Definitions containing the research ել : 10000 Results

Գեղեցկանուն

See full entry →

adj.

that has a good or mystical name;
renowned, famous.

NBHL (1)

Արեւելեան քաղաքդ անի ... գեղեցկանուն՝ զարմանալի. (Շ. եդես.։)


Գեղեցկանսիհ

See full entry →

cf. Գեղանսիհ.

NBHL (1)

Որ այսքանում գեղեցկանսիհ եւ վայելուչ կարգի զհակառակն փութացաւ հասուցանել խախտումն. (Պիտ.։)


Գեղեցկապանծ

See full entry →

cf. Գեղապանծ.

NBHL (1)

Եւս քան զեւս գեղեցկապանծ նոր պայծառութեամբ վայելչացուցին. (նար. խչ։)


Գեղեցկապէս

See full entry →

adv.

very well, prettily, divinely, elegantly.

NBHL (2)

καλῶς, εὗ pulchre, bene Գեղեցկաբար. գեղեցիկ. բարւոք. վայելչապէս.

Գեղեցկապէս յարդարել. ստեղծուլ. յօրինել. կարգել. օրինադրել. կեալ. գահնկալել. խոստովանել. խորհրդածել. իմանալ կամ դատել. միաւորիլ. եւ այլն. (Խոր.։ Փարպ.։ Աստուածութեամբ։ Փիլ.։ Յհ. կթ.։ Աթան.։ Կամրջ.։ Շ. բարձր.։ Յհ. իմ.։)


Գեղեցկասէր

See full entry →

adj.

who loves the beautiful, who admires fine things.

NBHL (1)

φιλόκαλος boni vel honesti amans Որ սիրէ զիրս գեղեցիկս, եւ զգովելի գործս եւ զանձինս.


Գեղեցկասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of beauty.

NBHL (1)

Սիրելն զգեղեցիկս.


Գեղեցկաստեղն

See full entry →

adj.

furnished with good branches or shoots.

NBHL (1)

Ի շառաւիղէ ելեալ, ի գեղեցկաստեղն ոստոց ընձիւղեալ. (Նար. մծբ.։)


Գեղեցկատես

See full entry →

adj.

having a good aspect, well looking, handsome, graceful, agreeable.

NBHL (1)

ԳԵՂԵՑԿԱՏԵՍ եւ ԳԵՂԵՑԿԱՏԵՍԱԿ ԳԵՂԵՑԿԱՏԵՍԻԼ. καλλήμορφος formosus Գեղեցիկ տեսանելով. վայելչագեղ. գեղեցկակերպ. աղուոր կամ սիրուն տեսքով.


Գեղեցկատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Գեղեցկատես.

NBHL (1)

ԳԵՂԵՑԿԱՏԵՍ եւ ԳԵՂԵՑԿԱՏԵՍԱԿ ԳԵՂԵՑԿԱՏԵՍԻԼ. καλλήμορφος formosus Գեղեցիկ տեսանելով. վայելչագեղ. գեղեցկակերպ. աղուոր կամ սիրուն տեսքով.


Գեղեցկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to embellish, to adorn;
to enrich, to fashion, to revive, to render handsome.

NBHL (1)

καλλιάω, ὠραιόω decoro, orno Տալ գեղեցկանալ. վայելչացուցանել. պճնել. պաճուճել. աղուորցնել.


Գեղեցկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

beauty, charms, graces, delicacy, gentility, decency, neatness, elegance;
ornament, enamel, flower, embellishment, bloom;
— տեղւոյ, amenity.

NBHL (3)

κάλλος, καλλωνή pulchritudo, εὑμορφία formositas Գեղ. վայելչութիւն. բարեչափութիւն եւ պայծառութիւն. լաւութիւն. պատուականութիւն.

Բարեչափութիւն անդամոց հանդերձ վայելուչ գունով գեղեցկութիւն առնէ մարմնոյ. (Նիւս. բն.։)

Գեղեցկութիւն վարդապետութեան, կամ մտաւորաց։ Գեղեցկութիւնք ի վանս. իբր լաւութիւն, բարեկարգութիւնք. (Իգն.։ Եզնիկ.։ Վրք. հց. ՟Բ։) (Յն. գալլօս, է նոյն ընդ հյ. ձայնիս գեղ. այլ ոմանք ի յունաց ստուգաբանութեամբ իմա հանեն ի ձայնէս գալէօ, որ է կոչել, ըստ առածի արիսպագացւոյն.


Գեղձումն, ման

See full entry →

s.

strong or intense desire, eagerness, wish, longing.

