Definitions containing the research յո : 10000 Results

Քաջահաճոյ

See full entry →

adj.

very pleasant, most agreeable.

NBHL (1)

Աճել յուղղութիւնս՝ քաջահաճոյք լինել. (Մխ. երեմ.։)


Քաջահասակ

See full entry →

adj.

of lofty stature, tall, well-shaped.

NBHL (1)

Ունիս զսոսինձն քաջահաս, որով մածնուն թեւք արծուեաց. (Վանակ. յոբ.։)


Քաջահաւատ

See full entry →

adj.

very faithful;
most confiding.

NBHL (1)

Քորք քաջահաւատ յուսով ընդ առաջ ելանեն փրկչին. (Նար. տաղ.։)


Քաջահմուտ

See full entry →

adj. s.

very erudite, well versed, skilful, very learned;
bachelor;
— գիտունեանց, bachelor of sciences;
— լինել իմիք, to be well acquainted with, to be a connoisseur in, to know thoroughly.

NBHL (1)

Քաջահմուտ կամեցեալ լինել ընթերցողաց (այսինքն կամիմք՝ զի լինիցին)։ Չլինելն քաջահմուտ արքայութեան երկնից եւ յարութեան։ Յարուեստական եւ քաջահմուտ բժշկի դեղոց ողջացայք. (Խոր. ՟Բ. 65։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։ Երզն. լուս.։)


Քաջաձայն

See full entry →

adj.

sweet-voiced, euphonic, harmonious, sonorous, resonant.

NBHL (1)

Քաջաձայն նոր սիոնի յօրհնաբանութիւն Աստուածոյ. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Քաջաղեղն, եղանց

See full entry →

adj.

having a strong how;
skilful in archery.

NBHL (1)

Ունօղ նագեղոյն եւ քաջաղեղան։ Քաջաղեղն զինուորաց զնպատակն նշաւակեալ։ Էր յոյցի քաջաղեղն յորսս. (Խոր. ՟Ա. 28։ Մագ. ՟Ա. ՟Լ՟Ե։)


Քաջամուխ

See full entry →

adj.

very shrewd;
— լինել, to penetrate.

NBHL (2)

յորմէ եւ (Ուռպ.)

Յորդորէ քաջամուխ լինել ի խորս անքնին։ Եւ մալէ՝ յորս քաջամուխն լինի. (ՃՃ.։ Մագ. լ։)


Քաջամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sharp-mindedness, genius intelligence, sagacity.

NBHL (1)

Ունիս քեզ օգնական եւ յոյս քաջամտութեան զտէր. (Աթ. սղ.։)


Քաջայաղթ

See full entry →

adj. s.

victorious, bright, signal;
famous conqueror.

NBHL (1)

Զօրքն հայոց եւ զօրագլուխք քաջայա՞ղթք իցեն, եթէ յամրեղք. (Ղեւոնդ.։)


Քաջայանդուգն

See full entry →

adj. adv.

very bold, most audacious or daring, hardy, dauntless;
boldly, daringly, hardily.

NBHL (1)

Արիութիւն է ... գոլ վստահացեալ ի դժուարինսն, եւ քաջայանդուգն առ վիշտսն. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)


Քաջայարմար

See full entry →

adj.

very suitable, becoming, very fit or proper, apt, appropriate.

NBHL (1)

Ոչ յոյժ քաջայարմարն. (Փիլ. ել.։)


Քաջայօժար

See full entry →

adj.

well disposed, very willing, very diligent.

NBHL (1)

Զգաստս եւ քաջայօժարս զաշակերտսն յորդորէ լինել. (Աթ. ՟Ը։)


Քաջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to set forth one's value or worth, to make oneself known, to shew one's courage or energy, to exert one's abilities, to excel.

NBHL (2)

Քաջացարո՛ւրք եւ զօրացարո՛ւք։ Քաջացարո՛ւք, եւ լերո՛ւք յորդիս զօրութեան։ Քաջացարո՛ւք, եւ լերո՛ւք արք։ Քաջացար առնել ուղղութիւն առաջի իմ։ Քաջասցո՛ւք, զհետ ապստամբութեանց մերոց գնասցուք. (եւ այն։)

Բազումք գայթագղէին, եւ յոլովք քաջանային. (Նախ. ՟գ. մակ.։)


Քաջանուն

See full entry →

adj.

highly renowned, far-famed, celebrated, very famous.

