Definitions containing the research յո : 10000 Results

Նարդէս, դիսի

See full entry →

s. bot.

giant-fennel, ferula.

NBHL (1)

ՆԱՐԴԷՍ ՆԱՐԴԻՒՆ ՆԱՐԴՆԷՍ ՆԱՐԴՈՍ. եբր. նէրտ. յն. լտ. նարտօս, նա՛րտուս . νάρδος nardus, silex, oleum nardeum. իտ. spigo, naro. իտ. Ազնիւ բոյս, եւ ծաղիկ, եւ իւղ նորին. կրկին ասի լինել՝ իբրեւ բանջար, եւ թուփ. ծաղիկն ծիրանագոյն՝ անուշահոտ յոյժ. եւս առաւել իւղն փնջաձեւ հասկաց, եւ մշկահոտ տերեւոց.


Նարկա

See full entry →

cf. Նարկայ.

NBHL (1)

Իսկ որ ասին նարկա, զհոմանուն ախտն յորժամ կազմեսցէ այնոցիկ՝ որ ի նա հպին ձկունքն, դիւրաւ զնոսա կարթաբար որսայ. (Փիլ. լիւս.։)


Նարմաշարժ

See full entry →

adj.

gently undulating.

NBHL (1)

Բառ անյայտ. թերեւս Նամաշարժ կամ նայաշարժ, իբր հոսանուտ, կամ տարաշարժ, բազմայոյզ.


Նարօտ, ուց

See full entry →

s.

dye, tincture, hue;
thread, ribbon or tissue of various colours;
broidery or needle-work of divers colours;
*cockade, rosette;
— կենաց, thread of life.

NBHL (1)

Կոչեն զդեւսն յաղ, յերկաթ, ի ջուր, ի նարօտս, յիւղս, ի գարի, ի յուլունս. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Նարօտաներկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dyeing.

NBHL (1)

Ի նարօտաներկութիւնս, յոստայնանկութիւնս, այլեւ յամենայն օրինակ արուեստից. (Կանոն.։)


Նաւաբաշխ

See full entry →

s.

lake.

NBHL (1)

(իբր նայաբաշխ). λίμνη palus, stagnum, lacus. Լիճ, ակմ ծովակ, ուր կայ բաժին ինչ ջրոյ կամ ծովու, (յն. լի՛մնի. յորմէ թերեւս եւ Լիմն անապատ ի ծովն բզնունեաց).


Նաւաբեկ

See full entry →

adj.

shipwrecked;
— նաւաստի, ծովագնացք, the shipwrecked mariners or people, the survivors from a wreck;
— լինել, to be shipwrecked, cast away.

NBHL (1)

Նաւաբեկեցայց եւ ի յուսոյ։ Նաւաբեկեցելումն տու՛ր ձեռն. (Ածաբ. Առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. աղք.։)


Նաւաբեկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to run aground, to strand, to founder, to be lost.

NBHL (1)

Նաւաբեկեցայց եւ ի յուսոյ։ Նաւաբեկեցելումն տու՛ր ձեռն. (Ածաբ. Առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. աղք.։)


Նաւագնաց

See full entry →

cf. Նաւագնացիկ.

NBHL (1)

Աստեղք սպասաւորեն ի գիշերի նաւագնացաց։ Զնաւագնացս նաւապետեալ յուղարկես. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։ Զքր. կթ.։)


Նաւագնացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

navigation;
voyaging;
sea-faring.

NBHL (1)

Զնաւագնացութիւն ունէին իւրեանց հակառակաշուրջ. (Փիլ. յովն.։)


Նաւագործ, աց

See full entry →

s.

ship-builder, naval constructor.

NBHL (1)

Հարկեցաւ ազդ առնել յաշխարհն նաւագործաց, յորում էին արուեստաւորք յոյժ հմուտք. (Ճ. ՟Գ.։)


Նաւակատիք, տեաց

See full entry →

s.

inauguration, dedication, consecration;
feast, festival, rejoicing;
cf. Խթումն;
առնել զ—իս շինուածոյ, to inaugurate a building;
—իս առնել սեղանոյն, to dedicate or consecrate an altar.

