Definitions containing the research ել : 10000 results

Անճարակ

cf. Անճար.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԱՆՃԱՐ. որպէս անդարմանելի. անհնարին.

Անճարակ գտեալ յելս հնարից։ Կիրք երկանց անճարակ ճեպոյ։ Անճարակ վիրացն. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)


Անճարանամ, ացայ

vn.

to be incapable;
to be without remedy, to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Յանհնարս մտանել. ճարը հատնիլ, անճրկիլ. նաջար գալմագ.


Անճետ

adj.

without posterity;
— առնել cf. Անճիտեմ.

· Calfa


Անճիտեմ, եցի

va.

to destroy the race of, to extirpate the posterity of.

· Calfa

NBHL (1)

Անճետ եւ անզաւակ առնել. ճէտտինի՝ զաթընը գալտըրմագ.


Անմահ, ից

adj.

immortal.

· Calfa

NBHL (1)

Անմահ է մարդոյս կամքն ի կենցաղս. իմա՛ կամի անմահ լինել եւ յաստիս։


Անմահական, ի, աց

adj.

immortal;
— ճաշակ, ambrosia.

· Calfa

NBHL (1)

Քերթողահայրն ասէ, մեռաւ անմահականն՝ տակաւին անմահ ի մեռելութեան մնալով. (Սանահն.։)


Անմահանամ, ացայ

vn.

to be immortalized.

· Calfa

NBHL (2)

Անմահ լինել. զգենուլ զանմահութիւն.

Եւ անվնասելի մնալ.


Անմահարար

cf. Անմահաբեր.

· Calfa

NBHL (2)

Կեանք անմահարար մահկանացու բնութեանս։ Անմահարար բաժակ։ Աղբերացն անապական, որ յետ մահուն անմահարար։ Անմահարար քո մեռելութեամբ. (Շար.։)

Անմահարար եթող արժանաւոր յիշելոց արուեստ. (Պիտ.։)


Անմահացուցանեմ, ուցի

va.

to immortalize, to eternize.

· Calfa

NBHL (3)

ἁθανατίζω. immortalem reddo. Անմահ առնել. տալ անմահանալ.

Զբովանդակ բնութիւնս անմահացուցանել զմարդոյն. (Արշ.։)

Յիջանելն ի Յորդանան՝ անմահացոյց զջուրսն. (ՃՃ.) այս ինքն սրբեաց, եւ արար առողջարար հոգւոյ։


Անմայր

adj.

motherless.

· Calfa

NBHL (3)

Իսկ յասել անդ՝

Որպէս այն՝ որոյ չյիշատակին ի գիրս հայրն եւ մայրն. այն է Մելքիսեդեկ. անասըզ.

ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.


Անմատոյց

adj.

inaccessible, unapproachable.

· Calfa

NBHL (4)

Կամ յոր չէ օրէն մատչել, կամ զոր չէ օրէն մատուցանել.

(Սաւուղ) համարձակեցաւ յանմատոյց խորհուրդն մտաբերել, որ չէր օրէն նմա մատուցանել. (Սեբեր. ՟Զ։)

Զանմատոյցն (գինի) չխառնել. (Կանոն.։)

Անմատչելի. անհպելի. անմերձենալի. ἁπρόσιτος, ἅδυτος. inaccessus.


Անմարդ

adj.

uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.

· Calfa

NBHL (4)

ἁνάνθρωπος. inhumanus. իբր Անմարդի, տմարդի. ոչ գրելի ի համար մարդկան. վատատոհմիկ, եւ անագորոյն.

Զերկիրն անմարդ առնել ի մարդկանէ. (Լմբ. ովս.։)

Մնաց պարարտ երկիրն իսրայելի անմարդ. (Լծ. նար.։)

Որ սատանայի երկրպագէ, ո՛չ մարդ, այլ անմարդ արժան է կոչել. (Աթան. ՟Ը։)


Անմարդագոյն

adj.

more or very inhuman, — fierce, — unkind.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνανθρωπότερος. inhumanior. Առաւել անմարդի. յոյժ տմարդի. անմարդասէր. անագորոյն.


Անմարդանամ, ացայ

vn.

to be deserted, to be dispeopled.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՄԱՐԴԻՄ. Դատարկանալ ի մարդոյ. անմարդ՝ անշէն անբնակ լինել.


Անմարդացուցանեմ, ուցի

va.

to depopulate, to dispeople, to desolate.

· Calfa

NBHL (2)

Անմարդ առնել. անմարդաբնակ եւ անշէն կացուցանել.

