Definitions containing the research ել : 10000 results

Անհիմն

adj.

without foundation, without base.

· Calfa

NBHL (1)

Յանհիմն խորհրդոց խօսել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Անհմուտ

adj.

unpractised, untried, new, inexperienced, ignorant.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէ հմուտ կամ հմտացեալ. տխմար. ոչ խելամուտ. անտեղեակ. անընդել. չսորված. պիվուգուֆ. ἅπειρος. imperitus.


Անհմտութիւն, ութեան

s.

inexperience, unskilfnlness, ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ զառակս մեկնեցից, որպէս զի մի՛ վնասեսցիս գերեցելովն՝ անհմտութեամբդ. (Ածաբ. մկրտ.։)


Անհնազանդ, ից

adj.

disobedient, refractory, rebellious;
— լինել, to disobey.

· Calfa


Անհնազանդիմ, եցայ

vn.

to disobey, to rebel.

· Calfa

NBHL (3)

ἁπειθέω. non pareo, inobediens sum, παρακούω, non audio. Անհնազանդ լինել. չհնազանդիլ. ստունգանել. անհաւան լինել. հեստալ. անհաւանիլ. միւդիւ օլմամագ, իդաաթ էթմէմէք.

Տեսանե՞ս, ո՛րչափ զօրաւոր է որ Աստուծոյ հնազանդի. եւ ո՛րչափ տկար, որ Աստուծոյ անհնազանդի։ Որ անհնազանդ լինի նոցա, առաքչին նոցա անհնազանդի ... Ոչ մեծ ինչ կարծէին զանհնազանդելն Քրիստոսի ... Նոյն ինքն Աստուծոյ անհնազանդին, որք Քրիստոսի անհնազանդին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)

Անհնազանդեցելոյ։ Անհնազանդելոյ. (Մամբր.։)


Անհնազանդութիւն, ութեան

s.

disobedience, transgression.

· Calfa

NBHL (3)

παρακοή, ἁθεσία, ἁπειθεία. inobedientia, praevaricatio, contumacia. Չհնազանդելն. չանսալն. անլսողութիւն. անհաւանութիւն. պատուիրանազանցութիւն. ստունգանումն. հեստութիւն. իդաաթսըզլըգ. ինատ.

Անհնազանդութեամբ միոյն մարդոյ մեղաւորք բազումք եղեն։ Խնդրել զվրէժ ամենայն անհնազանդութեան։ Ցրուեցեր զնոսա անդր վասն անհնազանդութեան իւրեանց. (Հռ. ՟Է. 19։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 6։ Դան. ՟Թ. 7։)

Կամ չհպատակելն, չլինելն ընդ իշխանութեամբ. τὸ ἁνυπότακτον. non sunjectio.


Անհնարագոյն

adj.

quite impossible;
very difficult.

· Calfa

NBHL (2)

Լռել զշնորհսն ամենեւին անհնար. իսկ ասել ինչ ըստ արժանեացն՝ առաւել անհնարագոյն. (Բրս. հց.։)

ἁδυνατώτερον, χαλεπώτερος. magis impossibile, difficilior, durior. Առաւել անհնարին. դժուարագոյն. սաստկագոյն.


Անհնարաւոր

adj.

impossible imaginary;
excessive, violent.

· Calfa

NBHL (2)

Զանհնարաւորսն ինձ համարեալս՝ ցուցանել զդոյն ինձ դիւրինս։ Որ եւ մտաց է անհնարաւոր։ Հարուածք անհնարաւորք։ Անհնարաւոր ախտիցն։ Անհնարաւոր դառնութիւն մաղձի. (Նար.։)

Ջրոց առաւելուլ անօգուտ, եւ նուազելն անհնարաւոր. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Անհնարին

adj. adv. impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.

· Calfa

NBHL (12)

որպէս յն. անմեքենայելի. ἁμήχανος. եւ անկռուելի. ἅμαχος. իբր անպարտելի՝ իրօք կամ մտօք. դժուարին, անհամար, եւ այլն.

Անբերելի. անպայման եւ անպատում, ի չարի կամ ի բարւոյ մասին. δεινός. dirus, gravis եւ magnus, validus, vehemens եւ այլն. կամ ἑξαίσιος. inauspicatus, ingens, immensus, immanis, eximius եւ այլն. դժնդակ. չարաչար. ծանր. սաստիկ. մեծ. բազում. անչափ. եավուզ. աղըր. պէօյիւք. միւպալիյէ. չօգ. իֆրաթ, ազիմ. գաթը. քէսկին.

