Definitions containing the research այս : 9493 Results

Ձայնարկու, աց

See full entry →

adj. s.

crying, uttering a cry;
crier, weeper, wailer, lamenter;
— գուսան, կին, mourner, mourning woman.

NBHL (1)

Ի ձայնարկուաց եւ կաքաւչաց երգս։ Ձայնարկու գուսանս։ Զձայնարկու կանայս։ Եղարամարքն եւ ձայնարկուք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։ Խոր. ՟Բ. 57։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Ձանձրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wearisomeness, tediousness, irksomeness, ennui, annoyance;
laziness, idleness;
— մեծ պատճառել, տալ, to annoy greatly, to tease or plague excessively.

NBHL (1)

Ձանձրութեան մարտ այսոյն չարի. (Ժմ.։)


Ձարխոտ, ոյ

See full entry →

s. bot.

maiden's hair, adiantum;
— վայրի, fern.

NBHL (1)

Խոտ վարսաւոր՝ մանրատերեւ, մշտականաչ, ի խոնաւ վայրս, այլ իբր անթաց։ Բժշկարան. ուր կոչի եւ Դիւաձար, Պառվու ձար. Գետնիձար, Խոզիմազ, Ջրհորի գինձ. ... յն. ἁδίαντον . այսինքն անթաց. τριχομάνες . այսինքն մազ ուրուականաց. այսինքն մազ ափրոդիտեայ. լտ. capillus Veneris. այսինքն մազ ափրոդիտեայ։


Ձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

NBHL (5)

Ձգել զձեռն, կամ զգաւազան ի վերայ գետոյն, կամ զծայր գաւազանին։ Վարմ ձգել։ Լարս ձգել։ Ձգել զվարագոյրս. զերկինս իբրեւ զխորան. զխարիսխ. զաղեղն. զոտս. զչափն սամարեայ ի վերայ երուսաղէմի. զհիւսիսի զոչնչիւ. գործիս թռչնոց. ցանց ոտից։ Որ ձգի ի ծովն մեծ, կամ յանապատն, կամ մինչեւ ի սիդոն. Չոգան ընդ ամենայն ձգեալն (այսինքն տարածութիւն, դաշտ, անապատ)։ Զձեռս իւր ձգէ յօգուտ։ Մի՛ ձգեսցեն զձեռս իւրեանց յանօրէնութիւն։ Ձգեաց անարատ զճանապարհս իմ։ Մի՛ ձգեր զբարկութիւն քո ազգէ մինչեւ յազգս։ Մի՛ ուրեք հեռի ձգիցիք երթալ. եւ այլն։

Ձգել զպահոց ժուժկալութիւն մինչ ի կէտ եւ այլն. այսինքն յերկարել. (Շ. մտթ.։)

Մտանէ արեգակն, եւ ի տեղի իւր ձգի (այսինքն կըքաշուի)։ Ելին ձգեցան ի քաղաքէ անտի։ Փորձի՝ առ ի յիւրոցն ցանկուցեանց ձգեալ. եւ այլն։

Ի կարծիս (այսինքն ընդ կարծեօք) ձգել. (Լմբ.։)

Ձգել զանձն ի խոնարհ (այսինքն արկանել ի վայր). (Շ. մտթ.։)


Ձգձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pull or haul about;
ձգձգեալ ի դատաստան, dragged from one tribunal to another.


Ձգումն, ման

See full entry →

s.

draught, drawing, traction;
shooting;
attraction;
tendency, inclination;
attachment;
— շնչոյ, respiration, breathing;
— ըմպելեաց, draught, gulp;
— վառարանի, the draught of a chimney.

NBHL (1)

Յանհունս հասանեն այսց բանից ձգմունք. (Գր. տղ. թղթ.։)


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

NBHL (1)

Ձկտեցուցանել (այսինքն պրկել), եւ կախել քարինս ի պարանոցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Ձգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.

NBHL (1)

Յառաջիկայսն ձգտիմ. (Բրս. հց.։)


Ձեռագիր, գրաց

See full entry →

s.

manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.

NBHL (1)

Ընդ կայսերական ձեռագրիւն. (Յհ. կթ.։)


Ձեռագործ, աց

See full entry →

adj. s.

made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.

NBHL (1)

Ձեռագործ է այս աշխարհ. ((այսինքն արարած) Վրդն. ծն.։)


Ձեռակապ, աց, ով

See full entry →

s.

handcuffs, manacles;
—ս արկանել, դնել, to handcuff, to put on handcuffs.

