Definitions containing the research յո : 10000 Results

Շինեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.

NBHL (1)

Բարիոք շինէ ի վերայ զասացեալս՝ որ ի կարգիս կայ. (Վանակ. յոբ.։)


Շիջանիմ, ջայ, ջիր

See full entry →

vn. fig.

to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.

NBHL (1)

Ամպարշտաց արդեօք աչք շիջանէին, յորժամ տեսանէին զյովբ զերծեալ ի վշտացն։ Շիջաւ պատիւ նոցա. (Իսիւք.։)


Շիջելափառ

See full entry →

adj.

whose glory is extinguished;
inglorious, ignoble.


Շիջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շիջումն.

NBHL (2)

Հեղիաս (ի թաբոր) ի միտ առ զշիջութիւն ջրահրոյն ի խորհուրդ աւազանին. (Վանակ. յուրախացիրն.։)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիջումն, ման

See full entry →

s.

extinction;
annihilation.

NBHL (2)

Հեղիաս (ի թաբոր) ի միտ առ զշիջութիւն ջրահրոյն ի խորհուրդ աւազանին. (Վանակ. յուրախացիրն.։)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիջուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to extinguish, to put out, to quench;
to dim, to cloud, to obscure;
to quench, to cool, to allay, to cool down;
to stifle, to smother;
to exterminate, to kill.

NBHL (1)

Շիջուցանեն զկայծակն իմ զմնացեալ։ Զպատրոյկն առկայծեալ մի՛ շիջուսցէ։ Ոչ շիջուսցես զճրագդ իսրայէլի։ Ջուրք բազումք ոչ կարասցեն զսէր շիջուցանել։ Վասն մեղաց դատաստանք յուզին, եւ այր խորագէտ շիջուցանէ զնա.եւ այլն։


Շլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become shortsighted;
squint-eyed;
blind;
to feel quite dazed, to be dazzled;
to grow dim, obscure;
to become blunt.


Շլմորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to leave in doubt, to create suspicion, to make suspicious, to embarrass, to perplex.

NBHL (1)

Առանձին իմն բարբառդ այդ (յատկութիւն լեզուի) հեբրայեցւոց կարի իսկ յոյժ շլմորեցուցանէ զընթերցօղսն։ Բայց ոչ շլմորեցոյց զմիտսն յայլեւայլ բանիցն. (Կիւրղ. ծն.։)


Շլմորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to suspect, to doubt, to be uneasy, embarrassed, perplexed.

NBHL (1)

Որ յունաւն առանձին բանիւքն (յատկութեամբ լեզուի) վարըանիցն, ընթերցեալ զթարգմանեալսն ըստ հհեբրայեցւոց բանիցն բարբառոյ, շլմորին. (Կիւրղ. ծն.)


Շկահեմ, եցի

See full entry →

vn.

to whizz, to hiss, to whistle;
to sound loud and shrill, to rush, whiz or whir through the air;
սուսերք չկահէին ընդ իրեարս շեշտակի, the swords crossed.

NBHL (1)

Ձեռօք շկահելով հարցանէին զանունն. քանզի կապեալ էր զլսելութիւնն եւ զլելուին զգայութիւն քահանային. (Անթիպատր։)


Շկթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to make a show or parade of, to vaunt in, to boast or brag of, to plume oneself.


Շղաշ, ից

See full entry →

cf. Շղարշ.


Շղաշատեռ

See full entry →

cf. Շղարշ.


Շղթայագործ, աց

See full entry →

adj. s.

of chain mail, made of rings run one into another;
chain-shaped, chained;
chain-maker.

NBHL (2)

Արասցես տախտակ մի հիւսկէն վերջիւք, գործ շղթայագործ յոսկւոյ սրբոյ։ Դիցես զերկու շղթայագործսն ոսկիս ի վերայ երկոցուն օղոցն առ ծայրիւք տախտակին, եւ զերկուս ծայրս երկուց շղթայագործիցն տացես ի վերայ երկոցունց մած։ Եւ դիցես ի վերայ տախտակին դատաստանի զվերջսն շղթայագործսն. (Ել. ՟Ի՟Ը. 22=30։)

Աղխել զդուռն շղթայագործ ամրոցին. (Ղեւոնդ. յորմէ եւ Ասող. ՟Բ. 4։)


Շճեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be full of serosity, of matter;
to liquefy, to be spoiled.


Շմբրոց, աց

See full entry →

s.

sack.

NBHL (1)

Հնգամարտիկքն, յորժամ զգուցէ ախոյեան ի միջի, զշմբրոցն լնուն աւաղով, եւ առնուն ըստ անձին, զի այնու զբնաւ ոյժն փորձիցեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Շմորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be troubled, upset, agitated.