NBHL (1)

Երբեմն քաջանուն զօրքն հայոց ի մէջ այլ զօրացն ամենայնի երեւէին. (Փարպ.։)


Քաջապատրաստ

See full entry →

adj.

quite ready.

NBHL (1)

Ատենակիցքն (էին՝) քաջապատրաստք. (Բրս. յուդիտ.։)


Քաջապինդ

See full entry →

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

NBHL (1)

Քաջապինդ հաւատով, եւ յորդորական սիրով. (Եփր. աղ.։)


Քաջապնդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solidity, firmness;
vigour, sustained effort, unflagging force.

NBHL (1)

Հալածումն զքաջապնդութիւն ընթացողին թարգմանէ։ Տղայոցն է կաթն կերակուր. իսկ գինի յաղագս քաջապնդութեան ջերմութեան՝ կատարելոցն վայելումն լինի. (Նիւս. ստեփ. եւ Նիւս. երգ.։)


Քաջապտուղ

See full entry →

adj.

producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.

NBHL (1)

Աղբիւր՝ գիտութիւն. յորմէ մարդասիրութիւն քաջապտուղ լինի. (Մխ. առակ.։)


Քաջառոյգ

See full entry →

adj.

in the full vigour of youth, in the springtime of life, lively, brisk, vivacious, vigorous.


Քաջաստուեր

See full entry →

adj.

shadowy, well shaded, umbrageous.

NBHL (1)

Ընդ հովանեաւն, զոր ի դդմենւոյն ուղէշքն պատէին՝ դիւրաշուք եւ քաջաստուեր. (Փիլ. յովն.։)


Քաջասրտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

courage, stout-heartedness, intrepidity.


Քաջավայելուչ

See full entry →

adj.

very suitable, very decent;
very elegant, handsome, charming.

NBHL (3)

Արքայութիւն երկնից քաջավայելուչ պսակք արդարութեան պատուականք։ Զատս զքաջավայելուչն ի դժուարատեսակէն. (Բրս. հայեաց.։)

Զյոյժ քաջավայելուչ՝ պատուականութեամբ զբարգաւաճեալն ի տունկ ձիթենի. (Պիտ.։)

εὑπρεπής, -ός decorus, decens, speciosus, formosus. Բարեվայելուչ. կարի վայելուչ եւ պատուական. յոյժ վայելչական եւ յարմար. գեղեցիկ. շքեղ. չքնաղ. սիրուն, ըռինտ, աղուոր, օրինած.


Քաջատես, ի, աց

See full entry →

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

NBHL (1)

Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)


Քաջատոհմիկ

See full entry →

adj.

high-born, of good birth, noble, illustrious.

NBHL (2)

Քաջատոհմիկ էր ըստ յոբայն։ Հոգ արար աբրահամ քաջատոհմիկ միածնին յաղագս ամուսնութեան՝ ազնուական լծակցութեան։ Զի մի՛ ժանտանայցէ քաջատոհմութիւնն՝ փոխանորդութեամբ ծառայական ազգին խառնակեալ. (Նիւս. թէոդոր. եւ Նիւս. երգ.։)

Քաջատոհմիկ պերճութիւն իշխանաց եւ նախարարաց հայոց. (Յհ. կթ.։)


Քաջաւէտ

See full entry →

adj.

very brave, valiant, doughty.

NBHL (1)

Քաջաւետ առաքինութեամբ պսակեալ յարքայութեանն. (Յճխ. ՟Զ։)


Քաջիկ

See full entry →

adv.

well, very well, properly, as it ought to be.

NBHL (1)

Քաջիկ եւս յուդայ մխիթարէր զզօրսն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 42։)


Քաջիմաց

See full entry →

adj.

sharp-witted, acute.

NBHL (1)

Հոգին (ելեալ ի մարմնոյ) սրատեսիկ եւ քաջիմաց եւ առաւել զգայուն լինի. (Կաղանկտ.։)


Քաջողջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քաջառողջութիւն.


