Definitions containing the research առ : 10000 Results

Դրդեմ, եցի

va.

to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.

· Calfa

NBHL (3)

πείθω impello, incito, irrito թ. տիւրթմէք ռմկ. տրդել. Շարժել եւ մղել զոք առ իմն. գրգռել. սադրել. ազդ առնել. թելադրել. զարթուցանել. յարուցանել.

Դրդէր զսուտ մարգարէսն՝ սպառնալ մարգարէիցն։ Դրդեն խորհուրդք, պատրեն մարդիկ։ Որք դրդենն զնոսա ի մեղս. (Ոսկ. ես.։)

Զոր ինչ սատանայ դրդէ, զայն խօսիմք։ Ուրուք դրդեալ իցէ զնոսա յայն կարծիս։ Ոչ միայն ի բարեացն (խոստմամբ), այլ եւ ի հակառակորդացն դրդէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. եւ 6. ՟Բ. 9։)


Դրդուաղեմ

vn.

to stammer, to lisp.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարմինն (աղքատի) դրդուաղեալ եւ երիճացեալ թափառի. (Մանդ. ՟Ը։)


Դրդուեմ, եցի

va.

to shake, to stagger, to move, to agitate, to excite.

· Calfa

NBHL (1)

Դրդուեցաւ ուղղափառութիւն. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Դրդջիւն

s.

prattle, chattering, chitchat.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն առասպելք են, եւ պառաւանց դրդջիւնք. (Եզնիկ.։)

Յառասպելս, եւ իբրեւ ի բարբանջս եւ ի դրդնջիւնս պառաւանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8. յն. բարբանջողացն առասպելեօք։)


Դրժանք, անաց

s.

infringment, contravention, faithlessness.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ աղտեղագոյն նիւթոյ ըստ դժրանաց խառնեսցի (ոսկին). (Նիւս. երգ.։)


Դրժեմ, եցի

va.

to fail, to infringe, to contravene.

· Calfa

NBHL (2)

Դրժել կենակցին եւ ծանօթին. կամ ուխտին եւ դաշանց. կամ առ միմեանս. (Բրս. հց.։ Լմբ.։)

Ոչ գազանաբար զտկարն դրժել։ Զոր ոչ կարէ հակառակամարտին դրժել թշնամութիւն։ Ոչ յարեգակնէ, եւ ո՛չ ի հողմոց սաղարթ վարուց քոց դրժեսցի։ Յամենայն իրաց դրժիմք. (Լմբ. սղ.։)


Դրժողութիւն, ութեան

s.

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրժութենէ (եղբօրն) սատակեալ լինի։ Քանզի պատրանք դրժումն է։ Կռիւք եւ դրժմունք (ազգականաց) առ միմեանս. (Փիլ.։)


Դրժութիւն, ութեան

s.

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրժութենէ (եղբօրն) սատակեալ լինի։ Քանզի պատրանք դրժումն է։ Կռիւք եւ դրժմունք (ազգականաց) առ միմեանս. (Փիլ.։)


Դրժումն, ման

s.

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրժութենէ (եղբօրն) սատակեալ լինի։ Քանզի պատրանք դրժումն է։ Կռիւք եւ դրժմունք (ազգականաց) առ միմեանս. (Փիլ.։)


Դրնդիւն

s.

stamping with the feet;
tinkling.

· Calfa

NBHL (2)

Շաչիւն կառաց, եւ դրընդիւն երիվարաց. (Միք. ՟Ա. 13։)

ψόφος strepitus, sonitus Դղրդիւն, դոփիւն. շաչիւն շառաչիւն.


Դրոշմած, ոց

s.

medal.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է գեղեցկութիւն. նկար բարութեան, ծաղիկ՝ որ թարշամի, դրոշմած շնչաւոր, տեսիլ ցանկալի. (Պիտառ.։)


Դրոշմեմ, եցի

va.

to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քրիստոսագունդն դրոշմել զամենայն ազգս։ Դրոշմել մի ժողովուրդ։ Շինեաց զյառաջագոյն դրոշմեալն իւր (զնշանակեալն ի գիրս). (Ագաթ.։)


Դրուագ, աց

s.

incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.

