Definitions containing the research ել : 10000 Results

Երեկուն

See full entry →

s. adj. adv.

eyening;
of the evening;
the evening, about or towards evening.

NBHL (2)

Երեկուն ժամդ դրացի եւ մերձաւոր է խաւարային գիշերւոյ. (Եղիշ. խաչել.։)

Շաբաթն օր՝ երեկունն մարտիւրոսաց պաշտել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երեկօրի

See full entry →

cf. Երեկորի.

NBHL (1)

փոխանակ գրելոյ Երեկորի.


Երեմեան, մենից

See full entry →

adj.

triennial

NBHL (1)

Ել ընդ նմա ի սելով երեմենեաւ զուարակաւ. (՟Ա. Թագ. ՟Ա. 24։)


Երեմենի, մենեաց

See full entry →

cf. Երեմեան.

NBHL (1)

Ել ընդ նմա ի սելով երեմենեաւ զուարակաւ. (՟Ա. Թագ. ՟Ա. 24։)


Երեշխաւոր

See full entry →

cf. Երաշխաւոր.

NBHL (1)

ԵՐԵՇԽԱՒՈՐ կամ ԵՐԵՇԽԵՒՈՐ, ՐԵԼ. ՐՈՒԹԻՒՆ. cf. Երաշխաւոր. րել. րութիւն։ Հ=Յ. ստէպ։


Երեսանակ

See full entry →

cf. Երասանակ.

NBHL (1)

Կառավար ի ձեռն առնելով զերեսանակ կառացն ... ոչ թողու զերեսանակն. (Խոսրովիկ. (ա՛յլ ձ. լաւ եւս, երասանակ)։)


Երեսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to offer one's self;
to appear;
to see one another.

NBHL (1)

Ոչ է նոցա արժան այսմ մտանել ... բայց եթէ մեք արտաքս առ նոսա ելցուք, եւ երեսեսցուք. (Վրք. ոսկ.։)


Երեսնամեայ

See full entry →

adj.

of thirty years;
thirty years old.

NBHL (2)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)


Երեսնամեան

See full entry →

adj.

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (2)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)


Երեսնամենի

See full entry →

adj.

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (2)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)


Երեսնամի

See full entry →

adj.

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (2)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)


Երեսնեմեան

See full entry →

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (1)

Յերեսնեմեանսն գրելոյ յառաջ քան զաբրահամ յորդէծնութիւնսն գալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեսնեմի, մւոյ

See full entry →

cf. Երեսնամեայ.

NBHL (1)

Յերեսնեմեանսն գրելոյ յառաջ քան զաբրահամ յորդէծնութիւնսն գալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեսնօրեակ

See full entry →

cf. Երեսնօրեայ.

NBHL (1)

Ասեմք զամիսն երեսնօրեակ, խառնելով ընդ նմա եւ վարկանելով զգիշերոյն ժամանակ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17։)


Երեսնօրեայ

See full entry →

adj.

of thirty days.

NBHL (1)

Ասեմք զամիսն երեսնօրեակ, խառնելով ընդ նմա եւ վարկանելով զգիշերոյն ժամանակ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17։)


Երեսուն, եսնից

See full entry →

adj.

thirty.

NBHL (1)

Եօթն ամ ընդ երեսնիւ (՟լէ)։ Ամս ութ երեսնիւ (՟լը)։ Հինգ ընդ երեսնիւք (՟լե)։ Մի ամ պակաս յերեսնէ. (ըստ հելլենաբանութեան). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեսպաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մարդահաճութիւն.

NBHL (1)

Առաւել ռմկ. իբր Մարդահաճութիւն. ակնառութիւն.


Երերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to tremble, to move, to shake, to be agitated;
to quake like a simpleton;
to wander.

NBHL (4)

τρέω, τρέμω tremo Կրել զերեր. տատանիլ. տարուբերիլ. դողալ. շարժիլ. ծփիլ. երերալ, դողդողալ.

