Definitions containing the research յո : 10000 Results

Սարեկ, աց

See full entry →

s.

black-bird.

NBHL (2)

Սարեկ ետ զորդի իւր յուսումն քահանայութեան. եւ նա ի սռիճս եւ ի մրմունջս թեւակոխէր, եւ ի պար յաւելոյր. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Լ՟Գ։)

Ճճուողութեանն, զոր ճնճղուկն եւ սարիկն՝ աւելագոյն իմն յորդորէի. (Արշ.։)


Սարիք, րեաց

See full entry →

s. mar.

cord, band, rope, chain;
— նաւու, rigging.

NBHL (1)

Զաւետարանն սուրբ կապէր պատէր երկաթի սարեօք, եւ իւրով մատանեաւ կնքեալ։ Արձակեաց յոտիցն երկաթոց, եւ անրոց պարանոցէն շղթայիցն սարեացն. (Բուզ. ՟Դ. 16։ ՟Ե. 7։)


Սարկաւագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deaconship, deaconry;
service, ministry.

NBHL (2)

Ի ծնողացն իմոց աբիբաս կոչեցայ, արժանաւորեալ սարկաւագութեան աշտիճանի։ Սրբէ զղեւտացիսն սրսկմամբ ի գործ սարկաւագութեան։ Նայեցեալ ի սարկաւագութիւն ժողովոյն՝ հրեշտակք պատասխանէին նմա ի քարոզութեանն զտէր ողորմեա։ Յիշեա տէր զքահանայութիւնս մեր, եւ որ ի քրիստոսի զստրկաւագութիւնս. (Ճ. ՟Բ.։ Նախ. թուոց. Լմբ. պտրգ.։ Պտրգ. բրս.։)

Եւ ոչ մասն ի ծառային սարկաւագութենէ յիւր պէտս տէրն ստացեալ՝ զայլն նմա շնորհէ. (Փիլ. յովն.։)


Սարոյ, ից

See full entry →

s.

pine-tree.

NBHL (1)

(իսկ Լեհ. համարի զսարոյն՝ որպէս ազգ բեւեկնոյ, եւ բերէ վկայութիւն, թէ


Սարսափեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սարսափիմ.

NBHL (1)

φρίττω horreo. որ եւ ՍԱՐՍԱՓԻԼ. Սարսիլ յոյժ հանդերձ սօսափմամբ կամ սարսռալով. սոսկալ. դողալ. զրհուրիլ. քստմնիլ. խռովիլ. ձեռքը ոտքը դող ինկնալ, պաղիլ, փշաքաղիլ, սահմակիլ, խիստ վախնալ, տակնուվրայ ըլլայ.


Սարսափեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause terror, to strike with consternation, to cause to shudder or shiver with fear or horror.

NBHL (1)

Երկիւղն՝ որ ի հրէիցն, յոյժ սարսափեցուցանէր զաշակերտսն. (Նանայ.։)


Սարսափիւն

See full entry →

s.

start, thrill, cold shiver, shudder.

NBHL (1)

Մահ յոյժ ահագին, եւ սարսափման լսողաց արժանաւոր։ Գործեաց եւ զանլուր եւ զանկարծելի չտրիս, եւ զսարսափման լսողաց արժանաւոր. (Խոր. ՟Գ. 16. եւ 24։)


Սարսափումն, ման

See full entry →

s.

cf. Սարսափ.

NBHL (1)

Մահ յոյժ ահագին, եւ սարսափման լսողաց արժանաւոր։ Գործեաց եւ զանլուր եւ զանկարծելի չտրիս, եւ զսարսափման լսողաց արժանաւոր. (Խոր. ՟Գ. 16. եւ 24։)


Սարսելի

See full entry →

cf. Սարսափելի.


Սարսռագին

See full entry →

cf. Սարսռալից.

NBHL (1)

Ուր իցէ սարսուռ յոյժ.


Սարսռալի

See full entry →

cf. Սարսռալից.

