Definitions containing the research յո : 10000 Results

Վիճաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վիճեմ.

NBHL (1)

Յաղագս հօր ոչ ոք վիճաբանի։ Արդ կաճառք բանիցն յուզեալ՝ դարձեալ վիճաբանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։ Թէոդոր. մայրագ.։)


Վիճաբանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Վիճեմ.

NBHL (1)

Յաղագս հօր ոչ ոք վիճաբանի։ Արդ կաճառք բանիցն յուզեալ՝ դարձեալ վիճաբանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։ Թէոդոր. մայրագ.։)


Վիճակ, աց

See full entry →

s.

lot, chance, destiny, fate, fortune;
ballot, suffrage, vote, voice;
lot, state, condition;
lot, portion, share;
lottery;
sorcery;
inheritage, possession;
fief, farm;
department, district, liberties, precinct, extent of jurisdiction, territory;
diocese;
clergy;
situation, condition, fortune, rank, quality, dignity, office, employment, profession;
—ս արկանել, to draw or cast lots, to ballot, to vote;
to practise witchcraft;
— արկանել ի վերայ իրիք, to cast lots or to draw for anything;
—աւ տալ, to give through lottery;
ետուն —ս նոցա, they drew their names by lot;
եւ ել վիճակն մատաթեայ, and the lot fell upon Matthias.

NBHL (3)

κλῆρος (յորմէ գղեր, կղեր). sors μέρος (յորմէ միրաս ). pars, portio λόχος, σύμβολον symbolum եւ այլն։ Որոշումն իրաց անկելոց ընդ վիճմամբ՝ ի ձեռն վիգի կամ քուէի. ... լայնաբար՝ Բախտ. կարգաւորութիւն աստուծոյ. ... եւ Բաժին. բաշխ չափեալ. ժառանգութիւն բաժանեալ եւ սեպհականեալ.

(Թադէոսի) վիճակ հասեալ, ի կողմանս հայոց առաքեցաւ։ Իմս տարտմութեան անկաւ այս վիճակ հոգեւոր տնտեսութեան. (Խոր. ՟Ա. 30։ Շ. ընդհանր.։)

Վիճակ գետնոյ յովաբայ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 30։)


Վիճակակալ, աց

See full entry →

s.

feudatory, farmer;
successor.

NBHL (1)

Զսուրբ մանուկն զյուսիկ զհայրապետն՝ զաթոռակալն եւ զվիճակակալն վիճակին թադէոսի. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Վիճակաւոր, աց

See full entry →

s.

clergyman, ecclesiastic;
incumbent;
— եպիսկոպոս, diocesan, bishop.

NBHL (1)

որպէս յն. գլիրիգօ՛ս. κληρικός clericus. Կղերիկոս. գղերք, որ են յուխտէ եկեղեցւոյ. եկեղեցական. ժառանգաւոր.


Վիճակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վիճակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Մատաթեայ զառաքելութիւն վիճակեաց, եւ ագաբեայ եւ տիմոթեայ զմարգարէութիւն։ Վիճակեցին զքաղաքն, եւ անկաւ վիճակն կուռնելիոսի։ Զպատմուճանն վիճակեցին՝ ու՛մ եւ ելցէ։ Վիճակեալ երկոցունց (թագաւորաց՝ պրս. եւ յն) զմեծ զաշխարհս հայոց բաժանեալ ծառայեցուցին։ Տեսանես զհանդերձսն մերկացեալ, զպատմուճանն վիճակեալ. (Լմբ. ստիպ.։ Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Ի՟Բ.։ Երզն. մտթ.։ Փարպ.։ Եղիշ. խաչել.։)


Վիճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dispute, to argue, to contest, to squabble, to wrangle, to discuss, to debate, to brawl, to quarrel, to attack, to fight.

NBHL (1)

Վիճէին ընդ փարաւորնի։ Որ վիճինն ընդ քեզ։ Զի՞աչ վիճէիք ընդ նոսա։ Ընդ խօսելն նոցա եւ ընդ վիճել։ Վիճել ընդ ստեփանոսի։ Խօսէր եւ վիճէր ընդ յոյնս.եւ այլն։


Վիմածին

See full entry →

adj.

producing stones;
produced by stone.

NBHL (1)

Լեառն վիմածին, աղբիւր յորդառատ։ Այսօր զաւակ յովակիմայ ետուր զլեառն վիմածին. (Շար.։)


Վիմական, ի, աց

See full entry →

adj.

stony;
stone;
living in a stone.

NBHL (2)

Գոյութիւն լերդիս վիմական։ Մի՛ անցցուք ասէ ընդ կարկառս եւ ընդ բլուրս վիմական չարութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Զ։ Վրդն. ծն.։)

Աբբայն յովհաննէս վիմական ծեր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Վիմահատ, աց

See full entry →

adj. s.

cut from stone;
cf. Քարահատ.