Սրով եւ գերութեամբ անմարդացոյց զգաւառն։ Անմարդացուցանել խոստանայր զաշխարհն ամենայն. (Ասող. ՟Գ. 14. եւ 19։)


Անմարդութիւն, ութեան

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս առ այրն անմարդութեանդ։ Լինել անմարդութեան խստապարանոց սպասաւոր. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)


Անմարթ

adj.

impossible;
very difficult;
indecent, unseemly;
— է, it is not fit;
it is impossible.

· Calfa

NBHL (3)

Անմարթ է առն հրէի հպել կամ մերձենալ առ այլազգի. (Գծ. ՟Ժ. 28։ Մի՛ երեւեսցի քեզ ասացեալս անմարթ. Պրպմ. ձ։)

Անմարթ էր զսրբութիւնսն՝ շանց առաջի արկանել։ (Լմբ. ատ.։)

Գիտասցեն զասացեալս, որք յանմարթ առ ի յանել խորխորատ կործանեցան. (Կլիմաք.։)


Անմարմին, մնոց

adj.

incorporeal, immaterial.

· Calfa

NBHL (5)

Անմարթ է կապեցելոյ ի մարմին՝ զանմարմնոյ բնութեան զչափ իմանալ. (Լմբ. սղ.։)

Որ անմարմին է, անմարմնովն (պիտի սրբել). (Կոչ. ՟Գ։)

Ուսունաբար Անմարմին ասին՝ զոր ինչ լինի վերացուցանել մտօք ի նիւթոյ.

Յանմարմնոցն հպեցուցանել պարս. (Խոր. հռիփս.։)

Պարտ իսկ է արդեօք անմարմնոյն՝ եւ սպասաւորութիւնն այնպէս լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)


Անմարմնական, ի, աց

cf. Անմարմին.

· Calfa

NBHL (1)

Յանմարմնականացն մտօք սլացեալ ելանեն ի բնութիւնս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անմարմնութիւն, ութեան

s.

incorporality.

· Calfa

NBHL (3)

Ընծայեցէ՛ք կոյսք զանմարմնութիւնն (իբր մեռելութիւն մարմնոյ). (Ածաբ. կիպր.։)

Ոչ Փոխելով զմարմինն յանմարմնութիւն։ Անդ յանմարմնութեան, աստ ի մարմնաւորութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։ եւ Սարկ. հանգ.։ եւս եւ Շ. թղթ.։) (Լմբ. սղ.։)

Զանմարմնութիւն ձայնին ի ձեռն նիւթական գործեաց երեւեցուցանել. (Երզն. փեր։)


Անմարտ

adj.

impregnable, invincible

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆՄԱՐՏ ԱՆՄԱՐՏԱԿԱՆ. ἅμαχος. inexpugnabilis. Ուր չկայցէ մարտ. ճէնկսիզ. եւ որում չկարէ մարտն ստնանել. անմարտնչելի. անյաղթելի. անպարտելի. գարշը գօնմազ, ալթ օլմազ.

Անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան. (Եղիշ. դտ.։)

Անմարտ եւ անարգել է։ Տեսանե՞ս զանմարտ զօրութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 8։)


Անմաքուր

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

· Calfa

NBHL (2)

Լի է գարշելի եւ անմաքուր պոռնկութեամբ. (Յայտ. ՟Ժ՟Է. 4։)

Անմաքուրդ յընտրելով։ Բաժակ անմաքուր։ Ի կուսութեան անմաքուր։ Իբր զանմաքուրս ի սրբութենէ։ Ի զարմէ անմաքրի։ Անմաքրից եւ պարտաւորաց։ Ձիոյ կամ քառոտնեաց անմաքրից. (Նար.։)


Անմաքրապէս

adv.

impurely, indecently.

· Calfa

NBHL (1)

Անմաքրապէս պատուել, կամ մերձենալ ի սրբութիւն, կամ համբառնալ զձեռս, կամ ի բաց մերկանալ զօծութիւն. (ՃՃ.։ Շար.։ Նար. ՟Է. եւ ՟Ղ՟Գ։)


Անմաքրութիւն, ութեան

s.

impurity, uncleanness, filthiness, indecency.

· Calfa

NBHL (1)

Զսրբութիւնն մատնել յանմաքրութիւն. (Յճխ. ՟Ը։)


Անմեծարգի

adj.

who desires not honour or preferment.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեծարգի կամեցաւ զանձն պահել յաշխարհի. (Երզն. մտթ.։)


Անմեծարգութիւն, ութեան

s.

want of ambition, indifference to honour.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφιλοτιμία (անպատուասիրութիւն), τὸ ἁκόμπαστον, a fastu et ostentatione alienum esse. Չկամելն զմեծարանս եւ զյարգ. խորշումն ի փառաց եւ ի պատուոյ. նուաստութիւն. անփառութիւն.


Անմեծարութիւն, ութեան

s.

want of respect;
— հիւրոց, inhospitality.