NBHL (1)

Եւ զայն յուզէր ի շմորիլն իւրեանց. (Ուռպ.։)


Շնական, ի, աց

See full entry →

adj.

canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.

NBHL (2)

Որպէս այժմ շնականքն ասին, որ շանց պէս լրբին, յորժամ զապիրատութիւն ուրուք տեսանեն. (Կիւրղ. թագ.։)

Զշնական իմաստասէրն՝ եռապատուեան յորջորջմամբ սահմանեն. (Մագ. ՟Ծ՟Է. (որպէս թէ՝ իբրու զշուն արթուն, տիրասէր, եւ դիմակալ օտարի)։)


Շնամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn. fig.

to commit adultery;
to worship idols, to idolize;
to usurp, to ravish.

NBHL (1)

Ոմնզ մի շնաց ընդ առնակին։ Մի՛ եւս այլ շնասցես ո՛վ գերի. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ի՟Ա.։)


Շնացողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շնութիւն.

NBHL (1)

Զայս աշխարհի սէր՝ թշնամութիւն ասաց առ աստուած, եւ շնացողութիւն. (Վանակ. յոբ.։)


Շնորհաբաշխ, ից

See full entry →

adj.

granting or distributing favours.

NBHL (1)

Ի շնորհաբաշխ աւուր մեծի ծննդեան մարիամու. (Շար. (որ լինի եւ կր. այսինքն յորում շնորհք բաշխին)։)


Շնորհալի

See full entry →

cf. Շնորհալից.

NBHL (1)

Նոյն մարմին չարչարանօք վկայութեան շնորհալի եղեալ. (Նիւս. թէոդոր.։)


Շնորհալից

See full entry →

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

NBHL (2)

Զի՞նչ մտածութիւն քան զմեծավայելչութիւն աստուծոյ շնորհալից։ Շնորհալից մտաց՝ սակաւ բանք խրատուց բաւական են յուղղութիւն. (Բրս. հց.։ Յճխ.։)

Ջերմութիւնք սուրբ սիրոյն շնորհալից արտասուօք զառաքինութիւնսն փայլէ։ Ի շնորհալից աղբիւրէն բղխեալ։ Շնորհալից յուսով եւ բաղձալի գթով առ աստուծոյ կամսն. (Յճխ.։)


Շնորհակալ

See full entry →

adj.

grateful, obliged, beholden.

NBHL (2)

ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՄ, ԼԻՆԻՄ, եղէ. εὑχαριστέω, ἁποδέχομαι gratias ago, grato animo suscipio, jucundus vel contentus sum. Շնորհ ըամ շնորհս ունել. գոհանալ. երախտապարտ զանձն խոստովանել. յոյժ հաճիլ, գոհ լինել, եւ գովել.

Շնորհակալ լինել սովոր եմք, որոց առանց պատճառի տան ինչ մեզ։ Չեմք շնորհակալ։ յորժամ ասեմք, շնորհակալ եմք, յայտ առնեմք, թէ ուստի չունէաք աղերս, պարգեւ տուաւ. (Խոսր.։)


Շնորհակալու

See full entry →

adj. s.

cf. Շնորհակալ;
pleasure;
— մտօք, thankfully, gratefully.


Շնորհակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thanks, thanksgiving, gratitude, thankfulness.

NBHL (1)

Ժամանակ շնորհակալութեան։ Ոչ միայն զշնորհակալութիւնն հատանել, այլեւ զշնորհօղն իւրեանց ոչ գիտել. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. յովն.։)


Շնորհական, ի, աց

See full entry →

adj.

donative, gratuitous.

NBHL (1)

յորմէ եւ (Գէ. ես.)


Շնորհաշուք

See full entry →

adj.

graceful, handsome, charming, genteel, pretty, nice.

NBHL (1)

Ո՛վ շնորհաշուք դեղով՝ պաճոյճ փաղփաղեալ։ Շնորհաշուք մօրն սիովնի. (Նար. կուս. եւ Նար. մծբ. (յորս լինի իմանալ եւ արկօղ զգլխով իւրով զշուք շնորհալի)։)


Շնորհապարտ, ից

See full entry →

adj.

much obliged, very grateful, mindful of benefits received;
— գոհութիւն, gratefulness, gratitude, thankfulness;
— գտանիլ ումեք, -զանձն դաւանել առ ոք, to be indebted for, to owe, to be under obligations, to be beholden to;
— կացուցանել զոք, to oblige a person, to obtain a right to his gratitude;
— եմ բիւրուց խնամոցդ, ով եղբայր, I am grateful to you for all your care, my brother.

