Definitions containing the research յո : 10000 Results

Ոխացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to create, to excite rancour, to exasperate, to provoke to enmity.

NBHL (1)

Դա ոխացոյց եւ գրգռեաց զարքայն յունաց ի վերայ թագաւորին պապայ. (Բուզ. ՟Ե. 35։)


Ոխերիմ

See full entry →

adj.

cf. Ոխորիմ.


Ոխորիմ

See full entry →

adj. fig.

nursing rancour, wrathful, rabid, furious, cruel, relentless;
ill-natured, malevolent;
— թշնամի, a sworn enemy, a mortal, declared, implacable or inexorable enemy;
arch-enemy, the devil;
— պատերազմ, an obstinate, bloody battle.


Ոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ոխ;
revenge;
wrath, anger, indignation.

NBHL (2)

Սրտմտութիւն է՝ զի յոխութիւն փոխի. եւ զայս նշան յետ ոխութեան եղեալ գտցէ ոք. (Եւագր. ՟Դ։)

Սկսանէր այնուհետեւ սուրբ կաթողիկոսն հայոց Գիւտ առ ի չժուժալ սրտին՝ յայտնապէս ոխութեամբ գրգռիլ ընդ անօրէն ուրացելոցն. (Փարպ.։)


Ոհ

See full entry →

int.

alas ! oh ! ah ! o !
վայեաց եւ ասէ, ո՜հ տէր, he cried out and said, oh! my Lord !
ո՜հ ինձ տէր, ah ! oh ! alas, oh dear ! woe is me !
ո՜հ անմտութեանն, ո՜հ կուրութեանն, oh what folly ! oh what blindness !
ո՜հ եւ աւաղ աւուրն այնորիկ, oh dreadful day !
ո՜հ հովիւք, woe to the shepherds !
ո՜հ մոլորութիւն, ո՜հ յիմարութիւն, oh what a mistake ! what nonsense !
ո՜հ թէ, would to God !
ո՜հ ո՜հ, ha ! ha !
ո՜հ, ո՜հ օր, woe, woe to the day !.

NBHL (3)

Զո՛հ բառս ի վերայ այնպիսի իրացն առնումք, յոր ձկտիմք, եւ նա զերծանի ի մէնջ. եւ յոչ հասանելն՝ ո՛հ ասեմք ընդ տոյժն»։

Ո՛հ, զի՞նչ արասցուք յորժամ ազդէ բարբառն ի մէջ գիշերին ահեղ. (Տաղ.։)

Ո՛հ ո՛հ, արդարն մոլորեցաւ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ յորմէ եւ Սարգ. եւ այլք։)


Ողբ, ոց

See full entry →

s.

lamentation, complaint, groaning, wailing, moans, tears;
—ք, elegy;
—ս առնուլ, յօրինել, զ—ս հարկանել, cf. Ողբամ.

NBHL (2)

Ողբովք եւ արտասուօք անկեալ աղաչէին զաստուած։ Ողբս առէք։ Ողբասցեն ողբս ձայնիւ։ Ողբաց դաւիթ զողբս զայս ի վերայ սաւուղայ եւ ի վերայ յովնաթանու։ Ասաց ողբս երեմիաս ի վերայ յովսիայ. եւ ահա գրեալք են ի ճառս ողբոցն. եւ այլն։

Ողբք (կամ ողբանք) վասն բառնալոյ թագաւորութեանն հայոց. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Ողբալից

See full entry →

adj. adv.

lamentable, deplorable, plaintive;
tragical;
lamentably, plaintively.

NBHL (1)

Ողբալից ուրախութեամբ անկեալ յոտս նոցա աղաչէին. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ողբակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

condoling, deploring with another.

NBHL (1)

Շուրջ զիւրեաւ հայեցեալ կինն՝ ոչ զոք ետես յողբակցաց իւրոց. (Ճ. ՟Բ.։)


Ողբերգակ, աց

See full entry →

adj. s.

singing plaintively;
singer of laments;
tragedian, tragic author.

