cf. Անկէզ.
· Calfa
Աթոռ քոյ կիզու ի շրջափայլութենէ ճառագայթիցդ, եւ զքեզ կարո՛ղ գոյ տանել անկիզելի՝ կոյսն. (Ոսկ. յաւետիս.։)
Մորենի անկիզելի։ Հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Մկրտեաց զդասս առաքելոցն ի հուրն անկիզելի. (Շար.։)
ἁκατάφλεκτος, ἁκαταφλέκτως. incombustus, sine combustione. Անկէզ. անկիզական. եւ անկիզաբար, առանց այրեցեալ գոլոյ. եւ առանց այրելոյ.
angular;
— վէմ՝ քար, corner-stone.
· Calfa
Զանկիւնակալ քարն առաւել ընտրութեան արժանի վարկանին։ Ի հիմունսն վէմ, եւ յանկիւնսն անկիւնակալ քար՝ զերկուս որմսն ի միասին կապել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
angulous, angular.
· Calfa
Ի նմանէ (յերրեակ թուոյ) յառաջ խաղացեալք բոլոր անկիւնաւորաց. (Մագ. ՟Ե։)
Յոհաննու քահանայի (Սարկաւագ վարդապետի) արարեալ զանկիւնաւոր թիւսդ ի փոխաբերութենէ յերկրաչափական թեւոց (իբր ուղղանկիւնի, եռանկիւնի, քառանկիւնի, եւ այլն). անկիւնաւորաց թուոցդ վախճան մինչեւ յեօթն է. բայց այլդ (եդաւ) վասն կրթութեան մանկանց. (Սարկ. տոմ.։)
to be dissolute.
· Calfa
Կերակրոց տենչանք, եւ օտար ընչից բաղձանք, եւ փառամոլութիւնք, որովք անկղիտանամք ի տրփանացն։ Յայսոսիկ անկղիտանամք մեք կրօնաւորքս։ Մի՛ երբէք ցանկութեամբք մարմնոյ անկղիտանալ. եւ այլն. (Սարգ. ստեպ։ Իսկ ի Հին բռ. գրի.)
not marked, unsealed;
not baptized.
· Calfa
Իսկ մեք ընդ անկնիքսն խառնակիմք. (ՃՃ.։)
that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.
· Calfa
Ի մարմինս մեր ի յաճախութենէ լինին անկշիռ խառնուածք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)
Անկշիռ (կամ անկշեռ) վաճառեալ, եւ կամ կշռաւ. (Մխ. դտ.։)
cf. Անկշիռ.
· Calfa
Որքանութիւն անկշռելի։ Անկշռելի բերկրանօք։ Անկշռելիս ուխտազանցութիւնս։ Որ ինձ անկշռելին է, քումդ անճառութեան չափեալ է. (Նար.։)
untrodden, desert.
· Calfa
Յերկիր անկոխ։ Յանկոխ երկրին։ Անապատ անկոխ։ Անկոխ ճանապարհ։ Յանկոխս (այս ինքն յանկոխ վայրս) հարին զխորանս։ Թողլոյ զնա յանապատ, եւ առցէ նոխազն յինքն զանօրէնութիւնս նոցա յանկոխն։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէնն. եւ այլն։
Ընդ անկոխ ընթացաւ սահման յատակի (այս ինքն ծովու). (Նար. առաք.։)
fine rain.
· Calfa
Զծիածանն գիտեմք. յորժամ արեգակն զճառագայթս ընդդէմ անձրեւակի ամպոյն արկանիցէ. (Կիւրղ. ծն.։)
rainy.
· Calfa
Ամառն անձրեւայոյզ. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Ի պատճառս շոգոյ խոնաւութեան առնին անձրեւայոյզք. (Վեցօր. ՟Զ։) (Շիր.։)
inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.
· Calfa
Ուռուցեալդ յանճահ ճարտարութենէ։ Անճահ առասպելք. (Սեբեր. ՟Է։)
Իբր արբեալ՝ անճահ բարբառի. (Մխ. երեմ.։)
Անճահս բարբառել. (Իգն.։)
not brilliant, gloomy.
· Calfa
Ընդ անճաճանչ յիմարութեան առագաստաւ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 3։)
cf. Անշաւիղ.