NBHL (1)

Նիկողայոսի լինիջիք շնորհապարտք. (Ճ. ՟Գ.։)


Շնորհավաճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simony.

NBHL (1)

Բազմայորդոր փութով հաւանեցարո՛ւք ի շնորհավաճառութիւն այսր աւուր. (Թէոդոր. կուս.։)


Շնորհաւոր, ի, աց

See full entry →

adj.

graceful.


Շնորհեմ, եցի

See full entry →

va.

"to give as a present or favour, to make a present of, to grant, to accord, to concede, to gratify;
to grant pardon, to pardon, to forgive, to remit;
cf. Շնորհուկս առնել;
չ-, to refuse, not to grant, to withhold, to deny;
դու ինձ շնորհեցեր կեանս, I owe you my life."

NBHL (1)

Խնդրել ի բարձրելոյն՝ գոնէ զշունչն շնորհել նմա։ Վասն նորա քեզ տէր ի ձեռն նորա զոգիսն շնորհեաց։ Ոչ եսինչ զոգիսդ կամ զկեանսդ ձեզ շնորհեցի։ կուրաց բազմաց շնորհեաց տեսանել։ Աբրահամու աւետեօք շնորհեաց աստուած։ Եւ այդ յաստուծոյ է, որ ձեզ շնորհեցաւ վասն քրիստոսի։ Շնորհեաց զմարմինն յովսեփայ։ Զայր մի մահապարտ շնորհել ձեզ։ Չէ՛ օրէն հռովմայեցւոց՝ շնորհել ումեք զոք. (որ հային եւ ի բ. նշ)։ Որպէս ամենայն ինչ մեզ իւրոյ աստուածեղէն զօրութեանն առ ի կեանս եւ յաստուածպաշտութիւն շնորհեալ. եւ այլն։


Շնութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

canine nature;
adultery, fornication;
idolatry;
cf. Ըմբռնիմ.

NBHL (1)

Ջանացաւ շնութեամբ մտանել հանել զքահանայապետութիւնն յոնեայ. յն. ὐπονοθεύω . խարդախել, որպէս անհարազատ։


Շնչաբերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to begin to breathe, to fetch breath, to respire;
to become animated.

NBHL (2)

Մինչ ի խ օրն. եւ ապա շնչաբերի եւ հոգեւորի մանուկն։ Ի քառասուն օրն շնչաբերի մանուկն եւ կենդանանայ. էգ մանուկն յետ եղկուց քառասնից յութսունն շնչաբերեալ կենդանանայ. (Վրդն. աւետար.։ Կանոն.։)

Կերպասածին ճիճու նախ լինի իբրեւ զհունդ պարտիզի սեաւ, եւ ապա շնչաբերեալ կենդանանայ, եւ դառնայ յորդն. եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)


Շնչաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

respiration;
animation.

NBHL (1)

Որդին աստուծոյ՝ որդի կուսին եղեւ, ըստ հրեշտակին՝ ի նմա ծնեալ շնչաբերութեամբ. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Շնչաբոյս

See full entry →

adj. s.

vegetable;
cf. Կենդանաբոյս.

NBHL (1)

Տունկք՝ շնչաբոյսք անուանին սննդականաւն եւ աճեցմամբն։ Տունկք աճեցմամբն եւ սննդականաւն՝ կենդանական կոչին, եւ շնչաբոյս, արտաքոյ զգայութեան. (Շ. բարձր.։)


Շռայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be prodigal, to live lavishly, to squander, to waste, to dissipate, to lavish, to abandon oneself to debauchery, to lead a dissolute life.

NBHL (1)

Մերկացաւ յովսէփ զհանդերձս, եւ ընկէց առ շռայլեալն։ Եւ ոչ ի դրժանս շռայլեալ կնոջն անկանէր։ Յաղթեաց շռայլեալ կնոջն. (Սեբեր. ՟Ը։ Բրս. մախ.։ Վրդն. ծն.։)


Շռինդ

See full entry →

s.

noise, tumult, rumour, clamour, uproar, row;
public rumour, report;
ի — համբաւոյն, at the news or report of;
—ն աղաղակի նոցա, their cries, shouts;
ի — ահեղ պատերազմի, at the terrible news of war;
at the dreadful preparations for war.

NBHL (1)

Եթէ ոչ լուիցէք ձայնի իմում՝ եթէ ոչ շռինդդ մեծ եւ յոյժ դարձցի ի փոքրկութիւն ի մէջ ազգաց, ուր ցրուեցից զձեզ անդր։ Իբրեւ շռինդն իմն յանկարծուստ հարկանէր. (Բարուք. ՟Բ. 29։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)


Շռնիճ

See full entry →

cf. Շռնիտ.