NBHL (4)

Եւ յովելայ ողբերգակին, որ ի դէմս իմ վա՛յ տայր անձին. (Յիսուս որդի.։)

Զողբերգակացն դաս։ Եւրիպիդէս ճանաչի ողբերգակ։ Զողբերգակսն յողբերգութեան շահս, եւ զիմաստասէրս ի վարժապետութեան. (Պիտ.։)

Մանաւանդ ողբերգակքն։ Առ յողբերգակացն, եւ մանաւանդ առ ի կատակերգացն։ Ողբերգակ քերթող ասի (եւ հոմերոս), զի զոմանս յաստուածոցն առասպելաբանէ թշուառականս գոլ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 211։)

Ողբերգակ արտօսրաթոր հառաչանօք, մանաւանդ թէ յուսապատար խնդութեամբ. (Դիոն. թղթ.։)


Ողբումն, ման

See full entry →

s.

cry, weeping, lamentation, complaint.

NBHL (1)

Ողբմամբ մեծաւ։ Հառաչմամբ եւ ողբմամբ։ Դադարեցէ՛ք յողբմանէդ. (Նիւս. թղմ.։)


Ողկոյզ, ուզի, ուզոյ, ուզից, ուզաց, ուզոց

See full entry →

s.

bunch of grapes.

NBHL (4)

Ողկուզիւ. (Նար. յովէդ.։)

Զմեր ողկոյզս բարիո՛ք աճեցուսցուք. քանզի այսպէս առեալ հրեշտակաց զողկոյզ ոգւոց մերոց՝ տարցին ի հնձանս արքայութեան երկնից. (Իսիւք.։)

Տղայոցն արեամբ բեթղահէմ ներկեալ լինէր, եւ տարաժամ ողկուզիցն քաղցու ընդ արտասուս ծնողացն խառնէր. (Ճ. ՟Գ.։)

Ինքեանք յինքեանս զողկոյզ մանկութեամբն յայտնեն զծերութիւն քահանայութեան. (Ածազգ. ՟Թ։)


Ողկուզաբեր

See full entry →

cf. Ողկուզաբոյծ.


Ողկուզուկ

See full entry →

s. bot.

small bunch of grapes;
artemisia, mug-wort or moth-wort;
goose-foot, botrys.

NBHL (1)

Ի կրետէ յորժամ այծ նետիւ հարցի, այն որ կոչի ողկուզակն՝ խնդրէ, եւ կերեալ՝ դիւրաւ բժշկեալ լինի. (Փիլ. լիւս.։)


Ողկուզօրէն

See full entry →

adv.

in clusters, in bunches.

NBHL (1)

Ողկուզօրէն խտութեամբ կախեալս ունելով (տնկոց) զյոլովութիւն պտղոցն. (Պիտ.։)


Ողնայար

See full entry →

cf. Ողնաշար.

NBHL (1)

Յինքնաքարշմամբ զողնայարս (կամ զյողնայարս) տանց նոցա ... խարխարեալ փլուցին. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)


Ողնաշար, ի

See full entry →

s.

vertebra;
spinal marrow;
—յար տանց, beams, roof.

NBHL (1)

Յինքնաքարշմամբ զողնայարս (կամ զյողնայարս) տանց նոցա ... խարխարեալ փլուցին. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)


Ողնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be curved backwards.


Ողոգոմեան, ենի

See full entry →

s.

Palm-Sunday.

NBHL (3)

Զարտասուս հեղուլ եւ սփռել՝ իբրեւ յողոգոմենին զհանդերձսն աշակերտքն. (Վրդն. սղ.։)

Եւ նա եկեալ յողոգոմին, եւ ժամանեաց ծառազարդարին. (Գանձ.։)

Ողոգոմեանն յոբելեանն է». լինի իմանալ՝ թէ ի ծաղկազարդն աւարտի քառասնորդական պահքն, եւ մնացեալ եօթնեակն մինչեւ ցզատիկ կացուցանէ զյիսնեակ մի։


Ողողանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to weep bitterly, to shed a shower of tears;
to scream, to screech, to shriek.

