Definitions containing the research ել : 10000 Results

Թեւապարփակ

See full entry →

adj.

that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.

NBHL (1)

Թեւապատ. ծածկելով զինքն թեւօք, կամ զայլս ընդ թեւօք.


Թեւասքօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to shelter with the wings, to cover.

NBHL (3)

Թեւով որպէս քօղով պատել եւ ծածկել զինքն առ պատկառանաց (ըստ (Ես. ՟Զ. 2))

Սրովբէագունդ ջոկք աթոռոյն թեւասքօղելով ծածկեն զերեսս իւրեանց։ Յորմէ սրովբէն թեւասքօղէր. (Շար.։)

Թեւասքօղելով դիմաց ծածկութիւ. (Նար. կուս.։)


Թեւատարած

See full entry →

adj.

with spread wings;
— ընդունել զոք, to receive with open arms or wings.


Թեւարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.

NBHL (5)

Թեւ արկանել. պատիլ բազկաւ.

Կամ որպէս Թեկն ածել, ձեռներէց լինել, թեւակոխել ի տիրել եւ ի նուաճել. հնարիլ. ճգնիլ. ամբառնալ զանձն.

Եւ դու տակաւին թեւարկես զժողովրդեամբ իմով՝ չարչարել զնոսա. (Ել. ՟Թ. 17։)

Այլ առաւել՝ Հովանի եւ պաշտպան լինել.

Ոչ մերոյ աշխարհիս ժամանէ թեւարկել Վաղերիանոս. (Խոր. ՟Բ. 73։)


Թեւարկու

See full entry →

adj. s.

that protects, that patronizes;
protector;
— լինել՝ հանդիսանալ, to be the protector, to protect, to sustain, to support.


Թեւացեմ

See full entry →

vn.

to beat with the wings.

NBHL (1)

ԹԵՒԱՑԵԼ եւ ԹԵՒԱՑԵԱԼ ԼԻՆԵԼ. Թեւածել կամ թեւօք աքացել եւ Ընդ հարկանել.


Թեւաւոր, աց

See full entry →

adj.

winged, that has wings.

NBHL (3)

Վասն թեւաւոր օձիցն խարամանեաց՝ որ էին անդ. (Եփր. ել.։)

Եւս եւ զայլոց իրաց տարածելոց ըստ նմանութեան թեւոց.

Հօրն զօրութիւն ի վերայ անցեալ նստի ի վերայ թեւաւոր կառաց՝ առ հասարակ ի վերայ ամենայն աշխարհի, վարելով զնա։ Քանզի թեւաւոր էին զօրութիւնքն, թեւաւոր կառօք ի վերայ ամենայն աշխարհիս բնաւորեցան նստել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51. եւ Փիլ. տեսական.։)


Թեւաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fledge, to get feathered.

NBHL (1)

Թեւաւոր կամ թեւազգեաց լինել, թեւաւորւիլ.


Թեւաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the being winged or feathered.

NBHL (1)

Սիրամարգք, որք զպայծառ եւ զզանազան թեւաւորութեանն՝ զօրէն ոստայնից տեսանելով, եւ ամենագեղեցիկ տեսիլ ցուցանէ տեսողացն. (Փիլ. լիւս.։)


Թեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to fly.

NBHL (2)

Իբր Թեւանալ, կամ վերաթեւել.

Վերանայ թեւեալ յերամն աթոռոցն. (Ճ. ՟Թ.։ (կամ գրելի, վերաթեւեալ։))


Թեւճակ, աց

See full entry →

s. mech.

oar, scull;
fastening har, tringle;
— ի ժամացուցի, appendix.

NBHL (1)

Ի նաւն ընկալաւ զՅիսուս, եւ թեճակօքն վարելով՝ որպէս ի վեր (ի խորս) զոք համարէր տանել. ոչ գիտելով եթէ տանի եւ կրէ զնա՝ որ զամենայնս կրէ. (Ոսկ. ղկ.։)


Թեքեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to edge, to sharpen, to point, to grind;
to forge, to fashion, to fabbricate;
to twist, to warp;
to bend, to incline;
to exercise, to instruct, to inform;
— զլեզու, to become biting or sarcastic.

