թ։)


Հրեշտակագնաց առնեմ

See full entry →

va.

to send an embassy or a deputation;


Հրեշտակահանգէտ

See full entry →

adj.

like or resembling an angel, angelic.

NBHL (1)

Հրեշտակահանգէտ արագահասն նիկողայոս. (Ճ. ՟Գ.։)


Հրեշտակապետ, աց

See full entry →

s.

archangel, chief or prince of the angels.


Հրեշտակատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Հրեշտակատիպ.

NBHL (1)

Զարդափայլեալն գոլով։ Եւ ինքն մարիամ հրեշտակատեսիլ կուսութեամբն անկապուտ գոլով. (Զքր. կթ. յորմէ եւ Տօնակ.։)


Հրեշտակատիպ

See full entry →

adj.

of celestial form, of angelic appearance, or beauty.

NBHL (1)

Հրեշտակք, եւ հրեշտակատիպ մարդիկ։ Հրեշտակատիպ գոյութիւն. (Լմբ. յայտն.։ Գանձ.։)


Հրէայ, հրէից

See full entry →

s.

jew, hebrew, israelite;
—ք, the Jews;
թաղ հրէից, jewry, jew's ward, quarter in a town.

NBHL (1)

ՀՐԷԱՅ ἱουδαῖος judaeus. ըստ եբր. եէհուտի. այսինքն Յուդայեան. վր. եւս՝ հուրիա, եւ հուրիաստանէլի. գրի եւ յուղղականն ՀՐԵԱՅ, որպէս եւ հնչի ռմկ.։ Ազգն յուդայի երբեմն ի սահմանս երուսաղէմի. այլ յետոյ ամենայն եբրայեցիք կոչեցան հրէայ՝ որպէս յուդայեան. տե՛ս բռ. յտկ. ան. իպրանի, ըպրան, ըմրան . մանաւանդ եահուտի, ջըֆուտ. Ձայնդ հրէայ՝ իբր հեբրա՛յ. ըստ յն. է՝ էվրէ՛օս, եւ լտ. հէպրէ՛ուս. այսինքն եբրայեցի. այլ ի թարգմանութիւնս հրէայ դնի ի մեզ անդ միայն՝ ուր ըստ այլոց է եուտէ՛ոս, այսինքն յուդայեան.


Հրէաստան, ի

See full entry →

s.

Judea.


Հրէաստանեայք, եայց

See full entry →

s.

jews, hebrews, israelites.

NBHL (1)

Հրէայք. ազգ յուդայ բնակեալ ի հրէաստան.


Հրէարէն

See full entry →

adv. adj.

in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.

NBHL (1)

ՀՐԷԱՐԷՆ կամ ՀՐԷԵՐԷՆ. ἱουδαϊστί judaice. որ եւ ՀՐԷԱՅԵՐԷՆ. ՀՐԵԱՐԷՆ. եւ ՀՐԷԱԲԱՐ. Հրէից լեզուաւ կամ գրով. ըստ սովորութեան յուդայեանց. եւ Հրէական.


Հրէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

judaism.

NBHL (1)

Քարոզէի զքրիստոնէութիւն եւ զհրէութիւն միանգամայն. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Հինգկին

See full entry →

cf. Հնգապատիկ.

NBHL (2)

Հինգկին գանեցաւ. հինգկին զգայութեամբք բրածեծ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

Շռայլեալ հինգկին զգայութեամբս. (Բենիկ.։)


Հինգհեգեան

See full entry →

adj.

pentasyllabic.

NBHL (1)

Չորեքհեգեան, կամ հինգհեգեան լիցի անուն։ Թէեւ չորեքհեգեան կամ հինգհեգեան լիցին անուանքն. որպէս յովսեպոս (ի-օ-սիբ-բօս), կղաւդիոս (գլա-իւ-տի-ա-նօս). (Թր. քեր.։)


Հինեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հրոսակեմ.

NBHL (1)

Են ոմանք յիմարք, որք յայնժամ սկսանին հինել, յորժամ պարտին զգենուլ. (Ոսկիփոր.։)


Հինինումն, ման

See full entry →

s.

panting, shortness of breath.

