cf. Անձանձիր.
· Calfa
ԱՆՁԱՆՁՐՈՅԹ որ եւ ԱՆՁԱՆՁԻՐ, ԱՆՁԱՆՁՐԱՆԱԼԻ. ἁκάμας, ἁκάμαντος. indefessus, infatigabilis, ἁκάματα, indefesse, sine lassitudine. Որ ոչն ձանձրանայ կամ թուլանայ. անխոնջ. եւ առանց ձանձրանալոյ. օսանմազ. եօրուլմազ.
not made by hands, natural, spiritual.
· Calfa
ἁχειροποίητος. non manu factus. որ եւ ասի առանց ձեռագործի. ոչ գործեալ ձեռամբ. ոչ կազմեալ մարդկային արհեստիւ.
that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.
· Calfa
Պէսպէս պտուղ առաքինութեանցն՝ անձեռնարկելի էր սատանայի. (Լմբ. սղ.։)
untameable, savage, wild
· Calfa
Զօրէն շանց վայրենեաց եւ անձեռնընդելից։ Յընդելեաց եւ յանձեռնընդելից յանասնոց յանբաւ կոյտս։ Զանցուցանելով եւ զվայրենագունօքն եւ զանձեռնընդելիւքն՝ զառիւծուք եւ զկոկորդիլոսիւք։ Վայրենեացն եւ անձեռնընդելեացն. (Փիլ.։)
Զանձեռնընդել չար գազանիդ։ Զանձեռնընդել վայրագիդ։ Ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ։ Եւ յերկրէն անգամ առ ի ընդոստումն երկիւղի անձեռնընդելիցն յառնել. (Պիտ.։)
that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.
· Calfa
Որոյ ձեռն ոչ հասանէ ի հոգալ զկարեւորս, կամ առնել ինչ. անբաւական. անկար. տկար. չատիկօղ.
unformed.
· Calfa
Անձեւ խայտառակութեամբ յայտնապէս պատկառեցուցանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Պա՛րտ է այսպիսեացս անձեւ հարցմանց ոչ առնել սկիզբն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)
to lose shape, to become deformed.
· Calfa
Մերկացեալ յառաքինութեան զգեստուց, եւ անձեւացեալ ի մեղացն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
unproductive, unfruitful;
ungrateful, unthankful.
· Calfa
Ամենայն բարեօք լցեալք ի նմանէ՝ անձիրք առ տուիչն երեւեցան։ Անձիրս լինել ի վերայ երախտեաց. (Ճ. ՟Գ.։)
Յագահութեան բագին՝ չտեսանես թեւս թռչնոց խանձատեալս, եւ ո՛չ անձիր եւ ճենճեր ոխեալ, այլ զմարդկան մարմինս խորովեալս. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը.) իմա՛ ըստ յն. բուրումն անախորժ եւ ճենճեր ի վեր յորձանս իմն առեալ։
ἁχάριστος. ingratus. Որ փոխան ձրից չառնէ ինչ հատուցումն գո՛նէ շնորհակալութեամբ. անճանաչօղ ձրից. ապաշնորհ. ապերախտ. էյլիք թանըմազ նամքեօր.
s. bot. fumitory.
· Calfa
որ եւ իբր ռմկ. (թերեւս ուղղագոյն,) ԱՆԾԽՈՏ. Բոյս դառնահամ, որ ի (Հին բռ.) գրի
Շահթառակ, շահթառտ. անձխոտ, եւ կանաչաց թագաւոր։ Ի բառս Գաղիան. եւ ի Բժշկարանս ՝ գրի նա եւ ԸՆՁԱԽՈՏ, ԸՆԾԱԽՈՏ. իմա՛ ո՛չ խոտ ընձու, այլ ՝ իբր խոտ ծխոյ կամ ծխոտ. համայն ծուխ. զի եւ յն. ասի καπνός եւ լտ. fumaria, fumus terrae. արաբ. եւ պրս. շահթէրիճ, շահթէրէ (թագաւոր խոտոց). բէնիրէ, բէնիսէ.
narrow;
desirable.
· Calfa
Կամ կարօտով լի. սրտառուչ. մեծափափաք. հասրէթլի. ահիզար էտէրէք.
cf. Անձկալի.
· Calfa
Լայնական հնարք, անձկական պայման։ Որքան անձկականն գիծ առ լայնականն ծիր. (Նար. ՟Գ. եւ Մծբ.։) (Կարէ նշանակել եւ կարօտական, տենչողական։)
to be narrow;
cf. Անձկամ.