NBHL (1)

Ջահընկալքն ունիցին ի ձեռս զմոմեղընկալսն, եւ զկուժս դինւոյն, եւ զշռնիճսն ջրով։ առնու զշռնիտն եւ զքսիստինն (ռմկ) եւ զգաստառակն յուսն. (Մաշտ.։)


Շռնիտ

See full entry →

s.

basin, wash-hand basin.

NBHL (1)

Ջահընկալքն ունիցին ի ձեռս զմոմեղընկալսն, եւ զկուժս դինւոյն, եւ զշռնիճսն ջրով։ առնու զշռնիտն եւ զքսիստինն (ռմկ) եւ զգաստառակն յուսն. (Մաշտ.։)


Շռնչան, չանան, նունք

See full entry →

s.

humming-top, whipping-top, peg-top.

NBHL (1)

Զիա՞րդ ոք կարիցէ զչափ աչացն առնուլ, յորժամ այսր անդր ստէպ իբրեւ զշռնչանն (կամ զշունչանն) շրջիցին. յն. բիւր դարձուածս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Շտամբաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. mus.

andantino.

NBHL (1)

cf. Շտապաձայնութիւն. ձայն երգոց գնա՛ց կամ յորդորական՝ հակակայ ստեղւոյ.


Շտապանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Շտապիմ.

NBHL (1)

Գոչեաց մեծաձայն, եւ շտապացաւ ցաւօքն՝ յուսահատեալ ի կենաց. (Պտմ. աղեքս.։)


Շտապեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Շտապեցուցանեմ.


Շտապեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hasten, to press, to urge, to hurry, to precipitate.


Շտեմարանապետ, աց

See full entry →

s. fig.

warehouse-keeper, store-keeper;
butler;
cellarman;
the Supreme Master.

NBHL (1)

Շտեմարանապետն շնորհաց հոգւոյն, որ իմաստութեամբ մատակարարէր յընդունօղս զբանն աստուածային. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Շտեմարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to warehouse, to store up, to house, to cellar;
to treasure up;
to lay or put by, to preserve.

NBHL (3)

Շտեմարանել զսերմանեալն։ Բովանդակն դադարմամբ շտեմարանեսցի։ Շտեմարանեցաք ինչ, եւ զայն եւս այլոց թողաք։ Շտեմարան կոչեաց զարքայութիւնն, ուր շտեմարանելոց է զարդարս. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. երգ.։)

Իբրեւ հարցեալ եղեւ, թէ ո՛վ ես, լռեաց զբնութիւնն, եւ շտեմարանեաց զպատուողականս, եւ քարոզեաց մեզ զչարչարանսն. (Աթ. համբ. յորմէ եւ Վահր. հմբ.։)

առանց շտեմարանելոյ զբարկութիւնսն յանկարծակի վարելով՝ նման իսկ է ակամայութեան. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Շրուանդ

See full entry →

s.

grape-stalk.

NBHL (1)

Ոզնին՝ յորժամ ողկոյզն ելանէ այգւոյն, արկանէ զպտուղն ի խոնարհ, եւ ինքն թաւալի ի վերայ, եւ թողու լոկ զշրուանդն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Շրջաբեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

circumflexion of voice, uttering or pronouncing with circumflex accent.

NBHL (1)

ԹԷ ըստ պարբեկութեանն, պարուկաւն. այսինքն է՝ թէ ըստ շրջաբեկութեանն (լիցի առոգանութիւն), շրջակաւն ասին նոքա ասացեալք, եւ այսպէս լինի շրջաբեկութիւն՝ վասն յորդ եւ բարձրացեալ ձայնին նուազման. (Երզն. քեր.։)


Շրջաբերական, ի, աց

See full entry →

adj. s. adj. fig.

encyclical, circular;
periodical;
vagabond.

NBHL (2)

Հինգերորդ եւ շրջաբերական բնութիւնն, յորմէ առաջինքն ասեն կատարել զերկին։ Ի հինգերորդին զգալւոյ եւ շրջաբերականի էութեանն, որում հասաւ երկին. (Փիլ.։)

Է եւ ետեղակալ շարժութիւն՝ կա՛մ ըստ ուղիղ գնացից, կամ ըստ շրջաբերականին, որպէս անիւ շարժի. եւ կամ ըստ որում խառն յուղղէ եւ ի շրջաբերականէն. որպէս գնդաձեւ (այսինքն գալարածոյ) գնացք, որպէս օձիցն գնացք են. (Մաքս. ի դիոն.։)