· Calfa
Ամենայն ջրայնոց կառավարեալ՝ ընդ անճանապարհն հետաձգէր. այս ինքն ընդ ծով. (Ճ. ՟Ա.։)
unskilful, incapable;
irreparable, irremediable.
· Calfa
Հանճար ստուգաբանի՝ անճարիցն ճար. եւ զի՞նչ անճար եւ անյոյս ընթացք քան զմարդկան։ Հանճար ստուգաբանի անճար. այս ինքն թէ առանց խափանածոյ իմիք կատարի։ Անճար պատահմանն զգաստացուցանօղ բանին ոչ հաւանին։ Լսես ի խրատողէն զանճարիցն բանս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
to destroy the race of, to extirpate the posterity of.
· Calfa
Անճետ եւ անզաւակ առնել. ճէտտինի՝ զաթընը գալտըրմագ.
inextricable.
· Calfa
(Աստուած) անճողոպրելի ըստ բնութեան պատճառ է. (Արիստ. աշխ.։)
immortal.
· Calfa
Զբեկումն առիւծուն անմահ, այս ինքն սատանայի. (Եղիշ. դտ.։)
Լայնաբար առեալ, կամ իբր անմահական.
Անմահ մահուն դառնութիւն։ Մահուն անմահի։ Ի մահուանէ յանմահուանէ (այս ինքն յանմահէ). (Յհ. կթ.։ Նար.։ Վրդն. սղ.։ Իսկ Լմբ. սղ.)
that does not taste death, immortal;
that has a foretaste of immortality.
· Calfa
Անմահաճաշակ պտղոյն (ծառոյն կենաց). (Պիտ.։)
to immortalize, to eternize.
· Calfa
Յիջանելն ի Յորդանան՝ անմահացոյց զջուրսն. (ՃՃ.) այս ինքն սրբեաց, եւ արար առողջարար հոգւոյ։
ἁθανατίζω. immortalem reddo. Անմահ առնել. տալ անմահանալ.
motherless.
· Calfa
Անմայր ծնունդ Հօր ի յերկինս։ Անսկիզբն Որդի՝ անմայր յառաջնումն. (Շար.։)
Ուրա՛խ լեր անմայր յառաջնումն ահա որդին գայ առ քեզ. իմա՛ անմայր յառաջնումն որդին գայ առ քեզ ո՛վ Եկեղեցի. կամ թէ եկեղեցիդ երբեմն չէիր մայր զաւակաց այնպէս՝ որպէս այժմդ ես. ըստ (Եսայ. ՟Ժ՟Դ. 1։)
Որպէս գոյացեալ յերկրի առանց մօր, զոր օրինակ եղեն Ադամ եւ Եւայ այլեւայլ օրինակաւ.
ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.
inaccessible, unapproachable.
· Calfa
Զանմատոյցն (գինի) չխառնել. (Կանոն.։)
Եւ անշաղախ. անխառն.
uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.
· Calfa
Զերկիրն անմարդ առնել ի մարդկանէ. (Լմբ. ովս.։)
Գաւառք յանմարդ յամայի դարձան, կամ անմարդ եղեն. (Լաստ. ՟Ժ։)
more or very inhuman, — fierce, — unkind.
· Calfa
Այս վաճառ անմարդագոյն գոլ թուի ինձ քան զյուդային. (Լաստ. ՟Ժ։)
to be deserted, to be dispeopled.
· Calfa
Գաւառք անմարդացան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)
to depopulate, to dispeople, to desolate.
· Calfa
Անմարդ առնել. անմարդաբնակ եւ անշէն կացուցանել.
Սրով եւ գերութեամբ անմարդացոյց զգաւառն։ Անմարդացուցանել խոստանայր զաշխարհն ամենայն. (Ասող. ՟Գ. 14. եւ 19։)
depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.
· Calfa
Ո՛վ իմոյ թշուառութեանս եւ անմարդասիրութեանս. (լմբ. պտրգ։)
Պատասխանի առնէ բազում անմարդութեամբ. (ՃՃ.։)
Յաղագս առ այրն անմարդութեանդ։ Լինել անմարդութեան խստապարանոց սպասաւոր. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)
Դառնութիւն, եւ անմարդութիւն. (Նիւս. կուս.։)
impossible;
very difficult;
indecent, unseemly;
— է, it is not fit;
it is impossible.