NBHL (2)

Կատարեցաւ տաճարն, եւ արարին նաւակատիս տանն տեառն մեծաւ ուրախութեամբ։ Ի նաւակատիս տանն տեառն։ Եղեն յայնժամ նաւակատիքն յերուսաղէմ։ Ի նաւակատիս սեղանոյն։ Այս է օրէն նաւակատեաց սեղանոյն՝ յաւուրն, յորում օծ զնա։ Շինեալ իցէ տուն նորաշէն, եւ ոչ արարեալ իցէ նմա նաւակատիս։ Գալ ի նաւակատիս պատկերին, զոր կանգնեաց արքայն նաբուքոդոնոսոր։ Երթիցուք ի գաղգաղա, եւ արասցուք նաւակատիս թագաւորութեան.եւ այլն։

Արարին նաւակատիս մեծ հարսանեաց՝ փեսայութեան դերանկին (յերկրորդ նուագի). (Արծր. ՟Գ. 3։)


Նաւաղօղակ, աց

See full entry →

adj. s.

sea-faring;
navigator, voyager.


Նաւամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

naval engagement;
mock sea-fight, naumachy.

NBHL (1)

Էր եւ տուն մեծ, յորում գրեալ էր նաւամարտութիւն քսերքսի ընդ աթենացիս. (Պտմ. աղեքս.։)


Նաւապետ, աց

See full entry →

s.

captain, commander.


Նաւաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to steer a ship.

NBHL (1)

Զիմանալի զիշխանն եւ զառաջնորդն եւ զնախկինն, յորմէ այլքն տիրին եւ վարին եւ նաւաստին։ Ընդ նաւաստողին՝ միայն ընդ գեղեցկութիւն հրաշացեալ է (անմիտն), ոչ ընդ գործն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. նխ. ՟Ա։)


Նաւատորմ, ի

See full entry →

cf. Նաւատորմիլ.

NBHL (1)

Հերակլեայ ա՛յլ յունական նաւատորմիղս տանել ընդ իւր. (Եւս. քր.։)


Նաւատորմիղ

See full entry →

cf. Նաւատորմիլ.

NBHL (1)

Հերակլեայ ա՛յլ յունական նաւատորմիղս տանել ընդ իւր. (Եւս. քր.։)


Նաւարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sail, to navigate, to go to sea;
cf. Հողմ.

NBHL (1)

Ամենայն կազմածովք պատրաստ լինել ի նաւարկել։ Հարցեալ՝ թէ յո՛ ուրեք նաւարկիցէ։ Առագաստ ձգեալ՝ նաւարկել ի հայս կամէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նաւթ, ից

See full entry →

s.

naphtha.

NBHL (1)

որ եւ յայլ լեզուս՝ նաֆթ, նա՛ֆթի, նա՛ֆթիա, նըֆթ, նիֆթ, նէֆթ եաղը. νάφθη, -θα, -θας naphtha. Ազգ կպրոյ՝ լոյծ եւ դիւրավառ եւ դժուարաշէջ, որ եւ ԱՆՇԷՋ ասի առ յոյս ἅσφαλτος bitumen, pix.


Նաւորդ, աց

See full entry →

s.

navigator;
passenger;
cf. Նաւաստ;
—ք արգեայ, the Argonauts.

NBHL (1)

Ամբոխեալ նաւորդքն ի ծովէն՝ ընկեցին վիճակ յովնանու. (Երզն. մտթ.։)


Նաւուղիղ, ղղի

See full entry →

cf. Նաւուղղակ.

NBHL (3)

Ծովու ալեկոծութիւնք հարկանին նաւուղղին յուղղընթաց ճանապարհէն. (Եփր. աւետար.։)

Եւ ոչ զնաւուղիղ գովեմ, որ փոխանակ զօրանալոյ առ նաւեալսն՝ ործացեալ եւ լքեալ. (Բրս. յուդիտ.։)

Նաւուղիղքն՝ որք յուսահատին ի ծովու, զնաւն հողմո՛յն մատնեն։ Նաւուղիղն արտաքսեցաւ ի նաւէն, եւ կուրն ոչ ընկղմեցաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. եւ Ոսկ. ի մելիտ.։)


Նափորտ, ի, ամբ, ունք

See full entry →

s.

cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.

NBHL (1)

Ի վերայ սկուտեղն կայր նափորտ մի բեհեզեայ ծալեալ եւ եդեալ։ Նափորտն բեհեզեայ, եւ գունդն ոսկի՝ որ կայր ի վերայ նափորտին, նշանակէ մինն զքահանայութիւն, եւ միւսն զթագաւորութիւն. (Փարպ.։)


Յանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to transgress or to sin, to induce to crime.