NBHL (1)

Վիմահատք եւս կոչին որդիք մարդկան. հայեցարու՛ք ի վէմն հաստատուն (յամուլն սառայ), յորմէ հատարուք. տեսանե՞ս զի վիմահատս կոչէ զծնունդս մարդկան. (Սեբեր. ՟Ը։)


Վիմաձեւ

See full entry →

adj.

stony, stone-like.

NBHL (1)

Գունդն հայոց խաղացին ընդդէմ նոցա վիմաձեւ՝ անքակ ի միմեանց. (Արծր. ՟Գ. 4։)


Վին, վնաց

See full entry →

s.

lute;
— հարկանել, to play the -.

NBHL (1)

յորմէ եւ (Շիր. քրոն.) ուր վրիպակաւ գրի.


Վիշապաբար

See full entry →

adv.

like a dragon, furiously, fiercely.


Փարթամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become or grow rich, to thrive.

NBHL (1)

Վասն այնորիկ չքաւորի մարմնաւորօքն, զի դու փարթամասցիս հոգեւորօքն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Փարթամաշնորհ

See full entry →

adj.

generous, liberal.

NBHL (1)

Թերեւս զմտաւ ածեալ նորա զփարթամաշնորհս յուսուփ, զի գտցէ շնորհս առաջի երկրորդն փարաւոնի. (Յհ. կթ.։)


Փարթամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

riches, opulence, abundance, wealth.


Փարիսական, ի, աց

See full entry →

adj.

pharisaical, hypocritical.

NBHL (1)

Փարիսական յորդորն, եւ հրէիցն ճունչն է. (Յհ. կթ.։)


Փափագ

See full entry →

cf. Փափաքանք.

NBHL (1)

Ետ փառս Աստուծոյ, որ ի ժամանակս թագաւորութեան նորա զայսպիսի հոգեւոր կենաց փափաք ժառանգեաց յաշխարհիս Հայոց. (Փարպ.։)


Փափագելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desirable, covetable.


Փափագեմ, եցի

See full entry →

vn.

to desire, to wish, to long for, to want;
—է տեսանել զքեզ, he desires to see you.

NBHL (1)

Կենդանի յուսոյն փափաքեցին. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)


Փափագումն, ման

See full entry →

s.

cf. Փափաք;
կատարել, լցուցանել զ—, to content, to satisfy;
որով ի — ածէ զնոսա, with which he excited desire in their hearts.

NBHL (1)

Ըստ բնութեան փափագումն ածէ զնոսա։ Գնալն անդր՝ փափագման էր. իսկ ոչ մտանելն՝ տեսակ հանդիսի եւ երկիւղի։ Ծարաւիքն յորժամ բանժակ մի ջուր ցուրտ գտանիցեն, փարատին յիւրեանց փափագմանէ. (Ոսկ. յհ.։)


Փափկագոյն

See full entry →

adj.

more delicate.

NBHL (1)

Առաւել կամ յոյժ փափուկ. կակղագոյն.


Փափկասուն

See full entry →

adj.

brought up delicately, petted, delicate, nice;
— մանուկ, petted, spoilt child, child cockered too much, brought np in lavender;
— կեանք, softness.

NBHL (2)

Որ փափկասուն լինի ի մանկութեան, ի ծառայութիւն մատնեսցի։ Փափկասունք իմ գնացին զճանապարհս խիստս. (Առակ. ՟Ի՟Թ. 11։ Բարուք. ՟Դ. 26։)

Տիկնայք փափկասունք հայոց աշխարհին.. . բոկ եւ հետի երթային ի տուն աղօթից. (Եղիշ. ՟Ը։)


Փափկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to soften, to render tender;
to take the greatest care of, to pet, to render delicate, soft;
— զծոմական աւուրս, to banquet on fast days.

NBHL (1)

Փափկացուսցէ զմարմին նորա իբրեւ զտղայոյ. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 25։)


Փափկերախ, ի, ից

See full entry →

adj.

soft-mouthed, tractable, docile.

NBHL (1)

Իբրեւ երիվար փափկերախ եւ հանդարտ։ Երիւար բրտերախ, եւ փափկերախ։ Ոչ երիվարս փափկերախս. (Անան. ի յովնան.։ Ոսկ. ննջ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Փափկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

delicacy, tenderness;
effeminacy, daintiness, delight, pleasure, voluptuousness;
— խղճի, scrupulousness of conscience, scrupulosity;
— իմաստից, niceties or delicacies of thoughts;
— սրտի, ախորժակի, delicacy of heart, — of taste;
— կերակրոց, luxurious feeding, delicacies, dainty meats, good living;
արօտք փափկութեան, pleasant pastures;
պարտէզ փափկութեան, garden of delights;
օր փափկութեան, holiday;
ի հանդերձս փափկութեան զարդարեալ, tastefully, daintily clothed or dressed;
ընկղմիլ ի —ս, to revel in voluptuousness;
cf. Հատանեմ.