NBHL (1)

Կապեալք ի ձեռակապս։ Դնել ի շղթայս եւ ի ձեռակապս երկաթից։ Շղթայից եւ ձեռակապաց։ Անողորմ ձեռակապով յարգելանոցս անկանիցին. (Սեբեր. ՟Գ։ Յհ. կթ.։ Եւս. պտմ. ՟Զ. 38։ Մանդ. ՟Է։)


Ձեռակերտ, աց

See full entry →

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.

NBHL (1)

Արագեա՛ զյառաջադրեալ ձեռակերտս. այսինքն զայս իմ գործ. (Նար. ՟Ձ՟Ե։)


Ձեռահիւս

See full entry →

adj.

woven by hand.

NBHL (1)

Երկրորդ գրեցաւ այս ի ձեռահիւսէն տեառն յոհաննու. (Յիշատ.։)


Ձեռն, ռին, ռամբ, ձերբ, ձեռք, ռաց

See full entry →

s. fig. adv.

hand;
fist;
arm;
strength, might, power, force, main strength;
aid, succour, protection;
ի —, ընդ —, by, by means of, through the medium or channel of;
զձեռամբ, as much as one can, according to one's power;
ի ձեռանէ, coadjutor, assistant;
պաշտօնեայ ի ձեռանէ, subaltern functionary;
առ —, ready at hand, under one's hand, near, at hand;
առ — բառարան, portative dictionary;
— ի ձեռանէ, ընդ —, — ի —, from hand to hand, from one to another, from me to you, from you to him;
որ ընդ ձեռամբ է, subordinate;
հզօր ձեռամբ, with main strength, with a strong army;
— օտար, a strange hand;
յերկոցունց ձեռաց աջողակ, ambidexter, right-handed and left-handed person;
— հաւանութեան;
consent, assent;
ձեռս ի կապ, with one's hand tied;
with folded arms;
idle;
ձեռս յետս կապեալ, with one's hands tied behind;
—ք փապարեալք յաշխատութէնէ, hands hardened by toil;
մահահամբոյր ձեռամբ, with a deadly hand;
— տեառն, the hand, Spirit or Word of God;
ըստ ձեռին բաւականի, ըստ կարի ձեռաց իւրոց, according to one's strength, power or means;
ամբարձ զ— իւր ի տիրապետել, he formed the project of seizing the chief authority;
ձեռօք իւրեանց հայթայթէին զպէտսն, they lived by their labour;
ի ձեռանէ նորա վարէ իշխանութիւն, he governs under him;
ի ձեռս քո է, it is in your power, it depends on you;
չէր — նորա բաւական, he could not, he had not the means;
ահա — իմ ընդ քեզ, my hand shall be with you;
յամենայն տեղիս ուր միանգամայն հասանէր — իւր, every where he could;
եղեւ — տեառն ի վերայ իմ, the hand of God was on me;
— տալ իրերաց, to help or assist each other;
— տալ ի, to consent to;
— տալ անմեղութեան, to support, sustain or uphold innocence;
— տալ, to lend a hand to, to stretch out a helping hand, to aid, to succour, to assist, to help;
— արկանել, to lay hands on, to seize, to take possession of;
— արկանել, —ի գործ արկանել or առնել, to lay one's hand on, to put one's hand to, to set about, to undertake, to take in hand, to begin, to attempt, to try;
ի — տալ, to hand over, to deliver over, to give up;
ձեռս բառնալ, to lift up the hands;
ձեռս ամբարնալ, to raise one's hand against;
դնել զանձն ի ձեռին իւրում, to jeopard, to risk one's life;
— անձին հարկանել, to boast, to brag, to vaunt, to plume or pique oneself, to be proud of, to take to oneself the credit of, to avail oneself of, to deem it an honour;
ձեռն յանձին հարկանել, to oblige oneself to;
ձեռն դնել, to lay hands on, to ordain, to consecrate;
to put one's signature to, to sign;
— տալ աղջկան, to give one's hand, to consent to marry;
ընդ or զձեռամբ լինել, to be in the hands of, under the power, in subjection to;
ունել ընդ ձեռամբ, to have ready at hand;
ընդ ձեռամբ առնել, նուաճել, արկանել ընդ ձեռամբ, to bring under one's power, to subdue, to subjugate;
կալ ընդ ձեռամբ ուրուք, to put oneself under the protection of;
to submit, to yield;
to be submissive;
ընդ ձեռամբ անկանիլ, գալ ի ձեռս, ի ձեռս անկանել, to fall into the hands of, to be taken or seized, to get caught;
ի ձեռս բերել, to obtain, to procure, to entrap, to catch;
անկանել ի ձեռս ուրուք, to fall into the power of;
— օգնականութեան գտանել, to find a helping hand, to be sustained by, favoured with;
զձեռանէ առնուլ, ունել, ձգել, to take or lead by the hand;
ձեռամբ առնել, to indicate, to point to with the band;
զձեռամբ լինել, to be able, sufficient, capable;
զձեռօք ածել, to seize, to grasp;
to arrest;
ի — առնուլ, to obtain, to acquire;
to re-acquire;
to undertake, to begin;
տարածել զձեռս իւր առ ոք, to open one's arms to;
ճողոպրիլ ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to escape from the hands or power of;
— մխել, to meddle, to interfere;
to set a hand to, to undertake;
— մխել յոք, to raise the hand against, to lay violent hands on, to ill-treat;
to put to death;
ի բաց կալ, ապստամբել ի ձեռանէ ուրուք, to rebel, to throw off the yoke, to save or rescue from the hands of;
— or ձեռս ի գլուխ ելանել, դառնալ, to be confounded by shame or grief, to be greatly abashed, or cast down;
— զձեռամբ փոփոխելով քարշել զչուանն, to draw a cord, to tighten a rope hand over hand;
— արկանել զգանձիւն, to try to rob the treasure;
լուանալ զձեռս, to wash one's hands of, to clear oneself from;
— ունել, to be fortunate, to have a lucky hand;
ձեռին կատակ՝ գռեհկաց կատակ, rough play is bear's play, joking with hands are jokes of blackguards.

