Definitions containing the research առ : 10000 Results

Եռանձնեայ

adj.

of three persons.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր պատարագին իսահակայ նախանձաւոր գոլով եզականին՝ եռանձնեայք ի վերայ կայծականաց հրոյն ողջակիզեալ զմարմինս. (Հարցնափառ.։)


Եռապատիկ

adj. adv.

triple;
trebly, threetimes.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկնապատիկ ոչինչ է ներհական, եւ ո՛չ եռապատկին. (Արիստ. առինչ.։)


Եռացումն, ման

s. chem. boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.

· Calfa

NBHL (3)

Եռացմամբ սիրոյն առլցեալ ի քրիստոս։ Հուր եւ եռացումն հոգւոյ պիտոյանան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Թ։)

Որ հողատեսակքն են, ի միասին շարժելով եւ վերանալով՝ եռացումն մակակոչութիւն ընկալուլ։ Զպէսպէս ի վեր առաքէ բնութեան եռացմունս. (Պղատ. տիմ.։)

Տեսանելով զշառագունեալ զխաղաւարտին եռացումն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Եռացուցանեմ, ուցի

va.

to make to boil;
to warm, to give heat;
to make to swarm or crawl.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրու բաժակ խառնեալ, յորում գինի մոլական հեղեալ՝ եռացուցանէ զսա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Զարտասուս իւրեանց դառնապէս եռացուցանէին. (Եփր. ի նին.։)


Եռիէս

s.

priest.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէին եռիէսունս եւ պապասս, աւետարանօք եւ մոմեղինօք եւ խնկօք առաջի երթալով զօրացուցանէին զնոսա. (Ղեւոնդ.։)


Եռոտանի, նւոյ

s.

tripod, trivet.

· Calfa

NBHL (2)

Յորում տաճարի (դելփեայ) կայր եռոտանին հաստեալ։ Յայն եռոտանին ելեալ կանայք՝ հարցկութիւնս առնէին. (Նոննոս.։)

Յորժամ քերթողն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Ես, իմ, ինձ

pron.

I;
ես ինքն, myself;
յինէն կողմանէ, as for me, for my part;
ըստ իս, in my opinion;
ահաւասիկ ես, here I am, here am I;
ես եմ, it is I;
ոչ եմ ինձ եւ յիս, I am beside myself, distracted, I am not master of my self-possession, I am driven mad.

· Calfa

NBHL (1)

Դերանուն առաջին դիմին ἑγώ (սեռ) ἑμοῦ կամ μοῦ, ἠμείς, ἠμῶν ego (սեռ) mei, nos, nostri Դերանուն առաջին դիմին , յորմէ է բանն. ես.


Ետեղակալ, աց

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

· Calfa

NBHL (1)

Նուազագոյն յառաջնումն ցուցեալ, ետ զետէ գործոյն կատարելութեամբն ընդ նմա պայծառութեամբ ծագեալ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Երագ, ունք

adj. adv.

quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւք երագունք են թռչնոց, զի նոքօք ի վերայ օդոց փառաւորին. (Եփր. ծն.։)


Երագախաղաց

cf. Արագախաղաց.

· Calfa

NBHL (1)

Որ արագ յառաջ խաղայ յընթացս. արագախաղաց.


Երագահաս

cf. Արագահաս.

· Calfa


Երագավախճան

adj.

that passes, that dies soon, transitory, transient.

· Calfa

NBHL (2)

Որ փութով վախճան առնու. արագավախճան. վաղանցուկ.

Եւ թերեւս հակառակին մասն՝ երագավախճան. (Պիտ.։)


Երագաքայլ

cf. Արագաքայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Որք յառաջ քան զնա երագաքայլք էին։ Երագաքայլ թեւօք ամբարձեալ զմիտս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Երագընթաց

adj.

quick, that runs quick, nimble, swift.

· Calfa

NBHL (1)

Երագընթացն փառաբանչօք՝ վերնաթռիչ պատգամաւորօք։ Ի թեւս թեթեւս յերագընթացս ամպաչու թռչնոյ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)


Երագութիւն, ութեան

s. phys.

quickness, celerity, velocity, swiftness;
expedition;
acceleration;
frequency;
velocity, speed;
— անկիւնային, angular, circular velocity.

· Calfa


Երագումն, ման

s.

velocity, swiftness;
haste, hurry;
acceleration.

· Calfa


Երազահանութիւն, ութեան

s.

explanation of dreams

· Calfa

NBHL (2)

Լիւկիացիք ասին յառաջ գտանել զերազահանութիւն. (Նոննոս.։)

Մեկնելն զերազս՝ կա՛մ ըղձութեամբ առ աստուծոյ.


Երազայոյզ

adj.

fanatical, visionary.

· Calfa

NBHL (1)

առ (Յհ. կթ.) գրի,


Երազափորձութիւն, ութեան

s.

pollution which happens during sleep.