Անհնարինս առ յաղթութիւն ասէր զեբրայեցիսն։ Ամուրն անհնարին էր առ պաշարել. յն. անյաղթելիս. եւ դժուարապաշար։ (Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 13։ ՟Ժ՟Բ. 21.)

ἁδύνατον, impossibile. Անհնար. անկարելի. անլինելի. անդարմանելի. գապիլսիզ. ջարէսիզ. միւնքիւնսիւզ.

Սաստիկ զանհնարին զգիշերն. յն. անկարելի, իմա՛ զօրութեամբ՝ ի փարատել։

Գործ մի անհնարին է կալ ի ծառայութեան, եւ այլն. (այս ինքն անտանելի). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Զանհնարին փայլումն ճառագայթիցն արգել. (Լաստ.։)

Անհնարինցն (կամ յանհնարինցն) եւ դժուարոցն վստահ եւս պարտիս լինել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։)

ՅԱՆՀՆԱՐԻՆՍ ԿՐԹԻԼ. Անհնար լինել առ դժուարութեան. անհնարանալ.

ՅԱՆՀՆԱՐԻՆ ՀՆԱՐՍ ՄՏԱՆԵԼ. ἁπορέω. Յանհնարս մտանել. վարանիլ. անճրկիլ.

Անհնարին շարժեցաւ ի մեծ սքանչելեացն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ի գլուխն անհնարի՛ն հարկանելով. (Ագաթ.։)


Անհնարութիւն, ութեան

s.

impossibility.

· Calfa

NBHL (1)

ἁδυναμία. impossibilitas, ἁπορία inopia consilii, difficultas, ἁμηχανία, haesitatio, τὰ δεινά, mala. Անհնար, կամ անհնարին գոլն. անհնարաւորութիւն, անկարութիւն. դժուարութիւն. չգտանիլն ելից իրաց. վարանք. եւ դժնդակութիւն.


Անհոգանամ, ացայ

vn.

to be neglectful, inattentive, indifferent.

· Calfa

NBHL (3)

Ազատ լինել ի հոգոց, յապահովիլ. անկասկած, կամ անփոյթ, եւ կամ անտես մնալ. էմին օլմագ. գայտը օլմամագ. իհմալ էթմէք.

Իբրեւ կատարեաց զամենայնն, յայնժամ անհոգացեալ ի գործոց իւրոց ել ի բարձրութիւն խաչին. (Լաստ. ընթերց.։)

Մի՛ ինչ ընկեցիկ եղելոց, եւ կամ անհոգացելոցն, թէ այսպէս դիպեսցի, թերատեսել. (Բրս. կանոն.։)


Անհոգութիւն, ութեան

s.

negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.

· Calfa

NBHL (2)

որպէս անփութութիւն. պղերգութիւն. ῤᾳθυμία. desidia, negligentia. հաճաթսըզլըգ. թէմպելլիք. իհմալլըգ.

Կարասցեն աներկիւղ յանհոգութեան զիւրեանցն կողմն ապրեցուցանել. (Պիտ.։)


Անհոլով

adj.

indeclinable.

· Calfa

NBHL (1)

Անհոլով ի հեշտութիւնս միտելոյ՝ յամրանայր. (Պիտ.։)


Անհոտ

adj.

without smell.

· Calfa

NBHL (1)

Անհոտ եւ անսպի առնել ի մեղաց. (Վրդն. դան.։)


Անհուն

adj.

not fordable;
unfathomable, immense.

· Calfa

NBHL (4)

Ոյր կամ ուր չիք հուն անցից. ընդ որ ոչ ոք կարէ անցանել՝ իրօք կամ մտօք. անկոխ. անեզր. անբաւ. ընդարձակ եւ լայն. անչափ. անթիւ. անսպառ. որ եւ ասի անհնարին. որպէս եւ հնարն՝ թ. հիւււնէր, է իբր հունարար, գտիչ անցից. կեչիդսիզ. ուճսուզ. նիհայէթսիզ. հատսըզ. ἅβατος. invius մանաւանդ ἅπηρος, infinitus, termino carens, ἁχανίς, vastus, immensus, եւ այլն.

Անհնար է եւ անհուն՝ ձայնակցութիւն ի յարմարութենէ եւ յանյարմարութենէ լինել երբէք։ Նոյ ետես անհուն ծով եղեալ յանկարծօրէն զամենայն երկիր. (Փիլ.։)

Անհուն բանակք։ Յանհունս աճել. (Զքր. կթ.։)

Անհուն առաւելութիւն. (Խոսր.։)


Անհուպ

adj.

that does not approach, come near, touch;
inaccessible;
distant, far.