· Calfa

NBHL (3)

ԴՐՈՒԱԳ կամ ԴՐՈՒԱԿ. ψαλίς, ἁγκύλη, λεπίς fornix, laquear, cochlea, lamina Դիր, կամ դրութիւն առ ի զարդ. եդեալ ագոյցք. ոլորք. յօրինուած պէսպէս՝ ի գլուխ սեանց, եւ ի պէտս.

Դարձեալք անդրէն յառաջին դրուակն. (Փարպ.։)

Յառաջին դրուագին գոհացաւ, կամ այսպէս դնէ զսկիզբն. (Խոսր. ժմ.։)


Դրուատիք, տեաց

cf. Դրուատ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)


Դրուատումն, ման

s.

cf. Դրուատ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)


Դրութիւն, ութեան

s.

act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.

· Calfa

NBHL (7)

Նուիրաց մերոց առաջի աստուծոյ աստ լինի դրութիւն. (Խոսր.։)

Ի դրութենէ խառնութեան քառից տարերաց. (Նար.։)

Տե՛ս դարձեալ զառաջին ձեռաց դրութիւնն ի վերայ ժողովրդոցն ի ձեռն ահարոնի. (Մեկն. ղեւտ. այսինքն զձեռնադրութիւնն։)

Դրութիւնք յօգնաթախանձ բանից։ Յիշատակարան մատենիս դրութեան։ Դուն ինչ դրութիւնս համառօտագիր դրուատից. (Նար.։)

Վիճաբանութեամբ նախանձէին ընդ ճշմարիտ վարդապեպտացն՝ առնելով դրութիւնս հակառակ բանից նոցա. (Շ. յկ. ՟Խ՟Զ։)

Այս ո՛չ դրութեանն է, այլ ի բաց բառնալոյ ասի. (որպէս յորժամ ասէ ոք, թէ երկու հինգն ութ ո՛չ է. Վահր. երրդ.։)

ԴՐՈՒԹԻՒՆ. πρόθεσις propositum Խնդիր առաջի եդեալ. առաջարկութիւն.


Դրսով

cf. Դսրով.

· Calfa

NBHL (2)

դսրով առնել, լինել. cf. Դսրովել, իլ.

Ոչ զծերս դսրով առնելոյ վասն ասեմ զայս, այլ զլկտիս. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)


Դրօշակիր, կրաց

s.

ensign, standard-bearer;
gonfalon-bearer;
banneret.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդ զօրացն յառաջանան դրօշակիրքն եւ նշանաւորքն. (Ոսկ. ի խաչել.։)


Դրօշեմ, եցի

va.

to sculpture, to make images.

· Calfa

NBHL (3)

γλύφω, κολάττω, ἑγκολάττω sculpo, scalpo, celo, rado, dolo (որպէս դրով յօշել. մանաւանդ նոյն ընդ պ. թէրալիյտէն. թ. թըրալ էթմէք ) Տաշելով եւ քերելով քանդակել, փորագրել, առաւել՝ զարձանս կռոց.

Զփայտն խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ՝ առեալ դրօշեաց մտադրութեամբ գործոյն իւրոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 13։)

Դրօշեալ գիրք նուիրականք աստուածայինք. յն. իմա՛ զդրոշմեալ նշանագիրս եւ զխորհրդաւոր պատկերս եգիպտական բրգանց. որպէս տառք սրբազնաքանդակք։


Դքսութիւն, ութեան

s.

duchy, dukedom.

· Calfa


Դօդօշ

s.

toad;
stellion (lizard).

· Calfa


Եբենեայ, էի, ից

adj.

ebon.

· Calfa

NBHL (5)

Փոխեցին զկենն առ եչ». իմա՛ ըստ յարմարութեան փափուկ տառիս յն. γ . զոր օրինակ ἄγιος որ է սուրբ, բացատրի յայլ լեզուս հնչմամբս՝ ա՛յիօս, ա՛ղիօս, ա՛կիօս, հա՛ճիօս. յորմէ եւ ἄγια σοφία , այա սօֆիա։ Որպէս եւ յայլազգականն գրեալ բառքդ էկէր, էկրի, կիւվէկիւ, առաւել հնչին էյէր, էյրի, կիւվէյի։

