Definitions containing the research առ : 10000 Results

Իւղագլխեմ, եցի

va.

to anoint the head, to initiate, to conseerate, to ordain.

· Calfa


Իւղագլխիմ, եցայ

vp.

to be initiated;
to be consecrated, ordained.

· Calfa


Իւղագլուխ

adj.

anointed;
initiated, sacred.

· Calfa

NBHL (2)

Որ առ իւղագլուխսն, եւ առ խորհուդսն. իմա եւ իւղագխութիւնս ըստ հեթանոսաց։

իւղագլխեալ, եւ իւղագլուխ, կախարդացվատթարաց անուանք են. փոխանակ ասելոյ՝ ձօնելոց առ հեթանոսս, եւ համարելիոց իբր աստուածարեալս, եւ խորհրդազգածս դից։


Իւղարկեմ, եցի

va.

to oil, to anoint, to grease.

· Calfa

NBHL (1)

Իւղարկեալք է անուն քո. լինի եւ երկու բառ, իւղ արկեալ, այսինքն թափեալ կամ հեղեալ։


Իւղեմ, եցի

va.

cf. Իւղարկեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Զառիւծն մեռեալ իւղեաց. (Եղիշ. դտ.։)

Իբր զիւղեալ պատրոյկ վառեսցի. (Մաշտ.։)

Զթշուառացեալս գլուխ՝ գթութեանդ օծմամբ իւղեսցես։ Ոչ ահա մելքիսեդեկ ի վերնոց անտի հրեշտակաց ի պտղոց տեղւոյն իւղեցաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Իւղենի

s.

that produces oleaginous fruits, perfumes, ineenses;
olibanum, frankincense, incense-tree.

· Calfa

NBHL (1)

ծառ՝ որ բերէ զպտուղս իւղաւորականս. եւ կամ Խընկաբեր.


Իւր, եանց, եամբք

s.

himself.

· Calfa

NBHL (7)

ἵδιος proprius ὀ, ἠ τὸ αὑτοῦ suus, -a, -um. դերան. ստաց. Որ ինչ ի՛ւր, կամ անկ է ինքեան. իւրական. առանձնական. սեպհական. իրը, իրենը.

Տեառն իւրոյ։ Տեառն իւրում։ Ի տեառնէ կամ ի ծառայէ իւրմէ։ Տէր ի տաճար սուրբ իւրում, տէր յերկինս յաթոռ իւրում (իբր ի տաճարի, աթոռի)։ Իւրով պաշտաման զինուն։ Ծառայից իւրոց։ Զծառայս իւր։ աշակերտօքն իւրովք.եւ այլն։

իւրով անձամբ առնէր զյաղթութիւն. (Խոր. ՟Բ. 79։)

Զորդին առաքեաց յիւրում ծոցոյն. այսինքն ի ծոցոյ իւրմէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

Վասն իւր ասէ։ Առ կամ ընտրեաց իւր։ Առեալ ընդ իւր։ Արկեալ զիւրեւ կտաւ մի։ Յաղագս իւրեանց։ Զհանդերձս իւրեանց։ Յանձինս իւրեանց։ Ունէին առ իւրեանս.եւ այլն։

Ունելով զիւրեաւ տեռ։ Ոչ եթող առանց իւր զաշխարհս. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 86։)

Կեղծաւորեն զիւրեանս. (Համամ առակ.։)


Իւրածին

adj.

produced by himself, his.

· Calfa

NBHL (2)

Իւրածին զարմին։ Ըստ իւրածին որդւոյն միածնի. (Մագ. ՟Լ՟Դ։ Վրդն. յանթառամն.։)

Զբանն յիւրածին ծոցոյ՝ անանջատելի յինքնէ առաքէ. (Մամբր.։)


Իւրական, ի, աց

adj.

his own, his.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն օտար փարձութեանց իւրական ստանան զտրտմութիւն։ իւրական առաքինութեամբ. (Սահմ. ՟Ը. ՟Ժ։)


Իւրային, այնոյ

adj. s. his, his own;
—քն;
his parents, servants;
his works, deeds, property, wealth, goods.

· Calfa

NBHL (3)

ինքնաբուն իւրայնոյփառացն զօրութեամբ վերացեալ. (Ագաթ.։)

Իւրայովքն (կամ իւայօք, կամ իւայիւք) զօրօք, կամ վառելովք, կամ համազգօք. (Յհ. կթ.։)

Բանագնաց ի թշնամիսն ելով առ ի յիւրայոցն. (Պիտ.։)


Իւրանման

adj.

like himself, of his own nature.