NBHL (1)

Եթէ սարսռալիքն ոչ զարհուրէցուցանեն, եւ հրճուելիքն ոչ յորդորեն, քարեղէն սրտի խօսիմք. (Բրս. ընչեղ.։)


Սարսռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.


Սարսռասէր

See full entry →

cf. Սարսռասեր.

NBHL (1)

Սահեալ ի վերայ յորձախոր, անդնդապտոյտ, սարսռասէր, անհանգիստ, յուզակ ալեացն. (Ագաթ.։)


Սարսռելի

See full entry →

cf. Սարսափելի.

NBHL (2)

Զսառսռելին արդեօք լուիցէս։ Սարսռելիքն ոչ զարհուրեցուցանեն, եւ հրճուեքիքն ոչ յորդորեն. (Մաշկ.։)

Որ եւ յոյժ իսկ սարսռելի է անուն արտաքին խաւարին. (Պիտառ.։)


Սարսռիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Սարսռամ.


Սափրեմ, եցի

See full entry →

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.

NBHL (2)

Յառաջագոյն զպարկեշտութիւն սափրեալ ի նմանէ՝ յետոյ եւ զզօրութիւնն սափրէ (ընդ վարսս գլխոյն)։ Թաւագէսք են, որ ոչն սափրին ամենեւին։ Սափրեալ յայլոց. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զպատմուճանն ի բաց ընկենոյր, եւ զվարսսն սափրէր (յովբ). (Իսիւք.։)


Սաքրեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սաքրիմ.


Սգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

NBHL (1)

Սգային զաղքատութիւնն յովբայ. (Իսիւք.։)


Սգայական

See full entry →

cf. Զգայական.

NBHL (1)

ՍԳԱՅԱԿԱՆ ՍԳԱՅՈՒԹԻՒՆ. cf. Զգայական. Զգայութիւն։


Սգասէր

See full entry →

adj.

fond of mourning.

NBHL (1)

Հացիւ հաստատի սիրտ սգասիրին. (Բրս. յուդիտ.։)


Սգատեսակ

See full entry →

cf. Սգալի.


Սգատեսիկ

See full entry →

cf. Սգալի.


Սգումն, ման

See full entry →

s.

mourning;
grief, pain.


Սեբաստէ

See full entry →

cf. Սեւաստէ.

NBHL (1)

Թագաւորէ կայսր սեբոստոս սկտաւիոս, որ եւ աւգոստոս. յորմէ հետէ՝ աւգոստեանք, եւ սեբաստեանք անուանեցան թագաւորք հռովմայեցւոց. (Շիր. քրոն.։) Այլ ի յետին դարս ի մէջ յունաց Սեւաստոս եղեւ անուն ինչ պատուոյ իշխանաց։ Տես եւ բռ. յտկ. ան. Սեբաստիա, եւ Սեբաստիան գունդ։


Սեբաստոս

See full entry →

cf. Սեւաստոս.

NBHL (1)

Թագաւորէ կայսր սեբոստոս սկտաւիոս, որ եւ աւգոստոս. յորմէ հետէ՝ աւգոստեանք, եւ սեբաստեանք անուանեցան թագաւորք հռովմայեցւոց. (Շիր. քրոն.։) Այլ ի յետին դարս ի մէջ յունաց Սեւաստոս եղեւ անուն ինչ պատուոյ իշխանաց։ Տես եւ բռ. յտկ. ան. Սեբաստիա, եւ Սեբաստիան գունդ։


Սելաս

See full entry →

cf. Սելք.

NBHL (2)

Սելք, որ են ճաճանք. եւ դիատոնք, որ են թռիչք։ Արդ սեալս է՝ հրոյ յոլովի վառումն յօդի. եւ ի սելայիցն ոմանք ոստուցեալ լինին, եւ ոմանք հաստատեալք. (Արիստ. աշխ.։)

ՍԵԼԱՍ եւ ՍԵԼՔ. Բառ յն. σέλας fulgor, jubar. Փայլիւն լուսոյ յոդս, աստղանման երեւալ կամ թռուցեալ. թռիչք.


Սելք

See full entry →

s.

shooting star.

