Definitions containing the research ել : 10000 Results

Դանդաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.

NBHL (6)

Ոչ դանդաղեցար ի յառնելն եւ թողուլ զճաշ քո. (Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 13։)

ὁκνέω, κατοκνέω, ἁποκνέω cunctor, gravor, piget me, defugio ԴԱՆԴԱՂԻՄ գտանի եւ ԴԱՆԴԱՂԵՄ, եցի. չ. Ծանր եւ յամր շարժիլ. յապաղել յուլանալ. պղերգանալ. յետնիլ. տնտընալ, ուշ շարժիլ.

Զնոյն գրել առ ձեզ՝ ինձ ոչ դանդաղելի է. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)

Ի հրամայելն սարկաւագին, զտէր աղաչեսցուք, ո՞վ է որ դանդաղի ի յաղաչելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)

Դանդաղիմ ասել. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Ոչ դանդաղեցից ասել քեզ։ Յասմ մի՛ դանդաղեսցիս խնդրոյ. (Մագ. ՟Ա. եւ ՟Ժ։)


Դանդաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slowness, tardiness, delay, frivolity, idleness, indolence.

NBHL (1)

Բազումս գիտէ փափկութիւնն գործել դանդաղութիւնս. (Լմբ. ատ.։)


Դանդաչանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Դանդաչումն.

NBHL (1)

Դանդանաչանաց բանից չէր պարտ ամենեւին բնաւ առնել պատասխանի։ Տարապարտ են դանդաչանքն. (Եզնիկ.։)


Դանդաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to waver, to hesitate;
to grope;
to talk idly, to dream.

NBHL (6)

παραφέρομαι, περιφέρομαι vacillo, σείομαι moveor, πλάνομαι erro, ἑνυπνιάζω insomnio, φαντάζω imaginor Աստանդիլ, շարժլիլ, տատանիլ. տարաբերիլ՝ մարմնով կամ մտօք կամ բանիւ. ցնորիլ. յերազել. բանդագուշել. բաջաղել. բարբաջել.

Որպէս առասպելն յունաց դանդաչէ. (Գէ. ես.։)

Զի՞նչ ասացից նոցա, ստեցի՞ց, դանդաչեցի՞ց, ասիցե՞մ թէ չեմ ի նոցանէ. (Եփր. ել.։)

Հյց. խնդրով ըստ յն. ոճոյ. երեւակայել, ափեղցփեղ խօսիլ.

Քանզի ի բազում ժամս ի քուն յամեն, յարուցեալ դանդաչեն զխելագարս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

ԴԱՆԴԱՉԵՄ եցի. ն. ԴԱՆԴԱՉԵՄ ԴԱՆԴԱՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Աստանդել, շարժլել. ցնդել. ցնցել. բախել.


Դանդաչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to waver or tinkle, to resound.

NBHL (1)

ԴԱՆԴԱՉԵՄ ԴԱՆԴԱՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Աստանդել, շարժլել. ցնդել. ցնցել. բախել.


Դանդաչկոտ

See full entry →

adj.

wavering.

NBHL (1)

(եթէ չիցէ գրելի Դանդաղկոտ) cf. դանդաչուն.


Դաշնադիր, դրաց

See full entry →

s. adj.

contractor, that contracts;
— լինել, to contract, to make an agreement, to negotiate.


Դաշնակ, աց

See full entry →

s.

poniard, cimeter, cutlass, dagger, sabre;
piano;
— հարկանել, to play on the piano.


Դաշնակաւոր, աց

See full entry →

adj.

harmonious.

NBHL (1)

Զդաշնակաւորն եւ զքաջամատն ո՛չ ձայնիւ առաւել քան մտօք ցուցանել։ Վասն ի շարժմանն եղելոյ ձայնիցն դաշնակաւորաց. (Փիլ. ել.։)


Դաշնակեմ, եցի

See full entry →

va.

to harmonize;
to tune.