NBHL (2)

Յանցոյց զնոսա Ահարոն յոտնահարութիւն թշնամեաց իւրեանց. (Ել. ՟Լ՟Բ. 25. (յն. ցրեաց, կամ քայքայեաց)։)

Ոչ յանցուցանէ զնոսա այս երկիւղ (մահու), յորժամ ոչ կան մնան ի նմին. (Եփր. համաբ.։)


Յաչաղանք, նաց

See full entry →

s.

envy, rancour;
ill-will.

NBHL (1)

Երազք եւ հմայք եւ յուռթք եւ յաչաղանք (կամ աչաղանք) եւ դիւթութիւնք. (Կանոն.։)


Յաչաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յաչաղիմ.

NBHL (2)

Եթէ յաչաղես զփրկութիւն ողորմելոցն, անմարդի ես. (Փիլ. յովն.։)

Մի՛ յաչաղէք (զիս) յերանելի յուսոյն. (Բրս. գորդ.։)


Յաչաղկոտ, աց

See full entry →

adj.

envious, jealous, malicious, malevolent;
fascinating, bewitching, enchanting.

NBHL (1)

Դեղահատուացն, յաչաղկոտացն, յուռթիցն։ Ասեա, թէ (ի) յաչաղկոտէ հիւանդացեալ է. (Կանոն.։)


Յապահովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be sure, certain, assured, tranquillized.

NBHL (1)

Յանդորրութեան կեանս յապահովանայր երկիրս Հայոց։ Երկիրս Հայոց յապահովանայր ի հինիցն պարսից. (Արծր. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 1։)


Յապաղ

See full entry →

adj.

very patient, very hopeful, long-suffering.

NBHL (1)

(լծ. հյ. ապա՝ այլ. եւ թ. եափճա ) Որ յապաղէ կամ յերկարէ զյոյս իւր. երկայնամիտ. անշփոթ.


Յապաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to defer, to put off, to procrastinate, to prorogue;
to retard, to hinder, to stop, to protract, to delay;
to prolong, to lengthen;
to temporize;
cf. Յապաղիմ.

NBHL (1)

ՅԱՊԱՂԵՄ, եցի. չ. χρονίζω, μένω, ἁναμένω, ὁκνέω, βραδύνω, μέλλω moror, maneo, tardo, cunctor. որ եւ ՅԱՊԱՂԻՄ. Յամենալ. յամել. դանդաղիլ. յուլանալ. յետնիլ. տնտնալ, ուշանալ, ետ մնալ.


Յապաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to delay, to tarry, to remain;
to linger, to loiter, to be late.

NBHL (1)

Թէպէտեւ նա ամենագէտ է, մի՛ յապաղիր խոստովանել։ Ոչ յապաղի ժամանակն յումեքէ, որ տուեալ է քարոզութեան նորոյն, եթէ ոչ կատարի. (Եփր. խոստ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)


Յապաղումն, ման

See full entry →

s.

delay, hinderance, impediment;
putting off, delaying, protraction, procrastination, prorogation, respite;
temporizing.


Յաջողակ, աց

See full entry →

adj.

adroit, clever, skilful, expert, capable, apt;
industrious;
nimble, expeditious, quick, alert;
cf. Յաջող;
cf. Ձեռն.

NBHL (1)

Յաջողակ է հողմն։ Մղեցայ գնալ յաջողակ հողմոյս։ Գնացին յոյժ յաջողակ հողմով. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Յաջողակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dexterity, address, cleverness, aptitude, ingenuity, ability, skill, expertness.


Յաջողապէս

See full entry →

adv.

prosperously, happily, commodiously.


Յաջողեմ, եցի

See full entry →

va.

to prosper, to make prosperous, to favour, to second, to facilitate;
to direct, to govern;
to do, to operate, to act;
—եաց մեզ ըստ բաղդի տեսանել, we were so fortunate as to see.

NBHL (1)

Յաջողեա՛ առաջի իմ այսօր ... աջողեաց Տէր զճանապարհ նորա։ Եւ ինձ յաջողեաց Տէր ի տան եղբօր Տեառն իմոյ։ Որ յաջողեաց ինձ ի ճանապարհի աստ ճշմարտութեան։ Զամենայն զի՛նչ եւ առնէր, տէր յաջողէր ի ձեռս նորա։ Զարքայութիւն նորա յաջողեսցէ։ Արարին զտօն՝ յաջողելով տեառն.եւ այլն։


Յաջողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.