· Calfa

NBHL (3)

Երազափորձութիւն բազում պատճառս ունի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Կանոն.։)

Առնու բանջար կուտակեայ, զոր գիտէր առ երազափորձութիւն ի ճահ. (Պտմ. աղեքս.։)

Եւ եւս՝ ὁνειροπολία interpretatio somniorum Փորձ եւ քննութիւն երազահանաց՝ ի մեկնել զերազս, կամ ի պատճառել.


Երաժշտական, ի, աց

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

· Calfa

NBHL (2)

Բաժանեալ էր մեզ յայնժամ երաժշտականն. էր տեսակ ինչ երերգոյ՝ իղձք առ աստուածսն. միւս տեսակ՝ ողբք. եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Ձայն ... երաժշտականաց արուեստականաց». յն. մի բառ. μουσικός.


Երաժշտապետ, աց

s.

music-master;
chief of musicians, leader of the band.

· Calfa

NBHL (1)

Երկոտասան փոխելն (սաղմոսաց՝) երկոտասան երաժշտապետաց եկեղեցւոյ՝ առաքելոցն թիւ. (Ճ. ՟Թ.։ եւ Տօնակ.։)


Երաժշտեմ, եցի

vn.

to play music.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձ առ եւնոմիոսն զարգացեալ երաժշտէր. (Մագ. ՟Հ։)


Երաժշտութիւն, ութեան

s.

music;
— առնել, to play -;
ձայսական՝ գործիական —, vocal, instrumental -.

· Calfa


Երախայութիւն, ութեան

s.

state of a catechumen.

· Calfa

NBHL (1)

Երախառյութեանն օծումն զհրաւիրականն ունի դրոշմ։ Յայնմ ժամանակի առ կատարելահասակս ոմանս կատարիւր երախայութեան կարգ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երախայրիք, րեաց

s.

earlyfruits, first-fruits.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπαρχή, ἁπαρχαί primitiae Առաջին խայրիք, նախկին բերք՝ աստուծոյ նուիրականք. առջի պտուղ, կանուխ հասած բերքը .... ասի ի մեզ եւ Պտուղ, Առաջին, Առաջաւոր, Առաջաւորութիւն.


Երախանիմ, եցայ

vn.

to eat by companies.

· Calfa

NBHL (1)

Երախանս ժողովել ասացաւ, ամենեքին՝ յորժամ ի զինուորութեան իցեն, յայնժամ հարկ է առ ի նորին իցէ իսակս պահպանութեանց իւրեանց երախանիլ ընդ այնմիկ ժամանակի. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երախճան

s.

muzzle (for dogs, etc).

· Calfa

NBHL (1)

Երախճանաց եւ սանձանց (յն. մի բառ) պէտս ունել ի ճնշումն. (Նիւս. երգ.։)


Երախտագործ, աց

adj.

beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յօրհնել եւ ի ճանաչել զերախտագործն. (Խոր. առ արծր.։)


Երախտակորոյս

adj.

unthankful, ungrateful.

· Calfa

NBHL (1)

Անգորովս եւ երախտակորոյսս գտանիլ առ ծնողսն. (Վրդն. ել.։ եւ Տօնակ.։)


Երախտահատոյց

adj. s.

that recompenses, grateful;
— լինել, to be thankful;
—ք, thankfulness, cf. Շնորհակալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Աստ ճաշակ կերակրոց գոհութեամբ. աստ երախտահատոյցք առ արարիչն ամենայնի, աստ հօրն քրիստոսի երկրպագութիւնք. (Կոչ. ՟Զ։)


Երախտամոռաց

cf. Երախտամոռ.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ դու երախտամոռաց մի՛ լինիր. (Վրդն. առակ.։)

Որ բազում խնամս գտեալ ի նմանէ ... եւ երախտամոռացք եղեալ՝ առ դեւս հաստատէին դաշինս. (Իգն.։)


Երախտապարտ

adj.

obliged;
— լինել՝ գտանել ումեք, to be obliged, indebted, or to owe obligations to some one;
— առնել՝ կացուցանել զոք, to oblige a person highly.

· Calfa


Երախտաւոր, աց

adj. s.

thankful;
benefactor, beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել առ ձեզ եղեւ երախտաւոր. (Խոր. ՟Գ. 51։)

Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)


Երախտաւորութիւն, ութեան

s.

bounty, beneficence, obligingness.

· Calfa

NBHL (1)

Երախտաւորութիւն առ իմս տկարութիւն զնորայն իմանամք մատակարարութիւն. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)


Երախտեմ, եցի

vn.

to remind some one of benefits received.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երախտէ քեզ։ Դու մեծաբանես, ունչ առնես, երախտես։ Երախտեցեր, եւ յինէն շնորհակալութիւն պահանջեցեր. (Լմբ. պտրգ.։)


Երակահատութիւն, ութեան

s.

blood-letting, phlebotomy, bleeding.