NBHL (2)

ԴԱՇՆԱԿԵԼ. Ըստ Հին բռ. մեկնի Նուագել, լաւ եւս՝ Դաշնաւորել յարմարել զձայն ընդ ձայնի։

Մերթ դաշնակելով, եւ մերթ հարթ ասելով. (Աթ. սղ.։)


Դաշնաւոր, աց

See full entry →

adj.

confederate, allied;
stipulated, conventional.

NBHL (3)

Դաշնաւոր աժդահակայ եկեալ։ Դաշնաւոր լինել ընդ քեզ. (Խոր. ՟Ա. 23. ՟Բ. 81։)

Զիւրոց դաշնաւորացն գուշակել. այսինքն մատնել զհամախոհս. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Պա՛րտ է ասացուածին դաշնաւոր գոլ. (Պիտ.։ նոյնպէս եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 38. ըստ մի ձեռ։)


Դաշնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to agree;
to confederate, to ally;
to conspire, to plot.

NBHL (3)

ԴԱՇՆԱՒՈՐԵՄ ԴԱՇՆԱՒՈՐԻՄ. συντίθημι, συμφωνέω , ὀμολογέω, σπένδω paciscor, foedus ineo, confoederor Դաշամբք հաստատել. ուխտել. դաշինս կռել. դաշնաւոր լինել. հաշտիլ. միաբանիլ. խօսք դնել կամ տալ.

Սակս կատարելոյ զուխտն միայնակեցութեանն, զոր դաշնաւորեաց ի ծովուն. (Ճ. ՟Բ.։)

Ընդ աղախնացելոցն որ ի մեզ՝ դաշնաւորեցաւ հեշտութեամբ՝ ճաշակելեաց եւ հոտոտելեաց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դաշնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

convention;
conleague.

NBHL (2)

դաշնաւորութիւն. իբր Մեղմելն եւ չափաւորելն.

Զօտարամահն իւր լինել ի դաշնաւորութիւն նմա բերեալ. (Յհ. կթ.։)


Դաշտաբերան

See full entry →

s.

opening or entrance to a plain or field.

NBHL (1)

Բերան դաշտի, այսինքն մուտք կամ ելք նորա.


Դաշտակողմն

See full entry →

s.

part or side of the country.

NBHL (1)

Ել սահակ շրջել ընդ դաշտակողմն ընդ երեկս աւուրն. հեբրայեցի՝ յաղօթս կալ ասէ. (Եփր. ծն.։)


Դաշտամուխ լինիմ

See full entry →

sv.

to enter into an open country.


Դաշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a plain, to be flat.

NBHL (1)

Լինել որպէս զդաշտ հարթ. դաշտաւորիլ. տափարակիլ. եւ Նկուն լինել. դաշտի պէս տափկիլ.


Դաշտանիկ

See full entry →

adj.

monthly.

NBHL (1)

Հրաժարել ի դաշտանիկն մերձենալոյ. (Բուզ. ՟Դ. 4։)


Դաշտավայր, աց

See full entry →

s.

plain, heath, country ntry, field.

NBHL (1)

Բնակելոյ ի լեռնակողման, եւ ի հարաւ, եւ ի դաշտավայրս. (Դտ. ՟Ա. 9։)


Դաշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to plain, to lovel.

NBHL (1)

Իբրեւ զդաշտ կացուցանել. հարթել. յատակել. նկուն առնել. տափկեցնել.


Դողումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դողութիւն.

NBHL (4)

Ո՜ անիծիցս այսմիկ, որ երեւելեացս դողումն հարկանիցէ. (Ոսկ. յաւագ ՟բշի.։)

Մեռանէր ի դողմանցն (այսինքն սոսկալի իրաց), որ լինելոց է յայնժամ։ Դողմունս անհանդուրժելիս. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ի՟Բ։)

Եւ ամենքին ի դողման լինիմք զարհուրելով. (Մաշկ.։)

ԶԴՈՂՄԱՆ ԶԴՈՂՄԱՆԻ ԶԴՈՂՄՆԻ ԶԴՈՂՆԻ ՀԱՐԿԱՆԻԼ. այսինքն Զդողի կամ զդողանի հարկանիլ. դողալ. սարսել.


