Definitions containing the research ունք : 2187 Results

Դժոխք, ոց

See full entry →

s.

hell;
limbo;
sepulchre, tomb.

NBHL (1)

վր. ճոճոխէլի. պ. տիւզէխ. ἄδης infernus Խորք երկրի. ծոց հողոյ հեռագոյն ի ծագաց երկնից. որպէս գեհեն. տարտարոս. սանդարամետք. բանտ դիւաց եւ դատապարտելոց. ... Տե՛ս (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Յայտ. ՟Ա. 18։ Սաղ. ՟Թ. 18. եւ այլն։) որպէս եւ Դրունք դժոխոց ասին բռնութիւնք դիւաց եւ հալածչաց. (Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)


Գինարբու, աց

See full entry →

adj.

wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.

NBHL (1)

ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ. ուաց. գ. συμπόσιον, -σια compotatio, convivium գրի եւ ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ, եւ ԳԻՆԱՐԲՈՒՆՔ. Ուտելն եւ ըմպելն. խնջոյք. խրախունք. կոչունք. (Տե՛ս Եսթ. ՟Է. 1։ ՟Ժ՟Դ. 17։ Յուդթ. ժգ. 2։ Առակ. իգ. 36։)


Գիներբուք

See full entry →

cf. Գինարբուք.

NBHL (1)

Գինեսէրք են ... որք դիտենն ու՛ր գիներբունքն լինիցին. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)


Գիշագէշ

See full entry →

cf. Գէշագէշ.

NBHL (1)

Թռչունք մահաբերք գիշագէշ պատառեն. (Մանդ. ՟Դ։)


Գիշախանձ

See full entry →

adj.

that eats dead bodies, carnivorous, ravenous.

NBHL (1)

Առիւծ կամ արջ գիշախանձ։ Իբրեւ շունք գիշախանձք։ Գիշախանձ թռչնոց. (Կոչ. ՟Ժ։ Վրք. ոսկ. ձ։ Շ. եդես.։ Լաստ. ՟Ժ՟Գ։ Վրդն. օրին.։)


Գիշակեր, աց

See full entry →

cf. Գիշախանձ.

NBHL (1)

Գիշակեր գազանք, կամ արծուիք, թռչունք կամ հաւք. (Փարպ.։ Յճխ. ՟Թ։ Եզնիկ.։)


Գիշերական, ի, աց

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (1)

Գիշերական պաշտօն, հսկումն, հսկմունք, հանդարտութիւն, փորձութիւնք, ցնորմունք. (Լաստ.։ Տօնակ.։ Սարգ.։ Վրք. հց. ձ։ Բրս. հց. եւ Բրս. թղթ.։)


Գիշերային

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (1)

Գիշերային ժամ, կամ ցրտութիւն, երկունք, ծնունդ, մթութիւն. (Ժմ.։ Յճխ.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։ Նար.։)


Գիշերապահ, աց

See full entry →

adj. s.

nocturnal guard;
—ք cf. Գիշերապահութիւն.

NBHL (1)

Գիշերապահք եւ արթունք էին վասն իրացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 31. այսինքն հսկէին գիշերայն։)


Գիջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

humidity, moisture;
pollution, masturbation, onanism;
impurity

NBHL (1)

Արեգակունք բազմահոլովք՝ գիճութեան չարեաց ցամաքեցուցիչք. (Նար. առաք.։)


Գիտակ, աց

See full entry →

adj.

knowing, wise, experienced.

NBHL (1)

Յիրաւի ասեն առակքն, թէ ինքեանց գիտակքն՝ իմաստունք են. (Տօնակ.։)


Գիտուն, տնոց

See full entry →

adj. s.

learned, lettered, literate, wise, knowing, well performed;
skilful, intelligent;
diviner, foreteller;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
— առնել, to inform.

NBHL (1)

Կամիմ, զի գիտունք իցէք եղբարք։ Նորին գիտուն սիրովն գիտասջիք որոշել եւ ընտրել ինչ որ լաւն իցէ. (Եփր. փիլիպ.։)


Գիւտական, ի, աց

See full entry →

cf. Դիւթական.