· Calfa
Ի մեկնել նորա՝ անձկանայ առ նա։ Անձկացեալ եմ տեսանել զձեզ։ Անձկացեալ են առ ձեզ վասն առաւել շնորհացն Աստուծոյ՝ որ են ի ձեզ։ Անձկացեալ եմ առ ձեզ ամենեսին գթովքն Քրիստոսի Յիսուսի։ Ինքն իսկ յոյժ անձկացեալ է տեսանել. (Իմ. ՟Դ. 2։ Հռ. ՟Ա. 11։ ՟Բ. Կոր. ՟Թ. 14։ Փիլիպ. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 26։)
Յորժամ յափշտակեսցէ զանձկացեալս իւր։ Այժմ տեսանես զՔրիստոս, առ որ անձկացեալն էիր. (Ագաթ.։)
narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.
· Calfa
Ախորժեմ բարի առնել, այլ չառնէ զբան՝ իրացն անձկութիւն (կամ անծկութիւն). (Սեբեր. ՟Թ։)
Մանաւանդ՝ նեղութիւն սրտի յերեսաց նեղութեանց հասելոց. տագնապ. տառապանք. եիւրէք տառլըզը, սըգլէթ.
Յանձկութեան քում եւ ի նեղութեան քում, որով նեղեսցէ զքեզ թշնամին քո։ Նեղութիւն եւ անձկութիւն եւ մութ։ Ի նեղութեան եւ յանձկութեան։ Նեղութիւն եւ անձկութիւն ի վերայ ամենայն մարդոյ՝ որ գործէ զչար։ Նեղութի՞ւն, թէ անձկութիւն։ Զեղութիւն եւ զանձկութիւն գտի։ Յանջրդւոյ, յանձկութենէ, եւ ի թշուառութենէ. եւ այլն։
Եթէ յայտնեսցի օրն իմ անձկութեան։ Հալածեա՛ զյուսահատ անձկութեան հոգւոյս մթութիւն։ Բա՛րձ զանձկութիւնն ընդ թշուառութեանցն. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Խ. ՟Ղ՟Ա։)
ԱՆՁԿՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԱՆԾԿՈՒԹԻՒՆ. στενοχωρία, συνοχή. angustia, coarctatio. Անձուկ գոլն. ամփոփումն. նեղութիւն տեղւոյ, եւ նուազութիւն իրաց. սակաւութիւն. տառլըգ.
well formed, elegant, handsome, beautiful.
· Calfa
Զոր առեալ անձնագեղոյն։ Անձնագեղացն պարսից. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Գ. 65։)
boasting, blustering, swaggering
· Calfa
Որ անձամբ զանձն գովէ. յն. սնափառ. ինք զինքը գովօղ.
self-praise, vainglory, arrogance;
egotism.
· Calfa
Նա եւ այժմ իսկ վասն միւսոյն (այս ինքն այլոց) անձնագովութեան առնես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
որ եւ ԱՆՁՆԳՈՎՈՒԹԻՒՆ. Գովելն անձամբ զանձն. յն. սնափառութիւն. κενοδοξία.
voluntary, with good will;
free;
— կամօք, willingly.
· Calfa
Յանձնակամ մարդկանն գնալոյ ծնաւ զպառակտումն։ Ազատեսջիք ի ծառայութենէ անձնակամ գործոցն խաւարի. (Ագաթ.։)
personal;
hypostatical;
own.
· Calfa
Յանձնական էութեան իւրում զիւրն ունի, այլ վասն երեւելի արարածոցս առեալ նմանութիւն. (Ագաթ.։)
Անձնական առաքինութիւնք. (Սարկ. քհ.։)
presumption, pride, vanity.
· Calfa
Վտանգ առաջին եւ մեծագոյն՝ անձնհաճութիւն. (Խոսր. պտրգ.։)
boastful, full of vanity;
— լինել, to be extolled.
· Calfa
Պանծացեալ յանձն իւր. եւ որ ինչ է պանծալի անձին. փառացի. շքեղ.
Անձնապանծ բարեփառութիւն. (Պիտ.։)
ԱՆՁՆԱՊԱՆԾ ԼԻՆԵԼ. Պանծանալ յանձին. պարծիլ. սնափառիլ.
selfish, self-interested;
guilty of egotism;
mild, courteous.