NBHL (2)

ԳԵՂՁՈՒՄՆ ὅρεξις desiderium, appetentia որ եւ ԳԵՂՁ. Ուժգին ըղձումն, ձկտումն. տենչ. փափաք. եւ Գորովումն, գելումն սրտի, փղձկումն. գութ աղեաց.

Բարեկամացս գեղձումն այսքան փղձկի ի դորա ողորմելիսդ՝ որ վասն իմ, կերպարանք. (Լմբ. պտրգ.։)


Գեղմն, ղման

See full entry →

s.

fleece, wool.

NBHL (1)

Զարանցն արեամբ ներկելոցն յեղանակել ի պատահումն գեղման. իբրեւ ասր սուրբ եւ սպիտակ առնել. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)


Գեղջաւագ

See full entry →

s.

burgomaster, major of a village.

NBHL (1)

Գեղջաւագ՝ որ յաղագս արքունի հարկաց զդուռն եկեղեցւոյ փակել տայ. (Կանոն.։)


Գեղջերէց, րիցու

See full entry →

s.

country priest.

NBHL (1)

Նման ես դու գեղջերիցու ի գեօղդ որ առ ձեզ մօտ է ... բախել սկսաւ, եկն արտաքս գեղջերէցն. (Վրք. հց. ձ։)


Գեղջկաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak vulgarly or like a peasant.

NBHL (1)

Իբրեւ գեղջուկ կամ ռամկօրէն բարբառել.


Գեղջկապէս

See full entry →

adv.

cf. Գեղջկօրէն.

NBHL (1)

Մի՛ գեղջկապէս հայեցս առնել. (Կրպտ. ոտ.։)


Գեղջուկ, ջկաց

See full entry →

s. adj.

peasant, villager, countryman, boor, plebeian;
rustic, unpolite, uncivil, vulgar, low.

NBHL (4)

Գեղջուկք եւ թագաւորք։ Յելլենացւոց ոչ միայն գեղջկաց, այլ եւ թագւորք։ Իշխանաց եւ գեղջկաց։ Զգեղջուկս, եւ զազատս։ Տգէտ համարելի է եւ գեղջուկ. (Փիլ.։)

Գեղջկաց պատուել զքաղաքիս՝ որպէս զիշխանս, եւ քաղաքացեաց մի՛ կարի առ գեղջկօքն պերճանալ. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Ոչ ըստ գեղջկաց անարուեստից երկրորդել. (Յհ. կթ.։)

Ի գեղջկաց հեռագոյնս դնել նուաստ բանից. (Իգն.։)


Գեղցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to modulate the voice.

NBHL (1)

ԳԵՂՑԵՄ կամ ԳԵՂՁԵՄ (կամ ներկայն է Գեղուլ, եւ գեղցէ՝ է ապառնի). որպէս թէ Կարի գելուլ, գալարել. թեքել. խոնարհեցուցանել. ծեքծեքել. ցածուցանել.


Գետածին

See full entry →

adj.

engendered or produced in a river.

NBHL (1)

Ի գետոյ ծնեալ, ելեալ, առեալ.


Գետահեղձիկ

See full entry →

cf. Գետակուր.

NBHL (1)

ԳԵՏԱԿՈՒՐ կամ ԳԵՏԱՀԵՂՁԻԿ ԱՌՆԵԼ. Կուր տալ գետոյ, հեղձուցանել ի գետ. ընկլուզանելսուզանել. գետը ձգել ու խղդել.


Գետահետեմ, եցի, տեալ

See full entry →

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.

NBHL (2)

ԳԵՏԱՀԵՏԵԼ. Խաղացուցանել կամ յորդել իբրեւ զհետս գետոյ. բղխել զհոսանս գետօրէն. գետահոսել յարբեցումն եւ յոռոգումն.

Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուխ աղբերն՝ չորիւք բաժանմամբք գետահետեալ. այսինքն իբր գետ ձեւացեալ. (Տօնակ.։)


Գետահերձ

See full entry →

adj.

that divides a river.

NBHL (1)

Գետահերձ մաշկեակն (եղիայի) սքանչելահրաշ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Գետահոսեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Գետահետեմ.

NBHL (2)

Գետահոս վտակօք հոսեցելոյ ի կենաց աղբերէն. (Բենիկ.։)

Գետահոսել մեզ բանից գոյաւորութիւն. (Նիւս. մկ. բեթղ.։)


Գետամոյն

See full entry →

cf. Գետակուր.

NBHL (1)

Զերծանի ի գետամոյնն լինելոյ. այսինքն յընկղմանէ ի գետ. (Նչ. եզեկ.։)


Գետափն, փին, փանց

See full entry →

s.

edge of a river, hank, shore;
beach;
quay.