· Calfa

NBHL (2)

Չմեծարելն, չպատուելն զհիւրս. ըստ յն. օտարատեցութիւն. եւ ըստ լտ. անհիւրընկալութիւն. μισοξενία. inhospitalitas.

Օտարացն ատելութիւն, եւ հիւրոցն անմեծարութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)


Անմեկին

adj.

not clear, indistinct, not evident, not explicit, not plain;
indivisible.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ իսկ անմեկին ապաբանութիւն առնել ձեզ առ երկայնութիւն ասացելոցս. (Ոսկ. ծն.։)


Անմեղաբար

adv.

innocently.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեղաբար ոչ գիտելով ասէր զայն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Անմեղադրութիւն, ութեան

s.

excuse, apology.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գոլն մեղադրելի. ազատութիւն ի ստգտանաց։


Անմեղանամ, ացայ

vn.

to be innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեղ լինել կամ գտանիլ. անմեղութիւն զգենուլ. արդարանալ.


Անմեղանչական, ի, աց

adj.

impeccable;
innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Իմում ծառայից անմեղանչելիք մնան. (Արշ.։)


Անմեղացուցանեմ, ուցի

va.

to acquit, to declare innocent, to clear.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեղ կացուցանել. տալ անմեղանալ.


Անմեղութիւն, ութեան

s.

innocence;
impeccability.

· Calfa

NBHL (4)

ἁκακία, ἁναμαρτησία. innocentia, probitas. Չունելն զմեղս. անարատութիւն ի մեղաց. կիւնահսըզլըգ. տե՛ս (Յոբ. ՟Բ. 3։ ՟Ի՟Է. 5։ ՟Լ՟Ա. 6։ Սղմ. ՟Հ՟Է. 72։)

Փոփոխելով զմեղանչական մարմինն անմեղութիւն. (Շ. թղթ.։)

Զբոլոր յանցանս շնորհեսցէ քել յանմեղութիւն. այսինքն մինչեւ իսպառ անմեղ գտանիլ կամ արդարանալ. (Եղիշ. հայր մեր.։)

Վարին յաւազակութիւնս ի վերայ խաղացելոց անմեղութեան. (Պիտ.։)


Անմեռուկ

s. bot. purslain.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνδράχνη. portulaca. Բանջար պարարտ եւ զով, դժուարին ի մեռուցանել՝ այսինքն ի մարսել. որ եւ ՓՐՓՐԵՄ, ՓԵՐՓԵՐԱՆ. կոճկորակ. սէմիզ օթու. ֆէրֆէհէն. պագլէթ իւլ համգա.


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ Անշօշափ. անշաղախ. չիդըպլելու, եւ չիդպած. տօգանըլմազ. ել տօգանմամըշ.

Անմերձենալի եւ մաքուր պահել. (Նիւս. կուս.։)

Եւ խորշելի. հրաժարելի. հեռանալի.

ἁπρόσιτος, ἅδυτος. inaccessabilis, inaccessus. եւ այլն. Յոր ոչ լինի մերձենալ. անմատչելի. անմատոյց. եւ Անհասանելի. որուն մօտենալ չըլլար. եանաշըլմազ.


Անմիաբան

adj.

discordant, different, dissonant, diverse, divided, not agreed, at variance, contrary;
irreconcilable;
— լինել, to differ, to disagree.

· Calfa


Անմիաբանիմ, եցայ

vn.

"cf. Անմիաբան լինիմ."

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆՄԻ ԱՌՆԵԼ. Չթողուլ եւ զմի ոք. բնաջինջ առնել. կամ չթողուլ ի միասին, ցիր եւ ցան առնել.

Չմիաբանիլ. երկպառակիլ. երկբան լինել. մուխթէլիֆ օլմագ.

Հակառակ հոգւոյն խորհել անմիաբանեցան այլքն ի պատմագրաց. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Անմիջնորդ

adj. adv. without mediator.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ վասն է՞ր անմիջնորդաբար որդի աստուծոյ շարադասի՝ ոչ ուրուք ընդմիջեցելոյ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)

Յեղելոցս ոչ ինչ է՝ զոր կամելն աստուծոյ ոչ միջնորդեաց. ո՛չ ուրեմն վասն անմիջնորդաբար լինելոյն՝ վասն այսորիկ միածին, այլ վասն միայն գոլոյն նորա պտուղ հայրական. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

· Calfa

NBHL (6)

առաւել՝ որպէս Թափեալ ի մտաց. խելագար. յիմար. մորոս. անիմաստ. տգէտ. անհանճար. եւ Յիմարական. անխելք, խենդ, խեւ. ագըլսըզ, տէլի, շաշգըն. ἅφρων, ἁσύνετος, ἅνους, ἁνόητος, μωρός. amens, demens, insipiens եւ այլն.