Դոճ, Դոճի խէժ

See full entry →

s.

shell-lac;
sealing wax.

NBHL (1)

ԴՈՃ կամ ԴՈՃԻ ԽԷԺ. Ի բժշկարանի, եւ ի Հին բռ. մեկնի, Լուք. (այն է լէօք, լաքք, թենկի լաք, տուժ։) Կարմիր ներկ, եւ նիւթ զմռոյ ի կնքել զնամակ։ Լտ. իտ. լա՛քքա. cf. ԼԱՅՔԱ։


Դոյզն

See full entry →

adj.

very little, exiguous;
small;
frivolous, light;
— ինչ, very little;
pinch, drop.

NBHL (5)

Դոյզն մասն, արագութիւն։ Դոյզն ինչ յաջողութիւն։ Դոյզն ինչ (այսինքն ոչ ինչ) փոյթ առնել. (Փիլ.։)

Դոյզն դեղ, պատկեր, պալար, կասկած, մռայլ։ Դոյզն ինչ աղջամուղջ, կամ դարձումն շնչոյ։ Դոյզն մի հառաչումն։ Ի շեղջեցելոց արտասուաց դոյզն մի չափեալ. (Նար.։)

Կերողացն անախորժելիք. զի դոյզն մի ժամու յետոյ զլինդս ատամանցն վնասեն. (Համամ առակ.։)

Դոյզն քան զայլսն անիրաւեն։ Առ դոյզն մի արգելցի։ Զգալին դոյզն իմն երբէք ի վեր թռուցեալ յածի։ Վասն զի եւ դոյզն մի քան զանմարմինսն եւս թեւաբոյս լինի. (Փիլ.։)

Զի ո՛չ դոյզն ասաց, թէ ցանկացան տեսանել, այլ ասէ, զոր դուքդ տեսանէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։ 6։)


Դոյն, դորին

See full entry →

pron.

this, that;
same.

NBHL (2)

Յամառեալ էր զդոյն կամս կատարել. (Գ. Մակ. Ա. 13։)

Ի ձէնջ ուսցին եւ այլք զդոյն առնել. (Խոր. Գ. 16։)


Դորսովիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to languish, to grow weak, to die of hunger.

NBHL (1)

Սկսան դորսովել ի քաղցոյ, կամ ի ծարաւոյ. (Բուզ. ՟Դ. 6։)


Դու, քո

See full entry →

pron.

thou, thee;
ի քէն, from, by or of thee;
thyself;
զքէն, upon thee;
of thee.

NBHL (1)

Ո՛չ ի քէն բաւես հասու լինել աստուածային մեծութեան. (Յճխ. ՟Գ։)


Դուզնաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make short discourse.

NBHL (2)

եւ չ. ԴՈՒԶՆԱԲԱՆԵԼ. βραχυλογέω breviter loquor Սակաւ ինչ ասել. համառօտիւ ճառել.

Դուզնաբանել ըստ կարողութեան. (Պրպմ. լ։)


Դուզնաքեայ, քէից

See full entry →

adj.

little, very little, moderate, small, light, thin.

NBHL (3)

Ասել դուզնաքեայ իմն թուի, բայց գործով հաստատել մեծ է։ Դուզնաքեայ գործ։ Կերպարանաց դուզնաքեայց։ Ի դուզնաքեայսն վարիցի խորհուրդսն։ Դուզնաքեայ զգեստ, նիւթ, շահ, պատճառք։ Դուզնաքեայք ոք։ Ոչ ի դուզնաքւոյ (ուստեք)։ Ո՛չ ի դուզնաքոյ ումեքէ։ Դուզնաքեացն՝ նուազք։ Դուազնաքեօքն շատին։ Դուզնաքեա՞յց լինի պատճառք չարեաց. (Փիլ.։)

Զվարուց նոցա նմանութիւն գոնէ դուզնաքեօք ոչ կամեցաք բերել. (Սարկ. հանգ.։)

Երերեալ դողացին ոչ դուզնաքեայ, այլ յոյժ սաստիկ եւ ահագին։ Ոչ դուզնաքեայ պատմէ զառնս լաւութիւն, այլ ուժգին եւ մեծապէս. (Եղիշ. խաչել. եւ Եղիշ. թաղմ.։)


Դուրք

See full entry →

cf. Դուռն.