Քաջուղէշ

See full entry →

adj.

fine-branched.

NBHL (2)

Զքաջուղէշ եւ զպտղեղ զյովաբայն բոցակէզ հրդեհիւ տոչորէր անդաստան ... Եւ ես քաջուղէշ բուսակօք հրճուէի. (Պիտ.։)

ՔԱՋՈՒՂԷՇ կամ ՔԱՋՈՒՂԵՇ. εὑθηνῶν, -νούσα vigens, abundans. Որոյ ուղէշքն են ընտիր՝ իրօք կամ նմանութեամբ. յուռթի. աղէկ ճղերով՝ տալերով.


Քաջուսումն, ման

See full entry →

s.

well instructed, learned;
fond of science.

NBHL (1)

εὑδίδακτος bene doctus εὑμαθής docilis. Քաջ յուսման կամ ուսեալ. քաջուշեղ. հանճարաւոր. ուշիմ. յարմար առ գիտութիւն եւ առ կրթութիւն.


Քաջուսումնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great learning, vast erudition, well grounded knowledge;
fondness for science, learning well.

NBHL (1)

որ եւ ՔԱՋՈՒՍՄՆՈՒԹԻՒՆ. Քաջուսումն լինել. բարիոք կրթութիւն յուսման. քաջավարժութիւն. խելամտութիւն. քաջուշեղութիւն, ուսումնասիրութիւն.


Քառաձի, ոյ

See full entry →

adj.

drawn by four horses.

NBHL (1)

Մարտ քառաձիոց։ Յարձակմանէ քառաձիոցն ընթադրեալք, յոտիցն եւ յանուոցն կասան. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Քառասնամեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

cf. Քառասնամեան.

NBHL (1)

Իբրեւ լցաւ նորա քառասնամեայ ժամանակք։ Քառասնամեայ ժամանակ կերակրեաց զնոսա յանպատի։ Քառասնամեայ էի ես, յորժամ առաքեաց զիս մովսէս. (Գծ. ՟Է. 23։ ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Ժ՟Դ. 7։)


Քառասնամեան, մեանց

See full entry →

adj.

quadragenarious;
of forty years.

NBHL (1)

Իբրեւ լցաւ նորա քառասնամեայ ժամանակք։ Քառասնամեայ ժամանակ կերակրեաց զնոսա յանպատի։ Քառասնամեայ էի ես, յորժամ առաքեաց զիս մովսէս. (Գծ. ՟Է. 23։ ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Ժ՟Դ. 7։)


Քառասներորդ

See full entry →

cf. Քառասնորդ.

NBHL (1)

Եզ. եւ յոք. ա. Իբր Քառասնօրեայ.


Քառասնօրեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

of forty days.

NBHL (1)

Պահելով քո քառասնօրեայ։ Անճաշակ լինելով քո քառասնօրեայ։ Եւ ոչ ընդ մեզ քառասնօրեայ լրմամբ յորովայնին. (Շար.։ Շ. մտթ.։)


Քառատեսակ

See full entry →

cf. Քառակերպ.

NBHL (1)

Գիր նկարեալ ի դէմս երեսաց գոյութեան դիմաց քառատեսակ քարտենի. (Նար. խչ.։)


Քառորդ, աց

See full entry →

s.

fourth;
quarter, fourth part;
quarter of an hour;
*quadrant;
— լուսնի, quarter;
cf. Ժամ.

NBHL (1)

Քառորդն՝ երրորդին է յայտնագոյն։ Յորս առ ի քեզ քառորդ վտակ՝ յորդահոսան գետ հոլովի. (Անյաղթ պորփ.։ Շ. եդես.։)


Քասղեւ

See full entry →

s.

Chisleu, the ninth month of the Hebrews.

NBHL (1)

Ամիս եբրայեցւոց, որ ըստ անշարժ տումարին առ թարգմանչօք համեմատէր տրէ ամսոյն հայոց, եւ նոյեմբերի հռովմայեցւոց։ (Նեեմ. ՟Ա. 1։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 9։ ՟Ժ. 5։ Զաք. ՟Է. 1։)


Քասքնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քասքնիմ.

