Definitions containing the research գութ : 1351 Results

Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (1)

Մի՛ զերկրպագութիւնն (իբր) անխորհուրդ լքցես. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Անծանօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be unknown;
to be disguised.

NBHL (1)

Զբնութիւնն անծանօթացաւ, եւ զգութ փակեաց ի նմանէ. (Սկեւռ. աղ.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (1)

Անկցի երկիրն այն ձեզ ի վիճակ ժառանգութեան։ Տո՛ւր ինձ բաժին՝ որ անկանի յընչիցդ։ Եւ որ ինչ անկանէրն՝ նա կրէր. եւ այլն։


Անկարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to disorder.

NBHL (1)

Յանկարգութիւն դարձուցանել. խանգարել.


Անկարեկիր

See full entry →

adj.

incompassionate, cruel, inhuman;
inflexible, inexorable.

NBHL (1)

ԱՆԿԱՐԵԿԻՐ ԱՆԿԱՐԵԿԻՑ Որ ոչն կրէ յինքեան կամ չզգայ զկարիս ընկերին, եւ ոչ լինի նմին կարեկից. անգութ. գութ չունեցօղ. մէրհամեթսիզ.


Անկարծ

See full entry →

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

NBHL (1)

Անկարծ հաւատով գնա՛ ի խոստացեալ ժառանգութիւնն. (Լմբ. սղ.։)


Անկաւոր

See full entry →

cf. Յանգաւոր.

NBHL (1)

Զտուն հօր՝ կրսեր որդւոցն սովոր են տալ. բայց տեսցի անկաւորին լինել։ Ամենայն շնորհ իսկ բովանդակ յանկաւորսն երթիցէ։ Զի չվայելէ զսրբոյ եկեղեցւոյ ժառանգութիւնն յանկաւորացն հեռացուցանել, բայց եթէ անկաւորացն կամաւորութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Անկշիռ

See full entry →

adj.

that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.

NBHL (1)

Անչափ ջերմութեամբ զանկշիռ անզուգութեանցն տանին պարսաւանս. (Պիտ.։)


Անհամառօտ

See full entry →

adj.

not brief, not concise, prolix.

NBHL (1)

Անհամառօտ յոյս (Աստուած)։ Կատարեցեր զյուսոյն յերկարաձգութիւն, որ առ քեզ պահեալ անհամառօտելի. (Նար. ՟Գ. ՟Ծ՟Բ։)


Անհամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insipidity, ill flavour;
nauseousness.

NBHL (1)

Զի համեմեսցեն զանհամութիւնս իմ ստուգութեամբ աղիւն ճշմարտութեան։ Զծովն՝ անուն անհամութեան. (Ագաթ.։)


Անհանգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disparity, inequality.

NBHL (1)

Անհաւասարութիւն. անզուգութիւն. աննմանութիւն.


Անհաստատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inconstancy, instability, mutability, frailty;
fragility.

NBHL (1)

ἁστασία, τὸ ἁσύστατον. inconstantia. Անհաստատն գոլ. յողդողդութիւն. տկարութիւն. անստուգութիւն. ընդունայնութիւն.


Անհարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

NBHL (1)

ἁνωμαλία, τὸ ἁνώμαλον. inaequalitas, τὸ ἅστατον, inconstantia. Անհարթ գտանիլն. անհաւասարութիւն. անկարգութիւն. խառնակութիւն. յողդողդութիւն. այլափոխութիւն. կոշտութիւն, միակերպ չըլլալը. տիւզկիւնսիւզլիւք. սարփլըգ. պիգարարլըգ.


Անհարթչելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inevitable;
fearless, assured.

NBHL (1)

Ընդդիմակաց զօրութեանցն անհարթչելի։ Զամենասուրբ Հոգւոյդ շնորհս պարգեւեցեր ի ժառանգութիւն անհարթչելի. (Ճշ.։)


Անհաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inequality, disparity, disproportion.

NBHL (1)

ἁνισότης. inaequalitas. Պակասութիւն հաւասարութեան. առաւելութիւն կամ նուազութիւն. անզուգութիւն. աննմանութիւն. անմիաբանութիւն. խտիր. ույմազլըգ. նահէմվարի.


Անհաւաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incertitude, doubt, uncertainty;
contingency.

NBHL (1)

τὸ ἁσαφόν. Անստուգութիւն. անյայտութիւն իրաց կամ բանից. պէլիրսիզլիք.


Անհաւատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incredulity, infidelity, irreligion.

NBHL (1)

Գողութիւն, նենգութիւն, ապականութիւն, անհաւատութիւն։ Ոչ արար անդ զօրութիւնս բազումս վասն անհաւատութեան նոցա։ Հաւատամ Տէր, օգնեա՛ անհաւատութեանս իմում։ Միթէ անհաւատութիւն նոցա զԱստուծոյ հաւա՞տսն խափանէր։ Յաւետեացն Աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ։ Անհաւատութեամբն փշրեցան, եւ դու հաւատովք հաստատեցար. եւ այլն։


Այլանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

extraordinariness, uncouthness, extravagance, strangeness, oddness;
dissoluteness, irregularity of conduct.