NBHL (2)

Ի դուրս բերել (զբան, զզօրութիւն)։ Ի դուրս հանել ընկենուլ։ Ի դուրս ելանել (ի տապանէ)։ Ուղէշքն ի ծառոյ ի դուրս բուսեալք. (Փիլ.։)

Ի դուրս ելեալ ի սրահն արքունի. (Եղիշ. ՟Բ։)


Դոփեմ, եցի

See full entry →

vn.

to tap, to stamp with the foot.

NBHL (3)

ψοφέω strepo, sono Բախել ոտամբ զերկիր, տրոփել. դրնդել. դռնչել, կայթել. կաքաւել.

Ձանձրացկոտն ի ծունր կրկնելն՝ յօժարի հարկանել եւ դոփել ոտիւքն. (Կլիմաք.։)

Ի թոպելդ, ի դոփելդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Դոփիւն

See full entry →

s.

stamping of feet.

NBHL (1)

ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.


Դոփումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դոփիւն.

NBHL (1)

ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.


Դպրոցական, ի, աց

See full entry →

adj.

school;
of a scholar, of a school-boy.

NBHL (1)

Հրաման ետ եւ զդպրոցականսն կոտորել. այսինքն զիմաստունս եւ զգէտս. (Վրդն. դան.։)


Դպրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of notary;
literature, letters;
book, register;
lecture, study;
order of lecturers;
այր առանց դպրութեան, an idiot, ignorant, unlettered, illiterate person;
գեղեցիկ —ք, the belles lettres, or polite literature.

NBHL (1)

Ջնջել ի դպրութենէ. (Ել. ՟Լ՟Բ. 32։ Սղ. ՟Կ՟Ը. 29։)


Դռնապահ

See full entry →

s.

porter, usber, door-keeper.

NBHL (2)

Բարկութիւն հոգւոյն դռնապահ կացեալ՝ կատաղել ընդդէմ օտարին սատանայի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Յընտիր հեծելոց թիկնապահաց եւ դռնապահաց իւրոց. (Կաղանկտ.։)


Դռնափակ, աց

See full entry →

s.

latch, suiallbolt;
lock, bar.

NBHL (1)

μοχλός vectis, repagulum Աղխ փակելոյ զդուռն. նիգ, փակաղակ, պարզունակ.


Դռնչեմ, եցի

See full entry →

va.

to make ring, to resound, to toll, to ring.

NBHL (2)

ԴՌՆՉԵՄ կամ ԴՌՆՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, ցուցի. κρούω, κατακρούω repello Բախելով թնդեցուցանել, եւ Զխիստն կակղել.

Վին (կամ գավին) հարկանել, եւ զքարինս դռընչեցուցանել. քանզի էին ապուշք ոմանք լսօղքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դռնչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դռնչեմ.

NBHL (2)

ԴՌՆՉԵՄ կամ ԴՌՆՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κρούω, κατακρούω repello Բախելով թնդեցուցանել, եւ Զխիստն կակղել.

Վին (կամ գավին) հարկանել, եւ զքարինս դռընչեցուցանել. քանզի էին ապուշք ոմանք լսօղքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դռնչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to toll, to ring;
գռնչին ականջք իմ, my ears tingle.

NBHL (1)

κατακρούομαι adigor, repellor, fallor Բախմամբ թնդալ. շառաչմամբ սարսիլ. եւ Մեղմանալ, ճնշիլ. սովորիլ ականջաց ընդ ձայն սաստիկ. անկաճը խօսիլ, եւ սորվելով քոս կապել.


Դռոհ՞՞՞տամ

See full entry →

cf. Գռոհ.

NBHL (1)

ԴՌՈՀ ՏԱԼ. συρρέω confluo, συντρέχω concurro հորդան տալ. համագունդ կամ խուռն դիմել. խուժել. յորդել.


Դստերագիր

See full entry →

s.

adopted daughter.