NBHL (1)

τρυφή, εὑτρύφημα deliciaw, voluptas, oblectatio, luxus. Փափկանալն. գրգանք. զուարճութիւն. վայելք. դիւրութիւն. հեշտութիւն. իրք փափուկք. (եբր. ատէն, էտէն եւ այլն. յորմէ ադին, կամ եդեմ. )


Փեբրուարիոս, ի

See full entry →

s.

February.

NBHL (1)

Նումաս պոմպիղիոս երկուս ամիսս յաւել ի տարին, զյունուարիոս, եւ զփեբրուարիոս. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Փեռեկեմ, եցի

See full entry →

va.

to cleave, to rend, to tear, to divide, to open, to break, to burst.

NBHL (2)

ՓԵՌԵԿԵՄ. διασπάω discerpo. գրի եւ ՊԵՌԵՔԵԼ, յորմէ եւ Երկպառակել. պ. պիւրիյտէն, պիւրրիտէն. թ. փարլաչամագ, պառալամագ Երկփեղկել. պատառել. հատանել. ճեղքել. բաժանել ի մասունս. մեկնել. բանալ. բաշխել.

Ի բաց փեռեկէ զդուրս, եւ հեղեալ զեղու զողորմութիւնն։ Փակեցին զգիտութիւնն յուսոյ եւ սիրոյ, զորս նոքա փեռեկին։ Զոր կարգաւոր համարեցայ ըստ կարի խուզողութեամբ եւս փեռեկել. (Լմբ. պտրգ.։)


Փեսայական, ի, աց

See full entry →

adj.

pertaining to the bridegroom, marital, conjugal.

NBHL (2)

νυμφικός sponsalitius. Սեպհական փեսայի եւ փեսայութեան.

Հարսն երկնանման, յուսիկ (այսինքն Յիսուս) փրկական, քեզ փեսայական. (Գանձ.։)


Փեսայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to espouse, to marry a person's daughter, to be or become a son-in-law.

NBHL (1)

Առագաստ՝ յորում բանն փեսայացաւ ի մարմնի։ Առագաստ անճառելոյ բնակողին ի քեզ փեսայացեալ բանին. (Պրոկղ. ի կոյսն.։ Շար.։)


Փեսայանուէրք

See full entry →

s.

espousals, nuptials.

NBHL (1)

γάμος nuptiae. Հանդէս նուիրական փեսայութեան. հրաւէր ի փեսայէ. յն. հարսանիք.


Փեսայօրէն

See full entry →

adv.

like a bridegroom.

NBHL (1)

Այլ ոչ փեսայօրէն զգեցեալ։ Փեսայօրէն ջերմամբ սիրոյ՝ յոյժ ըղձական։ Ել յարեւելից ի հօրէ փեսայօրէն ձեւով. (Ածաբ. մկրտ.։ Շ. իմ. եղակ.։ Երզն. մտթ.։)


Փեսաւէր, ւիրաց

See full entry →

s.

bride's man, paranymph.

NBHL (2)

Չէ՛ մարթ ասէ փեսաւերաց պահել.. . Չէ մարթ փեսաւերացն ի պահս մտանել, մինչ ընդ նոսա իցէ փեսայն։ Զամենայն ինչ յովհաննէս իբրեւ զփեսաւէր այնպէս գործէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)

Բարեկամն եւ փեսաւէրն քո յովհաննէս. (Շար.։)


Փետեմ, եցի

See full entry →

va.

to pull or pluck out, to depilate;
— զփետուրս, to pluck or strip off feathers;
— զհերս, զմօրուս, to tear out the hair or beard;
— զոք, to fleece a person.


Փետրալի

See full entry →

cf. Փետրալից.

NBHL (1)

Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ոչ հաց ունէր, եւ ոչ գինի, եւ ոչ կակուղ փետրալից անկողինս. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Փետրալից

See full entry →

adj.

well-feathered, covered with feathers, plumy;
պաղլեղ —, plumeallum;
— մօրուս, wattled.

NBHL (1)

Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ոչ հաց ունէր, եւ ոչ գինի, եւ ոչ կակուղ փետրալից անկողինս. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Փերեւեդեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Փերեւերտեմ.

