Definitions containing the research առ : 10000 results

Գաղթեմ, եցի

va. vn.

to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.

· Calfa

NBHL (4)

ԳԱՂԹԵՄ, եցի. չ. ԳԱՂԹԻՄ, եցայ. ձ. μετοικίζομαι, ἁναχωρέω demigro, transferor, fugio, discedo Գնալ վտարանդի իբրեւ հատուած. տարագնաց լինել ի հայրենի գաւառէն. փոխել զբնակութիւն այլուր. չուել. մեկնիլ. խոյս տալ. անկանիլ եւ պատսպարիլ. կէօչմէք, թէրքի տիյարէթմէք, սըղընմագ.

Ոգւոցս մերոց հանդերձեալ գաղթիլ առ արդարութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 12։)

Փողով ազդ առնել ի գաղթիլ. (Մխ. երեմ.։)

Ոչ կարացեալ սպառսպուռ գաղթիլ յամրոցսն. (Յհ. կթ.։)


Գաղղիական, ի, աց

adj.

french;
— եկեղեցի, the gallican church;
— բարբառ, the French language;
ոճ — լեզուի, gallicism.

· Calfa


Գաղջացուցանեմ, ուցի

va.

to cool, to make lukewarm.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի բացեայն կայ ( ի հրոյ), ոչ եւս ճառագայթիցն նշոյլք զնա կիզցեն, այլ գաղճացուցեալք չափաւորապէս արծարծեսցեն կենդանութեամբն. (Փիլ. ել.։)


Գաղտաբար

cf. Գաղտ.

· Calfa

NBHL (2)

Գաղտաբար ունկնդրութիւն առնէր ասացելոցն. (ՃՃ.։)

Ելեալ գիշերի գաղտաբար։ Գաղտաբար յինքն գրաւեալ։ Գաղտաբար իմն զարեւմտեայ կողմամբ լերինն պարառոցեալ. (Յհ. կթ.։)


Գաղտագնաց լինիմ

sv.

to steal away, to slip away.

· Calfa


Գաղտագողի

adv. adj.

by stealth, clandestinely, secretly;
secret, furtive, stealthy.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտագողի փախչել, կամ մտանել, փախստական լինել, կամ արձակել, առաքել, եւ այլն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։ Ճ. Ա. Լմբ. պտրգ.։ Վրք. ոսկ.։)


Գաղտակծութիւն, ութեան

s.

cheat, imposture.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտակծութեամբ իմն առաքէ դաւօղս ի վերայ նորա։ Զընկերակիցս իւրեանց գաղտակծութեամբ իմն իբրեւ զոչխար ի սպանդ վարեալ. (Յհ. կթ.)


Գաղտակրայ, ից

cf. Գաղտակուր.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկալարուք ի գաղտակրայ մարգարիտս պատուականս. (կամ զմարգարիտս գեղեցիկ) (Սարգ. յուդ.) գ. եւ յիշատ. ի համառօտն։


Գաղտամեստ

adv.

secretly, artfully, cunningly, cheatingly.

· Calfa

NBHL (1)

Այր զընկեր կամ վարանեալ սպանանէ, եւ կամ գաղտամեստ ցականեցուցանէ. այսինքն խաբանօք տառապեցուցանէ, տնանկացուցանէ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 24. (այլ ձ. գաղտամես, գաղտամեսց, կամ գաղտապէս։))


Գաղտիկուր

s. bot. borage.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՂՏԻԿՈՒՐ կամ ԳԱՂՏԻԿՈՒՌ (գրի եւ Գաղտակուռ, Գաղտակոր) βούγλωσσον , ἁρνόγλωσσον Lingua bubula, plantago. Անուն բանջարոյ, որ կոչի եւ Ջղախոտ. եւս եւ Եզնալեզու, խոշոր տերեւով, կամ Գառնալեզու՝ մանրատերեւն. եզան լեզու. լիսանի սէլվի. բզրկտուն, պզրղատուն։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)


Գաղտնագործ

adj.

that docs, that works in secret.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնի են առաջի քո ամենայն գաղտնագործք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Գաղտնածածուկ

adj.

secret, occult, hidden, impenetrable;
furtive, stolen.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաղտնածածուկն յայտնաբարբառ։ Որոգայթքն գաղտնածածուկ սատանայականք. (Նար. ՟Ի՟Է. եւ ՟Զ։)


Գաղտնի, նւոյ, նեաց

adj.

secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine

· Calfa

NBHL (1)

Իբր թէ ի պատճառս խաղաղութեան. բայց ի գաղտնիս՝ օգնել անտիգոնեայ. (Խոր. ՟Բ. 18։)


Գաղտուկ

adv.

secretly.

