Definitions containing the research յո : 10000 Results

Հակամիտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to lean, to incline, to be prone to, to feel inclined or disposed for, to lean to the side of, to have an inclination to.

NBHL (2)

Իշխանականաւն հակամիտեցին յոր եւ կամեցան. (Լմբ. ժղ.։)

Եւ մերոյն խոսրովու ոչ յոք հակամիտեալ. (Խոր. ՟Բ. 72։)


Հակառակ, աց

See full entry →

adj. prep. adv. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

NBHL (2)

Յօրէ յորմէ կացեր հակառակ. (Աբդ. 11։)

Այսօր վիմին հաւատոյ եւ յովհաննու սիրելւոյ ընդ հակառակս ընթացեալ ի գերեզման յարուցելոյն. (Շար.) այսինքն մի քան զմի եագելով, կամ մին որպէս ծեր, եւ միւսն որպէս երիտասարդ, եւ այլն։


Հակառակադիր

See full entry →

adj.

opposed;
opposing, adverse.

NBHL (1)

Զհակառակադրաց հաւատոյն, վասն որոց ճառէ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Հակառակադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հակադրութիւն.

NBHL (1)

ἁντίθεσις oppositio.Հակադրութիւն. դիմադրութիւն. հակակայութիւն. ընդդիմութիւն. առարկութիւն.


Հակառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contrariety, opposition, resistance, hostility, adversity;
contestation, dispute, quarrel, contest;
combat, conflict;
— յուղել զիմեքէ, to strive for;
— կրել, to experience adversities;
եղեւ — մէջ նոցա, a dispute arose between them;
—ի ներքս անկեալ, in consequence of disagreement;
— ձիոց, horse-racing.


Հակասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contradiction.

NBHL (1)

Ասութիւն հակառակ նախասացելոյն յիւրմէ. այո՛ եւ ո՛չ ասելն զնոցին իրաց ըստ նմին բանի.


Հաղորդակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

communication, participation, correspondence;
copartnership.

NBHL (1)

Զայնպիսիսն ի յընտրութենէ հաղորդակցութեանն։ Զընտրեալն (զկերակուր) երիցագոյնն հաղորդակցացն մուծանէր ի տունն, յորում հաղորդակցութիւնն լինէր. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Հաղորդատուփ

See full entry →

s.

pyx, box, sacred vase, ciborium.

NBHL (1)

Սրբատուփ. տուփն՝ յորում պահի սուրբ հաղորդութիւն.


Հաղորդեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հաղորդեմ.

NBHL (1)

Մատուսցէ զպատարագն սուրբ. յորմէ եւ զմկրտեալն հաղորդեցուսցէ. (Շ. ընդհ.։)


Հաղորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

communication, participation, connection;
relations;
intercourse;
correspondence;
communion;
carnal communion;
սուրբ —, the Eucharist, the Lord's Supper;
զատկական —, pascal communion;
աղօթք յետ հաղորդութեան, post-communion.

NBHL (1)

Հաղորդութեան յորջորջումն յայտ առնէ, թէ զանազանութիւն բազմութեանն ի մի անձնաւորութիւն գան սովաւ. (Լմբ. պտրգ.) այսինքն հաղորդելով քրիստոսի՝ լինին եւ հաւատացեալք մի մարմին ի քրիստոս։


Հաճար, ոյ, ով

See full entry →

s.

rye;
cf. Հայքար.

NBHL (3)

Ռմկ. ՀԱՃԱՐ ասի եւ անթեփ ցորեանն. յորմէ ձաւար, այն է պուլղուր, պուրղուլ։

ՀԱՃԱՐ 3 ՀԱՃԱՐ, կամ ՀԷՃՐ. ըստ արաբ. է Քար. յորմէ՝

Հաճար էրմանի, ազգ քարի ելեալ յաշխարհէն հայոց։ (Բժշկարան.։)


Հաճեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հաճեցուցանեմ.

NBHL (1)

Հաճլե զպարտս վտանգի լծոյ ծառայութեանն թագաւորաց. (Ագաթ.։)


Հաճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.

NBHL (1)

Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեա՛ տէր։ Հաճեցար դու ընդ նոսա։ Ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար։ Ոչ հաճեցայց ընդ այն։ Հաճեցան հաւանեցան ընդ հաշտութիւնն աղեքսանդրի։ Հաճեցան, յանձն առին։ Հաճէի՝ կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա։ Առաւել եւս հաճեալ եմք ելանել ի մարմնոյ աստի։ Այլ իմ զձեր արծաթն առեալ, եւ հաճեալ եմ։ Ի ճանապարհի՝ յոր եւ հաճեցաւ։ Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Յովնաթան հաճեալ էր ընդ դաւթի յոյժ։ Ի՞ւ հաճիցի դա ընդ տեառն իւրում։ Հաճեսցի ընդ ձեզ աստուած.եւ այլն։


Հաճոյական, ի, աց

See full entry →

adj.

agreeable, pleasing.