· Calfa

NBHL (1)

Անհուպ եթերին։ Ողջունեալ զանհուպն շրթանց։ Անհուպ մատուցման դժնեայ դժրողաց։ Անհպիցն եւ անհասանելեացն ընտանեցուցեր. (Նար.։)


Անհուր

adj.

without fire;
that has no need of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուական առաւել քան զոսկի անհուր. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 12։)


Անհպատակ

adj.

insubordinate;
not subject.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր ոչ խնամարկեալ՝ հպատակելով ջանիւք. անխնամ. ἁνεπιμέλητος. curae expers.

Բժիշկք հոգ տանելով բոլորումն, եւ ոչ փոքր ինչ թողուլ անարուեստ եւ անհպատակ. (Նիւս. բն.։)


Անհպատակութիւն, ութեան

s.

insubordination

· Calfa

NBHL (1)

Յետնութիւն ի հպատակելոյ. անհնազանդութիւն.


Անհպարտ

adj.

not haughty, humble, unpretending.

· Calfa

NBHL (2)

Անհպարտս եւ անանձնգովս ուսուցանէ մեզ լինել։ Ազատ կինն զանպերճն զանհպարտն զանպարծն զարդ ունիցի. (Ոսկ. մտթ. եւ Եբր.։)

Պահել զհոգիդ քո սրբութեամբ, եւ անհպարտ խոնարհութեամբ. (Շ. այբուբ.։)


Անհրաժեշտ

adj. adv.

inevitable, indispensable, necessary;
irrevocable;
indispensably, necessarily, inevitably, irrevocably.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՀՐԱԺԱՐԵԼԻ. ἁπαραίτητος inexorabilis, inevitabilis Ուստի չէ՛ մարթ կամ չէ պարտ հրաժեշտ տալ. անխուսափելի. հարկեցուցիչ. հարկաւոր. անփոփոխ. անհնարին. գաչընմազ. փէք իգթիզալը.


Անհրահանգ

cf. Անկիրթ.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զամենայն ծանունս ծանրագոյն՝ մարդ անհրահանգ։ Մեծատուն անհրահանգ եւ առանց խրատու։ Ո՛չ բարւոք է, որք հրահանգեալ իցեն՝ ընդ անհրահանգս խօսել. (Ոսկիփոր.։)


Անհրաման

adj.

without permission or licence.

· Calfa

NBHL (2)

Յանհրաման սեղանոյ անտի (կանգնելոյ). (Եղիշ. դտ.։)

Յանհրաման կարգել յեպիսկոպոսութիւն զմեծն Իսահակ. (Խոր. ՟Գ. 50։)


Անհրապոյր

adj.

that does not allure or seduce.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆՀՐԱՊՈՅՐ ԱՆՀՐԱՊՈՒՐԵԼԻ Որ ոչ ձգի ի հրապոյրս. որ ոչն հրապուրի. անողոքելի. անխաբ. անպատիր, եւ առանց պատրանաց. ալտանմազ.

Անհրապուրելի խորհուրդ. (Ճ. ՟Բ.։)

Սահմանեալ ճշմարտապէս անհրապուրելի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Անհրաւէր

adj.

who invites nobody;
cf. Անկոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր այն՝ որ ոչ հրաւիրէ զայլս, կամ ի բարին ոչ հրաւիրի. աննուէր. անամոքելի ի լաւ անդր.


Անձայն

adj.

without voice;
mute, without sound;
consonant.

· Calfa

NBHL (6)

Զլեզուն հատանել, ապա անձայնս ի բաց տանել եւ անբանս. (Ածաբ. կիպր.։)

Անձայնից կամ անզգայից նմանօղ լինելով. (Նիւս. կուս.։)

Առանց ձայնի կամ հնչման կամ խօսելոյ.

Անձայն լռութեան փոխադրել կարծեցին զանլռելի իմաստութիւն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)

Ըստ քերականաց՝ դժուարաւ հնչելի քան զայլ բաղաձայնս.

Անձայնք ինն, բգդ, պկտ, թփք. եւ անձայնք ասին, զի առաւել քան զայլսն են չարաձայնք. (Թր. քեր.։)


Անձայնութիւն, ութեան

s.

loss of voice;
aphony.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդհատ հատումն բայից, տի՛նա առաւել եւ անձայնութիւն կրել ամենեւին։ Պատճառս անձայնութեան լինել. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. տեսական.։)

Պատուհասեցեր զծերունին անձայնութեամբ։ Այնպէս անկան, իբր զի անձայնութեամբ արգելուլ. (Ոսկ. յաւետիս. եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)

Սքանչելիք իրացն յանձայնութիւն ածին զնոսա. (Ոսկ. ղկ.։)


Անձանձրոյթ

cf. Անձանձիր.