NBHL (1)

Խաբէութեամբ եւ այլանդակութեամբ։ Ստուգութիւն եւ այլանդակութիւն. (Թղթ. բար.։)


Այռիք

See full entry →

s.

noise, brawling;
gormandizing, gormandizer.

NBHL (1)

ԱՅՌԻՔ ՊԱՅԹԻՔ. Անյայտ իմն իմաստիւք՝ զոյգ ընդ բառիցս ԵՐԳ ԱՐԲԵՑՈՒԹԻՒՆՔ, դնի իբր յն. τραγῳδία. tragoedia որ է եղերերգութիւն.


Այս, այսու, ոց

See full entry →

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

NBHL (1)

Այս ինքն է տրտմութիւն վարդապետի, այս ինքն է գութ հօր։ Այս ինքն օրէն է հաստատուն վարդապետի. (Ոսկ. յհ.։)


Այսպէս

See full entry →

adv.

thus, in this manner, in the same manner;
so.

NBHL (1)

Այսպէսն մանկավարժ։ Այսպէս բարեկարգութեամբ։ Ոչ այսպէսն ընդ պատճառաւ է. (Պիտ.։)


Այցեմ, եցի

See full entry →

va.

to visit;
to search.

NBHL (1)

Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անագան

See full entry →

adv. adj.

late, behindhand, tardily, long, slowly;
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.

NBHL (1)

Զկանուխն ոչ կապտեցի պտուղ, եւ անագանին ոչ ժամանեցի։ Ի կանուխն ժամանութիւն, եւ յանագանն յարաձգութիւն (ապագային). (Նար. ԿԸ. եւ խչ։)


Անապակ, աւ

See full entry →

adj.

pure, unmixed, neat, unadulterated.

NBHL (1)

Անապակ բարիք, կամ չարիք։ Անապակ չարութիւն կամ վայրագութիւն։ Անապակ ահիւք. (Պիտ.։)


Անառակ, աց

See full entry →

adj.

dissolute, debauched, libertine, licentious, wanton, lewd;
prodigal, profuse.

NBHL (1)

Զանառակ որդին մերձեցոյց ի հայրենի ժառանգութիւնն. (Նար.։)


Անառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

debauchery, dissoluteness, libertinism, excess, disorderly life, wantonness, lasciviousness, lust;
unchastity, prostitution.

NBHL (2)

ἁσωτία, luxuria, κῶμος, comessatio Անառակ ընթացք. անկարգութիւն. եւ զեղխութիւն. շուայտութիւն. կերուխում, մսխողութիւն. նէֆսանիլիք, շէհվէթ.

Կեայր անառակութեամբ։ Եւ ոչ յամբաստանութիւն անառակութեան։ Մի՛ անառակութեամբք, արբեցութեամբք։ Արբեցութիւնք, անառակութիւնք։ Գինեհարութեամբք, անառակութեամբ։ Զմոլեգին յայլոց կրօնից անառակութիւնս բերեալ։ Ամուսնութեանց անառակութիւն (յն. անկարգութիւն). (Ղկ.։ Տիտ.։ Հռ.։ Գաղ.։ ՟Ա. Պետ.։ Իմ. ԺԴ. 23. 26։)


Անարատ, ից

See full entry →

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

NBHL (1)

Յանեղծ եւ յանարատ եւ յանթառամ ժառանգութիւնն։ Պահեաց անարատ զսուրբ տեղի իւր. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 34։)


Անարգաբար

See full entry →

adv.

unworthily, basely, dishonourably, vilely, meanly.

NBHL (1)

Իբրեւ անարգ. անարգութեամբ. անարգանօք. ἁτίμως, ignominiose.


Անարգահատելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

disconsolate;
inconsolable.

NBHL (1)

Զոր չէ մարթ արգահատել. անողոքելի. անխնայ. խօսք չեկող, անգութ. գալպի փէք, մերհամեթսիզ.


Անարգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.

NBHL (2)

Եւ անարգութիւն նուաստութեան. խոնարհութիւն. անշքութիւն. ալչագլըգ, հագարէթ.

Աստուածն մեր՝ որ վասն մեր խոնարհեցաւ յանարգութիւն, ոչ թողցէ զմեզ յանարգանս. (Ագաթ.։)


Անարժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unworthiness.

NBHL (1)

իբր անպատեհութիւն. անտեղութիւն. անկարգութիւն, զոր չէ արժան առնել. այըպ՝ նալայըգ շէյ.


Անարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անարիութիւն.

NBHL (1)

Խենեշութիւն եւ անարութիւն։ Անարութեան եւ իգութեան առաջնորդ։ Փոխեսցին միտք մեր յերկիւղէ եւ յանարութենէ յարութիւն եւ ի քաջալերութիւն։ Անարութիւն եղջերուաց. (Փիլ.։)


Անբաժին

See full entry →

cf. Անբաժ.

NBHL (1)

Առանց բաժնի մնացեալ. որ չառնու ինքեան բաժին կամ ժառանգութիւն. միրաստան քեսիլմիշ.


Անբախտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unhappiness, misfortune, adversity.