NBHL (2)

Սելք, որ են ճաճանք. եւ դիատոնք, որ են թռիչք։ Արդ սեալս է՝ հրոյ յոլովի վառումն յօդի. եւ ի սելայիցն ոմանք ոստուցեալ լինին, եւ ոմանք հաստատեալք. (Արիստ. աշխ.։)

ՍԵԼԱՍ եւ ՍԵԼՔ. Բառ յն. σέλας fulgor, jubar. Փայլիւն լուսոյ յոդս, աստղանման երեւալ կամ թռուցեալ. թռիչք.


Սելին

See full entry →

s.

chair, throne.

NBHL (2)

Հրամայեաց նստուցանել զտէր պետրոս յոսկի սելին։ Զոսկի սելին յինքն էառ, եւ ասէ, թէ հայրապետական աթոռ է եւ չէ պարտ այլ ումեք ի վերայ նստել. (Ուռհ.։ Հ. օգոստ. ՟Թ.։)

ՍԵԼԷՍ ՍԵԼԻՆ. Բառ լտ. յորմէ եւ յն. սէլլա. σέλλα sella, subselium. Աթոռ. գահ.


Սեկ, ի, ոյ

See full entry →

s.

dressed leather, morocco, cordwain.

NBHL (1)

Զկաչին՝ որ ի վերայ ասպարացն, ուտէին. եւ ոչ էր անդ յոտս ուրուքսեկ սօլերոյ. (Մարթին.։)


Սեղանակազմ

See full entry →

adj. s.

cf. Սեղանադիր;
waiter, servant;
house-steward;
temple-erector.

NBHL (1)

Զկազմիչ վկայութեանն խորանի զմեծն մովսէս, եւ զսեղանակազմն հեղիաս զնախանձայոյզ փառանցն աստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Սեղանակապուտ, պտի, պտից

See full entry →

adj. s.

sacrilegious, impious;
profaner, spoiler.

NBHL (1)

Որպէս սեղանակապուտ դատեսցի։ Սեղանոյ եւ կենացն հաղորդ զսեղանակապուտն (զյոդա) էառ։ Տէրն զմատնչին ոստ լուաց զսեղանակապտին (կամ զսեղանակողոպտին)։ Որ սղանակապտին է բան. (Բրս. հց.։ Ածաբ. աղք.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։ Պիտ.։)


Սեղանանենգ

See full entry →

s. fig.

traitor, domestic traitor, betrayer;
one guilty of sacrilege, profaner.

NBHL (1)

Որ նենգէ ընդդեմ սեղանոյ տանուտեառն. դաւաճան ընդդեմ հացին՝ յոր վայելեաց. սեղանակապուտ.


Սեղանաւոր, աց

See full entry →

s.

banker, changer;
տալ or արկանել զարծաթ ի —ս, to place money in a bank at interest, to put out money to interest.

NBHL (1)

Որ զհաւատացեալ (ինքեան) արծաթ բանին ի քէն՝ արկ ի սեղանաւորս յոգիս որդւոց մարդկան. (Շար.։)


Սեղեխասպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

etc. lover-murder.

NBHL (1)

Ոչ զերկիւղ նախանձայոյզ քինու սեղեխասպանութեան առնն յիշեցեալ։ Ամուսնութիւն զսիղեխասպանութիւնն, եւ այլն. (Պիտ.։ 1)


Սեղմապէս

See full entry →

adv.

densely, closely, strictly, narrowly.

NBHL (1)

Ձիւնն յորժամ սաստկապէս թափի իվայր, տաղտարափ կոչի. եւ մինչ սեղմապէս, ձիւն կոչի. (Ոսկիփոր.։)


Սենեակ, նեկաց

See full entry →

s. fig.

chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.

NBHL (1)

Աստղկան դիցն, սենեակ վահագնի (հերակլեաց) կարգացեալ ըստ յունականին, որ է ինքն ափրոդիտէս. (Ագաթ.։)


Սեպ, ոց, ից

See full entry →

s. adj.

peak, point, summit of a rock, steep rock;
peg, wedge;
steep, cragged, a-peak, precipitous.