· Calfa
Մի՛ ոք եղիցի անձնասէր, եւ մի՛ առանց համարձակութեան. (Ածաբ. ի մակաբ.։)
selfishness, self-love;
egotism.
· Calfa
Չարեացն է անաստուածութիւնն եւ անձնասիրութիւնն կառավար. (Յճխ. ՟Ե։)
ԱՆՁՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԱՆՁՆՍԻՐՈՒԹԻՒՆ. φιλαυτία. amor proprius. Սէր անձին. ինքնասիրութիւն. խնդրելն զշահ անձին, եւ ոչ զընկերին, կամ զփառս Աստուծոյ.
inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.
· Calfa
Անխորհուրդ, եւ առատատուր. (Շիր.։)
Որ ինչ լինի առանց խորհրդոյ. անմտական. վայրապար. չմտածած, անխոհեմական. թեվեքելլի. տիւշիւնմէտէն.
Որք զդրախտին զանճառս եւ զանխորհուրդս գիտացին. (Նիւս. կազմ.։)
imprudently, inconsiderately, without riflection.
· Calfa
Անխորհրդաբար եւ առանց յառաջագոյն ինչ իմանալոյ գործել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Անխորհրդաբար յառեալ յոչ իւր պատշաճագոյնն յանդ դնեսցի։ Ախորհրդաբար զայդ ասելով. (Պիտ.։)
ἁπροβουλεύτως. inconsulte, -to. Առանց խորհրդոյ, կամ կանխաւ խորհելոյ. անմտաբար. անզգայաբար. վարկպարազի. վայրապար. անպատճառ. թեվէքելլի. հէմէն շաշգըն կիպի.
thoughtlessness.
· Calfa
Եւ այս անխորհրդածութիւնս ծնունդ է կոյր մտաց, որ միայն զառժամայսն իմանայ, եւ զառաջակայսն ոչ տեսանէ. (Եղիշ. խաչել.։)
inconsiderateness, rashness, temerity.
· Calfa
Ուստի անխորհրդութիւն, անմտութիւն, եւ մահ ժամանեալ. (Համամ առակ.։)
without a bay.
· Calfa
Որ չխորշի. եւ առանց խորշելոյ, համարձակ. անպատկառ. չէքինմեյրեէք.
Մի՛ անխորշք եւ առանց երկիւղի առ այս մատիցուք. (Խոսր.։)
Անպատկառ եւ անխորշ կացի յերեսացդ Աստուծոյ. (Բենիկ.։)
inevitable.
· Calfa
cf. ԱՆԽՈՐՇ. Անպատկառ. չխըպնած. չէքինմեզ. առսըզ.
invulnerable.
· Calfa
ԱՆԽՈՑ ԱՆԽՈՑՈՏԵԼԻ Անվէր. եւ առանց խոցոտելոյ. եարասըզ.
Եթէ զանց արասցես առ նովաւ պարզամտաբար, անցեր անխոց. (Փիլ. սամփս.։)
intrepid, calm.
· Calfa
Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)
Անխուճապ առնեմ քեզ պատասխանի. (Ճ. ՟Ա.։)
unruffled, calm, peaceable;
Անխռովաբար.
· Calfa
Վասն անխռով առնելոյ զքեզ՝ հալածեցի զնա յաշխարհէ. (Խոր. ՟Բ. 78։)
Without perturbation.
· Calfa
Անխռովաբար՝ որ զամենայն գիտէր, զայս այսպէս ե՛ւ ասէր ե՛ւ առնէր։ Գոլով ի խաչին՝ զամենայն գործէր անխռովաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)
adj. adv. indifferent;
indiscreet.
· Calfa
Զտէր թողին՝ անխտիր լինել ի պոռնկութիւն։ Անխտիր եղեւ ամենայն ազգ որդւոցն Իսրայէլի, խառնակեցան ընդ հեթանոսս. (Ովս. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Եզր. 69։)
indifferently;
indiscreetly.
· Calfa
Զտէր թողին՝ անխտիր լինել ի պոռնկութիւն։ Անխտիր եղեւ ամենայն ազգ որդւոցն Իսրայէլի, խառնակեցան ընդ հեթանոսս. (Ովս. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Եզր. 69։)
cf. Անխտիր.