NBHL (5)

χαλκεύω fabrico, tundo, cudo θήγω acuo եւ παιδεύω erudio եւ այլն. (լծ. Ծեքել. Թակել. Հակել) Ծեծելով եւ ծռելով կոկել. կռանել. հարթել. զանհարթն ուղղել. զբութն սրել. եւ նմանութեամբ՝ Հրահանգել. կրթել. դաստիարակել.

Թեքել իւրաքանչիւր զգերանդի իւր եւ զգործի իւր (ի դարբնոցի). (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 20։)

Զլեզու սրել եւ թեքել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)

Զիւր աշակերտսն թեքել. (Եզնիկ.։)

Հոգին Աստուած թեքեաց զլեզուս առաքելոց ի հանդէս աստուածաբանութեան. (Ոսկիփոր.։)


Թզենապատ

See full entry →

adj.

girded with leaves of the fig-tree.

NBHL (1)

Սաղարթապատ լինելով թզենապատ տերեւովն. (Զքր. կթ.։)


Թզենեկասփած

See full entry →

cf. Թզենապատ.

NBHL (1)

Սաղարթապատ լինելով թզենապատ տերեւովն. (Զքր. կթ.։)


Թզուկ, թզկաց

See full entry →

s.

pigmy, dwarf, shrimp.

NBHL (1)

Լինի եւ թզուկ մօտ յովկիանոս ի սպիտակ լերինսն։ Կղզի մի է հանդէպ արեաց ի հնդկաց ծովուն, յորում թզուկք լինին երեքթզեան հասակաւ. որք եւ պատերազմին ընդ խորդուց հաւուց՝ վասն ճարակելոյ նոցա զանդաստանս թզկաց. (Խոր. աշխարհ.։)


Թէ

See full entry →

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

NBHL (4)

Թէ համարիցի՞ս։ Զի՞նչ դիւրին է. ասե՞լ ... թէ ասել. (Մտթ. ՟Ի՟Զ. 53։ ՟Թ. 5։)

Այլ զխստասրտութի՛ւնն կամիմ ասել, թէ՝ եւ զամբարհաւաճութիւն. իբր արդեօք, այսինքն արդարեւ. մանաւանդ թէ։

Շնորհեա՛ մեզ, այսինքն թէ պարգեւեա՛։ Իսկ կանխելն, թէ անյապաղ ժամանել։ Իսկ զօրհանապազ թէ յամենայն օր. (Խոսր.։)

Գիտաց, թէ ցածուցեալ են։ Ասիցեն, թէ կին նորա է։ Պատմեցաւ, թէ ահա ծնաւ։ Չպատմել նմա, թէ գնայցէ.եւ այլն։


Թէեւ

See full entry →

conj.

even if, although, though, notwithstanding.

NBHL (1)

Զի թէ եւ չխոստովանիմք, ի ծածկագիտէն չկարեմք թաքուցանել. (Խոսր.։)


Թէպէտ

See full entry →

conj.

even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.

NBHL (4)

Թէպէտ եւ զհետ եղեւ նոցա, չկարաց հասանել. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 30։)

Բայց սակայն՝ թէպէտեւ նոքա յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն, արտաքին տեսիլն կարի ողորմելի էր։ Թէպէտեւ փակեաց եւ կնքեաց զդրունս եկեղեցեաց, նոքա զամենայն տուն եկեղեցի արարին։ Թէպէտեւ հայեսցուք ի ստորին կողմն երկրիս, տեսանեմք զսա լի ամենայն ապականութեամբ. (Եղիշ.։)

Զայսոսիկ թէպէտ առասպելս ոք, թէպէտ ճշմարտութիւն հաշուել համարեսցի։ Թափեմք զձեզ ի գործակալացն յունաց, թէպէտ պատերազմաւ ընդ կայսեր, թէպէտ խաղաղութեամբ. (Խոր. ՟Ա. 5։ ՟Գ. 48։)

Եւ զայլ ամէն թշնամիսն ետուն ի ձեռս նորա, եւ հրամայեցին թէպէտ պահել, թէպէտ սպանանել. (Մաղաք. աբեղ.։) (զոր մարթ է գրել եւ տրոհաբար, թէ պէ՛տ։)


Թթուեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to acidulate, to sour;
to exasperate, to provoke.