NBHL (1)

Հեղեղիլ, եւ իբրու Լուղիլ ի յորդութիւնս արտասուաց. կամ որպէս ռմկ. ողիկ ողիկ գալ. (լծ. յն. օլօլի՛զօ, ողբալ. կտկանիլ. աշխարել. եւ լտ. ուլո՛ւլօ. գոչել լալեօք) տե՛ս եւ ՈՂՈՂԱՆՔ, եւ ԲՈՂՈՔ.


Ողողանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ողողեմ.

NBHL (1)

Եղիցին հեղեղատք յողողանել։ Եկեսցէ անձրեւ ողողանել բարկութեամբ իմով. (Երեմ. ՟Խ՟Է. 2։ Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 11։)


Ողողեմ, եցի

See full entry →

va.

to inundate, to cover with water;
to immerse, to plunge, to dive;
to rinse, to wash.

NBHL (2)

κλύζω, κατακλύζω, συγκλύζω, ἑπικλύζω inundo, exundo, abluo, lavp, demergo. Հեղեղել. հեղեղատել. զեղմամբ յորդութեանց ջուրց՝ ընկղմել, խոխոմել, տոգորել, ջնջել, ապականել. որ եւ ՈՂՈՂԱՆԵԼ.

ՈՂՈՂԵԼ. Լուանալ, մաքրել կամ մկրտել՝ մխելով ի ջուր, կամ ցօղելով, կամ յուղելով. ցօղուել.


Ողողանիմ

See full entry →

vn.

cf. Ողողանամ.

NBHL (1)

Եւ որպէս Ողողանալ, յողբս համակիլ.


Ողոմպիական, ի, աց

See full entry →

adj.

olympic.

NBHL (1)

ὁλυμπικός olympicus, olympiacus. Սեպհական խաղուց՝ որ յողիւմպիտ, կամ խաղացողաց, կամ դիոսի ողիւմպեան կոչեցելոյ, այսինքն արամազդայ՝ յորոյ ի պատիւ էր խաղն, որ եւ ասի որմզդական, եւ ողոմպիացի.


Ողորդ

See full entry →

adj.

right;
cf. Ուղղորդ.

NBHL (1)

cf. Ուղղորդ, ըստ որում խիստ եւ անխոնարհելի. տի՛ք. եւ կամ յոխորտ, խորթ.


Ողորկ, ի, ից

See full entry →

adj. fig.

sleek, glossy, smooth, terse, polished;
level, plane;
refined, sweet, affable, agreeable;
artful, cunning, crafty;
elegant, polite.


Ողորկաքար

See full entry →

adj.

of cut stone.

NBHL (1)

Որ է յողորկ քարէ ընտրեալն ի միջոց ողորկ քարանց.


Ողորկեմ, եցի

See full entry →

va.

to smooth, to level, to plane;
to curry, to polish, to set a gloss upon, to make smooth or polished;
to smoothen;
to iron, to hot-press, to satin;
cf. Շողոմեմ.


Ողորկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

smoothness, polish, sleekness, glossiness;
softness;
delicacy.

NBHL (1)

Հրաժարեսցո՛ւք ի կակղութենէ եւ յողորկութենէ։ Մի՛ կակղութեամբն թուլասցուք, եւ ողորկութեամբն բերկրեսցուք. (Ածաբ. նոր. կիր. եւ մկրտ. յորմէ եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ.)


Ողորմաբար

See full entry →

cf. Ողորմ.

NBHL (1)

Որ այսօր բարեկամաբար ողջունեն զմեզ, այգուցն ողորմաբար յուղարկին առ ի մէնջ. (Ոսկ. ննջ.։)


Շնչախառն

See full entry →

adj. adv.

between the teeth;
muttering;
murmuringly.