NBHL (1)

Յատուկ է փոքրահոգութեան՝ ո՛չ բարեբախտութիւն, ո՛չ անբախտութիւն կարելն բերել. (Արիստ. առաք.։)


Անբժշկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incurable.

NBHL (1)

Անբժշկելի չարիք, կամ հեղգութիւն. (Պիտ.։)


Անգթասէր

See full entry →

cf. Անգթական.

NBHL (1)

ἁφιλόστοργος. Անմասն ի գթասիրելոյ. անգութ. խիյանէթ.


Անգին

See full entry →

adj.

inestimable, invaluable, without price.

NBHL (1)

Ձրի եւ անգին տուեալ ի ժառանգութիւն. (Երզն. լս.։)


Անգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

NBHL (1)

ἁπραξία, τὸ ἁνενέργητον. otium, cessatio, ineptio. Անգործն կալ մնալ. դադարումն ի գործոյ. դատարկութիւն. հեղգութիւն. իշսիզլիք, ավարելիք.


Անդամախեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lameness.

NBHL (1)

Անդամախեղութիւնք, սեւամաղձք, պղերգութիւնք, տկարութիւնք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

NBHL (1)

Եւ անդրէն ստացումն. նորոգութիւն.


Անդրանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

seniority, primogeniture, right of primogeniture.

NBHL (1)

Կամ երիցութիւն. աւագութիւն. առաջնութիւն. πρεσβεῖον. primas.


Անդրի, րւոյ, րեաց

See full entry →

s.

statue;
bust;
— վիթխարի, colossus.

NBHL (1)

Զկռապաշտիցն ընդ ձեռն երեւելի անդրեացն առ ինքն ձգեալ ընդունէր զերկրպագութիւնն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Անեզրական, ի, աց

See full entry →

cf. Անեզր.

NBHL (1)

Անեզրական ունի զյերկարաձգութիւն։ Անեզրական ճանապարհ, ուղեւորութիւն, զօրք. (Շ. բարձր.։ Տաղ.։ ՃՃ.։)


Անեղծ, ից

See full entry →

adj.

incorruptible, indissoluble;
indelible, not to be effaced;
inviolable.

NBHL (1)

Անեղծ հոգիդ քո է յամենեսին։ Զփառս անեղծին Աստուծոյ։ Թագաւորն յաւիտենից՝ անեղծի։ Անեղծ ժառանգութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 1։ Հռ. ՟Ա. 27։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 17։ ՟Ա. Պետ. ՟Ա. 4։)


Աներկբայ

See full entry →

adj. adv.

doubtless, indubitable, sure, certain, unquestionable, incontestable, indisputable;
doubtless, indubitably, certainly.

NBHL (1)

Աներկբայ խոստումն, կամ հաստատութիւն, կամ ստուգութիւն. (Պիտ.։)


Աներկիւղաբար

See full entry →

cf. Աներկիւղ.

NBHL (1)

Գնաց ինքն ի բաց անհոգութեամբ եւ աներկիւղս։ Յաներկիւղս յարձակեալ. (Փարպ.։)


Անզարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of any thing without ornament, disfiguration, despoliation.

NBHL (3)

Մերթ ըստ հոմաձայնութեան յունին՝ Անկարգութիւն. խառնակութիւն.

Անզարդութիւն եւ անկարգութիւն՝ աստուածայնոյն կրօնից եւ սահմանաց է լուծումն. (Դիոն. թղթ.։)

Անկարգութիւն եւ անզարդութիւն ի յօդսդ (առնէ) զշանթիս. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

See full entry →

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

NBHL (1)

Ո՛չ ներգործէ այլ։ Ո՛չ կարես այլ զլանալ ... Բարձաւ ա՛յլ դասակարգութիւն։ Ի լնուլ եօթն ամի այլ՝ խառնին յարութեան։ Աւելորդ համարեցաւ այլ աշխատ առնել ... Իսկ դու այլ առաւել խելս քան զՔրիստոսին ի քեզ խառնես. (Լմբ. համբ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. ատ.։)


Այլ, Այլ արդ

See full entry →

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

NBHL (1)

Ո՛չ ներգործէ այլ։ Ո՛չ կարես այլ զլանալ ... Բարձաւ ա՛յլ դասակարգութիւն։ Ի լնուլ եօթն ամի այլ՝ խառնին յարութեան։ Աւելորդ համարեցաւ այլ աշխատ առնել ... Իսկ դու այլ առաւել խելս քան զՔրիստոսին ի քեզ խառնես. (Լմբ. համբ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. ատ.։)


Այլ

See full entry →

adv.

besides, moreover, more.

NBHL (1)

Ո՛չ ներգործէ այլ։ Ո՛չ կարես այլ զլանալ ... Բարձաւ ա՛յլ դասակարգութիւն։ Ի լնուլ եօթն ամի այլ՝ խառնին յարութեան։ Աւելորդ համարեցաւ այլ աշխատ առնել ... Իսկ դու այլ առաւել խելս քան զՔրիստոսին ի քեզ խառնես. (Լմբ. համբ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. ատ.։)