NBHL (2)

ԹԹՈՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. παροξύνω acerbo, exacerbo Տալ թթուիլ կամ թթուանալ. դառնացուցանել. զայրացուցանել. թթուեցնել.

Բամբասեն ասէ զձեզ, եւ չարախօսեն, եւ ջանան զձեզ թթուեցուցանել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Թթուիկ

See full entry →

adj. s.

subacid, sourish;
weak or small wine, thin watery wine.

NBHL (1)

Ամենեւին ջուր (ըմպելի), բայց միայն եթէ թթուիկ յեօթներորդում աւուրն. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Թի, ոց

See full entry →

s.

shovel;
blade of an oar, oar;
rudder, helm;
bagnio, hulks;
թի պարտիզի, spade, shovel;
թի փռան, a baker's shovel;
թիակ կրակարանի, fire-shovel;
— փայտեայ, wooden shovel.

NBHL (2)

κώπη remus (թի նաւակի, եւ մեղեխ) Գործի բրելոյ, պեղելոյ, եւ Վարելոյ զնաւակ։

Յորթ (կամ յորդ կամ յարդի) եւ ի թի ծառայելոյ (կամ, եւ ի թիոյ ծառայութենէ). յն. քո՛ւֆինոս, է կողով. ռմկ. քիւֆէ։ Գուցէ թարգմանն մեր ընթեռնոյր քօ՛փի, որ է թիակ։


Թիակ, աց

See full entry →

cf. Թի.

NBHL (2)

Նաւ՝ եկեղեցի. առագաստ՝ խաչն փրկչական. թիակն՝ առաքելոցն պարք. (Ոսկիփոր.։)

Զաճիւնն թիակօք ցանել յօդս. (Ճ. ՟Ա.։)


Թիթեղն, թղան

See full entry →

s.

plated metal, plate, lamina;
tin, tin-plate.


Թիկնամէջ

See full entry →

s.

chine, back-hone, back.

NBHL (1)

Ոմանց զսուրն ի վերայ սրտին դնելով՝ ընդ թիկնամէջն հանէին. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Դ.։)


Թիկնանոց, աց

See full entry →

s.

frock, mantle, plaid.

NBHL (2)

ԹԻԿՆԱՆՈՑ կամ ԹԻԿԱՆՈՑ կամ ԹԻԿՆՈՑ. Վերարկու (անթեւ). արկանելիք. զգեստ թիկանց. փիլոն.

Զամոնի թիկանոցն փաթադեալ ընդ պարանոցն. (Վրք. ոսկ. հին ձ. (իսկ նորն, եւ տպ. զարկանելիսն պարաւանդեալ)։)


Թիռ

See full entry →

cf. Թռիչ;
desire, eagerness, longing.

NBHL (1)

Արմատ Թռանելոյ, որպէս Թռիչք.


Թիւրախ

See full entry →

s.

butt, mark, aim, target.

NBHL (2)

Որ ոք յորս կամ ի թիւրախ՝ նետ չգիտէր ձգել, զնա պարտաւորէր. (Փարպ.։)

Ամենեցուն առաջի իբրեւ զթիրախ կանգնեալ կայր՝ հակառակամարտ թշնամեացն լինել նետաձիգ. (Պիտ.։)


Թիւրակից լինիմ

See full entry →

sv.

to fall in error together, to stray.

NBHL (1)

Մի՛ լիցի քեզ թիւրեցելոցն լինել թիւրակից. (Խոսրովիկ.։)


Թիւրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

NBHL (5)

διαστρέφω, ἑκστρέφω, -ομαι, ἑκκλίνω reverto, declino, erro եւ այլն. Ծռել. խոտորեցուցանել. մոլորեցուցանել. կր. իբր ձ. ծռիլ. ստերիւրիլ. խոտորիլ. մոլորիլ.