NBHL (1)

Գիւտական հարցմունք. յն. հմայք. (Պտմ. աղեքս.։)


Գլաթաւալ

See full entry →

adv.

in rolling, tumbling down.

NBHL (1)

Որոց դիակունքն գլաթաւալ ի վերայ միմեանց շեղջեալ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Գլեմ, եցի

See full entry →

va.

to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.

NBHL (1)

Եթէ գլեմք զնոսա՝ զհանդերձեալսն գիտելով, գլեն եւ նոքա զմեզ՝ առժամայն զպատիժս կրելով։ Այլ թերեւս ոտիւք արագութեամբ (հպարտանաս), եւ այնու եւս անասունք գլեն։ Յորժամ հոգեւորօքն ոչ գլիցես, զիա՞րդ չիցես ի վայր քան զանասունս։ Մարդկան երկիւղն իմն կարի գլէ առ մեզ՝ քան գեհենի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Է. եւ ՟Թ։)


Գձուձ

See full entry →

cf. Գծուծ.

NBHL (1)

Տունք գձուձք։ Հանդերձ գձուձ։ Խարազնազգեացս, գծուծս եւ խոշորս։ Գծուծ կերպարանք։ Ի գձուձ հանդերձին տեսիլ։ Ի գձուձ քաղաքի ծնաւ. (Փիլ. Նիւս.։ Յհ. կթ.։ Ոսկ.։ Շ. մտթ.։ Նար.։ Մանդ.։)


Գղեր, ի, գղերք, երց

See full entry →

s.

clergyman, ecclesiastic.

NBHL (1)

որ եւ ԿՂԵՐՔ. Բառ յն. գլի՛րօս, κλῆρος clerus Վիճակ. ժառանգութիւն. եւ գլի՛րի. κλῆροι Վիճակք, վիճակաւորք, ժառանգաւորք եկեղեցւոյ. ըստ հյ. Ուխտ, եւ Ուխտի մանկունք.


Գնամ, ացի

See full entry →

vn.

to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.

NBHL (1)

Քստմունք գնան ընդ անդամսն. (Եզնիկ.) այսինքն բերին, լինին։


Գնայուն

See full entry →

adj.

ambulatory;
moveable.

NBHL (3)

Թռչունքդ օդայածք են, իսկ ջրայինքդ ղուղին, եւ գնայու՛ն են ցամաքայինքդ. (Փիլ. լիւս.։)

Աստեղք գնայունք։ Գնայուն ջրոյ. (ՃՃ.։ Մխ. դտ.։)

Սափորովն եւ սրուակաւն՝ զի սերեցան եւ աճեցուցին որ ինչ արկեալ էր ի նոսա. եւ եղեւ խիստ տարրն անխաղաց սափորոյն եւ սրուակին՝ արմատք գնայունք եւ աճունք. (Եփր. ել.։)


Գնացումն, ման

See full entry →

s.

gait, carriage;
deportment;
— ջրոց, course.

NBHL (1)

Ազգի գազանացն գնացմունք. (Կոչ. ՟Թ։)


Գնդակ, աց

See full entry →

s.

globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.

NBHL (1)

ԳՆԴԱԿՔ. Կոշտ մասունք մարմնոյ մեծամեծ կետից եւ այլոց կենդանեաց.


Գողուն

See full entry →

adj.

stolen, robbed;
unlawful, natural.

NBHL (1)

Ըստ իմաստնոյն՝ բանք եւ ջուրք գողունք՝ քաղցունք են. (Մխ. ապար.։)


Գողօն, ի

See full entry →

s.

theft, larceny, thing stolen.

NBHL (1)

Եւ ի գողոց գողունք խնդրին. (Յիսուս որդի.։)


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

See full entry →

vd.

to be, to exist, to subsist.

NBHL (2)

Գոմք եւ տունք եւ պարիսպք։ Գոմք եւ գիւղք. (Փիլ.։)

Այն՝ որ յարեւելից կողմանէն, աջ գոլ ասի աշխարհիս մասունք (այսինքն ել, լինել). (Փիլ. նխ. ա. եւ լին. Ա. 7։)


Գոյ, ից

See full entry →

s. adv.

being, existence, that is, substance;
goods;
ըստ գոյին, գոյիւ, գոյիւ իւրով, գոյիւ չափ, as much as his means or property allow, as much as he had;
entirely, completely;
ի — ածել, to create, to cause to exist.