· Calfa

NBHL (2)

Գաղտուկ եւ ի ծածուկ (յն. (մի բառ) գործին. Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Ուսուցանէր գաղտուկ։ Սեր բարեկամութեան գաղտուկ առնէր. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 11։ ՟Ը. 15։)


Գամագիտ՞՞՞լինիմ

sv.

cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

περίειμι, ἱσχύω, λυμήνομαι, ἁντίσταμαι Supero, valeo, labefacto, resisto եւ այլն. ԳԱՄԱԳԻՏ կամ ԳԱՄԱԳԻՒՏ ԼԻՆԵԼ, կամ ԳԱՄԱԳԻԾ ԳՏԱՆԵԼ. Գամս գտանել, այսինքն անցս եւ ելս հնարից, կամ հնարս յաղթութեան, կամ տեղի ըմբռնելոյ եւ վնասելոյ. սանանել. զդէմ ունել. ճար մը ընել՝ վնասել, ուզածը առաջ տանիլ, ձեռք երկնցնել, դէմ դնէլ. չարէ պուլմագ, գուլփ ալմագ, այազընա եէր էթմէք, պէճէրմէք.


Գայթագղական, ի, աց

adj.

scandalous;
scandalized.

· Calfa

NBHL (1)

Առիթ գայթագղութեան առանձին կամ այլոց.


Գայթագղանք, նաց

s.

cf. Գայթագղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպիսի գայթակղանս գայթակղեն։ Զգայթագղանաց եւ զցնորական տօնն առնիցեն. (Սեբեր. ՟Դ. ՟Ե։)


Գայթագղեմ, եցի

vn. va.

cf. Գայթագղիմ. to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ելաներ ի վերայ ջրոյդ (սառին), զի կօշիկդ գայթակղեցուցանէ զքեզ. (Եփր. ի յհ. մկ.։)


Գայթագղեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Գայթագղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ելաներ ի վերայ ջրոյդ (սառին), զի կօշիկդ գայթակղեցուցանէ զքեզ. (Եփր. ի յհ. մկ.։)


Գայթագղիմ, եցայ

vn.

to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ ինչս բազումս՝ գայթագղեսցի առ կողմանսն. (Նոննոս.։)


Գայթագղոտ

adj.

slippery, slippy, sliding;
who, is easily scandalized.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱՅԹԱԳՂՈՏ կամ ԳԱՅԹԱԿՂՈՏ Գթոտ. գայթոտ, գիւրագայթ, գիւրակործան. եւ Մեղսառիթ.

Ե՞րբ զերծանիմ ի գայթագղոտ կենցաղոյս։ Գայթագղոտ է բնութիւնս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Գայթագղութիւն, ութեան

s.

scandal;
stumble;
obstacle.

· Calfa

NBHL (2)

Յունելն զճառագայթս արեգականն՝ տեսանեմք ի հեռուստ զգայթակղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)

Եւ արդ յորժամ կամիցիս՝ առանց գայթակղութեան եկ առ իս իս. այսինքն աներկիւղ, անխափան. (Վռք հց. ՟Ժ՟Բ։)


Գայթեմ, եցի

vn.

to stumble, to trip, to glid, to slip.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ գայթիցի, առաւել եւս կործանեսցեն զնա. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 29։)


Գայթոտ, աց

adj.

tbat stumbles, trips;
slippery.

· Calfa


Գայլախազ, ից

s.

pebble, flint.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՅԼԱԽԱԶ գրի եւ ԳԱՅԼԱՀԱԶ. σμυρίτης λίθος, ἁκρότομος , ψῆφος Smyris, petra acuta, lapillus durus Որձաքար վէմ կարծր. որ ի սուրբ գիրս ըստ յն. անխտիր դնի՝ քար, եւ սայրասուր վէմ, եւ սմիռեան քար (այն է սիւմպատէճ. գուցէ եւ կածքար. չագմագ կամ պիլէյի դաշը ). տես (Ել. ՟Դ. 25։ Յես. ՟Ե. 2։ Յոբ. ՟Խ՟Ա. 6։) Իսկ ի բառս Գաղիանոսի ասի լինել Ազգ մարմարիոնի։


Գայլախազեայ

adj.

made of pebble or flint.