Թիւրել զանձինս։ Զի թիւրեցան անձինք ժողովրդեան իմոյ։ Թիւրել զճանապարհս, զամենայն ուղղորդս, զազգս մեր, զնաւն, զսայլն. (եւ այլն. Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18. 22։ Առակ. ՟Ժ. 9։ Միք. ՟Դ. 9։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 2։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ ՟Բ. Թագ. ՟Զ. 6։)

Թիւրեալն ոչ կարասցէ զարդարիլ։ Ընդ թիւրելոյն թիւրեսիցս։ Որպէս զորմոյ թիւրելոյ։ Զճանապարհս նորա պահեցից, եւ ոչ եւս թիւրեցայց. (Ժող. ՟Ա. 15։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 27։ Սղ. ՟Կ՟Ա. 4։ Յոբ. ՟Ի՟Գ. 13։)

Մի՛ զխորհուրդ բանին առ քեզ բռնադատեալ թիւրեսցես։ Առ ի թիւրել զուղղասացութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ոչ կարաց զերանելին թիւրել ի յուղիղ դաւանութենէն. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի.։)


Թիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.

NBHL (3)

Զթիւրութեանն արտահալած առնելով զաւանդիչս. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ի թիւրութենէ յուղղութիւն դարձուցանել. (Լմբ. ժող.։)

Կամ στρέβλοσις tortura Խոշտանգանք ծռելոյ զանդամս՝ ոզորածեծ առնելով.


Թլփայորդ

See full entry →

adj.

obscure, dark, gloomy round about.

NBHL (1)

Իբր Շուրջանակի յորդեալ, մթացեալ, միգամած. (վասն որոյ երեւի գրելի, Թխպայորդ).


Թլփատ, ի

See full entry →

s.

circumcised member;
prepuce;
foreskin.

NBHL (2)

ἁκροβυστία praeputium Անդամ թլփատելի կամ թլփատեալ, իբր շրջակտուր. որ եւ կոչի ԱՆԹԼՓԱՏՈՒԹԻՒՆ.

Հրամայեաց կտրել զքիթս եւ զթլփատս նոցա. (Մամիկ.։)


Թլփատեմ, եցի

See full entry →

va.

to circumcise;
զգերեզման —, to desecrate sepulchres and despoil the dead.

NBHL (2)

περιτέμνω circumcido (յորմէ Պարատել. ըստ Հին բռ. ) Շուրջ կտրել զծայրս անդամոյն. յապաւել. կրճատել. ի բաց կտրել զթլիփն իբրեւ աւելորդ. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 11։ Ել. ՟Դ. 25. եւ այլն։)

Պարտ եւ արժան է առ սակաւ մի յետոյ օրէնսդրութեանն՝ անդրէն դառնալ եւ թլփատել ի բամբասանաց. (Բրս. կանոն.։)


Թխագոյն

See full entry →

adj.

of a dark colour, browu, dusky, dun.

NBHL (1)

Առաւել թուխ, կամ ի գոյն թուխ. մթագոյն. մութ գունով.


Թխանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become brown;
to grow gloomy, to darken;
to be brown.

NBHL (1)

μελάνομαι denigror, obfuscor σκοτούμαι tenebrascor, obscuror Թուխ լինել. սեւանալ. մթագնիլ.


Թխատիպ

See full entry →

cf. Թխատեսակ.

NBHL (1)

Հօտ ապա այծեաց անթիւ՝ թըխատիպ ի ծովն մխեալ, անդ ի լուսակիզն դարձեալ՝ ելանեն պայծառ եւ չքնաղ. (Տաղ.։)


Թխացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make brown, to tan.

NBHL (2)

μαυρόω obscuro Տալ թխանալ. մթագնել. մթնցընել, սեւցընել.

Զպայծառութիւն օդոյն թխացուցանելով. (Շ. բարձր.։ եւս եւ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Թխեմ, եցի

See full entry →

va.

to sit on eggs, to sit brooding, to hatch, to brood;
to bake.

NBHL (4)

ԹԽԵՄ ἑπωάζω ovis incubo κλοίζω glocio որ եւ իբր ռմկ. ԹԽՍԵԼ ասի. (ի բառէս Թուխ. Թուխս) Ջեռուցանել եւ հասունացուցանել, որպէս հաւու զձուս. թուխս նստիլ.