NBHL (1)

Բնութեամբ առաջին է գոյն (այսինքն գոյացութիւն), եւ վերջին՝ պատահմունքն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

NBHL (1)

Գոչեա՛. եւ ասեմ, զի՞նչ գոչեցից։ Զի՞ գոչես առ իս։ Գոչել առ աստուած։ Ի մէջ արձագանգաց գոչեսցեն։ Գոչել ուրախութեամբ։ Դիմեսցեն իբրեւ զառիւծունս։ Գոչեսցեն եւ յարձակեսցին։ Զոր օրինակ գոչեսցէ առիւծ։ Գոչեցին եւ խռովեցան ջուրք նոցա։ Գոչեսցեն ալիք նորա։ Ձայն նոցա իբրեւ զծով գոչեսցէ։ Մկանունք ազդաց բազմաց իբրեւ զջուր գոչեսցեն, եւ այլն։


Դժուարամարտ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (1)

Աղուէսք են փոքունք նենգաւորք, եւ դժուարամարտ՝ առ զօրութիւնդ հաւասարելով. (Նիւս. երգ.։)


Դժուարամուտ

See full entry →

adj.

difficult to enter.

NBHL (1)

Դժուարամուտ դրունք. (Յհ. կթ.։)


Դժուարարգել

See full entry →

adj.

difficult to impede or hinder.

NBHL (1)

Յարձակմունք դժուարարգելք՝ խռովեցուցանեն. (Բրս. թղթ.։)


Դի, ոց

See full entry →

s.

dead body, corpse;
carcass.

NBHL (1)

πτῶμα cadaver որ եւ ԴԻԱԿՆ, կունք. Գէշ. շաղիղ. մեռելոտի. մարմին մեռեալ կամ մեռելոյն. մեռել. լէշ. լաշ։ Ա՛յլ է եւ ԴԻՔ, դից։


Դիակն, կանց

See full entry →

s.

corpse, dead body;
պաճուճել գեղովք զ—, to embalm;
առնել — անթուելի, to make great carnage;
դիակունք կռոց, destruction of idols.


Դիացիկ

See full entry →

adj.

cf. Դիեցիկ.

NBHL (1)

Դիացիկ մանկունք. (Յհ. կթ.։)


Դիզադէզ

See full entry →

adj. adv.

much heaped up, in a heap.

NBHL (1)

Որոտմունք ստիպաւ դիզադէզ. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)


Դիմամարտ

See full entry →

adj. s.

opponent, contrary, enemy, adversary.

NBHL (1)

Մի՛ իբր զքո դիմամարտ։ Իբր զլեառն դիմամարտ։ Անհարուածելի ի դիմամարտից։ Պահպանութիւն ի դիմամարտից։ Յարձակմունք դիմամարտին. (Նար.։)


Դիմեցումն, ման

See full entry →

s.

tendency, decline;
ejaculation;
recourse.

NBHL (1)

Դիմեցումն բնութեանս, կամ մահու, վիշապին, դիւաց։ Դիմեցմունք մարտողին, կամ ճակատելոցն։ Ի կոյսս չորս դիմեցմամբ. (Նար.։)


Դիմումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դիմեցումն.

NBHL (1)

Իբր Դիմեցմունք.


Դիպաղեղն, ղանց

See full entry →

adj.

that shoots very well with a bow.

NBHL (2)

Առ հասարակ դիպաղեղունք. (Խոր. ՟Ա. 13։)

Կորովազէնք եւ դիպաղեղունք. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Դիւրախաղաց

See full entry →

adj.

moveable.

NBHL (1)

Մասունք մարմնոյ թեթեւացեալք՝ դիւրախաղացք լինին. (Փիլ. քհ.։)


Եռ, ից

See full entry →

s. adj.

ebullition, hubbling;
three;
boiling;
third.