NBHL (1)

Որդէգրօղն ոչ կարէ առնել պսակ ընդ դստերագրին։ Որդէգիրն եւ դստրագիրն ոչ կարեն առնել պսակ ընդ միմեանս. (Մխ. ապար.։)


Դսրովանք

See full entry →

s.

cf. Դսրով.

NBHL (1)

Փոխանակ երկիր պագանելոյ՝ դսրովանս եւ նախատինս. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Դսրովեմ, եցի

See full entry →

va.

to blame, to condemn, to reprove.

NBHL (3)

ԴՍՐՈՎԵՄ որ եւ ԴՐՍՈՎԵԼ. διασύρω, καταγινώσκω , καταγελάω, ὐβρίζω, κακούω, κακῶς λέγω, διαβάλλω distraho, detraho, irrideo, contumelia afficio, convicior Եպերել. բամբասել. պարսաւել. ընդ վայր հարկանել. ստգտանել. զրպարտել. անարգել. թշնամանել. յանդիմանել. վար զարնել, քամահրել.

Դսրովեն զմեզ հեթանոսք եւ հրէայք։ Դսրովեն (կամ դրսովեն) հերեսիովտայք։ Ոչ եթէ դսրովեմք ինչ զմարգարէսն։ Դսրովել զյարութիւն։ Մանիքեցիքն դրսովեն զարարիչն կերակրոցս։ Դրսովեալ է եւ այլն. (Կոչ. ստէպ։)

Յորժամ դսրովեմ, յայնժամ զարդարեմ զարուեստ արարչին. (Ոսկ. մարգար. ՟Բ։ (այլ Ոսկ. յհ. ՟Ա. դրսովել։) Դսրովել՝ գրի, Եղիշ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։ Յհ. իմ. երեւ.։ Փիլ. իմաստն.։ Շ. թղթ.։ Նար. ՟Ի՟Թ։ Նար. կ.։)


Դսրովիչ

See full entry →

adj.

contemner, blamer.

NBHL (1)

Առաքեցից ի բաբելովն դսրովիչս, եւ դսրովեսցեն զնա. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 2։)


Դսրովումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դսրով.

NBHL (1)

Դսրովելն, եւ իլն.


Դրական, ի, աց

See full entry →

adj.

positive.

NBHL (3)

θετικός positivus Յայտարար դնելոյ, եդելոյ, եւ դնելւոյ. իբր տեղական. եւ իրական, եւ անուանադրական. եւ Յետոյ եդեալ, ստացական. եւ Զոր պարտ է ի գործ դնել. եւ այլն.

Դրական. (որպէս) զանգն ունել առ վայր՝ որ զուարճացոյցն, ի բնակութիւն, ի փառս։ Դրական. (որպէս՝) եդ անուանս, սիմովնի՝ պետրոս, եւ որ այսպիսիք. (Երզն. քեր.։)

Ոչ վայրապար ինչ դրական ունակութեամբ ունելով զբնակութեան գերակայութիւն. (Անան. եկեղ։)


Դրականապէս

See full entry →

adv.

cf. Դրականաբար.

NBHL (1)

Դրական օրինակաւ. դրութեամբ. ո՛չ ի բնէ, այլ յետոյ յաւելեալ.


Դրակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

neighbour;
that resides near, that dwells in the neighbourhood.

NBHL (1)

γείτων vicinus, propinquus Կից դրամբ ընդ այլս. դրացի. այլ առաւել նմանութեամբ՝ որպէս Մերձաւոր. մօտաւոր.


Դրամակոփ, ից

See full entry →

s.

forger, counterfeiter

NBHL (2)

Որ յանձնէ կոփէ զդրամ, այսինքն հարկանէ կամ հատանէ զապախտ դրամ, նման արքունի դրամոյ կնքելոյ. ստակ կոխօղ իր գլխէն.

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել հրամանաւ իշխանաց. (Մխ. դտ.։)


Դրամեմ, եցի

See full entry →

va.

to buy or farm for money.

NBHL (1)

Պատրաստել կամ վճարել զդրամս.