Definitions containing the research առ : 10000 results

Անկիզելի

cf. Անկէզ.

· Calfa

NBHL (3)

Աթոռ քոյ կիզու ի շրջափայլութենէ ճառագայթիցդ, եւ զքեզ կարո՛ղ գոյ տանել անկիզելի՝ կոյսն. (Ոսկ. յաւետիս.։)

Մորենի անկիզելի։ Հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Մկրտեաց զդասս առաքելոցն ի հուրն անկիզելի. (Շար.։)

ἁκατάφλεκτος, ἁκαταφλέκτως. incombustus, sine combustione. Անկէզ. անկիզական. եւ անկիզաբար, առանց այրեցեալ գոլոյ. եւ առանց այրելոյ.


Անկին

adj.

unmarried.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անկինն է, հոգայ զՏեառն. (՟Ա. Կոր. ՟Է. 32։)


Անկիւնակալ

adj.

angular;
— վէմ՝ քար, corner-stone.

· Calfa

NBHL (1)

Զանկիւնակալ քարն առաւել ընտրութեան արժանի վարկանին։ Ի հիմունսն վէմ, եւ յանկիւնսն անկիւնակալ քար՝ զերկուս որմսն ի միասին կապել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Անկիւնաւոր, աց

adj.

angulous, angular.

· Calfa

NBHL (2)

Ի նմանէ (յերրեակ թուոյ) յառաջ խաղացեալք բոլոր անկիւնաւորաց. (Մագ. ՟Ե։)

Յոհաննու քահանայի (Սարկաւագ վարդապետի) արարեալ զանկիւնաւոր թիւսդ ի փոխաբերութենէ յերկրաչափական թեւոց (իբր ուղղանկիւնի, եռանկիւնի, քառանկիւնի, եւ այլն). անկիւնաւորաց թուոցդ վախճան մինչեւ յեօթն է. բայց այլդ (եդաւ) վասն կրթութեան մանկանց. (Սարկ. տոմ.։)


Անկղիտանամ, ացայ

vn.

to be dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրոց տենչանք, եւ օտար ընչից բաղձանք, եւ փառամոլութիւնք, որովք անկղիտանամք ի տրփանացն։ Յայսոսիկ անկղիտանամք մեք կրօնաւորքս։ Մի՛ երբէք ցանկութեամբք մարմնոյ անկղիտանալ. եւ այլն. (Սարգ. ստեպ։ Իսկ ի Հին բռ. գրի.)


Անկնիք

adj.

not marked, unsealed;
not baptized.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ մեք ընդ անկնիքսն խառնակիմք. (ՃՃ.։)


Անկշիռ

adj.

that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.

· Calfa

NBHL (2)

Ի մարմինս մեր ի յաճախութենէ լինին անկշիռ խառնուածք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)

Անկշիռ (կամ անկշեռ) վաճառեալ, եւ կամ կշռաւ. (Մխ. դտ.։)


Անկշռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկշիռ.

· Calfa

NBHL (1)

Որքանութիւն անկշռելի։ Անկշռելի բերկրանօք։ Անկշռելիս ուխտազանցութիւնս։ Որ ինձ անկշռելին է, քումդ անճառութեան չափեալ է. (Նար.։)


Անկոխ

adj.

untrodden, desert.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկիր անկոխ։ Յանկոխ երկրին։ Անապատ անկոխ։ Անկոխ ճանապարհ։ Յանկոխս (այս ինքն յանկոխ վայրս) հարին զխորանս։ Թողլոյ զնա յանապատ, եւ առցէ նոխազն յինքն զանօրէնութիւնս նոցա յանկոխն։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէնն. եւ այլն։

Ընդ անկոխ ընթացաւ սահման յատակի (այս ինքն ծովու). (Նար. առաք.։)


Անձրեւաթիւք

s.

drop of rain.

· Calfa

NBHL (1)

Շիթք անձրեւի թուեալք առ Աստուծոյ.