NBHL (8)

Զձեռն ձերբ ածէր (այսինքն բուռն հարեալ՝) եւ ընկենոյր զտախտակսն։ Եթէ ոք հարցէ զծառայ իւր ձերբ (այսինքն ձեռամբ) իւրով, եւ մեռցի. (Եփր. ել.։)

Ձեռն էարկ ի հրէայսն։ Ձեռն արկանել ի թագաւորն արտաշէս. (Եսթ. ՟Ը. 7։ ՟Ժ՟Բ. 2։)

ՁԵՌՍ ԲԱՌՆԱԼ, ԱՄԲԱՌՆԱԼ, ՀԱՄԲԱՌՆԱԼ. Տե՛ս ի նոյն բայսն։

Ի ՁԵՌՆ. διά, δι’ per. Որպէս թէ Ձեռամբ, այսինքն միջնորդութեամբ, կամ գործականութեամբ. եւ պարզապէս ի նշանակ գործիական հոլովոյ՝ որ պակասի ի յն. եւ լտ. մէկին ձեռքովը, տնով.

Յիսուս գթասցի՛ս ի մեզ ի յերկրպագու ծառայս՝ ի կարապետիդ քո ձեռն, զոր վերապատուեմք այսօր. (Տաղ.։)

Ի ձեռն մանրութեան ոչ երեւելով մեզ. այսինքն մանրութեամբ, կամ առ մանրութեանն. (Պղատ. տիմ.։)

Զայս գանձ ես տաց ձեզ դարձեալ ձեռն ի ձեռն ի հուպ ժամանակի. (Ճ. ՟Ա.։)

Ընդ ձեռն այդպիսի բանից. Ընդ ձեռն այսոցիկ, կամ այսորիկ. (Խոսրովիկ.։)


Ձեռնագէտ

See full entry →

s.

cf. Ձեռագէտ;
chiromancer, palmister.

NBHL (1)

Եւ եւս՝ Գէտ, այսինքն գիտօղ ձեռի ի հմայել եւ ի գուշակել։ Ուստի յաջորդ բառն։


Ձեռնագիտականն

See full entry →

s.

chiromancy, palmistry.

NBHL (1)

Հմայականին մասունք են հաւադիւիթական ... եւ ձեռնագիտականն։ Ձեռնագիտական է, յորժամ պարզելով զձեռս, վասն կրճմանցն՝ որ ի նոսա՝ ասիցեմք, այս ինչ նմա կայ եւ մնայ. (Նոննոս.։)


Ձեռնագիր, գրաց

See full entry →

s.

signature;
— արկանել, to put one's — or name to, to sign.