Զերերել եւ զտատանել նորա. (Եփր. ծն.։)

Հեծեծելով երերելով եղիցիս ի վերայ երկրի. (Փիլ. լին.։)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւեցուցանեն՝ այսր եւ անդր երերեալք յաւիտեան». լինի որպէս ն. Երերեմ, եցի. ռմկ. երերցընել։


Երեւակ, ի

See full entry →

s.

Saturn (planet);
cf. Երեւոյթ;
cf. Տեսիլ.

NBHL (2)

Երեւակ է խաբէութիւն մտաց ի ննջեալ մարմինս։ Երեւակ է զարմացումն մտաց ի ննջել մարմնոյն։ Երեւակ է անէութեան տեսութիւն. (Կլիմաք.։)

ԵՐԵՒԱԿ, ի, աց. ա. Երեւելի. նշանաւոր. անուանի. ἑπιφανής clarus, illustris


Երեւակայեմ, եցի

See full entry →

va.

to imagine, to fancy, to dream.

NBHL (4)

φαντάζω, -ομαι imaginor, concupio speciem Ձեւացուցանել կամ նկարել ի ներքին զգայութեան. ըմբռնել զգալի մտածութեամբ.

Երեւակայէ ոք զձեւս ի տրամախոհութեան։ Տրամախոհութիւն երեւակայելով (կամ երեւակելով) յինքեան ձեւս։ Զնոյն ինքն զձեւս երեւակայէ, եւ տրամատպաւորէ յինքեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)

Մերթ իբրեւ Երեւակայացուցանել, երեւեցուցանել.

Ի պտուտելն (ալեաց ջրոյ) սպիտակափառ երեւակայեալ». այսինքն երեւեցուցեալ, երեւեալ. (Մագ. ՟Խ։)


Երեւակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imagination, fancy, whim, idea;
վառ —, lively imagination.

NBHL (3)

φαντασία, φάντασμα phantasia, imaginatio Զգայութիւն ներքին, յորում զկայ առնու երեւեալն, կամ նկարեալ յանդիման լինի պատկեր երեւելոց եւ ըոբռնելոց զգայարանօք.

Զոր ինչ առնու ի զգայութեանց, զայն պահէ. վասն որոյ եւ երեւակայութիւն յորջորջի, այսինքն երեւեցուցելոցն կացումն. (ուստի գտանի գրեալ եւ երեւակացութիւն) (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Երեւակայութիւն է բացագոյնիցն մասնական գիտութիւն։ Արուեստ է ունակութիւն ճանապարհորդել՝ հանդերձ երեւակայութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)


Երեւակի

See full entry →

adv.

visibly, openly, manifestly.

NBHL (3)

Երեւելի օրինակաւ. յայտնապէս.

Իսկ յասելն (Եղիշ. դտ.) թէ սամփսոն ի պատառել զառիւծն

Հեղձուցանէր զերեւակի տրտմութիւնն». իմա՛ կամ զերեւելի սրտմտութիւն (դիւին), եւ կամ զերեւակի, այսինքն զերեւեցուցչի (դիւին)։


Երեւակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imagination;
pomp, show.

NBHL (1)

Սահմանեաց սողոն ո՛չ զճոխութիւն եւ զերեւակութիւն լինել բարեբախտութիւն. (Նոննոս.։)


Երեւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make appear, to represent, to show, to make, to figure;
to feign;
to produce, to bud, to sprout;
— զերեսս, to visit.

NBHL (6)

ἑπιφαίνω, ἁναφαίνω, ἁναδείκνυμι apparere facio, illumino, ostendo, designo Տալ երեւիլ կամ տեսանիլ. ցուցանել. յայտնի կամ յայտ առնել.

Իբրեւ արեգակն մտանէ, աստեղք զիւրեանցն երեւեցուցանեն փայլումն։ Երեւեցուցանելով տեսականացն (ի մեզ) եւ այլ գեղեցկութիւնս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զծածկեալսն երեւեցուցանեն։ Ոչ երեւեցուցանէ ինչ նշոյլ։ Դէմս քսամնելիս երեւեցուցանեն։ Ի բիւրուցն չափ մի երեւեցուցի. (Նար.։)

ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ի դուրս տալ, բղխել, բուսուցանել.

ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ կարծել կամ համարել. երեւցնել.

ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ ԶԵՐԵՍՍ. որպէս Այց առնել։ (Թուոց. ՟զ. 25։ Սղ. ՟Լ. 17։ ՟Կ՟Զ. 1։ ՟Հ՟Թ. 4. 8. 20. եւ այլն։)


Երեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.

NBHL (7)

φαίνομαι, ἑπιφαίνομαι appareo, videor, revelor Յանդիման լինել երեսօք կամ երեսաց. տեսանիլ. ցուցանիլ. յայտնիլ. երեւնալ.

Ո՛չ, որ ինչ էն նստուած, այն երեւի (ի տեսլեան), այլ զոր ինչ առնելոցն է՝ յայն կերպարանս երեւի. (Կիւրղ. ել.։)

ԵՐԵՒԻՄ. ἁνατέλλω, φαίνομαι orior եւ այլն. Ծագել, բուսանել. ի դուրս երեւիլ.

Յերեւել ուռոց իւրոց ի նմա. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ե. 6։)

Որպէս Ծնանիլ Որդւոյ, եւ Ելանել կամ բղխել Հոգւոյն սրբոյ.

ԵՐԵՒԻՄ. Գտանիլ. գոլ. լինել.

Բայց առաւել ասի ի մեզ Թուի, ուր ուրեք յոյնք ասեն, Չար երեւի, խիստ երեւի, եւ այլն։


Երեւոյթ, ւութից

See full entry →

s. adj.

appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.

NBHL (6)

Զանտեսանելւոյն զերեւոյթն առնուլ. (Փիլ. իմաստն.։)

ԵՐԵՒՈ՛ՅԹ. ա. ὀρατός visibilis Երեւելի, տեսանելի.

Որ երեւոյթ եւ տեսանելի արարածք են։ Թէ աներեւոյթ ինչ իցէ, եւ թէ երեւոյթ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. եւ 4։)

Իբրեւ պարտեաց աստուած զնոսա առ ինքն երեւոյթ բժշկութեամբն, սկսաւ խառնել նոցա զհոգեւոր բժշկութիւնսն։ Եթէ զաներեւոյթ հաւատս տեսանէր նա, ո՞րչափ եւս զերեւոյթ մարդկութիւն տեսանէր նա. (Եփր. համաբ.։)

Երեւոյթ փայտն նոյեան տապանին։ Յաճախեաց զերեւոյթ նշանս իւր եւ զսքանչելիս. (Բուզ. ՟Գ. 10. 13։)

Իւրովին կախաղանելով երեւոյթ ձեւովն։ Անկեալ կայ զծաղր եւ երեւոյթ ձեւով. (Պիտ.։)


Երեւութանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to appear, to present itself, to be represented.

NBHL (5)

ըստ յն. ոճոյ, φαντάζομαι imaginor, fingo, percipio Իբր երեւոյթ տեսանել. երեւակայել. ըմբռնել կամ ձեւացուցանել ի միտս. կարծել. յերազել.

Բազումս եւ զհակառակս երեւութանան։ Զհանդերձեալսն յառաջագոյն երեւութանալ եւ ընդ միտ ածել։ Որ եկն ի ծնունդ լինելութեան, ի հարկէ երեւութանայ զարարօղն պատճառ։ Երեւութասցէ զչորս թիւն, յորոց ի խնդիրն է. (Փիլ.։)

Որք յանուրջս երեւութանան թագաւորութիւնս եւ բազում ինչ ախորժելիս. (Մխ. դտ.։)

Այլովք (երազովք) տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ անյագն։ Յարտաքուստ ոմանք երեւութացան (ասել եւ այլն) Նիւս. (կազմ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Ը։)

Միշտ յաւելուած առաքինութեանն երեւութանայր (յանձին նորա). (Ճ. ՟Զ.։)


Երեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

apparition, manifestation;
appearance;
representation.