· Calfa

NBHL (4)

Ուսուցանելով՝ անձանձրոյթ. (Խոր. ՟Գ. 67։)

Անձանձրոյթ խօսել, կամ բողոքել, պատմել, հրատարակել, աղօթել, եւ այլն. (Փարպ.։)

Անձանձրոյթ խնդրել յԱստուծոյ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Անձանձրոյթ երկասիրելովն, կամ կալով ի սպասաւորութեան։ Անձանձրոյթ պշնուն զգիշերս ողջոյն. (Պիտ.։)


Անձեռագործ

adj.

not made by hands, natural, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիսպս անձեռագործս ունելով. (Պտմ. աղեքս.։)


Անձեռնկալ

adj.

helpless, without succour.

· Calfa

NBHL (1)

Անձեռնկալ կապեալ եղկելիս ի տարակուսի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Անձեռնհաս

adj.

that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ ձեռն ոչ հասանէ ի հոգալ զկարեւորս, կամ առնել ինչ. անբաւական. անկար. տկար. չատիկօղ.


Անձեռոց, աց

s.

towel.

· Calfa

NBHL (1)

Սպասաւոր որ պատրաստէր մահիճս, կամ ջուր ի ձեռս արկանել, կամ անձեռոցս մատուցանել. (Յհ. կթ.։)


Անձեռոցիկ

s.

napkin.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւր իսկ զանձեռոցիկն ի նմանէ ի զատ յափշտակելով՝ հարստապէս նովին իսկ լնուին զբերան նորա. (Յհ. կթ.։)


Անձեւ, ի, ից

adj.

unformed.

· Calfa

NBHL (8)

Տձեւ. տգեղ. անշուք. անշնորհ. անվայելուչ. անյարմար. անպատեհ. յոռի. պիչիմսիզ. եօրտամսըզ. պէդ. ἁσχήμονος. deformis, tuepis.

Անձեւն եւ անշօշափելին. (Առ որս. ՟Է։)

Անշօշափելւոյ եւ անձեւին Աստուծոյ։ Յանձեւսն իմացութիւնս. (Դիոն.։)

Անփոփոխելի պատկեր՝ ի մեր կերպարանութեան՝ անձեւ էութեանն Հօր. (Լծ. ածաբ.։)

Զանձեւն տե՛ս, եւ զանտանելին ծանի՛ր. (ՃՃ.։)

Հերացն կտրել ցուցանէ զմաքուր եւ անձեւ կեանսն. (Դիոն.։)

Անձեւ խայտառակութեամբ յայտնապէս պատկառեցուցանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Պա՛րտ է այսպիսեացս անձեւ հարցմանց ոչ առնել սկիզբն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)


Անձեւանամ, ացայ

vn.

to lose shape, to become deformed.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՁԵՒԱՆԱԼ Տգեղանալ. անշքանալ, եւ տգեղ ինչ գործել. ἁσχημονέω. deformor, indecore perago.

Ձայնս անվայելուչս արձակել, եւ ի կապեղայս ուտել, եւ այլ մերձաւոր այսոցիկ անձեւացեալ. (Բրս. հց.։)


Անձիր

adj.

unproductive, unfruitful;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն բարեօք լցեալք ի նմանէ՝ անձիրք առ տուիչն երեւեցան։ Անձիրս լինել ի վերայ երախտեաց. (Ճ. ՟Գ.։)


Անձկալի, լւոյ, լեաց

adj.

narrow;
desirable.

· Calfa

NBHL (3)

Եղբարք իմ սիրելիք եւ անձկալիք. (Փիլիպ. ՟Դ. 1։)

Անձկալի սրտիւ ակն ունել գալստեան Քրիստոսի յերկնից, (Մաշտ.։)

ἑπιπόθητος. desiderabilis, optatus. Արժանի անձկալոյ. կարօտով սիրելի. ցանկալի. բաղձալի. տենչալի. կարօտալի. կարօտով փափաքելի, սիրուն. արզուլայաճագ. միւրատ էտէճէք.