NBHL (1)

Փոխանակ ձեռնագրի պարտաւորացն զայս առաջի դնեմ անիրաւացն. (Եփր. աւետար.։)


Ձեռնադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.

NBHL (1)

Րաբունք հոգեւորք ձեռնադրեցան այսօր օծմամբ սրբութեան ի յօծելոյն մեծէ. (Տաղ համբ.։)


Ձեռնածու, աց

See full entry →

s.

juggler, conjurer, wizard;
mountebank, tumbler.

NBHL (1)

Որ կանայս ձեռնածուս ի տունս մուծանիցէ, արտաքոյ է քրիստոնէութեան. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Ձեռնակապ

See full entry →

cf. Ձեռակապ.

NBHL (1)

Շղթայս եւ ձեռնակապանս ունելով. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Ձեռնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

NBHL (2)

Յօժարութեամբ ձեռնարկեցաք զայս ինչ. (Եղիշ. ՟Ա.) իմա՛, սկսաք գրել։

Ձեռնարկեն այսպէս։ Զայսոսիկ այլուստ ձեռնարկեմք ցուցանել. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)


Ձեռնարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ձեռնարկումն.

NBHL (1)

Եւ է նախ առաջին ձեռնարկութիւն այնոցիկ։ Յայսմ ձեռնարկութեան՝ ըստ երկուց յեղանակաց պատահեմ ձեզ, եղծանելով զառաջին ձեռնարկութիւն. եւ այլն. (Անյաղթ սահմ. Անյաղթ պորփ. Անյաղթ պերիարմ.։)


Ձեռնթափ լինիմ

See full entry →

sv.

to draw back one's hands, to withdraw from, to abandon, to forsake entirely;
to extend one's empire, to conquer, to dominate;
— յամենայնէ, to abandon all, to throw the helve after the hatchet;
to venture the saddle after loosing the horse.

NBHL (1)

Ձեռնթափ եղեւ, այսինքն եթող զնոսա ձեռնն բարձրացեալ. (Գէ. ես.։)


Ձեռնհաս

See full entry →

adj.

able, capable;
— լինել, գտանիլ, to be capable, able, clever, endowed with ability, cf. Կարեմ;
to be within reach of, in the way to.

NBHL (1)

Ունեւորաց եւ ձեռնհասից ամենայն մարդիկ իցեն սիրելիք (այսինքն սիրօղք). (Ոսկիփոր.։)


Ձեռնուրար

See full entry →

s.

maniple.

NBHL (1)

Զայս ձեռնուրարս, եւ բազպանս քահանայական՝ համարել ի սպասաւորութիւն սպասաւորաց քոց. (Մաշտ.։)


Ձեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կերպարանիմ.

NBHL (1)

Ձեւանայ մոլութիւն (այսինքն զմոլեգնութիւն)։ Զգձուձ տգեղութեանցն ձեւանայ բնութիւն. (Նոննոս.։ Պիտ.։)


Ձեւանշան

See full entry →

adj.

painted, represented.

NBHL (1)

Գտին սակաւ ինչ քրիստոնեայս, ձեւանշան ունելով զպատկեր տիրամօրն. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Ձիալախուր

See full entry →

s. bot.

hipposelinum, bastard stone-parsley.

NBHL (1)

ՁԻԱԼԱԽՈՒՐ կամ ՁԻԼԱԽՈՒՐ. ἰπποσέλινον hipposelinum, olusatrum. Լախուր ձիոյ, այսինքն վայրի քէրէվիզ կամ մաղտանոս ՝ խոշոր քան զընտանին. սեւ բանջար. (իբր ձի բանջար։) (Գաղիան.։)


Ձիավարականն

See full entry →

s.

horsemanship, equitation.

NBHL (1)

Եկի այսր հանդիսել ո՛չ զձիավարականն, զի տղայ եմ հասակաւ. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձիընթացք

See full entry →

cf. Ձիընթացարան.