NBHL (3)

Երեւութիւն բաղկանայ ըստ արտաքնոյն առ ճանապարհ տպաւորելով զմիտսն ի ձեռն զգայութեանն. (Փիլ. այլաբ.։)

Ոչ ճշմարտութեամբ, այլ երեւութեամբ ունել զմարմինն. (Նանայ.։)

Անխոր մեծութիւնն՝ յերկայնութեան եւ ի լայնութեան միայն տեսանելով՝ երեւութիւն կոչի յերկրաչափական արանց. (Փիլ. ել. ՟Բ։)


Երեւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երեւութիւն.

NBHL (11)

Ափշեալ ի փայլակնացայտ երեւմանէ։ Երեւումն սքանչելատեսիլ եցոյց քեզ։ Յայտնական երեւմամբ կայր գունդն։ Մինչեւ ցերեւումն պղծոյն. (Փարպ.։)

Ի յերկարագոյնս նայել իմ յայնպիսի երեւումն. (Խոր. ՟Ա. 25։)

Երեւմամբ խորհրդոյ զանցանել զսկզբմամբն. (Բրս. յիսկզբանէ։)

Ըստ երկրաչափական արուեստին, որ նշան, գիծ, եւ երեւումն կոչեն. (Վրդն. ել.։)

Ո՛չ ասէ՝ յերկրէ ջնջել, այլ ի դիմաց երկրի, այսինքն յերեւմանէն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 15։)

ԵՐԵՒՈՒՄՆ. φαντασία Առերեւոյթ իրք. ցոյցք արտաքին առ երեւելոյ յաչս մարդկան.

Հաւանելի իմն ի միտս արկանէ երեւմունս անցից առ ի պատրանս քաղաքաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

ԵՐԵՒՈՒՄՆ. ἕκφανσις productio, repraesentatio Ծագումն. ծնունդ եւ բղխումն կամ ելումն.

Իմանալի՛ է այսպէս ծնեալ զորդի ի հօրէ՝ որպէս զիմաստութիւն ի մտաց. թէպէտեւ ի ծիողէն արտաքս լինել թուելով ըստ երեւման նորա, դարձեալ է՛ ի նմա. (Կիւրղ. գանձ.։)

Որդի, եւ Հոգի (կոչին). երեւմամբն՝ զանազան նոցա եւ զկոչմունսն արար». այսինքն բանիւ ելման կամ ծագման նոցա. (Առ որս. ՟Զ։)

Երեւմունք աստուածայինք եղեն առ սուրբսն։ Ամենիմաստն աստուածաբանութիւն (սուրբ գրոց) զտեսիլն զայն վայելչաբար կոչէ Աստուծոյ երեւումն. (Դիոն. երկն.։)


Երեք, երից, երիւք

See full entry →

adj.

three;
three times;
third.

NBHL (2)

τρεῖς, τρία tres, tria Միութիւն յաւելեալ ի վերայ երկուց. իրեք.

Երիս կամ չորս բախեն զսալն. (Խոր. ՟Բ. 58.) զօրութեամբ իմանալով՝ բախմունս. որպէս ռմկ. իրեք չորս մը զարնել, եւ այլն։


Երեքանկիւն

See full entry →

cf. Եռանկիւն.

NBHL (1)

Գտանել զհասարակ երեքանկեան իմն երեքբոլորաձեւ դրոշմիւքն՝ զոր նկարեն. (Վեցօր. ՟Թ։)


Երեքանկիւնի

See full entry →

cf. Եռանկիւնի.

NBHL (1)

Գտանել զհասարակ երեքանկեան իմն երեքբոլորաձեւ դրոշմիւքն՝ զոր նկարեն. (Վեցօր. ՟Թ։)


Երեքանձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

NBHL (1)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)


Երեքանձնաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

NBHL (1)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)


Երեքանձնեայ

See full entry →

adj.

of three persons.

NBHL (1)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)


Երեքանձնեան

See full entry →

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

NBHL (1)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)


Երեքեան, եբեցունց

See full entry →

adj.

all three.