Անձրեւածին

adj.

that engenders rain;
copious.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ, իբր յորդառատ. առատահոս.


Անձրեւակ

s.

fine rain.

· Calfa

NBHL (1)

Զծիածանն գիտեմք. յորժամ արեգակն զճառագայթս ընդդէմ անձրեւակի ամպոյն արկանիցէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Անձրեւայոյզ

adj.

rainy.

· Calfa

NBHL (2)

Ամառն անձրեւայոյզ. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Ի պատճառս շոգոյ խոնաւութեան առնին անձրեւայոյզք. (Վեցօր. ՟Զ։) (Շիր.։)


Անճահ

adj. adv.

inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.

· Calfa

NBHL (3)

Ուռուցեալդ յանճահ ճարտարութենէ։ Անճահ առասպելք. (Սեբեր. ՟Է։)

Իբր արբեալ՝ անճահ բարբառի. (Մխ. երեմ.։)

Անճահս բարբառել. (Իգն.։)


Անճաճանչ

adj.

not brilliant, gloomy.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ անճաճանչ յիմարութեան առագաստաւ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 3։)


Անճանապարհ

cf. Անշաւիղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ջրայնոց կառավարեալ՝ ընդ անճանապարհն հետաձգէր. այս ինքն ընդ ծով. (Ճ. ՟Ա.։)


Անճար

adj.

unskilful, incapable;
irreparable, irremediable.

· Calfa

NBHL (1)

Հանճար ստուգաբանի՝ անճարիցն ճար. եւ զի՞նչ անճար եւ անյոյս ընթացք քան զմարդկան։ Հանճար ստուգաբանի անճար. այս ինքն թէ առանց խափանածոյ իմիք կատարի։ Անճար պատահմանն զգաստացուցանօղ բանին ոչ հաւանին։ Լսես ի խրատողէն զանճարիցն բանս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Անճետ

adj.

without posterity;
— առնել cf. Անճիտեմ.

· Calfa


Անճիտեմ, եցի

va.

to destroy the race of, to extirpate the posterity of.

· Calfa

NBHL (1)

Անճետ եւ անզաւակ առնել. ճէտտինի՝ զաթընը գալտըրմագ.


Անճողոպրելի, լւոյ, լեաց

adj.

inextricable.

· Calfa

NBHL (1)

(Աստուած) անճողոպրելի ըստ բնութեան պատճառ է. (Արիստ. աշխ.։)


Անմահ, ից

adj.

immortal.

· Calfa

NBHL (3)

Զբեկումն առիւծուն անմահ, այս ինքն սատանայի. (Եղիշ. դտ.։)

Լայնաբար առեալ, կամ իբր անմահական.

Անմահ մահուն դառնութիւն։ Մահուն անմահի։ Ի մահուանէ յանմահուանէ (այս ինքն յանմահէ). (Յհ. կթ.։ Նար.։ Վրդն. սղ.։ Իսկ Լմբ. սղ.)


Անմահաճաշակ

adj.

that does not taste death, immortal;
that has a foretaste of immortality.

· Calfa

NBHL (1)

Անմահաճաշակ պտղոյն (ծառոյն կենաց). (Պիտ.։)


Անմահանամ, ացայ

vn.

to be immortalized.

· Calfa

NBHL (1)

Գառն բաշխի, ազինք անմահանան. (Փարպ.։)


Անմահարար

cf. Անմահաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անմահ առնէ. անմահագործ. անմահացուցիչ, եւ անմահական.


Անմահացուցանեմ, ուցի

va.

to immortalize, to eternize.

· Calfa

NBHL (2)

Յիջանելն ի Յորդանան՝ անմահացոյց զջուրսն. (ՃՃ.) այս ինքն սրբեաց, եւ արար առողջարար հոգւոյ։

ἁθανατίζω. immortalem reddo. Անմահ առնել. տալ անմահանալ.


Անմայր

adj.

motherless.