Անձկական, ի, աց

cf. Անձկալի.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնական հնարք, անձկական պայման։ Որքան անձկականն գիծ առ լայնականն ծիր. (Նար. ՟Գ. եւ Մծբ.։) (Կարէ նշանակել եւ կարօտական, տենչողական։)


Անձկանամ, ացայ

vn.

to be narrow;
cf. Անձկամ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՁԿԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՁԿԱԼ. ποθέω, ἑπιποθέω. desidero, concupisco. Անձուկ ունել կամ կրել. կարօտանալ. ցանկանալ. փափաքել. հասրէթ չէքմէք, արզուլամագ, միւրատ էթմէք.

Ի մեկնել նորա՝ անձկանայ առ նա։ Անձկացեալ եմ տեսանել զձեզ։ Անձկացեալ են առ ձեզ վասն առաւել շնորհացն Աստուծոյ՝ որ են ի ձեզ։ Անձկացեալ եմ առ ձեզ ամենեսին գթովքն Քրիստոսի Յիսուսի։ Ինքն իսկ յոյժ անձկացեալ է տեսանել. (Իմ. ՟Դ. 2։ Հռ. ՟Ա. 11։ ՟Բ. Կոր. ՟Թ. 14։ Փիլիպ. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 26։)


Անձկանք, նաց

s. adv.

lively desire, impatience;
անձկանօք, impatiently;
սպասել անձկանօք, to wait impatiently.

· Calfa


Անձկացուցանեմ, ուցի

va.

to reduce to extremities, to force;
to narrow, to contract, to restringe.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ անձկանալ. յանձկութիւն եւ ի նեղ արկանել. նեղել. ճնշել. նեղը ձգել. սըգըյասօգմագ.


Անձկութիւն, ութեան

s.

narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.

· Calfa

NBHL (2)

Ախորժեմ բարի առնել, այլ չառնէ զբան՝ իրացն անձկութիւն (կամ անծկութիւն). (Սեբեր. ՟Թ։)

Մանաւանդ՝ նեղութիւն սրտի յերեսաց նեղութեանց հասելոց. տագնապ. տառապանք. եիւրէք տառլըզը, սըգլէթ.


Անձնագեղ, ոյ

adj.

well formed, elegant, handsome, beautiful.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցիկ եւ վայելուչ անձամբ. աղուոր. տիլպէր.

Զանձնագեղս արտաքոյ այլոցն տրոհեալ։ Զանձնագեղս եւ զվայելուչ երիտասարդն զԱշոտ. (Յհ. կթ.։)


Անձնագովութիւն, ութեան

s.

self-praise, vainglory, arrogance;
egotism.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՁՆԳՈՎՈՒԹԻՒՆ. Գովելն անձամբ զանձն. յն. սնափառութիւն. κενοδοξία.


Անձնադիւր

cf. Անձնդիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ սովորեսցիս լինել անձնադիւր եւ փափկակեաց. (Յհ. գառն.։)


Անձնախրոխտ

adj.

vain, presumptuous, haughty.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսպիսի իմն ձգին ախորժակ՝ անձնախրոխտն լինել. (Պիտ.։)


Անձնական, ի, աց

adj.

personal;
hypostatical;
own.

· Calfa

NBHL (3)

Քահանայապետն ի սրբոցն սրբոց ոչ մտանէ պճղնաւորաւն, նուիրել զանձնական արիւնն։ Զանձնական զխուճապ Աստուծոյ յինէն ի բաց փարատեցուցեալ. (Փիլ. այլաբ.։)

Յանձնական էութեան իւրում զիւրն ունի, այլ վասն երեւելի արարածոցս առեալ նմանութիւն. (Ագաթ.։)

Անձնական պատարագ լինել Աստուծոյ կենդանւոյ. (Վահր. դտ.։)


Անձնահաճութիւն, ութեան

s.

presumption, pride, vanity.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յանձնահաճութենէ կամաց արարաք զայդ, այլ ի հրամանէ սիրելի զաւակի քոյ. (ՃՃ.։)


Անձնապաշտ

adj.

that adores himself, interested, selfish, egoistical.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՁՆԱՊԱՇՏ ԼԻՆԵԼ. Անձամբ պաշտել. կամ հոգւով պաշտել.


Անձնապէս

adv.

personally;
properly;
hypostatically.

· Calfa

NBHL (2)

Զվայելս անտեսիցն անձնապէս հոգիադրկեալ. (Նար. կուս.։)

Պէտք են քահանային զնոցա ասացեալ սաղմոսերգութիւն՝ ի՛ւր անձնապէս օրհնութեամբն Աստուծոյ մատուցանել. (Խոսր.։)