Definitions containing the research ել : 10000 Results

Գուպարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make war, to fight;
to dispute.

NBHL (1)

Ի բացեայ կայր, եւ ուշ ունէր մրցելոյն եւ գուպարելոյն. (Ոսկ. ես.։)


Գուպարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գուպարեմ.

NBHL (1)

Ի բացեայ կայր, եւ ուշ ունէր մրցելոյն եւ գուպարելոյն. (Ոսկ. ես.։)


Գուսանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
theatric;
song, ballad.

NBHL (1)

Ի գուսանականէն այս գտանի ժողովեալ ի դիւանի արքունեաց. (Խոր. ՟Ա. 13.) իմա՛ յերգոց արձանագրելոց։


Գուսանամոլ

See full entry →

adj.

passionately fond of operas or opera-singers;
mad for musicians.

NBHL (1)

Անառակ եւ գուսանամոլ գինարբուքն, որք զեղխին եւ պակշոտին. (Մանդ. ՟Ժ՟Է. կամ ՟Թ. (ուր նոր ձ. պարզելով դնէ, Գուսանասէր)։)


Գուրպայ, ի, ից

See full entry →

cf. Գուլպայ.

NBHL (1)

Որպէս գուրպայ, ասեմք գուրպայարար. (Յկ. ղրիմ.) թերեւս գրելի է, ի գուրպայէ գուրպայարար։


Գռգռամ

See full entry →

vn.

to croak;
to gargle, to bubble.

NBHL (1)

ԳՌԳՌԱԼ. ռմկ. կռկռալ. Կարկաչել ագռաւու, եւ Գոռալ իմն աղեաց. կուռկուռ ընել.


Գռեհիկ, հկաց

See full entry →

adj. s.

plebeian, clownish, rude, coarse;
peasant, clown.

NBHL (1)

Սկսանին որք ընդ իւր գռեհիկքն գովել զնա։ Ուտելով եւ ըմպելով, եւ խառն ընդ գռեհիկս կալով։ Ես այր գռեհիկ եմ, եւ բանջարս գնեմ եւ ծախեմ։ Մերկացեալ զզգեստ կրօնաւորութեան՝ եղեւ գռեհկ. (Վրք. հց.։)


Գռոհ

See full entry →

s.

crew, band, crowd;
assault, attack;
— տալ, to assault, to attack.

NBHL (1)

Փոխանակ գրելոյ ԳՌԵՀ։ (Լմբ. սղ. ժէ։)


Գռոյթ

See full entry →

cf. Գռոհ.

NBHL (1)

Գունդք հրեշտակաց ... գռոթ տուեալ ի վերուստ խուսափելով անդ հասանեն ի սպասաւորութիւն. (Կանոն.։)


Գտանեմ, տի

See full entry →

va.

to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.

NBHL (5)

εὐρίσκω invenio, reprio, compeio, assequor Ի ձեռս բերել զխնդրելին գիւտ. ստանալ զկորուսեալն կամ զպակասեալն. հնարել. հանդիպել, հասանել իմիք. գտնել, գտնալ.

Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։

ԳՏԱՆԻԼ. իբր Լինել. գոլ. կալ. երեւել. ցուցանիլ.

ԳՏԱՆԻԼ. իբր Գտանել. կամ հասարակ բայ.

Ի վերայ բարեգործաց, եւ բարի գտելոց (ամենայն գտողաց). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գտանք, նաց

See full entry →

s.

the finding again;
fiction, invention;
զբան —, fiction, fable.

NBHL (1)

Գտանելն. հնարելն. գիւտ. գտումն.


Գտիչ

See full entry →

s.

finder, inventor.

NBHL (1)

Գտիչ կորուսելոց, կամ ամենայնի։ Ո՛չ ես կորուսիչ, այլ գտիչ։ Խայտառակիչ կախարդաց, գտիչ աղանդից (այսինքն ի վեր հանօղ զխաբէութիւն նոցա). (Նար.։)


Գտումն, ման

See full entry →

s.

invention, discovery.