· Calfa
Զէշս եւ զձիս մեռելոտիս առ սովոյն վտանգի անխտիր ուտէին. (Եղիշ. ՟Գ։)
Կամ անզանազանաբար. առանց խտրանաց. ոչ որոշելով զայս կամ զայն. անաչառ. անստգիւտ. թէքլիֆսիզ. այրը սէլի էթմէյէրէք.
Անխտրաբար առնու զանունս ի վերայ երկոցունցն. (Լմբ. սղ.։)
Զոր անխտրապէս առեալ մեր՝ կապեցաք զայն նշան ընդ ամենայն նիւթս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ի վերայ բոլոր աստուածպետութեանն բոլորման է առնլի եւ անխտրապէս. (Դիոն. ածայ.։)
without interval or intermedium.
· Calfa
Սփիռ տարածանէր լիասահման եւ անխտրոց։ Անխտրոց՝ ընդ Քրիստոսի գոյք փառաւորեալք. (Նար. յիշ. եւ Նար. առաք.։)
indifference;
indiscretion.
· Calfa
ἁδιαφορία. indifferentia. Անխտիր գոլն՝ ի չարի կամ Ի բարւոյ մասին առեալ. մանաւանդ իբր անզգուշութիւն. անխիղճ համարձակութիւն, բերումն.
Որք յանխտրութենէ առ ճշդիւ վարս աստուածգիտութեանն յօժարեալք. (Բրս. հց.։)
Դադարեցին զօրք թագաւորին խառնամուխ լինել յամենայն տեղիս անխտրութեամբ. (Եղիշ. ՟Է։)
breach-less, solid.
· Calfa
Ուր չգուցէ խրամ կամ խրամատութիւն ինչ. պատառուածք չունեցօղ.
undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.
· Calfa
Ընդ անխրատ հրէիցն լուիցուք առ ի նմանէ. (Կիւրղ. գանձ.։)
dumb;
irrational.
· Calfa
ἅλογος. irrationalis, ratione et loquela carens. Ոյր չիք խօսք կամ բարբառ. անբան. անասուն. եւ անշունչ. ոչ խելք՝ ոչ լեզու ունեցօղ.
Ընդէ՞ր առնիցես ծառայ զխօսուն ոգիդ անխօս նիւթոյն՝ հօրն ամենայն չարեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
Գառն խօսուն հարցանէր վասն գառինն անխօսի. (Եփր. նին.։)
Եղեւ անխօս որպէս զորոջ առաջի կտրչի. (Շ. թղթ.։)
առանց խօսելոյ. լռութեամբ.
Զանց առնել զնովաւ անխօս. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ե։)
Եւ անճառելի. անասելի.
Անխօս մարգարիտ. անխօս ըստ այսմ ասէ, զի ոչ կարէ խօսք կամ պատմութիւն բանի առ նա ձգտել. (Լմբ. էր ընդ.։)
Եւ կոյս՝ չեւ խօսեցեալ առն.
inconsumable;
incombustible.
· Calfa
Անծերանալի եւ անծախ պարգեւաց առիթ լինել. (Արծր. ՟Գ. 2։)
Առաքեսցե՛ս զառատ հոգին, որ է անծախ ի պարգեւին. (Յիսուս որդի.։)
Զանծախ առաքինութիւնսն լիով կատարեն, եւ դանկ մի աղքատին ոչ կարկառեն. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
որ եւ ռմկ. անծախք. առանց ծախուց ընչից եղեալն. խարճսըզ. մասրաֆսըզ. ἁδάπανος. sine impensa.
ἁνάλωτος. inconsumptus, inexpugnabilis, μὴ δαπανόμενον, quod non absumitur, ἁμείωτος, imminutus. Որ ոչ ծախի. անվատնելի. անմաշելի. անվնասելի. անսպառ. անկապուտ. աննուազ. որ չի մաշիր, չի հատնիր. զայ՝ թէլէֆ օլունմազ.
without being consumed.
· Calfa
Առանց ծախեալ լինելոյ. որ եւ ԱՆԾԱԽԱՊԷՍ. անվատնելի օրինակաւ. անսպառութեամբ, եւ առատապէս.
that does not flower or blossom.
· Calfa
Ի ծառոց կէսքն ծաղկաբերք, եւ կէսքն անծաղիկք. (Վեցօր. ՟Ե։)
Ձմերանի՝ անծաղիկն եւ թառամեալն գոլ. (Նիւս. երգ.։)