NBHL (1)

Դուռն իմ նոցա է յոյժ փակած, որք շնչախառն ասեն թէ բա՛ց. (Կրպտ. ոտ.։)


Շնչական, ի, աց

See full entry →

adj.

respiratory;
cf. Շնչաւոր.

NBHL (2)

ψυχικός, ἑμψυχικός, ψυχοειδής , ἁναπνευστικός, πνευματικός animalis, animatus spiritalis, respirativus, adspirativus, inflans եւ այլն. Որ ինչ հայի ի շունչ կամ յոգի. եւ Ունակ շնչոյ կամ որդւոյ. զգայական. կենդանական.

ՇՆՉԱԿԱՆ. իբր Անբան. լոկ զգայուն. որ եւ Շնչաւոր, կամ Կենդանիք ասին.


Շնչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be animated, to live, to breathe, to respire.


Շնչաւոր

See full entry →

adj. fig.

respiring, breathing, living, animal;
carnal, sensual, gross;
spiritual;
— գործիք, wind instruments.

NBHL (1)

ψυχικός ad animum vel animam pertinens, animalis, vivens, vitalis, sensibilis, carnalis, indulgens carni ἑμπνέον inspirans, respirans, animale ἕμψυχος, ἑμψυχούμενος animatus, anima praeditus πνευματικός spiritualis. cf. ՇՆՉԱԿԱՆ՝ ըստ ամենայն առման. որպէս Ունօղ զշունչ զգայական կամ անբանական. զգայուն. կենդանի, բանաւոր կամ անբան. մարմնեղէն, եւ մարմնասէր.


Շնչափող, ից, ոց

See full entry →

s.

wind-pipe, trachea, throttle;
lung.

NBHL (2)

Երկու են ամանք. երակ, եւ շնչափողք. երակն՝ արիւն առաւել ունի քան զշունչ. իսկ շնչափողքն շունչ առաւել քան զարիւն։ Հնչումն. յոր եւ գործի ի բնութենէս՝ կազմեալ ի ձեռն այնր՝ որ ասի խոշոր՝ շնչափողոյն, բերանոյ, եւ լեզուոյ։ Շուչն ոռոգելով զշնչափողսն. (Փիլ.։)

Կրկին գոլով սորա՝ զմինն ըստ շնչափողիցն ի թոքն հասոյց, եւ զմիւսն առ շնչափողօքն յորովայնն. (Պղատ. տիմ.։)


Շնչեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to breathe, to respire, to puff;
to blow;
to inspire;
to exhale, to emit;
— զօդ, to breathe, to take breath, to respire;
զհուր —, to send forth or emit fire, to break into a volcanic eruption;
— չարախօսութիւն, to whisper in the ears, to accuse in secret;
շնչեսցեն հողմք, let the winds blow;
let the storm rage;
շնչէ հողմն ուժգին, the wind blows hard;
շնչեաց հողմն աջողակ, a fair or favourable wind arose.


Շնչերակ, աց

See full entry →

s.

artery;
— թոքային, pulmonary -.

NBHL (2)

Մազն, եղնգունք, մարմինք, եւրակք, շնչերակք։ Զկենդանական ջերմութիւնն բաշխէ ամենայն մասանց մարմնոց ի ձեռն շնչերակացն։ Ի սրտէն յիսկսկզբանէն կենդանականին շնչերակն աման շնչոյն։ Աղբիւր իմն ի մէջ ջերմութեան ասեն զսիրտն, յորմէ շնչերակօքն յամենայն մարմինն ջերմութիւնն բաժանի։ Սրտի ըստ շնչերակացն շարժութիւն։ Յաղագս շնչերակաց. (Նիւս. բն. ՟Դ. ՟Ի՟Դ. եւ Նիւս. երգ.։)

Հագադ շնչոյն ի տրտմութենէն թանձրացեալ՝ լնոյր զանցս շնչերակացն. (Անան. ի յովնան.։)


Շնչումն, ման

See full entry →

s.

breath, puff, wind;
whistling;
respiration, breathing;
inspiration.