· Calfa

NBHL (4)

Անմայր ծնունդ Հօր ի յերկինս։ Անսկիզբն Որդի՝ անմայր յառաջնումն. (Շար.։)

Ուրա՛խ լեր անմայր յառաջնումն ահա որդին գայ առ քեզ. իմա՛ անմայր յառաջնումն որդին գայ առ քեզ ո՛վ Եկեղեցի. կամ թէ եկեղեցիդ երբեմն չէիր մայր զաւակաց այնպէս՝ որպէս այժմդ ես. ըստ (Եսայ. ՟Ժ՟Դ. 1։)

Որպէս գոյացեալ յերկրի առանց մօր, զոր օրինակ եղեն Ադամ եւ Եւայ այլեւայլ օրինակաւ.

ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.


Անմատոյց

adj.

inaccessible, unapproachable.

· Calfa

NBHL (2)

Զանմատոյցն (գինի) չխառնել. (Կանոն.։)

Եւ անշաղախ. անխառն.


Անմարդ

adj.

uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.

· Calfa

NBHL (2)

Զերկիրն անմարդ առնել ի մարդկանէ. (Լմբ. ովս.։)

Գաւառք յանմարդ յամայի դարձան, կամ անմարդ եղեն. (Լաստ. ՟Ժ։)


Անմարդագոյն

adj.

more or very inhuman, — fierce, — unkind.

· Calfa

NBHL (1)

Այս վաճառ անմարդագոյն գոլ թուի ինձ քան զյուդային. (Լաստ. ՟Ժ։)


Անմարդանամ, ացայ

vn.

to be deserted, to be dispeopled.

· Calfa

NBHL (1)

Գաւառք անմարդացան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Անմարդացուցանեմ, ուցի

va.

to depopulate, to dispeople, to desolate.

· Calfa

NBHL (2)

Անմարդ առնել. անմարդաբնակ եւ անշէն կացուցանել.

Սրով եւ գերութեամբ անմարդացոյց զգաւառն։ Անմարդացուցանել խոստանայր զաշխարհն ամենայն. (Ասող. ՟Գ. 14. եւ 19։)


Անմարդութիւն, ութեան

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

· Calfa

NBHL (4)

Ո՛վ իմոյ թշուառութեանս եւ անմարդասիրութեանս. (լմբ. պտրգ։)

Պատասխանի առնէ բազում անմարդութեամբ. (ՃՃ.։)

Յաղագս առ այրն անմարդութեանդ։ Լինել անմարդութեան խստապարանոց սպասաւոր. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)

Դառնութիւն, եւ անմարդութիւն. (Նիւս. կուս.։)


Անմարթ

adj.

impossible;
very difficult;
indecent, unseemly;
— է, it is not fit;
it is impossible.

· Calfa

NBHL (3)

Անմարթ է առն հրէի հպել կամ մերձենալ առ այլազգի. (Գծ. ՟Ժ. 28։ Մի՛ երեւեսցի քեզ ասացեալս անմարթ. Պրպմ. ձ։)

Անմարթ էր զսրբութիւնսն՝ շանց առաջի արկանել։ (Լմբ. ատ.։)

Գիտասցեն զասացեալս, որք յանմարթ առ ի յանել խորխորատ կործանեցան. (Կլիմաք.։)


Անմարմին, մնոց

adj.

incorporeal, immaterial.

· Calfa


Անմարմնութիւն, ութեան

s.

incorporality.

· Calfa


Անմարտ

adj.

impregnable, invincible

· Calfa

NBHL (1)

Անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան. (Եղիշ. դտ.։)


Անմարտնչելի, լւոյ, լեաց

cf. Անմարտ.

· Calfa

NBHL (2)

Տեսե՞ր զսիրոյն գերազանցութիւն, զիարդ անմարտնչելի առնէ զմինն եւ բազմապատիկ։ Տեսե՞ր զանմարտնչելի զօրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32. 37։)

ԱՆՄԱՐՏՆՉԵԼԻ որ եւ ԱՆՄԱՐՏ. ἅμαχος, ἁκαταγώνιστος. inexpugnabilis, insuperabilis. Անյաղթելի. անկռուելի. անվանելի. անառիկ.