· Calfa

NBHL (1)

կալաւ զլեառն հանդերձ իւրանման արդկանաւ ի բնակութիւն։ Յիւրանման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պետ.։)


Իւրապէս

adv.

like him.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի նմանէն եղեն, իւրապէս՝ այսինքն առանձնապէս, կամ նմանապէս զիւրն ունի։


Իւրացուցանեմ, ուցի

va.

to appropriate to himself;
to usurp.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκειοῦμαι suum facere. ի՛ւր առնել. ինքեան սեպհականել յանձն իւր առնուլ. յինքն գրաւել. ընտանեցուցանել կամ վերագրելեւ ընծայել անձին իւրում. տիրել.


Իւրովի

adv. adj.

of or by himself;
spontaneously, voluntarily, of his own free will;
his, her;
— զիւր անձն անիծանէ, he curses himself;
ինքն — կործանէ զանձն չարութիւնն, malice prepares its own punishment;
— երթալ, to go personally;
զ— երթալ, to commit suicide.

· Calfa

NBHL (7)

Զչարեալ անտոնինոսի՝ իւրովի հասանէ միահամուռ ամենայն զօրօք։ Ոչ կամեցաւ իւրովի երթալ, այլ դոյզն գունս առաքէ. (Խոր. ՟Բ. 20։ ՟Գ. 25։)

Ինքն իսկ իւրովի չկարէ՞ր զերկինս առնել. (Եզնիկ.։)

Մի՛ իւրովի առնուլ զվերակացութիւնն, այլ զոր այլքն դատիցին. (Բրս. հց.։)

Լինի երբեմն որ առանց ջանի իւրովի գայ զղջումն, եւ լինի՝ որ բազում ջանիւ ոչ կարես արտասուել. (Անան. զղջ.։)

Զոր զիւրովին պատկեր գործեաց, անկեալ առաջի այնմ երկիրպագանէ. (Եւս. ՟Խ՟Դ. 15։)

Ոչ թէ ի հարկէ, այլ իւրովի բերի յառաքինութիւնս. (Լմբ. սղ.։)

Իւրովի կամաւ իսկ խոյս ի չարէն տուեալ. (Յհ. կթ.։) (որք լինին եւ մակբայ՝ եթէ զատուսցես ի բառէդ կամք՝ բթանշանաւ։


Իւրութիւն, ութեան

s.

the act of appropriation;
property, substance.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ այնպէս զմարմնոյն նկարագրութիւն, որչափ զիւրութիւն զառ ի նոցանէ ուղղելոց առաքինութեանցն բացայայտէ. (Բրս. ծն.։)

ἵδιον, ἱδιότης, ἱδίωμα proprietas οἱκείωσις suum facere, consortium. Իւրական կամ իւր գոլն. սեպհականութիւն. յատկութիւն. առանձնաւորութիւն. իւրացուցանելն.


Իւրուրոյն

adj.

his, his own.

· Calfa

NBHL (1)

Նաբուպաղսարոս առաքելաց զիւրուրոյն որդին նաբուկոդրոսորոս. (Եւս. քր. ՟Ա.) յն. ἐαυτοῦ sui ipsius.


Լ (lioun)

s.

the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.

· Calfa

NBHL (2)

Լ տառն այլոց ազգաց տարադարձութեամբ վերածի ըստ հայոց ի ղ. տե՛ս ի տառն Ղ։

Ի խորհուրդ անուան տառիս ասի.


Լագութիւն, ութեան

s.

luxury;
debauchery, disorderly conduct, excess.

· Calfa

NBHL (2)

Սերմներթութիւնք, է՛ որ ի յոյժ գիրութենէ է եւ է՛ որ ի կրօնից լագութենէ։ Եւ եթէ ի կրօնից լագութենէ, զնոյն հառաչանս առնել՝ բարիոք երկիւղածութիւն է. (Կանոն.։)

λαγνία luxuria, libido, laxitas. Թուլամորթութիւն. խենեշութիւն. անառակութիւն.


Լալագին

adj. adv.

tearful, pitiful, rueful, weeping, in tears;
tearfully, all in tears.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լուսանալ լալագին առաւոտին. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Լալական, ի, աց

adj.

that weeps, plaintive, mournful, dreary, sad;
groaning, moaning, wailing;
—ք, female mourners, hired female weepers at funerals, mutes;
—ն, faculty of weeping.

· Calfa

NBHL (1)

Աչօք լալական դառնութեամբ կոծին. (Գանձ.։)


Լալականչ

adj.

crying (like a child).