Գիր անուանեալ Եչ, ունակ զօրութեան կրկին ձայնաւորացս ի մի յարելոց սղելով, իէ՛. որպէս ձայնաւոր կիսաձայն, կամ երկբարբառ անկատար, յար եւ նման յ տառի անկելոյ ի մէջ բառի. եւ Օ ե տառի դաղմ. ըստ ձեւոյն եւ ըստ հնչման. նման է եւ արաբ. եէ՛. եւ լտ. j, որ ասի ի՛ երկայն, եւ ընդ բաղաձայնս գրի։ Սորին վասն առ նախնիս մեր անխտիր գրեալ տեսանեմք՝ լեալ, կամ լիեալ. եւ եթէ՝ ըստ յն. գրի էիթէ, եւ վերծանի ի՛թէ։

ե. Լծորդ է եւ ընդ է. որպէս երէ, էրէ. գեթ, գէթ. եթէ, եթե (որ նոյնպէս հնչի. ապա թէ ոչ՝ չի՛ք բառ յանգեալ ի ե) տէր, տեառն, տեարք։ Եւս եւ ընդ ա, ը, ի. զոր օրինակ ապարասան, ապերասան. դիեցիկ, դիացիկ. ենթ, ընդ. եթ, ըեթ, ըթ. իւղ, եւղ. աղբեւր, աղբիւր. մեւս, միւս. հարեւր, հարիւր. (որք միօրինակ հնչեն). շաւիղ, շաւեղ. պիղծ, պեղծ. նստիլ, նստել. եւ այլն։

ե. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. --, եւ ո՛չ --, որ լինի է. իսկ յն. --, ի մեզ լինի ի։

Եչն, Երրեակ անձամբ թիւ կատարեալ, զերրորդութիւնըն ծանուցեալ։ Երկնաւորացըն տայ ցանկալ, ի յերկրայնոցս ի բաց դառնալ։ Եչն՝ Երդէ զայս միշտ յականջըս քո, տալ ըզհամար պարտուցըն քո. (Շ. այբուբ.։)


Եբրայական, ի, աց

adj.

heblew;
— բարբառ, hebrew, the hebrew language;
— ոճ, hebraism, hebrew idiom.

· Calfa


Եգիպտացի, ցւոյ, ցւոց

s. adj. egyptian.

· Calfa

NBHL (1)

Եգիպտացի պաստառակալօք. (կամ) պաստառալիր եգիպտացւովք». յն. պաստառակալօք որ յեգիպտոսէ. (Առակ. ՟Է. 16։)


Եգիպտուհի, հւոյ

s.

egyptian woman.

· Calfa

NBHL (1)

Կին եգիպտացի, առաւել՝ որ փորձեացն զյովսէփ.


Եդեմական, ի, աց

adj.

of Eden.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ենովք եւ հեղիաս կան ծերացեալք աղաւնակերպ ի դրախտին եդեմական». իմա՛, տեղի նման վայելչութեան դրախտի՝ անծանօթ ի մարդկանէ, որպէս պատկեր արքայութեան, որ առաւել կոչի վերին երուսաղէմ, եւ բնակարան հրեշտակաց։


Եզաբար

adv.

solely, only.

· Calfa

NBHL (2)

Եզակի. միակի. միապէս. ընդ միով բանիւ. միաբան. առանձինն.

Հոգին սուրբ յերկաքանչիւրոց եզաբար ընդ պատճառաւ». այսինքն յերկուց ելեալ իբրեւ ի միոյ սկզբնէ. (Քեր. քերթ. ։)


Եզաբուն

adj.

sole, only, even

· Calfa

NBHL (1)

Երեքպայծառեան լուսոյն եզաբուն ճառագայթ. (Խոր. վրդվռ.։)


Եզակ, աց

adj. s.

one, sole, only;
unity.

· Calfa

NBHL (1)

Առնելով եզակ՝ առաջին եւ իշխան երեւելով. (Փիլ. լին.։)


Եզական, ի, աց

adj. gr. singular.

· Calfa

NBHL (1)

Պատարագին իսահակայ՝ եզականին. (Հարցնափառ.։)


Եզականապէս

adv.

singularly.