NBHL (1)

εὔρεσις, εὔρημα inventio, inventum Գտանելն, իլն. գիւտ. գտանք. գտում. պուլուշ։


Գրագիր, գրաց

See full entry →

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

NBHL (1)

Զպորփիւրոս սնուցեալ էր սուրբն պանփիլոս, եւ ուսուցեալ գրագիր, այսինքն լինել, կամ գրագրութիւն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Զ. (կամ հայի ի յաջորդ նշ)։)


Գրագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of a copier.

NBHL (1)

Առաւել ռմկ. որպէս Նօտարութիւն. դպրութիւն ի դիւանս.


Գրադեղ

See full entry →

s.

ink.

NBHL (2)

Դեղ՝ այսինքն ներկ գրոյ. սեւադեղ. սեւակ. մելան. թանաք.

Էր որպէս գրադեղ պինդ (որպէս եփեալ մելան)։ Աշխատեա՛ եղբայր, քանզի գրադեղով են, եւ վաստակաւ ջնջին. (Վրք. հց. ձ։)


Գրական, ի, աց

See full entry →

cf. Գրագէտ.

NBHL (1)

Այս ինձ ճառ՝ յաղագս գրականաց, համանգամայն եւ գրոց։ Յետ գրականին փանդեռնահարն մեզ ասելի է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Գրակարդաց

See full entry →

s.

reader.

NBHL (1)

Լսել ի ժամ ճաշոյն՝ գրակարդացին ( ի սեղանի). (Բրս. հց.։)


Գրակոնտիկոն, ի

See full entry →

s.

enamel.

NBHL (2)

Սակաւ ինչ արեան նիշ ունելով յաչսն, որպէս գրակոնտիկոն ի վերայ ոսկւոյ. (Խոր. ՟Բ. 49։)

Բազում անգամ վերստին հարցանելովն՝ իբրու նշանակք ինչ դրոկոնռիկոնով անջինջ գրոյ յարատեւականք եղեն առ իս բանքն։


Գրանոց, աց

See full entry →

s.

library.

NBHL (3)

Պտղոմէոս՝ որ կոչեցաւ եղբայրասէր, գրանոց կազմեալ՝ ժողովել զամենայն գիրս։ Եհարց թագաւորն, քանի՞ գիրք ժողովեալ են ի գրանոցին. (ՃՃ.։)

Գտելոց ի հին գրանոցսն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Ընկեցաւ ի խաղս գրանոցիս։ Շրջելով առ եզերբ գրանոցիս. (Արշ.։)


Գրապանակ, աց

See full entry →

s.

phylactery, amulet;
letter case;
pocket;
ephod.

NBHL (2)

Մերթ որպէս Գրապան, ըստ որում Վակաս քահանայապետի կից ընդ տախտակի դատաստանաց՝ Բանակ կոչեցելոյ.

Առ ընդելուզման գրապանակին կազմի բանակն, եւ այլն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 110։)


Գրատ, ի

See full entry →

s.

great coat, loose coat, Persian dress.

NBHL (1)

որ գրի եւ ԳՐԱՍՏ. μανδύας mantella, vestis militaris Հանդերձ կրելի զանձամբ. զգեստ. վերարկու զինուորական. . տառատոկ. վարապանակ. (լծ. թ. քէրաքէ, խըրգա ).


Գրաւադիր, դրաց

See full entry →

s.

better, wagerer.

NBHL (1)

Հաւատարիմ (լինել) գրաւադրացն. (Փիլ. սամփս.։)


Գրաւական, ի, աց

See full entry →

s.

pledge, assurance;
earnest money;
mortgage.

NBHL (1)

Ընդունին զգրաւականին զհրաւէր։ Գրաւականին տուգանս հատուսցուք։ Ըստ գրաւականին սահման անցանել։ Զգրաւականին շնորհս, եւ այլն. (Փիլ. սամփս.։)


Գրաւականեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage;
to mortgage;
to detain, to occupy.

NBHL (2)

διεγγυάω oppignero Իբրեւ գրաւ տալ. դնել ի գրաւի. եւ Փոխանակել. եւ Փրկանաւորել.