(Ապողինար) մարդ անմիտ ընդունելով զտէրունականն։ Եթէ յանմիտ մարդ յուսացաւ, առանց մտաց արդարեւ է. զի եւ ո՛չ անմիտ կենդանի մարդն է. (Առ որս. ՟Թ։)

Մտաց մասն թուելով ոչ ունել ամենեւին՝ անմիտ թուիս ինձ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 28։)

Որոշել զիմաստունն յանմտէն. (Փարպ.։)

Հետեւեցելոց տառից, եւ գծագրաց անմտից, եւ սիղոբէից, եւ բառից անծանօթից. (Դիոն. ածայ.։)

Եւ զի անմիտ է այս, անպիտանացուացն փոյթ ունել, ծանօթ է ամենեցուն.


Անմխիթար

adj. adv.

disconsolate, inconsolable;
disconsolately.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս Անմխիթարելի. անփարատելի. անբերելի. ծանր. տխրական.

Հեծել, կամ տրտմիլ, կամ ողբալ անմխիթար. (Փարպ.։)


Անմոլար, ի, ից, աց

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

· Calfa

NBHL (5)

Զմոլորեալն յանմոլար հաստատութիւնն ածել. (Ձիլ. ել։)

Ի պարունակեալ աստեղացն՝ անմոլարքն ամենայն ընդ նմին ընդ երկնի շրջաբերեալ լինին։ Անմոլարիցն բազմութիւն անգիտելի է մարդկան. (Արիստ.։)

Երեւելիս այս երկին՝ ունի աստեղս մոլորականս եւ անմոլարս. իսկ երկրորդն այն երկին՝ ունի աստեղս բնաւին անմոլարս, ամենեւիմբ լուսաւորս, միշտ կենդանիս եւ անփոփոխելիս. (Վրք. հց. ՟Ա։)

ԱՆՄՈԼԱՐԱԲԱՐ, ԱՆՄՈԼՈՐԱՊԷՍ, ԱՆՄՈԼԱՐԱՊԷՍ. Առանց մոլորելոյ, կամ խոտորելոյ. անվրէպ. անսխալ.

Անմոլար՝ աստուածաւանդիւք առաջնորդութեամբք հետեւեցելոց ձեռն տուեալ. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)


Անմոլոր, ի, ից, աց

cf. Անմոլար.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել ըստ բ. նշ.


Անմոլորապէս

adv.

infallibly.

· Calfa

NBHL (2)

Անմոլորապէսներգործելով ի լուսաւորութիւնն քրիստոսի. (Նեղոս.։)

Որովք զիմաստիցն տեսութիւն անմոլորապէս ապագայիցն թողցեն յիշատակ։ Զորս պարտ է մեզ ի կարգիս անմոլորապէս դնել. (Սարգ. յռջբ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անմոռանալի

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

· Calfa

NBHL (3)

ἅπλαστος, ἅληστος. non oblivisendus. Զոր չէ՛ օրէն մոռանալ. յաւէժաբար յիշելի. եւ Աանմոռաց. ոչ մոռացեալ. չմոռնալու, չմոռցուելու. ունուտուլմազ.

Անմոռանալի՝ ի բարեպաշտից մարդկանէ խոստովանեսցի երիցս երանելի։ Յիշատակելն սմին նորոգի անոմռանալի. (Պիտ.։)

Անմոռանալի ունել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)


Անմուղ, մղից

adj.

indomitable, unbroken.

· Calfa

NBHL (2)

Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Գիտէ եւ ուսուցանել անբան եւ անմուղ կենդանեացն. (Մագ. ՟Խ՟Դ։)


Անմուտ

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր ոչ լինի մտանել. անմատոյց. կիրիլմէզ.

Զի՞ այդչափ փութաս յանմուտսն մտանել. (Ոսկ. մտթ.։)


Ամնռունչ, մռնչի

cf. Անմռչելի.

· Calfa


Անմտաբար

adv.

foolishly, stupidly, inconsiderately, ignorantly, rashly, madly.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ անմիտ. անմտութեամբ. անխելքի պէս, անխելքութեամբ, չմտմտալով.

Անմտաբար սահիլ, կամ ասել, թշնամանել, ի վերայ միմեանց յառնել, թողուլ զպատուիրանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։ Խոսր. պտրգ.։ Սարգ. յռջբ. ՟Դ։)


Անմտանամ, ացայ

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφρονεύομαι, ἁσυνετέω, ἁνοηταίνω. desipio, insipienter ago. Անմիտ լինել. անմտութեամբ գործել. անխելք ըլլալ, անխելք բան ընել. ագըլսզլըգ էթմէք.