· Calfa
Անմարթ է առն հրէի հպել կամ մերձենալ առ այլազգի. (Գծ. ՟Ժ. 28։ Մի՛ երեւեսցի քեզ ասացեալս անմարթ. Պրպմ. ձ։)
Անմարթ էր զսրբութիւնսն՝ շանց առաջի արկանել։ (Լմբ. ատ.։)
Գիտասցեն զասացեալս, որք յանմարթ առ ի յանել խորխորատ կործանեցան. (Կլիմաք.։)
impregnable, invincible
· Calfa
Անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Անմարտ.
· Calfa
Տեսե՞ր զսիրոյն գերազանցութիւն, զիարդ անմարտնչելի առնէ զմինն եւ բազմապատիկ։ Տեսե՞ր զանմարտնչելի զօրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32. 37։)
ԱՆՄԱՐՏՆՉԵԼԻ որ եւ ԱՆՄԱՐՏ. ἅμαχος, ἁκαταγώνιστος. inexpugnabilis, insuperabilis. Անյաղթելի. անկռուելի. անվանելի. անառիկ.
impure, filthy, indecent, obscene, vile.
· Calfa
Անմաքուրդ յընտրելով։ Բաժակ անմաքուր։ Ի կուսութեան անմաքուր։ Իբր զանմաքուրս ի սրբութենէ։ Ի զարմէ անմաքրի։ Անմաքրից եւ պարտաւորաց։ Ձիոյ կամ քառոտնեաց անմաքրից. (Նար.։)
Չեւ սրբեալ ի նշանաց դիւահարութեան. չեւ զերծեալ իսպառ ի լլկանաց այսոյն պղծոյ. այսահար.
impurely, indecently.
· Calfa
Անմաքրապէս պատուել, կամ մերձենալ ի սրբութիւն, կամ համբառնալ զձեռս, կամ ի բաց մերկանալ զօծութիւն. (ՃՃ.։ Շար.։ Նար. ՟Է. եւ ՟Ղ՟Գ։)
vile, abject, degraded.
· Calfa
ἅδοξος. inglorius. Ոչ մեծարեալ, անպատիւ. անարգ. անփառ.
who desires not honour or preferment.
· Calfa
Ոչ մեծարգի. նուաստ. անշուք. անփառունակ. որպէս յն. անպատուասէր. ἁφιλότιμος.
want of ambition, indifference to honour.
· Calfa
ἁφιλοτιμία (անպատուասիրութիւն), τὸ ἁκόμπαστον, a fastu et ostentatione alienum esse. Չկամելն զմեծարանս եւ զյարգ. խորշումն ի փառաց եւ ի պատուոյ. նուաստութիւն. անփառութիւն.
not clear, indistinct, not evident, not explicit, not plain;
indivisible.
· Calfa
Եւ ոչ իսկ անմեկին ապաբանութիւն առնել ձեզ առ երկայնութիւն ասացելոցս. (Ոսկ. ծն.։)
inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.
· Calfa
Մարտքն եւ թշնամանքն անմեկնելի այն էին, որ ասաց, եդից թշնամութիւն ի մէջ քո եւ այլն. (Համամ առակ.։)
impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.
· Calfa
Յղեր առ անմեղ մարդիկ, խաբէր եւ պատրէր. (Եղիշ. ՟Դ։)
Նենգաւորութեամբ վաճառել անմեղ գնողաց. (Շ. ընդհանր.։)
ԱՆՄԵՂ, ԱՆՄԵՂՍ. անմեղութեամբ, առանց յանցանաց. յանպարտս. եւ պարզմտութեամբ.
Եւայ անմեղ ետ զպատասխանին (ցօձն). ասէ. վասն միոյ առաք մեք պատուէր հրամանի. զի մի՛ կերիցուք, եւ մի՛ մեռցուք. (Եփր. ծն.։)
excusable, pardonable
· Calfa
Անմեղադրելի առ ի քէն օրհնեալ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
impeccable;
innocent.
· Calfa
Իմում ծառայից անմեղանչելիք մնան. (Արշ.։)
innocence;
impeccability.
· Calfa
Զբոլոր յանցանս շնորհեսցէ քել յանմեղութիւն. այսինքն մինչեւ իսպառ անմեղ գտանիլ կամ արդարանալ. (Եղիշ. հայր մեր.։)