Գրաւականեսցես զմեծդ պարգեւ ըստ փոքու հաւատոցս (տուելոց իբր գրաւ)։ Զփախուցեալս ... գրաւականեսցես գթածաբար. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Լ՟Զ։)


Գրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

NBHL (2)

Նմանութեամբ, Սեպհականել զիրս օտարի. ըմբռնել. եւ Պինդ ունել որպէս կապով իւիք, տիրապետել. շուրջ փակել. զբռամբ ձգել. բուռն առնել, բռնադատել. եւ այլն.

ԳՐԱՒԵԼ. որպէս Գրաւականել. փոխանակել. փրկանաւորել. վարձել.


Գրաւումն, ման

See full entry →

s.

detention, encroachment, usurpation, occupation, seizure;
— յարքունիս, confiscation.

NBHL (2)

Գրաւելն, իլն. ըմբռնելն. տիրելն.

Տարակուսելի տրտմութեան գրաւման պատշաճագոյն փարատիչ. (Պիտ.։)


Գրգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to cluck;
to cocker.

NBHL (1)

θάλπω, ἑπωάζω, κλώζω foveo, gloceo, glocito որպէս ռմկ. գուրգուրալ. Կղկաթիլ. խնամ տանել գթով, որպէս հաւ ի վերայ ձուոց եւ ձագուց. հովանի լինել.


Գրգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

delicacy, effeminacy;
delight, pleasure, voluptuousness;
caress, cockering.

NBHL (2)

τρυφή, ἑντρύφημα deliciae, oblctamentum Գրգելն եւ գրգիլն. փափկութիւն.

Որդի սիրելի իմ իցէ եփրեմ մանուկ գրգանաց. (Մեծաւ գրգանօք. Պիտ.։)


Գրգեմ, եցի

See full entry →

va.

to fondle, to treat delicately or effeminately, to caress;
to feed delicately.

NBHL (6)

τροφεύω, περιψύχω, θεραπεύω եւ այլն. Գ foveo, curo, recreo, oblecto իրգ եւ փափուկ պահել. գրգալով եւ գգուելով տածել, բուծանել. փայփայել. եւ Ամոքել. կակղել. անուշել. իսկ կր. գրգանալ, փափկանալ, եւ այլն. Փափուկ ու նազիք մեծցնել՝ մեծնալ.

Եւ զնոսա գրգել ըստ օրէնս նախնեաց իւրեանց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 25։)

Գրգել եւ սնուցանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Գրգել զնոսա շնորհօք, կամ քաղցր բարբառով՝ որդեակք կոչելով. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)

Գրգեցեր եւ խնամարկեցեր։ Տածեալ գրգեցէք։ Գրգեալ պարարես։ Զ ի ծոց իւր գրգեալս։ Գրգեալս փափկութեամբ։ Գրգել տրտնջօղ. (Նար.։)

Հոգին գրգէր եւ գթայր։ Ի գթութիւն գրգելոյ հոգւոյն սրբոյ։ Իբրեւ գրգելով ի վերայ շրջել՝ զհոգւոյն սրբոյ ասէ. (Եփր. ծն.։)


Գրգեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գրգեմ.


Գրգիմ

See full entry →

vn.

cf. Գրգամ.

NBHL (1)

Հոգին գրգէր եւ գթայր։ Ի գթութիւն գրգելոյ հոգւոյն սրբոյ։ Իբրեւ գրգելով ի վերայ շրջել՝ զհոգւոյն սրբոյ ասէ. (Եփր. ծն.։)


Գրգիչ

See full entry →

adj.

caressing.

NBHL (1)

Գրգօղ. տածօղ. գգուօղ գրգալով. փայփայելով պահօղ.


Գրգլեակ

See full entry →

s.

old dress, rag

NBHL (1)

Չհամարի՞ս զամենայն երեւելիսս քան զգրգլիս մուրողին վատթարագոյնս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։)


Գրգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գրգանք.

NBHL (1)

ἀπαλότης mollities, σκαπάλη deliciae որ եւ ԳՐԳԱՆՔ. Գիրգ եւ փափուկ գոլն, եւ պահելն. փափկութիւն. փայփայումն.