NBHL (1)

Ե՛լ յռամովթ Գաղաադ, եւ յաջողեսցիս։ Ուստի ոչինչ յաջողիցիք։ Ոչ յաջողեսցի ձեզ։ Նստաւ Սողոմոն յաթոռ Դաւթի հօր իւրոյ, եւ յաջողեցաւ։ Ասացէ՛ք հա՛սկ հա՛սկ. եւ ոչ յաջողեցան խօսել այնպէս։ Յաջողեցաւ ի վերայ նորա հոգի Տեառն։ Եթէ յաջողեա՞լ իցէ արքայութեանն Աստուծոյ։ Զամենայն զոր ինչ արասցէ՝ յաջողեսցի նմա։ Ոչ յաջողեսցի մարդոյ յանօրէնութենէ.եւ այլն։


Յաջողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

success, prosperity, good luck or fortune, thriving, happy state of affairs;
efficacy, virtue;
convenience, leisure, ease;
opportunity, occasion;
—ք, achievements, exploits, heroic acts;
յաջողութեամբ, successfully, with success;
— ի դէպ գալ ումեք, to be favoured, befriended;
— ըստ բաղդի լեալ նմա, fortune befriended him, he had the fortune to;
cf. Ըմպեմ.


Յաջորդեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.

NBHL (1)

Ես վկայեմ ... եւ զՅովհաննէս (այսինքն զվկայութիւն Յովհաննու) յաջորդէ, որում այնքան հաւատացին. (Նանայ.։)


Յաջորդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to succeed, to come after, to follow next, to take the place of;
to inherit, to stand next heir;
to follow, to ensue, to result, to spring or proceed from.

NBHL (1)

Առ Սահակաւ եւ դպրութիւնք հայոց յաջորդեալ. (Եզնիկ երէց.։)


Յառաջ

See full entry →

cf. Յառաջս.

NBHL (1)

Որ ի հարաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յորդւոյ տիրապէս սուրբ հոգին։ Որ ի հայրական իսկութենէն յառաջ բղխեալ աղբիւր լուսոյ։ Որ հրաբորբոք ծաւալմամբ յառաջ խաղացեալ. (Շար.։)


Յառաջաբերեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

"cf. Յառաջ բերել;
" to be produced;
to advance, to progress.


Յառաջագոյն

See full entry →

adj. adv.

anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.


Յառաջադաս

See full entry →

adj.

prior, placed before, having the precedence;
pre-eminent;
foregoing, precedent.

NBHL (1)

Յառաջադասքն ի հետ մեծին Մովսէսի յուղի անկեալք։ Ի ստոյգ բարիս գտաւ բոլորովին յառաջադաս։ Սա իսկ է սկիզբն եւ յառաջադաս ամենայն գեղեցկակարգութեան բարեացն. (Պիտ.։)


Յառաջադէմ

See full entry →

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

NBHL (2)

Ծերունական հասակ ասէ իբրեւ զյոլովագոյնս առաքինութեամբ յառաջադէմս. (Կիւրղ. յովէլ.։)

Գինի կոչէ տէրն զբանական ուրախութիւնն. զորոց յառաջադէմ միտք ոչ փոքր ինչ ունին զխնամակալութիւնն. (Բրս. յուդիտ.։)


Յառաջադիմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

advancement, progress, improvement, amelioration.


Յառաջակաց

See full entry →

adj.

present, assisting;
first in order or rank, primary, principal, chief;
coryphaeus.


Յառաջամատոյց

See full entry →

adj. s.

standing forward, presenting or offering oneself, eager, forward, earnest, assiduous;
competitor;
— լինել, to advance, to present or offer oneself, to be forward, eager, warm.

NBHL (1)

Ճշմարիտ որդի բնաւոր, ո՛չ ի ծառայութենէ յառաջամատոյց որդեգրութեամբ, այլ ի բնութենէ անհաս ծննդեանն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)


Յառաջամարտ, ի

See full entry →

s.

skirmish, brush.


Յառաջամարտիկ

See full entry →

cf. Յառաջամարտիչ.