NBHL (1)

Վարս ունէիր աստուծոյ հաճոյական։ Խօսել բանս հաճոյականս ըստ ժամանակի։ Ողջակէզ կամ պատարագ հաճոյական։ Հաճոյական ծառայութիւն, կամ աղօթք, մաղթանք, խունկ. (Շար.։ Շ. բարձր.։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Նար.)


Հաճոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to please, to humour;
to like, to be pleased with, to consent.

NBHL (2)

Հաճոյանալ, կամ հաճոյացեալ աստուծոյ. (Խոսր.։ Յճխ. ՟Դ։ Նախ. յոբ.։)

Զի հօր քո կամք հաճոյասցին՝ զարքայութիւն տալ ընդ նոսին. (Յիսուս որդի.։)


Հաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.

NBHL (1)

Զհաճութիւնն ենովքայ առ աստուած. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Համ, ոց

See full entry →

s.

savour, taste;
check, moderation;
— դնել, to moderate, to check.

NBHL (3)

γεῦμα gustus եւ χυμός (որ է հիւթ, համ.) humor, succus, sapor . Ճաշակ ախորժ կամ անախորժ՝ զոր առնուն ճաշակելիքն յուտելեաց եւ յըմպելեաց. առարկայն, եւ որակութիւնն կամ զգածումն լեզուի եւ քմաց եւ կոկորդաց, իրօք կամ նմանութեամբ.

ՀԱՄ 2 ՀԱՄՔ. Ընդունարան զգալի հեշտութեան յորովայնի. ստորին որովայն. ներքին արմատն արութեան եւ իգութեան. ծին. ἵστρον inguina եւ այլն. ... (ուստի հյ. ամուլ՝ է անծնունդ. եւ թ. համիլէ ՝ յղի)

ՀԱՄ 3 Մասնիկ բաղադրիչ կամ բարդիչ, որպէս Կից. բաղ. շար. մի. հոմ. համայն. եւ այլնն։ (լծ. թ. պ. հէմ. յն. ամա, օմօ. յորմէ լտ. սիմուլԼ եւն). Յար բեւ նման պէսպղիսութեան յն. συν, συμ-, συγ-, συλ-, συρ- եւ լտ. cum, con-, col-, cor- եւ այլն. Լինի ի մեզ համ, հան, հալ, հաղ. յան. ան. ամ. որպէս տեսանես ի բառս սկսեալս այսպիսի ձայնիւք։


Համաբարբառ

See full entry →

adj. s.

concordant, unanimous;
concordance.

NBHL (1)

ՀԱՄԱԲԱՐԲԱՌ ԴՐՈՒԱԿՔ կամ ՄԵԿՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ՀԱՄԱԲԱՐԲԱՌՔ. ἀρμονία, ὀμοφωνία harmonia, concordantiae Ձայնակցութիւն տեղեաց աւետարանչաց ընդ միմեանս. որպէս եւ նմանաձայն բանք սուրբ գրոց ողջոյն. համեմատութիւն վկայութեանց.


Համաբնակ

See full entry →

cf. Բնակակից.

NBHL (1)

Անասնոցն, եւ մանաւանդ սննդակցաց եւ համաբնակացն մարդկան։ Աղաւնի ձեռնընդել եւ համաբնակ մարդոյ։ Տնակից եւ խորանակից եւ համաբնակ. (Փիլ. յորմէ եւ Պիտ.։)


Համաբնակից

See full entry →

cf. Բնակից.

NBHL (1)

Այլ յոյժ սիրեցեալ մտերիմ որդի է համաբնակից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 55։)


Համաբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

homogeneousness, connaturality, consubstantiality.

NBHL (1)

Ի վերացեալն՝ որպէս Բնութենակցութիւն, եւ համաբուն գոլն. համագոյութիւն յատուած, եւ համատեսակութիւն ի մարդիկ.


Համաբուն

See full entry →

cf. Համաբնեայ.


Համագոյ, ից

See full entry →

cf. Համագոյակից.

NBHL (1)

ὀμοούσιος consubstantialis, ejusdem essentiae Ունօղ զմի եւ զնոյն գոյացութիւն եւ զգոյութիւն. էակից. իսկակից. համաբուն. համաբնութիւն. համէութիւն. միասնական. համագոյակից. եւ համագոյական.


Համագործ

See full entry →

adj. s.

cooperative;
cooperator.

NBHL (1)

Յուսամ ես ի տէրն իմ, որոյ են ստացուածք երկինք եւ երկիր, եւ յորդին համագործ, եւ ի հոգին սուրբ բարեխօս. (Ագաթ.։)


Համագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cooperation.

NBHL (2)

Գործակցութիւն յոր եւ է կարգի. նոյնպէս գործելն. նմանութիւն գործոց.

Համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. արեգական երկիր պագանելով՝ նորայումն լծակցին երկրպագուաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Համադամ, աց

See full entry →

adj.

agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.