Գրգռեմ, եցի

See full entry →

va.

to irritate, to excite, to provoke;
to incite, to alarm, to inflame, to instigate, to move, to foment, to nettle, to urge, to rekindle, to revive, to rouse, to rebel.

NBHL (3)

ἑρεθίζω, ἑπισείω, παροξύνω irrito, provoco, commoveo, impello, acuo Գրգիռ տալ կռուոյ եւ հակառակութեան. շարժել եւ յուզել զկռիւ, կամ զայլս ի կռիւ. սադրել. գրգել ի բարկութիւն եւ յայլ կիրս. վառել. բորբոքել.

Սկսաւ գրգռել զզօրսն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 40։)

Ընդէ՞ր գրգռեցեր զպատերազմ ի մէջ իմ եւ կայսեր։ Յայտնի այնուհետեւ գրգռէր խազմն։ Ի մարտ պատերազմի ընդ նմա գրգռելով։ Գրգռեալ զնա կորստեանն իւրոյ՝ հալածեաց զտերենտիանոս. (Խոր. ՟Ա. 5. 28։ ՟Գ. 39. 42։)


Գրգռիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

exciter, provoker.

NBHL (1)

Հանդերձեալ էր յանցանել առանց գրգռիչն. (Եփր. համաբ.։)


Գրգռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incitement, impulse, provocation;
contest, quarrel.

NBHL (2)

ἕρις, ἑρίθεια, ἁντιλογία incitamentum, lis, contentio, controversia Գրգիռ. հեռ. վէճ. հակառակութիւն. խըռխըռ. եւ Գրգռելն.

Գրգռութիւն ընդ միմեանս ի ձեռն կանանցն։ Նախանձ բերելով ընդ նմա եղբարցն ի գրգռութենէ կանանցն իւրեան. (Խոր. ՟Բ. 46. 50։)


Գրդամ

See full entry →

vn.

to grunt;
to murmur.

NBHL (2)

ԳՐԴԱԼ. Ձայն հանել խոշոր. որպէս խանչել խոզից, խոխոջալ ջուրց.

Ունի խոզն եւ մասն եւ մասն դիւաց, զատամանց կրճտելն, եւ զգրդալն, եւ զաղբ ուտելի. (Ոսկ. ղկ.։)


Գրեան, րենոյ, եանք, ենոց

See full entry →

s. pl.

books;
writings.

NBHL (1)

Ճանապարհ ցուցանելով կարգադրութեան գրենոյս։ Կարգեալ զգիր գրենոյն. այսինքն զգրութիւն տառից. (Փարպ.։)


Գրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.

NBHL (15)

γράφω scribo Դրոշմել զգիր ի վերայ թղթոյ, տախտակի, քարի, եւ այլն. գծել. ծրել զնշանագիրս. շարադրել զբան գրաւոր. Ընդ գրով արկանել զբան.

Գրեաց Մովսէս զամենայն պատգամսն տեառն։ Տախտակս քարեղէնս գրեալս մատամբն աստուծոյ։ Գրեսցէ քահանայն ի մատենի։ Գրեալ է ի գիրս ուղղութեան։ Գրել զբանս իմ գրչաւ երկաթեաւ։ Գրեաց առ ամենայն ազգս.եւ այլն։

ԳՐԵԼ. γλύφω, γράφω sculpo, incido Փորագրել. քանդակել. դրուագել. դրօշել.

Գրել նոյնպէս եղնգամբք իւրովք արծուիս ( ի վերայ վիմի). (Խոր. ՟Բ. 7։)

ԳՐԵԼ. որպէս Կենդանագրել. նկարել. նկարագրել. գծագրել.

ԳՐԵԼ. որպէս Վերագրել. ընծայել. յանուն ուրուք վերաբերել, տալ.