Անմաքուր

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

· Calfa

NBHL (2)

Անմաքուրդ յընտրելով։ Բաժակ անմաքուր։ Ի կուսութեան անմաքուր։ Իբր զանմաքուրս ի սրբութենէ։ Ի զարմէ անմաքրի։ Անմաքրից եւ պարտաւորաց։ Ձիոյ կամ քառոտնեաց անմաքրից. (Նար.։)

Չեւ սրբեալ ի նշանաց դիւահարութեան. չեւ զերծեալ իսպառ ի լլկանաց այսոյն պղծոյ. այսահար.


Անմաքրապէս

adv.

impurely, indecently.

· Calfa

NBHL (1)

Անմաքրապէս պատուել, կամ մերձենալ ի սրբութիւն, կամ համբառնալ զձեռս, կամ ի բաց մերկանալ զօծութիւն. (ՃՃ.։ Շար.։ Նար. ՟Է. եւ ՟Ղ՟Գ։)


Անմեծար

adj.

vile, abject, degraded.

· Calfa

NBHL (1)

ἅδοξος. inglorius. Ոչ մեծարեալ, անպատիւ. անարգ. անփառ.


Անմեծարգի

adj.

who desires not honour or preferment.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մեծարգի. նուաստ. անշուք. անփառունակ. որպէս յն. անպատուասէր. ἁφιλότιμος.


Անմեծարգութիւն, ութեան

s.

want of ambition, indifference to honour.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφιλοτιμία (անպատուասիրութիւն), τὸ ἁκόμπαστον, a fastu et ostentatione alienum esse. Չկամելն զմեծարանս եւ զյարգ. խորշումն ի փառաց եւ ի պատուոյ. նուաստութիւն. անփառութիւն.


Անմեկին

adj.

not clear, indistinct, not evident, not explicit, not plain;
indivisible.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ իսկ անմեկին ապաբանութիւն առնել ձեզ առ երկայնութիւն ասացելոցս. (Ոսկ. ծն.։)


Անմեկնելի, լւոյ, լեաց

adj.

inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտքն եւ թշնամանքն անմեկնելի այն էին, որ ասաց, եդից թշնամութիւն ի մէջ քո եւ այլն. (Համամ առակ.։)


Անմեղ, աց

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

· Calfa

NBHL (4)

Յղեր առ անմեղ մարդիկ, խաբէր եւ պատրէր. (Եղիշ. ՟Դ։)

Նենգաւորութեամբ վաճառել անմեղ գնողաց. (Շ. ընդհանր.։)

ԱՆՄԵՂ, ԱՆՄԵՂՍ. անմեղութեամբ, առանց յանցանաց. յանպարտս. եւ պարզմտութեամբ.

Եւայ անմեղ ետ զպատասխանին (ցօձն). ասէ. վասն միոյ առաք մեք պատուէր հրամանի. զի մի՛ կերիցուք, եւ մի՛ մեռցուք. (Եփր. ծն.։)


Անմեղադրելի, լւոյ, լեաց

adj.

excusable, pardonable

· Calfa

NBHL (1)

Անմեղադրելի առ ի քէն օրհնեալ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)


Անմեղանչական, ի, աց

adj.

impeccable;
innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Իմում ծառայից անմեղանչելիք մնան. (Արշ.։)


Անմեղութիւն, ութեան

s.

innocence;
impeccability.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլոր յանցանս շնորհեսցէ քել յանմեղութիւն. այսինքն մինչեւ իսպառ անմեղ գտանիլ կամ արդարանալ. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Անմեռ

cf. Անմահ.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնեաց զանմեռն ընդ մեռոտս. (Ագաթ.։)


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

· Calfa