· Calfa

NBHL (2)

Եզականապէս որպէս ընդ մի դէմս խօսին։ Եզականապէս առ մի բարբառի։ Եզականապէս առնուլ ի վերայ անձինն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Եկա՛յք, եւ արարից զձեզ որսորդս մարդկան. եւ եզակի առ մի, յայսմ հետէ զմարդիկ որսասցես ի կեանս. (Սարկ. քհ.։)


Եզականութիւն, ութեան

s.

singularity.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ինքնաբուն, վսեմական գոյութիւն. նոյն եզականութիւն՝ երկրպագեալ ի բոլոր եղականաց՝ իմանալեաց եւ զգալեաց, ոչ ի բաց բարձրեալք զհայր եւ զորդի եւ զհոգին սուրբ. (Պիտառ.։)


Եզակի

s. adv.

adj. gr. singular;
singular number;
singularly.

· Calfa

NBHL (2)

Եզականապէս որպէս ընդ մի դէմս խօսին։ Եզականապէս առ մի բարբառի։ Եզականապէս առնուլ ի վերայ անձինն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Եկա՛յք, եւ արարից զձեզ որսորդս մարդկան. եւ եզակի առ մի, յայսմ հետէ զմարդիկ որսասցես ի կեանս. (Սարկ. քհ.։)


Եզաձայն

adj.

of one voice only;
unanimous.

· Calfa

NBHL (2)

Բառ անստոյգ. որ կարէ նշանակել, Միաձայն, այսինքն ո՛չ երկբարբառ. եւս եւ Միաբան։

Երկու ձայնորդքն, որոց երկրորդն նա՛յ է, իսկ առաջնորդն ըստ եզաձայն», պարտի գրիլ ըստ յն.


Եզաձի

s. adv.

a cavalier, rider, horseman;
with a single horse;
small boat.

· Calfa

NBHL (1)

Յածեզաձի ասելով՝ նշանակեմք տեսակ իմն փոքու նաւի. եւ թէ զատուսցուք զմասնկունսն, եւ ասասցուք՝ եզաձի, նշանակեմք զոմն մեկնակաձի, որ ոչ երբէք կցորդութիւն ունի առ նաւ։


Եզերանամ, ացայ

vn.

to terminate, to finish;
to confine.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն իմաստասիրական ձայնք յայսոսիկ բարբառս եզերին. (Անյաղթ պորփ.։)

Ընդ երկինս վերանայ՝ որ մեծ է քան զերկիր, եւ առ աստուած եզերի. (Վրդն. ծն.։)


Եզերեմ, եցի

vn.

cf. Եզերանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն իմաստասիրական ձայնք յայսոսիկ բարբառս եզերին. (Անյաղթ պորփ.։)

Ընդ երկինս վերանայ՝ որ մեծ է քան զերկիր, եւ առ աստուած եզերի. (Վրդն. ծն.։)


Եզերիմ, եցայ

vn.

cf. Եզերանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն իմաստասիրական ձայնք յայսոսիկ բարբառս եզերին. (Անյաղթ պորփ.։)

Ընդ երկինս վերանայ՝ որ մեծ է քան զերկիր, եւ առ աստուած եզերի. (Վրդն. ծն.։)


Եզնալեզու, զուի

s.

bugloss, oxtongue.

· Calfa

NBHL (1)

βουγλώσσος buglossus, -a;
borrago, lingua bubula եւ plantago Գաղտիկուր. ջղախոտ. գառնալեզու. եզան լեզու. (Բժշկարան.։)


Եզնակն

s.

chasselas.

· Calfa

NBHL (2)

Պատահեալ անդ ոսկի եզնակ՝ թռեաւ. (Մխ. առակ. ՟Կ։)

Այր մի տառապեալ ունելով եզն .. . զեզնակն իւր՝ զոր ունէր, եւ այլն. (Եպիփ. ծն.։)


Եզնամոլ

s.

a couple of oxen;
couple.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու եզնամոլիցն լծեալ ի լուծ խաչին քրիստոսի։ Զոր աղաչեալ եզնամոլին սուրբն մարուգէ։ Երկու եզնամոլիցն, զսուրբ առաքեալսն ասեմ։ Երկու եզնամոլեացն. (Ճ. ՟Ա.։)


Եզնամոլի, լիք, լեաց

cf. Եզնամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու եզնամոլիցն լծեալ ի լուծ խաչին քրիստոսի։ Զոր աղաչեալ եզնամոլին սուրբն մարուգէ։ Երկու եզնամոլիցն, զսուրբ առաքեալսն ասեմ։ Երկու եզնամոլեացն. (Ճ. ՟Ա.։)


Եզող, աց

ast.