Նստի ի ձուս՝ թխել։ Թխէ զձուս. (Վեցօր. ՟Ը։)

Թխելով թխեսցին ջուրք՝ ըստ օրինակի հաւու, որ թխիցէ զձուս.

Թխսելով թխսեսցին ... թխսիցէ։


Թխումն, ման

See full entry →

s.

the sitting on eggs, incubation.

NBHL (2)

Թխելն.

Թխումն թուելոց. (Նիւս.։)


Թխսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Թխեմ.


Թղթաբեր, աց

See full entry →

s.

letter carrier, postman, courier, post, messenger.

NBHL (2)

Հրաման ետ զձեռս յետս կապել զթղթաբերացն. (Պտմ. աղեքս.։)

Ոչինչ բան կարէր հարցանել զայրն թղթաբեր. (Փարպ.։)


Թղթամատոյց լինիմ

See full entry →

sv.

to present a letter or petition.

NBHL (1)

ԹՂԹԱՄԱՏՈՅՑ ԼԻՆԵԼ. Մատուցանել ումեք զթուղթ ինչ.


Թղթատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

carriage of letters.

NBHL (1)

Թղթաւորի պատճառանօք յառաջ ելեալ։ Համարեցան զնա թղթաւոր. (Ուռհ.։)


Թղթեմ, եցի

See full entry →

va.

to write or send a letter.

NBHL (1)

ἑπιστέλλω mitto litteras, litteris significo Գրել կամ առաքել զթուղթ.


Թմբիչ

See full entry →

s.

slice;
rod, stick.

NBHL (1)

ԹՄԲԻՉ կամ ԴՄԲԻՉ. որ եւ յն. τύμπανον tympanum, fustis, baculum Գաւազան կամ բիր տոփիչ. բան ծեծելու գաւազան.


Թմբրեմ

See full entry →

va.

to lull asleep, to make sleepy, drowsy, lethargic, to benumb.

NBHL (1)

ԹՄԲՐԵԼ. Իբր Թմբրեցուցանել.


Թմբրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Թմբրեմ.

NBHL (2)

καρόω soporem cum gravedine adfero ἑξίστημι obstupefacio որ եւ ԹՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ընդարմացուցանել. զմբրեցուցանել. անզգայացուցանել. թմրեցնել.

Թմբրեցուցանել զքունն որ առ ի մահ. իմա՛, ի քուն կամ քնով։


Թմբրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fall asleep, to doze, to be lethargic, drowsy;
to be astonished, thunder-struck, to get deranged;
— ի գինւոյ, to get intoxicated, to be plunged in drunkenness;
թմբրեալ սիրտ, a sluggish understanding.

NBHL (1)

Իմաստութեանդ աղբիւր՝ յիմարիս եւ թմբրեցելոյս։ Դարձո՛ զթմբրեալս ի զգաստութիւն արթնութեան սրտի. (Նար. ՟Ծ՟Ե. ՟Կ՟Գ։)


Թմբրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

numbness, stupefaction;
sleepiness, drowsiness, doziness;
թօթափել զ—, to awake up from one's stupor;
անկանել ի խոր —, to fall in a profound lethargy.


Թնդեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Թնդամ;
to resound, to boom, to make a noise or uproar, to echo;
to shake, to agitate violently;
to stun, to stupify with noise, to deafen.

NBHL (3)

ԹՆԴԵՄ ԹՆԴԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁνακινέω commoveo, exagito Տալ թնդալ. դղորդել. շարժլել. ցնցել.

ԹՆԴԵՄ ԹՆԴԻՄ, եցայ. ձ. ἑμπηδάω, ἑξάλλομαι insilio, subsilio, resilio ἁνακινέομαι exagitor Թունդ, կամ թինդ, այսինքն թնդիւն կրել. թնդալ. դղրդիլ, դղորդիլ. շարժլիլ. ընդոստնուլ. սասանիլ բախմամբ. խռովիլ. թընտալ, թունտ ելլալ. (որպէս եւ լտ. թո՛ւնտօ է բախել).

Ընդ ուժգնակի բախման թնդելոյ ներքնային խորոց՝ հարթէ զլերինս։ Թնդեալ շտեմարան ստորին անդնդոց. (Նար. ՀԹ. եւ Նար. խչ.։)