NBHL (1)

Ամենայն համագամաց՝ փափկութիւն տիրէ (որպէս առաջնորդ). իսկ զցանկութիւն ծնանին խելք եւ զգայութիւնք. (Եւագր. ՟Դ։)


Համադաս

See full entry →

adj.

of the same class, order or rank.

NBHL (1)

Շնորհեցաւ նոցա կցորդութիւն սրբասացութեանն այլոց համադասից. (Շ. յուդ. ՟Է։)


Համադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

synthesis.


Համազն, զին, զինք, զանց

See full entry →

adj.

of the same nation or race.

NBHL (1)

Հրապոյրս պղտորս իւրեանցայոցս արբուցին համազանց. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Համազօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equivalence, equipollence.

NBHL (1)

Այլ այնմ՝ որ կարողն է, ո՛չ միայն հայր, այլեւ որդի եւ հոգի՝ սակս համազօրութեանն. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Գ։)


Համաթիւ

See full entry →

adj.

of the same number or quantity, equal.

NBHL (1)

cf. ԶՈՒԳԱԹԻՒ. Կանգնեաց զնիզակն ի վերայ յոքնական համաթիւ վիրաւորաց. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Համալծակից, կցի, կցաց

See full entry →

cf. Համալուծ.

NBHL (1)

Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համալծորդ

See full entry →

cf. Համալուծ.

NBHL (1)

Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համալուծ

See full entry →

adj. s.

bearing the same yoke;
colleague;
companion, partner.

NBHL (1)

Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.

NBHL (1)

Մտերմական ծառայութիւն համախոհութեան։ Լաւակամ համամիտ համախոհութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Համածին

See full entry →

adj.

connate, twin;
uterine;
natural.

NBHL (1)

Ի ձեռն համածին զգայութեանն վայելելով. (Նիւս. կազմ. ՟Գ։)


Համակ, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Գորշախայտ.

NBHL (1)

Դաւիթ յորդորահնար քնար նուագարանաւն՝ համակի զէջն հոգւոյն ի քեզ տպաւորեալ ասէր. կա՛մ է համակ, եւ կամ համանմանակի, այսինքն յար եւ նման։


Համակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.


Համակերտ

See full entry →

adj.

similar, like;
—ք, all beings, all creatures.

NBHL (1)

Համեմատ կերտեալ. բարեյարմար. իսկ յոքն. Համօրէն արարածք, կամ միօրինակ եղականք.


Համակրօն, ից

See full entry →

adj.

coreligionary.

NBHL (1)

Որք համակրօն են ի սոյն հաւատ եւ ի յոյս. (Լմբ. սղ.։)


Համահաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համախմբեմ.


Համահրեշտակ

See full entry →

adj.

angelic.

NBHL (1)

Հրամանաւ համահրեշտակ կաթողիկոսին հայոց տեառն գրիգորիսի. (Յիշատ.։)


Համանման, ից

See full entry →

adj. adv.

equal, alike, similar;
conformable, analogous;
imitating, following;
equally, alike.

NBHL (1)

Որ համանման մեծին եղիայի եւ յովհաննու մկրտչին յանապատի բնակեցեր. (Շար.։)


Համանմանեալ

See full entry →

adj.

cf. Համանման.

NBHL (1)

Հհամանմանեալ մեծին եղիայի, եւ յովհաննու մկրտչին. (Շար.։)


Համանշան, ի

See full entry →

adj.

having the same sign.

NBHL (1)

Որ ունիցի զնոյնպիսի նշան յո՛ր եւ է կարգի, համանման. ըստ յն. նմանակիր. ὀμοιοπάθος


Համանուն, նուանց

See full entry →

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

NBHL (1)

Լայնաբար՝ Կրօղ զնոյնպիսի անուն յո՛ր եւ է կարգի, իբրեւ հոմանուն կամ համեմատանուն։ բերանուն, եւ այլն.


Համաշխարհ, ի

See full entry →

s.

the whole country, the public;
countryman.

NBHL (1)

Ոչ վասն անձին ամենատէրն (հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղօթս), այլ համաշխարհի յուսումն զայն գործէր. (Կորիւն.։)


Համաշխարհական, ի, աց

See full entry →

adj.

universal, general, common, public.

NBHL (1)

Տե՛ս եւ զնորա զհամաշխարհական շրջագայութիւնն. (Պրոկղ. ի ղկ.։)


Համաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

of the same country;
countryman.

NBHL (1)

Ո՞րպէս կամիմք ժառանգել զարքայութիւնն երկնից՝ ընդ համաշխարհիկս բնակելով։ Ոչ եգիտ անդ նաւ համաշխարհիկ։ Համաշխարհիկն այն նաւ (այսինքն նաւակն համաշխարհիկ նաւավարի). (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Բ։)


Համառօտ, ից

See full entry →

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.

NBHL (1)

Վկայէ սոցին եւ ժամանակագիրն կաստովր, յորում համառօտս զժամանակացն հատանէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)