NBHL (1)

Միշտ յեռ գոլով՝ ծասքէ ատամունքն մանրելով լկերակուրն. (Ճ. Թ.) իմա՛, կամ ունելով զմարմանջ լնտերաց, եւ կամ յեռեալ գոլով շարից ատամանց։


Եռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

NBHL (2)

Աշխատեցէ՛ք մանկունք, եռացէ՛ք յընթացս արթնութեամբ. (Կլիմաք.։)

Եռացին որդունք ընդ աչս նորա. (Եղիշ. ՟Է։ Եռաց յերկիր նոցա գորտ. Սղ. ՟Ճ՟Դ. 30։)


Եռանձնեայ

See full entry →

adj.

of three persons.

NBHL (1)

եռանձնեայք. որպէս Երեք մանկունքն.


Ետեղակալ, աց

See full entry →

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

NBHL (2)

Երկինք եւ երկիր՝ անօթք ետեղակալք են։ Առնէ զնոսա անշարժս եւ ետեղակալս։ Երկինք ետեղակալք են, եւ լուսաւորքն գնայունք. (Եզնիկ.։)

Ետեղակալ կայանք կամ կայք։ Մեծութիւն ետեղակալ տարերց ի բացուստ իբրեւ շարժունք երեւին. (Վեցօր. ՟Գ. ՟Զ։)


Երագ, ունք

See full entry →

adj. adv.

quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.

NBHL (3)

Երագ երիվար, կամ ոտք, ընթացք, սլացումն, եւ հրեշտակք, կամ թեւք, կամ Ի թռիչս երագունք. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2. ՟Լ. 16։ Եզեկ. ՟Ա. 7։ Հռ. ՟Գ. 15։ Նար. եւ այլն։)

Թեւք երագունք են թռչնոց, զի նոքօք ի վերայ օդոց փառաւորին. (Եփր. ծն.։)

Մտօք երագունք». իբր արագամիտք, սրամիտք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Երագախաղաց

See full entry →

cf. Արագախաղաց.

NBHL (1)

Երագախաղաց կայծակունք. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)


Երազ, ոց

See full entry →

s.

dream;
fancy;
vision;
— տեսանել, to dream, to have a dream, to dream a dream, cf. Երազիմ;
եւ ոչ յերագի անգամ տեսանել, not even to dream of;
գեղեցիկ —ս տեսանել, to have pleasant, or bright dreams;
ցնորք զահանգելի խօլական —ոց, spectres or monstruous visions, dreadful, ghastly, frightful dreams;
յերազս լինել, յերազի անցք անցանել, to have a nocturnal pollution, a lascivious dream;
— է կեանք մարդոյ, life is but a dream.

NBHL (1)

Զոր արտաքին իմաստունքն եւ ոչ յերազի անգամ տեսանել կարէին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)


Երախան, ից

See full entry →

s.

assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.

NBHL (1)

Եւ մեք մանկունք երախանի եւ առագաստի նորա եմք. (Եփր. աւետար.։)


Երամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

NBHL (2)

Ի զդայականէս յայսմանէ զօրութենէ եւ թռչունք երամացեալ թռչին. (Մաքս. ի դիոն.։)

Իբրեւ զաղաւնիս երամացեալ գան առ մեզ։ Որպէս տարմ երամացեալ։ Գազանացն շարմունք երամացեալք. (Խոր. հռիփս.։ Զքր. կթ.։ Սհկ. կթ.։)


Երանք, նաց

See full entry →

s. pl.

groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.

NBHL (1)

μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.


Բուրաստան, աց

See full entry →

s.

garden;
orchard.

NBHL (1)

Զի՞նչ է դրախտն. թաւ վայր, զոր ծաղկոց եւ բուրաստան կոչեն, ծաղկուտ վայրք, եւ բուրմունք անուշահոտ վայելմանց. (Վրդն. ծն.։)


Բուրումն, ման

See full entry →

s.

smell, odour;
flavour;
fumigation;
— անուշից, perfume, pleasant scent.

NBHL (1)

Բուրման անուշից։ Զբուրման կենացն բուրվառ։ Բուրմունք խնկոց։ Խնկապէս բուրմամբ։ Բուրմամբ հաւատոց։ Մահու եւ կենաց երկատեսակ բուրումն բարդեաց։ Բուրումն ինձ մահու ընդ կենաց քարոզ խառնէ. (Նար.։)