NBHL (1)

Ձգելով ի կիտոսին քմաց զհինինումն շնչոյ. (Փիլ. յովն.։)


Հիւանդանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fall sick, to be ill.

NBHL (1)

Ո՞ հիւանդանայ, եւ ոչ ես հիւանդանամ։ Հիւանդացաւ հիւանդութիւն, ըամ մերձ ի մահ, կամ յոյժ.եւ այլն։


Հիւանդանոց, աց

See full entry →

cf. Հիւանդարան.

NBHL (1)

Փոխանակ հիւանդանոցացն յունաց. (Խոր. ՟Գ. 20։)


Հիւանդատես, աց

See full entry →

adj.

visiting the sick;
— գալ, to visit the sick.

NBHL (1)

Որ գայ ի տես հիւանդաց. եւ Որ դարմանէ զհիւանդս առընթերակայութեամբ.


Հիւանդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to fall sick, to make ill or infirm.


Հիւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.


Հիւթեղ, աց

See full entry →

adj.

full of humours, plethoric;
juicy, succulent;
— երկիր, fertile, fruitful land.

NBHL (1)

Առատ հիւթով. թանձրահող. յուռթի. (յն. վաթի՛ս, այսինքն խոր. թանձր)


Հիւսիսային

See full entry →

adj.

northern, septentrional, hyperborean, boreal.


Հիւսում, սի

See full entry →

va.

cf. Հիւսեմ.


Հիւր, ոց, ից

See full entry →

s. fig.

guest, visitor, stranger;
— անդնդոց, Jonah.

NBHL (1)

Օտար եղէ ես յեղբարց իմոց, եւ հիւր որդւոյ մօր իմոյ։ Հիւրոյն անցաւորի։ Զերախտաւոր հիւրս։ Հիւր ընդունել. եւ այլն։ Եւ նմանութեամբ, ասի յովնան ի փոր կիտին՝ Հիւր անդնդոց. յն. անդնդասուն. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 7։)


Հիքագոյն

See full entry →

adj.

very poor, wretched, miserable, pitiable.

NBHL (1)

ՀԻՔԱԳՈՅՆ կամ ՀԻԳԱԳՈՅՆ. Առաւել կամ կարի հէք. եղկելի յոյժ. թշուառագոյն.


Հիքութիւն, ութեան

See full entry →

s.

misfortune, misery, adversity, wretchedness.

NBHL (2)

Յամենայն կողմանց յորդեալ հիքութեանցն վտանկք։ Որ ամենաթշուառ հիքութեանցն եղանի պատճառ։ Եղկելիք յոյժ, եւ լի հիքութեամբ։ Կենազրաւ հիքութեամբ (այսինքն ողորմ մահուամբ). (Պիտ.։)

Յայսպիսի անհնարին հիքութիւնս կապեմք զանձինս մեր։ Յուշ առնէ նոցա զառաջին հիքութիւնն իւրեանց եւ զանարժանութիւնն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ը. եւ Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Հծծեմ, եցի

See full entry →

vn.

to whisper;
to murmur;
— ումեք յունկանէ or յունկն, to whisper in a person's ear.


Հմակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

omophagy;
ferocity.

NBHL (1)

Նոցայոցն հմակերութեանց լիցի որս. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Հմայական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Դիւթական;
—ն, cf. Դիւթութիւն.

NBHL (2)

Սեպհական հմայից կամ հմայողաց.

ՀՄԱՅԱԿԱՆՆ գ. Հմայութիւն, հմայք.


Հմայեմ, եցի

See full entry →

vn.

to divine, to augur, to prognosticate, to bewitch, to conjure, to charm, to enchant;
հմայեալ հայելիք, magic glass;
cf. Թուղթ.