ԳՐԵԼ. որպէս Վերագրել, այսինքն առդնել. համարել. դատել. դասել ի կարգ ինչ. առ մեծ կամ առ փոքր ունել զիմն. սեպել. սայմագ. Հրամայէ գրել զնա արշակունի. (Խոր. ՟Բ. 80։)

Գրել ի դստերս։ Գրեցաւ յորդիս. (Խոր. հռիփս.։)

Ոչ ի թիւս մարդկան գրիլ։ Գրեալս ընդ անմարդիս։ Որդիս թշնամի գրեցայ։ Իբր զայր մի ի նզովս գրեալ։ Զվնասն մեր քեզ գրեցեր։ Զվիմին գթել ոչ գրեցեր։ Որ է աստուծոյ մեծ գրեցեալ. եւ այլն. (Նար.։)

Ոչինչ գրել զցաւս, զվիշտս, զսէր եւ այլն. (Յճխ.։ Յհ. կթ.։ Շ. մտթ.։)

Աստուած գիտէ զկամսն որպէս զգործ գրել. (Լմբ. սղ.։)

Գրեսջի՛ր թէ զայլսն ամենեսեան ունէիր իբրեւ զպատժապարտս մեղաց. յաստուծոյ որդին զիա՞րդ իշխեցեր ժտել։ Գրեսջիր թէ զնա ի խաչ հանէք, ի կայսր զի՞ խրախուսէք. (Ոսկ. ես.։)

Մինչ գրեթէ լի իսկ լինել. (Մրկ. ՟Դ. 37։)

Գրեթէ յազդմանէ հոգւոյն զլինելոցս նախատեսեալ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Գրէ՛ իսկ թէ զիս բախելով զարթուցեր. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Գրթցեմ, եցի

See full entry →

va.

to knock, to strike.

NBHL (1)

(ի բառէս կռթունք. թ. սըրթ. յորմէ ռմկ. կռթնիլ ). διωθέω impello, perpello Ուսովք կամ թիկամբք մղել, վանել, մերժել, խթել. թօթվել, հրել, զարնել.


Գրիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.

NBHL (3)

Գրիչ ոմն հելլենական դպրութեան հռոփանոս անուն։ Ուսուցանելով մանկանս գրիչս նմին դպրութեան. (Կորիւն.։)

ԳՐԻՉ. գ. κάλαμος calamus Գործի գրելոյ. որ եւ ԵՂԷԳՆ կոչի. եւ γραφίς, γραφεῖον graphium, stylus Գրոց. երկաթեայ գործի գրութեան, եւ փորագրութեան կամ քանդակագործութեան. գալեմ.

Գրել գրչաւ երկաթեաւ. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 24։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 1։)


Գրկալիր

See full entry →

adj.

full bosomed;
— աղեղն, a bow well drawn.

NBHL (1)

Գրկալիր սիրով առ ինքն յանձանձէր ածել իբրեւ զորդի սիրելի. (Յհ. կթ.։)


Գրկախառնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

"to embrace;
cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."

NBHL (2)

Գրկախառն լինել. գիրկ ընդ գիրկ խառնիլ.

Բարք սիրելեաց այս են, զի զմիմեամբք գրկախառնին. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Գրկախառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

embracement, embrace.

NBHL (1)

Աներկիւղ գրկախառնութեամբք զախոյանիցն մերկացուցանելով յարդարէ զգործ. (Պիտ.։)


Գրկանք

See full entry →

s.

embrace.

NBHL (1)

Ընդգրկելն. ողջագուրելն.


Գրկարան

See full entry →

s.

embracer.

NBHL (1)

Ընդունարան գրկելոյ. գրկօղ.


Գրկընդխառն լինիմ

See full entry →

sv.

"cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."

NBHL (1)

Ի փախուստ դառնալ ի գըրկընդխառն լինելոյ նորա թշնամւոյն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Գրոհեմ, եցի

See full entry →

vn.

to assault, to storm.

NBHL (2)

ԳՐՈՀԵԼ կամ ԳՌՈՀԵԼ. ԳՌՈՀԻԼ. (լծ. եւ յն. խռա՛օ). Ամբոխիւ դիմել. խուռն յարձակիլ.

Գրոհ տուեալ դիմիցին ի մահ։ Գրոհ տուեալ ընթանային ի հօտ ոչխարացն ժամանել։ Գռոհ տուեալ անդր ընթանային. (Եղիշ. ՟Գ։ Փարպ.։ Երզն. մտթ.։)