NBHL (1)

Յայսպիսի ձիընթացս արշաւել. (Մագ. ՟Ժ՟Գ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))


Ձիւն, ձեան

See full entry →

s.

snow;
հատ ձեան, snow-flake;
մանր, խոշոր —, fine snow;
large flakes;
հալեալ —, thawed -;
կոյտ ձեան, snowdrift;
հիւս ձեան, snowslip;
մոյկ ձեան, snow shoe;
սպիտակ իբրեւ զ—, as white as snow, snowy white;
— գայ, իջանէ, it snows;
—ն դիզանի, the — gathers;
— բազում եկն, it had snowed very hard, there had been a heavy fall of -;
ձեան գնտակս արձակել, ձգել, to snow-ball.

NBHL (1)

Անհնար է ի ձիւնէ (այսինքն ի ձեանէ) ելանել բոցոյ. (Կլիմաք.։)


Ձիւնածաղիկ, ղկան

See full entry →

s.

snow-ball-tree.

NBHL (2)

Եղեւ հարսանիս արեգական. եւ լուեալ ձիւնածաղկի եւ այլոց այսպիսեաց՝ փութացան քան զբազումս ժամանել. եւ ի ժողովիլն այլոց՝ զի ի միասին վայելեսցեն, ոչ երեւէր նա. զի խորշակահար եղեալ ցամաքեցաւ. (Մխ. առակ. ՟Լ՟Բ։)

Իսկ ի Բժշկարանս եւ ի Հին բռ. Ձիւնծաղիկն, եւ Ձնծաղկիտակն մեկնի բառիւքս այսոքիւք. սորընջան, սիւրիւնճան, մախմուր չիչէկի, հիւզպէ, խըլպուզ, խլօպուզ. եւ խալխայ խնծոր։ Ի սոսին բերի կոչեցեալն յայլոց Կողքիսեան ծաղիկ. զի Մենինսքի ունի այսպէս. colchicum, colchicus flos. մախմուր լինէկի, հիւզպէ. colchicum ephemerum, hermodactylus. սիւրիւնճան.


Ձիւնածեծ

See full entry →

adj. vn.

snow-beaten;
— լինել, to snow-ball.

NBHL (1)

Ծեծեալ այսինքն կոծեալ, հարեալ, նեղեալ ի ձեանց.


Ձկնաքաղ, աց

See full entry →

s.

albatross.

NBHL (1)

Կիկնոս, այսինքն փոր, կամ ձկնաքաղ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Ձկնորսական, ի, աց

See full entry →

adj.

belonging to a fisherman, piscatory, fishing.


Ձկնորսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fishing, fishery;
fisher's calling.

NBHL (1)

Ի ձկնորսութեան լինել (այսինքն պարապել)։ Հրաժարել ի ձկնորսութենէ։ Արուեստ ձկնորսութեան։ Մարդկային ձկնորսութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։ Նիւս. երգ.։)


Ձմեռնամուտ, մտից

See full entry →

s.

beginning of winter.

NBHL (1)

Մուտ կամ սկիզբն ձմերան. որ եւ ՁՄԵՐԱԿԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒՄՆ։ χειμερινή τροπή hiemale solstitium. Յայսմաւ.։ Տօնակ.


Ձմերային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

NBHL (2)

Ի մէջ ձմերայնի մրրկօք պատեալ։ Տապ ձմերայնոյն (այսինքն եռանդն ալէկոծութեան) ի ներք էր ի նաւին։ Դու ես պատճառ ձմերայնոյս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. յովն.։)

ՁՄԵՐԱՆԻ. մ. ՁՄԵՐԱՅՆԻ Ի ՁՄԵՐԱՅՆԻ. Ի ձմերան. ի ձմեռնային ժամանակի. χειμῶνος (իբր ձմերան. թ. գըզըն ). hieme այսինքն in hieme (ռմկ. ձմեռը, ձմռան)


Ձորձ, ոյ, ով

See full entry →

s.

coat, dress, cloak.


Ձորձմոյկ

See full entry →

s.

clothing and boots or shoes.

NBHL (1)

Մերկեաց զգեստն իւր, եւ զգեցաւ բաճկոն. ագաւ եւ զձորձմոյկսն (կամ ձորձոյկսն) հովուութեանն ... եւ յայս գձձութեան շաւուղ ոչ գիտաց զնա. (Եփր. թագ.։)


Ձրի, ձրոյ

See full entry →

s. adj. adv.

gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.

NBHL (1)

Մեծ է պահպանութիւնդ (խաչի) ձրի ... արդ մի՛ վասն ձրոյն արհամարհեր դու զդրոշմնն. այլ վասն այսորիկ առաւել եւս մեծարեա՛ դու զբարերարն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Ձօնեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to present, to offer, to dedicate, to devote, to consecrate;
to sacrifice;
to initiate.