NBHL (1)

Հմայեցի, զի օրհնեաց զիս աստուած յոտին քում։ Հմայելով հմայէ այր որ իբրեւ զիս է։ Արքն հմայեցին, եւ նուիրեցին, եւ քաղեցին զբանսն ի բերանոյ նորա։ Դիւթեցին դիւթութիւնս, եւ հմայեցին հմայս։ Հմայս հմայել, գաւազանս ընկենուլ։ Մի՛ հմայիցէք, եւ մի՛ հաւահարց եւ մի՛ հաւադէտք լինիցիք։ Հմայիցէ, եւ հաւահարց լինիցի.եւ այլն։


Հմութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

rawness, crudity;
cruelty.

NBHL (1)

Անմարդութիւն եւ ցուրտ հմութիւն։ Տմարդութիւն եւ հմայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4. 14. 36։)


Հմուտ, մտաց

See full entry →

adj.

well versed, erudite, learned;
practised, expert, experienced, skilful, skilled.

NBHL (1)

εἱδώς, ἑπιστάμενος sciens, peritus. (իբր հմայուտ, կամ իմաստ, եւ մուտ) Խելամուտ. գիտակ. տեղեակ. իրագէտ. ներհուն. մակացու. հասու. փորձ. վարժ. բան գիտցօղ, վարպետ.


Հմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.


Հնազանդեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հնազանդեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զյոյնս ընդ իւրեաւ նուաճեալ հնազանդէր։ Սմբատ երթեալ հնազանդէ զամենեսեան. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 50։)


Հնազանդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to obey, to submit, to subject oneself.

NBHL (2)

Յոյնք ինձ հնազանդեսցին ի ծառայութիւն. (Ագաթ.։)

Հնազանդելոցն երկբայութիւն ոչ գոյ մտանել յայն հանգիստն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)


Հնազանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obedience, submission, subjection;
homage, vassalage;
կրաւորական, կոյր —, passive or blind obedience;
non-resistance;
լաւ է — քան զզոհ ընտիր, obedience is better than sacrifice;
ի — ածել, to reduce to obedience;
գալ ի —, to return to obedience;
ունել ի հնազանդութեան, to maintain or hold in obedience.

NBHL (1)

Լաւ է հնազանդութիւն քան զճարպ խոյոց։ Իբրեւ զորդիս հնազանդութեան։ Ի հնազանդութիւն հաւատոց, կամ արդարութեան, կամ խոստովանութեան։ Որ ի հնազանդութեան կայցեն, կամ իցեն։ Ամենեքեան հնազանդութեամբ լսէին միում։ Որոց եւ ոչ առ ժամանակ մի անսացաք հնազանդութեանն եւ յն. ստորակարգութեան) եւ այլն։


Հնապատմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ancient history.

NBHL (1)

Հնապատմութեանցն կարի յոյժ հմտացեալ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հնար, ի, ից

See full entry →

s. rhet. v. imp.

means, way, expedient;
way, egress;
resource;
solicitude, utmost diligence;
industry, invention, ingenuity;
deceit, artifice, insidiousness, fraud, trick, intrigue;
style, method;
—ք պատերազմի, stratagem;
—ք հայթայթանաց, remedy, means, way;
—ք բժշկութեան, remedy, cure, medicament, medicine, physic;
չարարուեստ, չարիմաց, ճարտարիմաց or խորամանկ —ք, artfulness, craft, shuffling, artifice, cunning, dodge, intrigue, wiles and shifts;
—ս հնարել, խորհել, իմանալ, ի —ս հայթայթանաց մտանել, to bethink oneself of a device or expedient, to tax one's ingenuity, to contrive, to adopt or employ means to;
հնարել ումեք —ս, to deceive, to cheat, to dwindle, to defraud;
to plot, to machinate;
իմանալ զամենայն —ս, to be fertile in expedients;
յանհնար —ս մտանել, to be wavering, irresolute, to vacillate, to hesitate;
to know not which way to turn oneself;
զամենայն —ս հնարել, ի զանազան —ս մտանել, to bend all one's mind to, to task all one's powers of ingenuity and application, to do one's utmost, to use one's utmost endeavours, to do all or any thing one can, to strive with might and main, to try every art, to leave nothing untried, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
որպէսի —ս եւ իմանայցէ ոք, whatever artifice one may employ;
բիւր ազգի ազգի —ս հնարէր, he used a thousand stratagems;
—իւք իմն ուղղեցի, I found means to rectify;
enthymeme;
— է, — ինչ իցէ, it is possible, it can be done, it may be;
չէ —, չիք —, չիք ինչ —, it is impossible, it can't be;
it is done;
եթէ գոյր —, if it were possible;
որքան — է, as much as possible, as much as one can;
— էր նմա, he could have done it;
որ —դ ես անհնարից, Thou, to whom nothing is impossible.