NBHL (1)

Սովորութիւն է միշտ ի գետափն սաղարթել ուռեաց. (Լմբ. սղ.։)


Գետընկէց

See full entry →

adj.

thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.

NBHL (1)

Յուշ առնելով նոցա զտղայոցն արիւն, զոր գետընկեցիկն արարին. (Արշ. ՟Ի՟Դ։)


Գետնաթաւալ

See full entry →

adj.

that rolls on the ground.

NBHL (1)

Թաւալեալ կամ թաւալելով ընդ երկիր.


Գետնախշտեայ

See full entry →

adj.

that stretches it self, that lies on the ground.


Գետնախշտի

See full entry →

vn.

cf. Գետնախշտեայ. to stretch one's self, to lie on the ground.


Գետնախշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the lying down on the ground.

NBHL (1)

χαμευνία, χαμαικοιτία chameunia, humi cubatio ՆՆջելն ի վերայ մերկ գետնոյ. հող վըրայ պառկիլը.


Գետնակոչ, ի, աց

See full entry →

s.

enchanter with earth, geomancer.

NBHL (1)

որ եւ ԳԵՏՆԱՀԱՐՑ, ԳԵՏՆԱՁԱՅՆ. ἁπό կամ ἑκ τῆς γῆς φωνοῦν haiolus, pytho եբր. ետօնի, օպ. Դաւիթ՝ որ դնելով զականջս ընդ գետինն՝ հմայէ շշնջանօք, եւ ցուցանէ կոչել անտի զզօրութիւնս ինչ, եւ առնուլ պատգամս. ըստ ոմանց նաեւ դեւն ձայնատու յերկրէ.


Գետնակոչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

geomancy.

NBHL (1)

Բարբաչմունս գետնակոչութեամբն յօրինէին, եւ ոչինչ կարէին առնել. (Կաղանկտ.։)


Գետնանախանձ, ից

See full entry →

adj.

that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.

NBHL (3)

Սանդղոց այնմիկ՝ զոր ետես երբեմն երանելին Յակովբ, որոյ էր ոմն առ երկիր եւ գետնանախանձ, եւ ոմն ի վեր քան զնա յերկիր ահա ձգեալ. (Բրս. սղ.։)

Գետնանախանձ եւ երկրաքարշ որթ զօրէն սեղխենւոյ զերեսօք երկրի տարածեալ իկոխումն։ Ի գետնանախանձիցն եւ յերկրաքարշ պատաղելոցն. (Պիտ.։)

Փախչել ի գետնանախանձ յայսմ կարծեացս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Գետնաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

land-surveying.

NBHL (1)

Որպէս զի լինել գետնաչափութեամբ մղոնն 1000 քայլ. (Խոր.։)


Գետնափոր

See full entry →

adj.

hollowed;
subterraneous.

NBHL (3)

արգելանոցս իւրեանց արարին գետնափորս դարիւք. (Ճ. ՟Բ.։)

Բնակելով յայրս գետնափորս. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Անյայտ ընդ գետնափորսն մերձ էին ի քաղաքն մտանել. (Վեցօր. ՟Ը.) յն. ὐπόνομοι cuniculus, cloaca


Գետնաքարշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to crawl on the ground.


Գերաբուն

See full entry →

adj.

supernatural;
sublime, excellent, divine.

NBHL (1)

Յերեւելեացս գերաբուն զարդուց։ Գերաբուն եւ ինքնակալ կայսր հռոմայեցւոց. (Յհ. կթ.։)


Գերագգուեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress with tenderness.

NBHL (1)

Գերօրինակ զգուել.


Գերագոյն, գունի

See full entry →

adj.

supreme, sublime, excellent, superior, eminent.

NBHL (3)

Մարգարէից գերագոյն։ Գերագոյն ընտրելոց։ Գերագոյն քերովբէից, երկնից, եւ այլն. (Շար.։)

գերագոյն քերովբէից վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Գերագոյն քան զբնաւս անճառելւոյն հասիք երանութեան. (Շար.։)

Գերագոյն քան զերիքովին փողն եղջերեայ՝ զբռնութիւն բելիարայ սովաւ հարթեալ տապալեցեր։ Համբարձեալ վերադրեաց գերագոյն դրան. (Նար. ՟Զ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Գերագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

NBHL (1)

Զի որքան դու զմեծութիւն էութեանդ անհաս գերագոյութեամբդ ամփոփեցեր, այսքան ներգործութեամբք տեսանելի մեզ արարեր. (Պիսիդ.։)


Գերադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to elevate, to raise, to put higher or in the first place;
to prefer.