NBHL (1)

Ձօնեսցէ զայս մեհենի. (Պտմ. աղեքս.։)


Ղ (ghad)

See full entry →

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

NBHL (1)

Ղատն ղեկ առնուլ քեզէն ճարտար, նաւել յայս ծով տայ հմտաբար։ Ղատն՝ ղամբար վարէ քեզ լուսաւոր, եթէ իցես մարդ մըտաւոր. (Շ. այբուբ.։)


Ճրագ, աց

See full entry →

s.

candle, light, flambeau;
taper;
յարդարել, լուցանել, շիջուցանել զ—ն, to snuff;
to light;
to put out, extinguish or blow out a candle or light.

NBHL (1)

Ձէթ ի ձիթենեաց ի լոյս. զի եղիցի ճրագ հանապազորդ։ Լոյս ճրագի։ Զճրագսն հանդերձիցէ։ Զճրագունսն այրելոյ (այսինքն լուցանելոյ)։ Այրիցէք զճրագունսն։ Այրիցի ճրագ։ Ճրագունք լուցեալք, եւ այլն։


Ճրագալոյց, լուցի

See full entry →

s.

candle-lighter, lighting-stick;
lighter, illuminator;
lighting of candles or lamps;
Christmas eve, Epiphany, Easter eve illuminations;
public illumination;
— առնել, to light a candle.

NBHL (1)

Ահա կեցո՛ զմեզ տէր եւ արդարացո՛ յայս ճրագալոյց աւուր շաբաթու. (Գանձ.։)


Ճրագաձեւ

See full entry →

adj. s. mar.

lamp-shaped;
an ancient Greek oared-vessel, lychnis.

NBHL (1)

Որ ունի զձեւ ճրագի, այսինքն ճրագարանի, լապտերի, կանթեղի. այն էր ազգ նաւու երբեմն առ յոյնս, որպէս ցռկանաւ. ... (ναῦσ) λύχνον.


Ճօճեմ, եցի

See full entry →

s.

to oscillate, to vibrate, to balance;
to jog, to wag;
to swing, to rock, to dangle, to move to and fro, to push;
— զնիզակ, զսուր, զգեղարդն, to brandish a lance, a sword, to hurl a dart or javelin.

NBHL (1)

ՃՕՃԵՄ κραδαίνω vibro, quatio. գրի եւ ՃՈՃԵԼ. Կոծել, ծածանել. շարջլել. տատանել. այսր անդր յածել. ճկել, ճկճըկել, խաղցընել.


Մագաղաթեայ

See full entry →

adj.

of parchment;
կազմ —, parchment-binding.

NBHL (2)

Առաքէր թուղթս մագաղաթեայս. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2։ Ուստի՝ Գիրք մագաղաթեայ՝ է մատեան.)

Զփիլոնն, եւ զմատեանսն (կամ զգիրսն) մագաղաթեայս բերջի՛ր ընդ քեզ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)


Մագիստրիանոս

See full entry →

cf. Մագիստրոս.

NBHL (1)

Առաքեաց կայսրն առ նա մագիստրիանոսս։ Մագիստրիանոսքն ունէին վանս իւրեանց ի քաղաքին. (Բուզ. ՟Դ. 10։)


Մազդեզն, զանց

See full entry →

s. adj.

Mazdeisnan, follower of Zoroaster;
օրէնք, դեն -զանց, mazdeism.

NBHL (2)

Որմզդի՝ այսինքն արամազդայ ազն կամ պաշտօնեայ. դիւցազն. մոգ. գիտակ դենին, կրօնիւք պարսիկ. (որպէս եւ մէզիտ ՝ ըստ պրս. է կիրթ յաղանդն, որպէս ծծեալ զամենայն ուսումն դենին. իսկ մազտէեսնան է որմզդապաշտ)

Կալաւ զօրէնս մազդեզանցն, այսինքն զմոգուցն։ Զանաստուած մազդեզանց աղանդան յանձն առեալ պաշտէին։ Աւերէր զատրուշանսն մազդեզանցն. իսկ զմազդեզունսն հրաման տայր հրով խորովել. (Բուզ. ՟Դ. 23. 59։ ՟Ե. 1։) Յորս հին տպ. եւ այլ ձ. ունի, մազդեզաց։