· Calfa

NBHL (2)

Երակահատութեան ասիցէ զառողջութիւն գոլ կատարումն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

φλεβοτομία venae sectio, incisio Հատումն կամ բացումն երակի. արուն առնելը.


Երամակ, աց

s.

herd, flock, cattle;
— ձիոց, stud;
— այծից, ոչխարաց, flock of goats, of sheep;
— խողից, herd of swine.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγέλη, ποίμνιον grex պ. րէմէք. Հոյլք չորքոտանեաց. երամ. ջոկ. պառակ. հօտ. հօրան. կէլէ, հէրկէլէ, սիւրիւ.


Երամական, ի, աց

adj.

that goes in company, sociable.

· Calfa


Երամակապան

s.

shepherd.

· Calfa

NBHL (1)

Բերէին երամակապանքն յերամակէն ձի մի. (Կեչառ. աղեքս.։)


Երամակից, կցի, կցաց

adj.

of the same flock, or company.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցա երամիցն զքեզ ցանկացի՛ր առնել երամակից. (Նեղոս.։)


Երամանամ, ացայ

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդ ամենայն լուսեղէնսն խառնեալ դասս երամանան. (Ճ. ՟Գ.։)

Երամացեալք առ իրեարս. (Լմբ. յանառակն։)

Իբրեւ զաղաւնիս երամացեալ գան առ մեզ։ Որպէս տարմ երամացեալ։ Գազանացն շարմունք երամացեալք. (Խոր. հռիփս.։ Զքր. կթ.։ Սհկ. կթ.։)


Երամապետութիւն, ութեան

s.

state of a person at the head of a troop.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγελαρχία gregum praefectura Երամապետն լինել. առաջնորդութիւն երամին.


Երամացուցանեմ, ուցի

va.

to assemble in company, to gather together, to associate.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձուցեալ զմարդկութիւնս ի շռայլութենէ երամացուցին ի քաղաքս. (Լմբ. յանառակ.։)


Երամովին

adv.

in company, in several troops.

· Calfa

NBHL (1)

Ձագախառն երամովին գան առ իս». յն. ձագուք հանդերձ. (Ես. ՟Կ. 8։)


Երանատուր

adj.

that gives, announces felicity.

· Calfa

NBHL (1)

Տուօղ կամ առիթ երանութեան. եւ եւս՝ Որ երանի՛ տայ լաւաց.


Երանաւետեալ

adj.

happy;
that is declared happy.

· Calfa

NBHL (1)

Երանաւետեալք, եւ փառօք փառաւորեալք. (Յճխ. ՟Բ։)


Երանաւէտ

cf. Երանալից.

· Calfa

NBHL (1)

Երանաւէտ ձայն, կամ բարբառ, ծագումն, մահ, գանձ. (Պիտ.։ Եփր. խոստով.։ Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. ոսկ. Բենիկ.։)


Երանաւոր

cf. Երանելի.

· Calfa

NBHL (1)

Երանաւոր խոստմանն տեղի։ Երանաւոր դաւանութիւն պետրոսի։ Երանաւոր կերպադրութիւն անճառելի. (Նար.։)


Երանեմ, եցի

va.

to declare happy, to felicitate.

· Calfa

NBHL (5)

Մի՛ ումեք երաներ յառաջ քան զվախճան. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 30. (նոր թարգ)։)

Եւ մեք զփառաւորեալսն յայստուծոյ երանեսցուք։ Երանէ զծառայսն, յորոց անունն օրհնի. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ժ՟Է։)

Ի գովողաց եւ յերանողաց առաւել վնասեսցի. Երանօղք մեր խաբեն զմեզ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)

Եթէ ընդ առիւծս արգելցին, ի մէնջ պարտ է երանիլ. (Բրս. գոհ.։)

ԵՐԱՆԵԼ ասի ըստ յն. ոճոյ, նաեւ որպէս Երանացուցանել, երանելի առնել.


Երանի՜

s.

adj int. happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

· Calfa

NBHL (5)

Երանի՛ ամենեցուն՝ ոյք յուսացեալ են ի տէր։ Երանի, ում (կամ որում) թողութիւն եղեւ մեղաց։ Երանի առն, կամ երանի իցէ առն, որ, եւ այլն. (Սղ.։ եւ Առակ.։)

Երանի՛ աղքատաց։ Երանի՛ սգաւորաց։ Երանի՛ իցէ ծառայիցն այնոցիկ եւ այլն. (Մտթ.։)

Որով առաք զերանին». այսինքն զվճիռն՝ երանի՛ որ, եւ այլն. (Շար.։)

Յառաջ քան զվախճան մի՛ տար երանի մարդոյ. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 30. (հին թրգ)։)

ԵՐԱՆԻ՛ ԹԷ. մջ. εἵδε, ὅφελον utinam Օ՜շ թէ. իցէ՜ թէ. երնե՛կ թէ, ա՛խ թէ .... բացատրի եւ բառիւքս, Ո՜ տայր. լա՛ւ էր. յանկա՛րծ, եւ այլն.