NBHL (2)

Վերադասել. նախապատուել. կ. վերագոյն գտանիլ.

Հանդերձեալ դատաստանին երկիւղի գերադասել զտռփանացն մեծանձնութիւն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (1)

Ի գերադրական փառս ելանել (սրբոցն). (Ճ. ՟Ժ.։)


Գերադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to elevate, to prefer;
to augment, to benefit.

NBHL (1)

Ի վեր դնել. վերակարգել. եւ Ի վերայ դնել.


Գերադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

elevation, sublimity;
preference;
excellence, advantage.

NBHL (2)

ὐπέρθεσις transpositio, abundantia, excellentia Վերադրութիւն. յաւելուած, առաւելութիւն, յարդարութիւն. եւ Գերազանցութիւն. (Փիլ. իմաստն.։ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Ոչ բաւականացաւ դնելովն՝ յամենայն ժամ, այլ գերադրութիւն առնէ ասացելոցն՝ յաւիտեան. (Լմբ. սղ.։)


Գերազանց

See full entry →

adj.

excellent, sublime, eminent, superior, magnificent, extraordinary;
— իմն օրինակալ, excellently, eminently, supremely.

NBHL (6)

ὐπερέχων, διάφορος excellens, praestans, eximius Գեր ի վեր զանցեալ. բարձրագոյն. վերագոյն. գերագոյն. վեհագոյն. վսեմագոյն, առաւելեալ. ի վեր քան.

Խոշոր (ասի), վասն ումեմն ( ի մասանցն) գերազանցն լինելոյն, եւ ումեմն՝ որ պակաս. (Արիստ. որակ.։)

Գերազանց յուսոյ՝ շնորհ։ Գերազանց ելանեմք երկիւղին. (Լմբ.։)

Գերազանց բանի՝ պարգեւ։ Ընդ անօրէնս համարելն գերազանց է քան զչարչարելն եւ մեռանել. (Սկեւռ.։)

ԳԵՐԱԶԱՆՑ. մ. ԳԵՐԱԶԱՆՑԱԲԱՐ. Գերազանց օրինակաւ, առաւելութեամբ. Նշանակեաց զերկուս բնութիւնս՝ գերազանց միաւորեալս ի վեր քան զմիտս եւ զբանս. (Զքր. կթ.։)

Կարէ քան զասացեալս ի սոյն գերազանցաբար իմաստասիրել. (Լմբ. սղ.։)


Գերազանցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.

NBHL (3)

ὐπερβάλλω, ὐπερβαίνω, ὐπερέχω excello, excedo, supero, transcendo Գերազանց լինել քան զայլս. յառաջել անցանել. առաւելուլ. եւ Զանցանել ըստ չափ.

Գերազանցէ զմերովս գիտութեամբ։ Քան զօրինակս զօրութիւն գերազանցելով. (Կիւրղ. գանձ.։)

Սքանչելի է խորհուրդ փրկագործութեանս՝ ամենայն մտաց եւ բանի գերազանցեալ. (իբր գերազանց). (Սկեւռ. ես.։)


Գերազանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

excellence, sublimity

NBHL (2)

ὐπερβολή, ὐπερβολία, ὐπεροχή exsuperatio, excessus, excellentia Անցումն զանցումն. գերագունութիւն. առաւելութիւն. մեծութիւն. անչափութիւն, կամ անցանելն ըստ չափ.

Գերազանցութիւն ձայնից եւ կամ կերակրոց զլսելիս վնասիցեն կամ զմարմինս. (Առ որս. ՟Ա։)


Գերազանցօրէն

See full entry →

adv.

excellently too much.

NBHL (2)

Գերազանց օրինակաւ. եւ Ինքնիշխանաբար՝ զանցանելով ըստ օրէնս.

Մի՛ կարասցէ գերազանցօրէն փոփոխել ըստ կամաց իւրեանց. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Գերազարդ

See full entry →

adj.

well ornamented, rich, superb.

NBHL (3)

ὐπερκόσμιος supermundanus, supermundialis Առաւելեալ զարդուք. եւս վայելչազարդ, շքեղ. պանծալի. գերագոյն կարգաւ. մանաւանդ Գերաշխարհիկ, եւ չնաշխարհիկ. ըստ հոմաձայնութեան յունին, զի աշխարհ եւ զարդ՝ մի է ըստ յն.

Կամեցաւ զաթոռ իւր արկանել ի վերայ գերազարդ ամպոցն. (Նար. յովէդ.։)

Բարձրագոյն քան զառաջինն, եւ գերազարդ վայելչութեամբ. (Շար.։)