· Calfa

NBHL (1)

Գայլախաղեայ սուրք ի պահեստ առեալք. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Գայլանամ, ացայ

vn.

to be like a wolf;
to be ravenous.

· Calfa

NBHL (1)

Դատաւորք գայլացեալք եւ գազանացեալք։ Եւ քեզ պարտ է լինել նմանող քաջացն եւ առաքինեացն, եւ ոչ գայլացելոցն հովուաց. (Մանդ. ՟Է. ՟Ը։)


Գայլենի, նւոյ

s.

wolf's skin.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ հանդերձս գառնենիս ունիցիս, եւ բարս գայլենիս. (Մաշկ.։)


Գայռամ, ացի

vn.

to lie down.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱՅՌԱՄ ԳԱՅՌԵՄ, եցի. որ եւ ԳԱՌԵԼ, ԳԱՌԻԼ. κοιμάω, κεῖμαι Curbo, jaceo Պառակիլ, (որպէս զգառն, կամ ի գայռի) ընկողմանիլ. պառկիլ. եաթմագ.

Զիա՞րդ իցեն թշնամիք միմեանց որմզդն եւ արհմնն, որք ի միում արգանդի գայռացին։ Միմեանց թշնամիքն հեզութեամբ խաղաղիկ ի միում արգանդի գառէին. (Եզնիկ.։)


Գանգատիմ, եցայ

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

· Calfa

NBHL (2)

γογγύζω Murmuro, mussito ռմկ. գանկըտիլ. Շշնջել. քրթմնջել. տրտնջել. գանգատ առնել. բողոքել.

Զօրքն գանգատեցան, ասելով։ Նոյնպէս եւ զանն գանգատեցաւ առաջի հայոց եւ վրաց իշխանացն. (Մաղաք. աբ.։)


Գանգիւն

s.

sound;
echo.

· Calfa

NBHL (1)

Գանգիւն բախիւն հասեալ. (Մագ. առ աշակերտս.։)


Գանեմ, եցի

va.

to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱՆԵԼ. πλήσσω Pungo Ձաղել. թշնամանել. պատուհասել կշտամբանօք. կծանել. յամօթ առնել. զզուել. (յորմէ ռմկ. գանիլ ՝ է զզուիլ) այըպլամագ, ազարլամագ.

Հանգնէր զնոսա, եւ գանէր բովանդակ։ Քանզի գիտէր զի այն ուժգնապէս գանէր զնոսա, եւ խոց դնէր առաւելապէս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)


Գանձահատ, աց

adj.

peculator, cutpurse, pick-pocket.

· Calfa

NBHL (1)

Գերեզմանակրկիտք, գանձահատք։ Գանձակողոպուտ եւ գանձահատս կոչեմ զայնոսիկ, թէպէտեւ ոչ զգանձանակս հատանիցէ, զի առցէ ոսկի. (Ոսկ. յհ. ՟Թ. 12։)


Գանձատուն, տան

s.

treasure, treasury;
casket, chest, box (where in money is put).

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է զբանից գանձատուն պահել առաւել քան զընչից. (Ոսկիփոր.։)


Գանձարան, աց

cf. Գանձատուն.

· Calfa

NBHL (2)

Յոյս է՝ անկարծելի, յառաջ քան զգանձարան, գանձարան. (Կլիմաք.։)

Գանձ գրիգորի աստուածաբանին, ի գծողէ այսմ գանձարանիս՝ յանմիտ կարապետէ բաղիշեցոյ. այսինքն ի շարագրողէ. զի սկզբնատառքն յօդեն զանուն իւր. (Գանձ.։)


Գանձեմ, եցի

va.

to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ քեզ են գանձեալ դառինքս այսոքիկ։ Համարձակութիւն այսքանեաց փառաց սմին գանձեցաւ. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. մծբ.։)


Գանումն, ման

s.

bastinade;
torment.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)


Գավին

s.

theorbo.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՎԻՆ որ եւ ԳԱՒԻԿ, կամ ԳԱՒԿԱՅ. cf. ՎԻՆ. Ազդ քնարի. որպէս յն. կիթառ. κιθάρα


Երիւրեմ, եցի

va.

cf. Յերիւրեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Արմատ բառիցս Յերիւրել, եւ Ըստերիւրել. որպէս Յօրինուած բարեյարմար.