NBHL (1)

Ի հնարս մտեալ ի գրաւել առ ի յինքն զյիշատակս աստուածգիտութեան։ Որքան ջանք եւ հնարք եղեն սրբոցն զմարդիկ ածել յուղղութիւն։ Ի միտս գանձին հնարք արուեստից։ Հնարիւք իւրովք զսպառազինութիւն նորա յափշտակեաց, զի տացէ հնարս նահատակաց առաքինանալ. (Յճխ.։)


Հնարագիւտ

See full entry →

s. adj.

inventor, contriver;
inventive, ingenious, clever;
— լինել, to invent, to contrive, to find out.


Հնարեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հնարիմ.

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. այսինքն Հնարս խորհել, գտանել. ճարտարեք. որ առ նախնիս առաւել ասի ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ։ Յայս միտ լինի արդեօք առնուլ զքանի մի վկայութիւնսդ. Փենեհէզ զայս գիւտս նախանձու հնարեաց գտանել վասն պսակելոյ անձին իւրոյ. (Եփր. թուոց.։)


Հնարիմաց, ից

See full entry →

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

NBHL (1)

Հնարիմաց հանճարովն գերագոյն էր յոյժ. (Կաղանկտ.։)


Հնարողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

invention, industry, art.

NBHL (1)

Որոց ըստ եգիպտական հնարողութեանն կապեալ արկեալ կախարդանօք զդեւ ի շիշ։ Ոչ յաստուծոյ կարգեցան (ջորիք), այլ ի մարդկան հնարողութենէ։ Ո՞րչափ եւս ամենահնարն, յորմէ ամենայն հանգամանք հնարողութեան բաշխեալ են. (Եզնիկ.։)


Հնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make old;
to wear out, to use up, to waste, to consume.


Հնգամատնեան

See full entry →

adj.

five-fingered.

NBHL (1)

Քանզի յոլով հնգամատնեան առնէ բնութիւն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հնգաշարժ

See full entry →

adj.

having five movements.

NBHL (1)

Ըստ հինգ զգայութեանցն, որով հնգաշարժ ազդացութեամբն միտք ներգործեն. (Պիտառ.։)


Հնգեկին

See full entry →

cf. Հնգապատիկ.

NBHL (2)

Որ զհնգեկին զգայութեամբ գոյաւորեալս, եւ այլն. (Երզն. մտթ.։)

Չորեքկին զվկայութիւնն յարմարեաց, մանաւանդ թէ հնգեկին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Հնձան, աց

See full entry →

s. fig.

press;
wine-press;
vat, trough of a wine-press;
գուբ —, must-vessel;
— հարկանել, to press, to tread grapes;
to trample, to oppress.

NBHL (2)

Հարկանէին հնձանս։ Հնձան հարի զթշնամին։ Հնձան եհար տէր կուսի դստերն յուդայ. (այսինքն կոխեաց որպէս զխաղող ճմլեալ վշտօք). եւ այլն։

ԳՈՒԲ ՀՆՁԱՆ. Նոյն իսկ գուբն հնձանի. կամ հնձանակ, փոքրիկ ընդունարանն՝ յոր մուզն քամի նախ ի հնձանէ. (Մրկ. ՟Ժ՟Բ. 1։ Ես. ՟Ե. 2.) յն. ստորահնձան կամ նախահնձան ὐπολήνιον, προλήνιον.


Հնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

oldness;
age, old age, decay;
antiquity;
relic of antiquity;
old rubbish;
—ք անւոյ, the antiquities, the ancient monuments of Ani;
— ծերութեան or ալեաց, extreme old age, hoary old age;
decrepitude;
— օձից, the slough or cast off skin of serpents.