Bootes.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ո՛չ երկուորեակք լծոցն ի ճահ ճեմեսցին առանց եզողի. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)

Կովուց եզողքն՝ առանց սայլի վարողին ... թարց եզողի՝ լծեալ երնջին. (Գանձ.։)


Եզր, զերք, զերաց

s.

border, extremity, end;
limit;
term;
shore;
edge;
— ունել, յ— ելանել, to end, to terminate.

· Calfa

NBHL (7)

Եզր գետոյ, կամ ծովու, ձորոյ, քաղաքի, երկրի։ Առ եզեր, յեզեր, առ եզերբ գետոյն։ Զեզերբ ձորոյն։ Ընդ եզր ծովուն։ Առ եզեր հեղեղատին. (ի սուրբ գիրս։)

πέρας, ὅρος, χεῖλος, ἅκρον terminus, ora, labium, finis Ծայր. ծագ. աւարտ. սպառուած. ափն. շուրթն կամ ծնօտ իրաց. ծար.

Ճարմանդս կապուտակեայս առ եզերբ միոյ փեղկին ... Եւ առ եզերբ արտաքնոյ փեղկին. (Ել. ՟Ի՟Զ. 4։)

Յորժամ սկիզբն (շղթային) ձգիցի ... միւսոյ եւս եզեր օղքն յառաջ խաղան. (Նիւս. կուս.։)

Աստուածայինքն ... եզերովք ոմամբք ոչ սահմանին։ Նմանութիւնն ասծուծոյ եզր է ամենայն առաքինութեանց։ Ամբարտաւանութիւնն եզր է ամենայն մեղաց. (Սարգ.։)

ԵԶՐ. ըստ տրամաբանից, որ եւ ՍԱՀՄԱՆ ասի յԱնյաղթէն, է Բառ եդեալ ի ծայրս նախադասութեան.

Եզր է այն, յոր լուծանի առաջարկութիւնն. որպէս ենթակայն եւ ստորոգեալն. եւ եզերքն լուծանին ի վանկս եւ ի գիրս. (Մխ. ապար.։)


Եզրակացութիւն, ութեան

s.

conclusion;
result;
epilogue.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրու զահարոնեանն մարիամ ի ծովածուփս ծփանաց եզրակացութեամբ պարել։ Ստուգապէս եզրակացութեան ծայրութիւն հասելոց։ Ըստ տարորոշ յեղանակի եզրակացութիւն առնուլ. (Մագ.։)

Կարծիք հանդերձ պատճառաւ եզրակացութիւն է առաջարկութեանց. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)

Կարեւորապէս հետեւի առաջակացութեանն եզրակացութիւնն. (Անյաղթ պորփ.։)


Եզրացուցիչ, չի, չաց

adj.

conclusive.

· Calfa

NBHL (1)

Տրամախոհութիւն՝ գտօղ առաջարկութեանց ... եւ հիւսօղ, եւ եզրացուցիչ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)


Եթերախաղաց

adj.

ethereal, aerial;
celestial.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ըեթ, ըթ. Տե՛ս զտառն Ը. եւ զբառսդ եւեթ, եթէ, գէթ։


Եթերաճեմ

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնին ի դասս եթերաճեմ հոգեղինացն. (Նար. յովէդ.։)


Եթերային, յնոյ, ոց

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսակք, որոց առ ինչ նուաստագունիցն յարացոյցք գոյացեալ, որպէս նիւթեղէնս հուր առ եթերային. (Մաքս. ի դիոն.։)


Եթերընթաց

adj.

cf. Եթերախաղաց.

· Calfa

NBHL (1)

Սրաթեւ արագընթաց աւազանի, շքեղացեալ սիրամարգ, եթերընթաց գնազիւք սաւառնացար ի յերկինս. (Տաղ վերափոխ. ի կոստանդեայ։)