· Calfa

NBHL (1)

Հնչումն ձայնի մարցն աղէխորով որբոց, եւ տղայոցն լալականչ առ ահաբեկութեան գոչումն. (Հ. կիլիկ.։)


Լալետղ, ետեղ

s.

place for weeping.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ասաց առ նոսին հրեշտակն ի լալատեղն. (Լմբ. սղ.։)


Լալատեղ, ի

cf. Լալետղ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ասաց առ նոսին հրեշտակն ի լալատեղն. (Լմբ. սղ.։)


Լալութիւն, ութեան

s.

cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Լռեցուցանէ զկառաչիւն լալեաց. (Մանդ. ՟Է։)


Լալումն, ման

s.

cf. Լալիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Լռեցուցանէ զկառաչիւն լալեաց. (Մանդ. ՟Է։)


Լալօնք, նից

s.

cf. Լալիւն;
cf. Լալետղ.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեսցես մօտ ի լալօնսն։ Լուիցես զձայն շարժման անտառին լալօնից. (՟Բ. Թագ. ՟Ե. 23. 24։)


Լակեմ, եցի

va.

to lap up, to lick up.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զշունս լակեն։ Լեզուօք լակէին (զջուրն), եւ ոչ առնաբար ձերբացի. (Կիւրղ. ել.։)


Լակոնացի, ցւոյ

adj. s. Laconic;
Spartan;
Lacedaemonian

· Calfa

NBHL (1)

զառ տնկին արկանելի, եւ զերեւելի (այսինքն զթափանցիկ կտաւ) լակոնացի. (Ես. ՟Գ. 22։)


Լամբատք, տաց

s. pl. torches, flam-beaux;
a sort of meteor like a torch.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. լամբատես. λαμπάδες lampades. այսինքն զամպարք, ջահք. նմանութեամբ Ջահանման լոյս երեւեալ յօդս.


Լամբեմ, եցի

vn.

to bear, to carry.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՄԲԵԼ. Որպէս թէ ունելով զլամբէն ի վեր կամ ի վերայ առնուլ. որ եւ ՁԱՆՁԵԼ. այսինքն Ըստանձնել. որպէս յն. լամվանօ, λαμβάνω , այսինքն առնուլ. բառնալ. (Հին բռ.։)


Լամբիւրինթոս

s.

labyrinth;
— կրետացի, the — of Crete;
cf. Բաւիղ.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՄԲԻՒՐԻՆԹՈՍ ԼԱՄԲՐԻՆԹ գրի եւ ԼԱԲԻՒՐԻՆԹՈՍ, ՂԱՄԲԻՒՐԻՆԹՈՍ. Բառ յն. λαβύρινθος labyrinthus. տեղի բազմաշաւիղ ոլորտացեալ. դիւրամուտ, այլդժուարելանելի. որ ի մեզ ասի Բաւիղ բաւղակաձեւ.


Լայն, ից

adj.

large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.

· Calfa

NBHL (2)

Լայն իմն միջոցաւ իսպառ որոշեալ. (Նար. ՟Զ՟Գ։)

Որպէս Լայնաբար, կամ ճոխաբար. Ղուկասլա՛յն եւ ընթարձակ գրեաց, զի եւ պօղոս յորդառատ էր ի բանս. (Տօնակ.։)


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa


Լայնալիճ

adj. s.

well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.

· Calfa


Լայնակայլակ

adj.

flowing copiously.

· Calfa


Լայնաջիլ

s.

cf. Ամոլաջիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Յակոբ մարտեցաւ, եւ ընդարմացաւ լայնաջիլ ադամոյն առ ի մշանակ մարմնոյ տկարութեան. (Դամասկ.։)


Լայնասաղարթ

adj.

large-leafed, or branched.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ծառոյն տերեւ լայնասաղարթ՝ պարտեաց պատճառ։ Ծառայըդ կենաց ծաղկեցար՝ լայնասաղարթ տերեւեալ. (Տաղ.։)


Լայնասփիւռ

adj.

far-spread, great, extensive, ample, vast, spacious;
ի — դաշտի, in the middle of a large plain.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւորել առ հասարակ զամենայն լայնասփիւռ լուսաւորութեամբ. (Վեցօր. ՟Զ։)


Լայնեմ, եցի

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԼԱՅՆԵԼ. Անդորր առնել, դիւրել.

Լայնէր առաջի իմ զաստուածային գործս եւ զխորհուրդս. (Լմբ. սղ.։)


Լայնեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնեցուցանել զբարբառ շրթանցն շատախօսութեամբն. (Լմբ. առակ.։)


Լայնութիւն, ութեան

s. geog. ast.

width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.