NBHL (1)

Գիտելով զճշմարտութիւն աւետարանին՝ քասքնէր։ Մի՛ քասքաներ, յորժամ ի պէտս խրատուն հարկանէ զքեզ գաւազանաւ հայր քո. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. առակ.։)


Քատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to liken, to assimilate, to form, to proportion.


Քատակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քատակ.


Քարագործ, աց

See full entry →

adj. s. med.

stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.

NBHL (1)

Անդ դիպեալ ճարտարապետին հայոց՝ տրդատայ քարագործի. (Ասող. ՟Գ. 27։)


Քարաթոշ, ի, ից

See full entry →

s.

cf. Քարաթոթոշ.

NBHL (1)

ՔԱՐԱԹՈՇ կամ ՔԱՐԱԹՈԹՈՇ. ռմկ. եւս՝ քարթօշ, քարթօշիկ, քարթաթօշիկ. ἁσκαλαβότης, γαλεώτης, κωλώτης stellio, araneus mus. իտ. tarantula. Ազգ մողէղի. կովադիաց փոքր՝ մկնաձեւ՝ սեւագոյն. սիվրի սըլան. (որ ի լտ. ասի սարդ մուկն. որպէս եւ սարդն՝ ռմկ. մամուկ ասի). պ. քէարթէն. յորմէ թ. քէրթէն քէլեր (զի քէլէր է կովադիաց, իսկ մուշ է մուկն).


Քարաթոթոշ, ի, ից

See full entry →

s.

stallion, newt.

NBHL (1)

ՔԱՐԱԹՈՇ կամ ՔԱՐԱԹՈԹՈՇ. ռմկ. եւս՝ քարթօշ, քարթօշիկ, քարթաթօշիկ. ἁσκαλαβότης, γαλεώτης, κωλώτης stellio, araneus mus. իտ. tarantula. Ազգ մողէղի. կովադիաց փոքր՝ մկնաձեւ՝ սեւագոյն. սիվրի սըլան. (որ ի լտ. ասի սարդ մուկն. որպէս եւ սարդն՝ ռմկ. մամուկ ասի). պ. քէարթէն. յորմէ թ. քէրթէն քէլեր (զի քէլէր է կովադիաց, իսկ մուշ է մուկն)


Քարաժայռ, ի, ից

See full entry →

s.

cf. Քարաժեռ.

NBHL (2)

Քարաժայռքն (կամ քարաժեռայքն) բաժինս ի մարմնոյ նորա առնութիւնն։ Յեզր քարաժայռ ձորակին։ Յամուրս քարաժայռ ձորոյն խորոփեաց տայոց։ Փորուած այրի՝ անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)

Քարաժայոք յայսմ կող մանէ, եւ քարաժայռք յայնմ կողմանէ. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 4։)


Քարաժեռ, ի, ից

See full entry →

s. adj.

sharp rock, steep rock, crag;
rough, rocky, craggy.

NBHL (2)

Քարաժայոք յայսմ կող մանէ, եւ քարաժայռք յայնմ կողմանէ. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 4։)

Քարաժայռքն (կամ քարաժեռայքն) բաժինս ի մարմնոյ նորա առնութիւնն։ Յեզր քարաժայռ ձորակին։ Յամուրս քարաժայռ ձորոյն խորոփեաց տայոց։ Փորուած այրի՝ անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)


Քարախունկ

See full entry →

s.

bdellium.

NBHL (1)

Արցախ ... կողթ. յորում լինի քարախունկ. (Խոր. աշխարհ.։)


Քարակարկառ

See full entry →

s. adv.

heap of stones;
like a heap or pile of stones.

NBHL (1)

Զլոյծ ջուրն յորդանանու քարակարկառ ձուլեցեր. (Ճշ.։)


Քարակոյտ

See full entry →

s.

heap of stones.

NBHL (2)

(յորմէ Կարկառակոյս) Կոյտ քարանց.

Առ ի յոյժ թանձրանալ դիականցն անկելոցն իբրեւ զքարակոյտս դերբկաց երեւէին. (Եղիշ. ՟Զ։)