Ի ձեռն առաքինութեանց, որ առ աստուածն ածէ ճանապարհ, գտանի եւ ընդարձակի, եղեալ ամենայն երիւր. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)

Բազումք եկին առ իս ի յուսումն ... եւ ասեն ի վերայ իմ պարսաւանս, որք յինէն են երիւրեալք. (Շիր. վասն կենաց իւրոց.։)


Երկաբնակ

adj.

believing in two natures in Jesus Christ;
having two dwelling-places.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ է երկաբնակդ անուն ... ո՞ւր անդանօր բնակեցաւ յերկուս. (Գր. տղ. առ տուտ.։)

Սովորութեամբ հակառակաբան անգիտաց լեզուի՝ Երկաբնակ ձայնեցաւ եւ դաւանօղն երկուց բնութեանց ի քրիստոս. որպէս եւ Միաբնակ՝ ասօղն մի բնութիւն։ (Ասող.։ Կամրջ.։ Տաթեւ. եւ այլն։)


Երկաթագիր

adj. s. written with a style or large needle, capital;
capital letter.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեալ գրչաւ երկաթեաւ. (մատեան հին, եւ գլխագիր տառ)


Երկաթագործ, աց

s.

blacksmith, forger;
cf. Երկաթագամ.

· Calfa


Երկաթակուռ

adj.

made or furnished with iron;
— շաւիղ, cf. Երկաթուղի.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ երկաթակուռ զգեստ առաջի». այսինքն զրահք. (Պիտ.։)


Երկաթակտրութիւն, ութեան

s.

iron mine.

· Calfa

NBHL (1)

Գերմանիա ... ունի անտառս յոյժ մեծածառս, եւ զերկաթակտրութիւն (ա՛յլ ձ. երկաթահանս). (Խոր. աշխարհ.։)


Երկաթահանք, նաց

s.

cf. Երկաթակտրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Գերմանիա ... ունի անտառս յոյժ մեծածառս, եւ զերկաթակտրութիւն (ա՛յլ ձ. երկաթահանս). (Խոր. աշխարհ.։)


Երկաթահատ, ից

s.

miner;
—ք or — մետաղք, cf. Երկաթահանք.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձ ի գաւառն աղձնեաց՝ ի ձորն երկաթահատաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Երկաթապատ

adj.

bound, furnished with iron.

· Calfa

NBHL (1)

Զշառաւիղ արմատոյ դորա թողէ՛ք յերկրի՝ երկաթապատ, եւ պղնձապատ». յն. երկաթի կապանօք. (Դան. ՟Դ. 12. եւ 20։)


Երկաթեղէն, ղինի, նաց

adj.

of iron;
— գործիք, tool, instrument of iron.

· Calfa

NBHL (2)

Ինն հարիւր կառս երկաթեղէնս. (Դտ. ՟Դ. 13։)

Ի վերայ երկաթեղէն եւ կառեղէն ոտիցն. (Դան. ՟Բ. 34։)


Երկաթի, թեայ

cf. Երկաթեղէն.

· Calfa

NBHL (2)

Անուր երկաթի։ Կառք երկաթիք։ Գրչաւ երկաթեաւ։ Գաւազանաւ երկաթեաւ։ Ձեռակապօք երկաթեօք։ Սղոցօք երկաթեօք։ Տապակ երկաթի.եւ այլն։

Մերթ՝ գ. իբրու շփոթ ընդ հոլովս Երկաթ բառին.


Երկածին

s. chem. body composed of two substances.

· Calfa

NBHL (2)

Հակառակն միածնի՝ նեստորաբար առնլով զկրկնակի ծնունդ քրիստոսի, այսինքն բաժանելով յերկուս դէմս.

Ծնաւ ի հօրէ, եւ ծնաւ ի մօրէ. եւ ոչ է երկածին, այլ՝ միածին. (Պիտառ.։)