NBHL (1)

Եթէ զայդ երեքեան կարես առնել։ Նախարարացն երեցուն. (Եղիշ. ՟Է։)


Երեքերանեան

See full entry →

adj.

very happy, blessed

NBHL (1)

cf. երիցս երանելի.


Երեքթշուառեան

See full entry →

adj.

very unfortunate.

NBHL (3)

Երիցս թշուառ. եղկելի յոյժ. հէք եւ ողորմելի.

Երեքթշուառետն եւ անիծեալ ծեր։ Երե՛ք թշուառեան, գոնեա խոստացի՛ր զոհել. (Ճ. ՟Ա.։)

Եղկելիս եւ երեքթշուառեանս. (Սկեւռ. աղ.։)


Երեքկարգեան

See full entry →

adj.

of three orders, or degrees.

NBHL (1)

Յօրինեցին զռազմն հանդիսին երեքկարգեան գնդօք. (Օրբել.։)


Երեքկնարօր առնեմ

See full entry →

sv. fig.

to till three times;
to examine thoroughly.

NBHL (2)

ԵՐԵՔԿՆԱՐՕՐ ԱՌՆԵԼ. Որպէս երեքկին արօրադրելով խուզարկել. պրպտել, քրքրել։

Պարտ է կրկնարօր եւ երեքկնարօր առնել զբանն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Երեքկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to triple;
to make triple.

NBHL (4)

τριπλασιάζω, τρισσεύω, τρισσόω triplico, triplum facio, tertio facio Երեքկին առնել զիմն պարզ, կամ զնոյն գործ, կամ զտեւողութիւն. երիցս կրկնել. իրեք անգամ, եւ իրեք խաթ ընել.

Երեքկնեցէք (արկանել զջուր), եւ երեքկնեցին. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 34։)

ԵՐԵՔԿՆԵԼ. Երրորդել զնոյն բան.

Երեքկնեցաւ ձեռագիրն. (Վրդն. ել.։)


Երեքկուղ

See full entry →

adj.

triple, tripled.

NBHL (1)

Առասան երեքկին ... Զայսպիսի շարամանեալ երեքկուղս ոչ կարէ վաղվաղակի խզել որոգայթքն սատանայի»։


Երեքհազարեան

See full entry →

adj.

of three thousand.

NBHL (1)

Երեքհազարեան եւ հինգ հազարեան ժողոդք (հաւատացելոց). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21. յն. երեք հազարքն եւ հինգ հազարքն։)


Երեքհարիւր, ոց

See full entry →

adj. s.

three hundred.

NBHL (1)

արդ զայս շա՛տ է յաղագս երեքարիւրոցն (ա՛յլ ձ. երեքհարիւրոցն) ասել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։)


Երեքմասնեայ

See full entry →

adj.

composed of three parts, tripartite;
of three sorts, triple.

NBHL (1)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Երեքմասնեան

See full entry →

cf. Երեքմասնեայ.

NBHL (1)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Երեքպատիկ

See full entry →

adj. adv.

triple;
trebly.

NBHL (2)

Երեքպատիկ վայելչութիւն, կամ տարերք, կամ ամք, եւ այլն. (Պիտ.։ Փիլ.։)

Զերեքպատիկ զսլաքին սայր շուրջ օծանելով. (Նիւս. երգ.։)


Երեքսրբեան

See full entry →

adj. s.

composed of thiee holies;
praised with the Trisagion;
— երգ, օրհնութիւն, Trisagion.

NBHL (1)

Զօրութիւն երեքսրբենիցդ։ Զուրախութիւն աննկատելի՝ որ ի մէջ երեքսրբենիցդ. (Բենիկ.։)


Երեքտակեան

See full entry →

adj.

triple, of three strings (of pearls).

NBHL (1)

Զկրտսեր մարգարիտն երեքտակեան (կամ երեքտակէն) վարսակալ ածել. (Խոր. ՟Բ. 7։ յորմէ եւ Ասողիկ. ՟Ա. 6. ունի Երեքտակեան։)