· Calfa

NBHL (2)

Լայնութիւն տապանի. ըամ տապանակի. պատկերի, տաճարի, երկրի, երուսաղէմի, գերանդւոյ, ծառոյ, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)

Լայնութիւն ակնկալութեանն ամենեւին իսպառ ամփոփեալ. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Գ։)


Լայնտերեւի, ւոյ

s. bot. catalpa.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՅՆՏԵՐԵՒ կամ ԼԱՅՆՏԵՐԵՒԻ. πλάτανος (լայնականն) platanus Ծառ լայնատերեւ ի մէջ կաղամախեաց կամ սօսեաց, եւ այլն.


Լանջագեղ

adj.

that ornaments the neck.

· Calfa

NBHL (2)

Միթէ մոռասցի՞ հարսն զզարդ իւր, կամ կոյս զլանջագեղ կամար իւր. (Երեմ. ՟Բ. 32. յն. մի բառ. լանջակապ, կա մկրծկապ.)

Լանջագեղ մանեակ ի պարանոցսն արկանեն (հարք՝ որդւոց). (Լմբ. առակ.։)


Լանջակից

adj.

in mutual embrace;
լանջակից լինիմ, to embrace each other, to be embraced.

· Calfa

NBHL (3)

Որ փարի զայլով՝ լանջ ընդ լանջ կից լինելով. գրկախառն.

Որ լանջակից եւ գրկախառն հօրն կացուցանէ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Գրկախառն լանջակից եմ քեզ. յն. գրկախառնիմ. συμπλέκομαι complector (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Ե։)


Լանջք, ջաց

s. pl. lungs, breast, chest;
throat, thorax.

· Calfa

NBHL (4)

στῆθος , pectus Կուրծք. լայն դիրք մարմնոյ յառաջոյ ի մարդիկ եւ յանասունս.

Ի վերայլանջաց եւ որովայնի քո գնասցես։ Դու՞ ագուցեր ձիոյ զորութիւն, եւ փառս լանջաց նորա զյանդգնութիւն։ տե՛ս եւ ԵՐԲՈՒԾ։

Որ առ լանջօքն են մասունքն հոգւոյն, իբրու առաջնորդաց հետեւին. (Պղատ. տիմ.։)

Զլանջիւք երիվարին առեալ. (Խոր. ՟Բ. 82։)


Լաստեմ, եցի

va.

to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.

· Calfa

NBHL (4)

Ի ջղաց զսա ստեղծիչն ստեղծ պաստառակօք, հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Կառօք եւ երիվարօք ճակատեսցի, եւ լաստեսցի իբրեւ զհուր ի պատերազմ. (Երեմ. ՟Զ. 23։)

Որոյ աւետարանն իսկ զաշխարհս ամենայն առ հասարակ լաստեաց, (Ոսկ.յհ. ՟Ա. 1։)

(լծ. ընդ հյ. պատրաստել. եւ պ. արասդէն). παρατάσσω, -ττω instauro. Հաստել որպէսզլաստ. Կառուցանել. հանդերձել. կազմել. կարգել.


Լաստենի, նւոյ

s. bot. alder-tree;
timber adapted for shipbuilding.

· Calfa

NBHL (1)

Ստերջ ծառք, եղեւն լաստենի. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Լատինացի

adj. s. latin, roman.

· Calfa

NBHL (1)

Գտաք ի լատին բարբառ եզական լինել զբառս զայս. (Երզն. մտթ.։)


Լատրատեմ, եցի

vn.

to bark;
to speak ill of.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱՏՐԱՏԵԼ. Բառ լտ. latro, latratus. այսինքն Հաջել.


Լար, ից

s. mus. geom.

string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.

· Calfa

NBHL (8)

Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարին ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)

Ահա լարս այս խեղդման ընդ իս։ Տեսցէ զինքն յերեքին լարոյն դառնապէս խեղդալ. (Վրք. հց. ԺԹ։ ՃՃ.։)

Որպէսքանոն՝ հիւսան, եւ լար որմածութեան. (Սարգ. յկ. Թ։) զլարճարտարութեան շինողաց ի ձեռն առեալ՝ հիմունս յօրինէր. (Ագաթ.։)

Խառնեմք զլարս իմաստից սորա ընդ զգայարանս մարմնոյ, եւ որպէս զտասնաղի երգարան, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)

Լարս առանց բժշկութեան. տեսակ էայս օձից, որ լար կոչին բարակ։ Ուստի եւ Հին բռ.

Լարս առանց բժշկութեան. տեսակ էայս օձից, որ լար կոչին բարակ։ Ուստի եւ Հին բռ.

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.

Լարս առանց բժշկութեան. յն. ὁπισθότονος , յետաձգանք. որով ոմանքիմանան կապանս՝ ձեռս ի յետս կաշկանդիչ. այլ կրծումն պարանոցի յուսս կոյս. այլք խածուած կամ հարուած օձի. եւ ըստ այսմ գրէ Վրդն. օրին.