NBHL (4)

Թէպէտեւ յազգէն իցեն ծնեալ, եւ նորին յորջորջմամբ փերեւեթիցեն, յամենայնէ իսկ տարագիր լինին. (Ոսկ. գաղ.։ Զի ոչ եթէ իբրեւ ի թշնամեաց երկիր երթայցեն ի պատերազմ, այլ իբրեւ յիւրեանց երկրի փերեւետիցին համարձակ. Ոսկ. ես.։)

Իբրեւ զաղջկունսդ քո համարիս զմեղ, յորոց միջի փերեւեդեալ ճոխանաս. (Ղեւոնդ.։)

Զիա՞րդ ամբարիշտք փերեւետեալ. այսինքն զարդարեալ. (Վանակ. յոբ.։)

Քահանայական զգեստուք փերեւեթեալք.. . նազելի քան զնոսա երեւին. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Փերեւերտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to dress oneself with studied elegance, with affected neatness, with too great attention to effect, to be very spruce or smart;
to bridle up, to strut, to carry proudly, to walk with affected dignity.

NBHL (4)

Թէպէտեւ յազգէն իցեն ծնեալ, եւ նորին յորջորջմամբ փերեւեթիցեն, յամենայնէ իսկ տարագիր լինին. (Ոսկ. գաղ.։)

Իբրեւ զաղջկունսդ քո համարիս զմեղ, յորոց միջի փերեւեդեալ ճոխանաս. (Ղեւոնդ.։)

Զիա՞րդ ամբարիշտք փերեւետեալ. այսինքն զարդարեալ. (Վանակ. յոբ.։)

Քահանայական զգեստուք փերեւեթեալք.. . նազելի քան զնոսա երեւին. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Փեցի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj.

one-handed, one-armed.

NBHL (1)

Յաչացն վնասեալ՝ կոյր կոչի, եւ յականջացն՝ խուլ, յոտիցն՝ կաղ, եւ ի ձեռացն՝ փեցի. (Խոսր.։)


Փթրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dry up, to fall to dust.

NBHL (1)

Ի ժամանակս սովոյն, յորում ամենայն երկիր առ հասարակ երաշտացեալ փթրէր. (Ոսկ. ի յհ. մկ.։)


Փիլիսոփայական, ի, աց

See full entry →

adj.

philosophical.

NBHL (1)

φιλοσοφικός philosophicus. Որ ինչ անկ է փիլիսոփայութեան կամ փիլիսոփայից. իմաստասիրական.


Փլանիմ, փլայ, փլեալ, փլուզեալ

See full entry →

vn.

to fall, to fall or sink in or down, to crumble, to fall or go to ruin.


Փլիթ

See full entry →

adj.

lazy, cowardly, pusillanimous.


Փլուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to beat down, to cause to fall, to destroy, to demolish, to ruin;
to rout, to defeat, to disperse.

NBHL (1)

Զոր ոչ հողմք սատանայականք եւ ոչ անձրեւք յորդախաղաց ուղխից բռնութեան կարացին փլուցանել։ Սկսան փլուցանել (կամ փլուզանել) զպարիսպ ամրոցին։ Ի հիմանց փլուսցեն։ Փլուցանել զթումբս շրթանց ջուրցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Լաստ. ՟Թ։ Մխ. երեմ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Փխրան, աց

See full entry →

s. adj.

piece, bit, particle;
cf. Փխրելի.

NBHL (1)

Փխրանս ինչ յոսկերաց. (Փարպ.։)


Փծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փծանք.

NBHL (1)

Մաքուր է ոգւով եւ մարմնով եւ լեզուով. (պահելով զսոսին՝) զոմն յանօրէնութենէ, զոմն ի փծութենէ, եւ զոմն ի հայհոյութենէ։ Իբրեւ զհասարակ փծութիւն ի բաց հալածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Փղձկումն, ման

See full entry →

s.

cf. Փղձուկ.

NBHL (1)

Զթանխանձ եւ զփղձկումն սրտի իմոյ, զոր հառաչէի յոգւոց հանելով։ Անմռունչ հեծեծես, սակայն շնորհ հոգւոյն՝ որ է ի քեզ, տեսանէ զփղձկումն հոգւոյ քո։ Ի յանձկութենէ փղձկման ծանրութեանն բթեալ. (Փորպ։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Փղձուկ

See full entry →

s.

inclination to weep, emotion;
spleen.

NBHL (1)

Առ փղձուկ սրտին ձայնէր յորդութեամբ, Դանիէլ։ Բորբոքել զփղձուկ սրտի։ Զփղձուկ սրտից մեր տեսանէ։ Թաքել արտասուօք զփղձուկս սրտիցն.. . Այլեւ զփղծուկ սրտին հրամայէ չհանել. (Վրդն. դան.։ Հ։ Լծ. նար.։ Նչ. եզեկ.։)


Փնդեռն, դռան, դռունք

See full entry →

s.

scarab, dung-beetle.

NBHL (1)

Փնդռունք յորժամ մեռանիմ ի գունդ աղբոյն զինքեանս թագուցանեն. (Ոսկ. եզեկ.։)


Փնտռեմ

See full entry →

va.

cf. Յուզեմ.