NBHL (1)

Ոստրէի մորթն ի վերայ սեպ եւ ողորկ խեցանման է։ Ոտք խեցգետնոյն ոչ կարեն գտանել յողորկ եւ ի սեպ պատեանս զեռնոյն. (Վեցօր. ՟Է)


Սերական, ի, աց

See full entry →

adj. gr. s.

genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.

NBHL (2)

Ի հինգ զգայութիւն, եւ ի ձայնի գործի. եւ ի սերական։ Զգայութեանցն, եւ ձայնին, եւ սերականին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 75։ եւ այլաբ։ յորմէ եւ Լմբ. ժղ.։ Վրդն. ծն.։ Կիր. ՟ը. խհ.։ Տօնակ.։)

γόνιμος genitalis, propagandi vim habens. Սերնդական. յաջորդական. ածանցական որդւոց յորդիս.


Սերեմ, եցի

See full entry →

va.

to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.

NBHL (2)

Կենդանի ինչ, որ ունիցի ազդումն (զգայութեան), եւ այսպէս առնունի ջուրքն ծնանել եւ սերել. (Վեցօր. ՟Է։)

Ի յուդայիազգէն սերէր անուն հրէական (յուդայեան) (Ոսկ.մտթ.։ 2)


Սերմակրեմ

See full entry →

va.

to conceive.

NBHL (1)

ՍԵՐՄԱԿՐԵԼ. Ընդունել զսերմն որդեծնութեան. սաղմնառել. յողանալ.


Սերմահեղձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

causing, abortion.

NBHL (1)

Պտղակորոյսս եւ անպտուղս ոմանս անունէ, վասն զսերմ իւրեանց ապականելոյ սերմահեղձութեամբն, եւ ոչ կենդանացուցանելոյ. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Է։)


Սերմանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to seed, to run to seed.

NBHL (1)

Գարին յոճ կայր, եւ կտաւն սերմանացեալ էր. (Ել. ՟Թ. 31։)


Սերմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to sow, to disseminate, to spread or cast the seed;
to procreate;
— սերմն, to seed;
ժամանակ սերմանելոյ, seed-time or sowing-time.

NBHL (1)

Մինչ ի ՟Ժ՟Դ ամն, յորժամ կարէ զաւակ սերմանել. (Բրսղ. մրկ. ըստ Փիլոնի։)


Սերմնաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to play the telltale, to babble.


Սերմնակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eating pulse;
loss of sons.

NBHL (1)

Զոյգ կայենի եղբայրասպանի ի ձեռն պղծալից սերմակերութեանն. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Բ։)


Ստուար, աց

See full entry →

adj. gr.

large, great, voluminous;
thick, dense;
strong, lusty;
harsh, close;
— գունդ, բանակ, numerous, powerful army;
— ծանրութիւն, great weight.

NBHL (1)

ՍՏՈՒԱՐ. δασύς densus, asper. Ըստ քերականաց՝ որպէս Թաւ, յոյր.


Ստուարաձայն

See full entry →

adj. gr.

harsh, hard.

NBHL (1)

Ունօղ զհնչիւն ձայնի ստուար. թանձր. թաւ. յոյր.


Ստուարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to thicken, to grow thick or large, to enlarge;
to become or grow larger, bigger, stouter, fatter;
to increase in size, to grow.

NBHL (1)

Ոչ յոսկերաց ստուարացելոց. (Եղիշ. դտ.։)


Ստուարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. phys.

to thicken, to enlarge;
to augment, to increase;
to magnify.

NBHL (1)

Սովոր են գիրք ստուարացունել զիրս (սպառնալեաց). եւ յորժամ խնդութեան իրք իցեն, դարձեալ զայն ստուարացուցանէ. (Կիւրղ. թագ.։)


Ստուգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.

NBHL (1)

Պետրոս եւ յակոբոս եւ յոհաննէս ստուգաբանէին զաւետարանն. (Պիտառ.։)