Շշուկ

See full entry →

s.

noise, racket, uproar, clatter, hubbub, tumult.

NBHL (3)

σύγχυσις confusio. ռմկ. շըշընկոց. Շչումն եւ հնչումն շփոթ եւ աղետաւոր ձայնից. լուր խառնակ. խառնակութիւն. շփոթ. յոյզք. աղմուկ. իրար անցում.

Եհաս շշուկ մահու յամենայն քաղաքիս ծանրացեալ յոյժ. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. 11։)

ՇՇուկ եւ աղաղակ ի քաղաքն լնոյր։ Եհաս ի լսելիս շշուկ երկիւղի գալստեանն յուլիանոսի. (Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Բ.։)


Շոգի, գւոյ

See full entry →

s.

vapour, exhalation;
breath;
cf. Ընդունարան.

NBHL (2)

Ոչ ոք յղփացեալ կարէ զխոնարհութիւն զգենուլ. վասն զի ծանրացեալ շոգոյս ի շարժմունս մարմնոյս՝ յաղթէ մատցս. (Եփր. ի յովսէփ.։)

Հողմախառն շոգի հոգւոյն աստուծոյ, որ սովոր է զմարդիկ յուղղութիւն ածել. (Ագաթ.։)


Շոգոլի, լւոյ, լւով, լեաց

See full entry →

s.

vapour, exhalation.


Շողամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to shoot or throw out rays, to beam, to glitter, to shine, to twinkle, to scintillate, to blaze, to flame, to flash, to glitter, to gleam, to sparkle.


Շողանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to get warm, to become heated, to burn.

NBHL (1)

Էր ի տօթ ժամանակին, յորում քարինք շողանային. (Ներս. մոկ.։)


Շողացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to shine or to glitter, to give brightness to, to brighten;
to warm, to inflame, to render incandescent;
to brandish, to rotate.

NBHL (1)

Զերկաթ շողացուսցուք, զի զաչս խարեսցուք զարքային հայոց. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Շոպեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Շոպշոպեմ.

NBHL (1)

Յափշտակեալ ի քոյոցն՝ յինքն շոպեսցէ։ Զբազմաց խորհի շոպել (գողութիւնն). (Երզն. մտթ.։)


Շորթեմ, եցի

See full entry →

va.

to assume wrongfully, to usurp, to appropriate, to take forcible possession of, to ravish, to ascribe or impute to oneself.

NBHL (1)

Պտղոմէոս աներ աղեքսանդրու նենգութեամբ յինքն շորթեաց զաշխարհ փեսային։ Յասոն եղբայր յոնեայ շորթեաց զքահանայութիւնն յոնեայ. (Նախ. ՟ա. մակ.։ եւ Նախ. ՟բ. մակ.։)


Շուայտաբարոյ

See full entry →

adj.

intemperate, gluttonous, drunken, crapulous;
debauched, dissolute.

NBHL (1)

Իբրեւ գիտացին զանմիտ եւ զշուայտաբարոյ մարդկանն յոռութիւն. (Ագաթ.։)


Շուայտասէր լինիմ

See full entry →

sv.

to take pleasure in crapulence or debauchery.


Շուայտոտ

See full entry →

cf. Շուայտ.

NBHL (1)

Շուայտեալ յոյժ. շուայտասէր. կաթոտ. պագշոտ.


Շուայտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

low debauchery, guttling, intemperance, surfeit, excess, orgies, drunken revelry.

NBHL (1)

Շուայտութիւն զգայութեանցն՝ աչաց ի տեսանել, եւ ականջաց ի լսել. (Յճխ. ՟Թ։)


Շութափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be hurried, to hasten, to make haste.

NBHL (1)

Ախոյանայորձակքն զմիմեամբք շութափէին. (Արծր. ՟Գ. 11։)