Definitions containing the research ել : 10000 Results

Գոյարար, ի

See full entry →

cf. Գոյապետ.

NBHL (1)

Գոյանալոյ գոյացելոցն գոյարար. (Եզնիկ.։)


Գոյապէս

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Որքան ինչ առել (այսինքն առգոլ, ներգոլ) ասի հօր՝ բնութեամբ եւ գոյապէս, այս ամենայն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (5)

Է ըստ բնութեան յերկուց՝ աստուածային եւ մարդկային, իսկ ըստ միաւորութեան մի ... որպէս սուրբն բասիլիոս ասէ, երկուց գոյութեանց կատարեցելոց միաւորութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ո՞ր բան արժանապէս կարասցէ թարգմանել զի վերն քան զեղականացս Գոյացութիւն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։) յն. ֆի՛սիս φύσις

Հանճար ոչ գոյացութիւն է, եւ ոչ կենդանի։ Փրկիչն զմշտնջենաւորութիւն իւրոյ գոյացութեան նշանակելով ասէ, ես եմ ճշմարտութիւն։ Գոյացութեամբք, այսինքն դիմօք. (Կիւրղ. գանձ. ստէպ։)

Պա՛րտ է զմի աստուածութիւն պահել, եւ զերիս դէմսն խոստովանել եւ կամ զերիս գոյացութիւնսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Որպէս յառաջին գոյացութեանն՝ յանէութենէ ի լինելութիւն եկն փոփոխմամբ. (Երզն. մտթ.։)


Գոյացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to create, to give existence;
to produce.

NBHL (1)

οὑσιόω, συνίστημι, ὐφίστημι esssentiam do, facio, creo, constituo, substituo, compono Տալ գոյանալ. ի գոյ ածել. ստեղծանել. հաստել. կացուցանել. բաղկացուցանել.


Գոյաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.

NBHL (1)

Ի ծովէ գոյաւորեալ (լորամարգին). (Վրդն. ել.։)


Գոյաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence;
substance;
creature.

NBHL (2)

Ոչինչ աւելի ունել վայելչութիւն կամ գոյաւորութիւն քան զպայծառութիւն ծաղկին. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Առէ՛ք ինձ պտուղ ըստ յօժարութեան սրտից, եւ գոյաւորութեան. (Վրդն. ել.։)


Գոյեղինաբար

See full entry →

adv.

substantially.

NBHL (1)

Եթէ գոյեղինապէս ծնեալն ժառանգէ զծնողին էութիւն՝ ունելով զայս յինքեան, եւ ունի զամենայն ինչ զհօրն որդի, գոյեղինապէս ուրեմն ծնաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (2)

Ամենայն եղելոց՝ գոյութիւն բնութեանցն եկամուտ է. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)

Զերիս գոյութիւնսն ոչ միոյ իմանալ ժողովման։ Զերիս դէմսն խոստովանել, եւ կամ զերիս գոյութիւնսն. (Առ որս. ՟Բ։ եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (3)

Տեսանել գոնեայ ընդ աղօտ. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 12։)

Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. ո՛րգոն, գէթ, գոնէ, փաթար. (Թր. քեր.։)

Գոնեա թերեւս զթերահաւատութիւն իւրեաց պատրուակեալ ունելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Գոնջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have the scurf.

NBHL (1)

ԳՈՆՋԱՆԱԼ. Խեղանալ. գօսանալ. կամ Քոսոտիլ. բորոտիլ. ունել զկեղ ի գլուխ, եւ այլն.


Գոչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

NBHL (2)

βοάω, ἁναβοάω, κράζω, κραυγάζω , ἁνακράζω clamo, exclamor, vociferor, ἡχέω sono, κωκύω ejulo եւ այլն. Սաստիկ կոչել. կարդալ. աղաղակել. հնչել. բողոքել. խրախուսել. ձայն արձակել. ճչալ. մռնչել. եւ Խոխոջել. կանչել, կանչւըռտել. պոռալ, պոռչալ. ճըւալ. (սանս. կուշ, կարդալ, հնչել).

Գոչեա՛. եւ ասեմ, զի՞նչ գոչեցից։ Զի՞ գոչես առ իս։ Գոչել առ աստուած։ Ի մէջ արձագանգաց գոչեսցեն։ Գոչել ուրախութեամբ։ Դիմեսցեն իբրեւ զառիւծունս։ Գոչեսցեն եւ յարձակեսցին։ Զոր օրինակ գոչեսցէ առիւծ։ Գոչեցին եւ խռովեցան ջուրք նոցա։ Գոչեսցեն ալիք նորա։ Ձայն նոցա իբրեւ զծով գոչեսցէ։ Մկանունք ազդաց բազմաց իբրեւ զջուր գոչեսցեն, եւ այլն։


Գոչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sound, to cause to sound or resound.

NBHL (2)

ἡχέω sonare facio Տալ գոչել. հնչեցուցանել.

Հրամայէր զփողսն պղնձիս գոչեցուցանել. (Խոր. ՟Բ. 3։)


Գոչողական, ի, աց

See full entry →

adj.

sonorous.

NBHL (1)

Գոչողական ձայնիւ։ Ձայնք գոչողականք որոտմանց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ Վրդն. ել.։)


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (1)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.


Գոռոզաբար

See full entry →

adv.

haughtily, proudly.

NBHL (1)

Ո՛չ է պարտ գոռոզաբար առնել զայսպիսիսս, այլ ամենայն յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (2)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.

Ուրացութեամբ գոռոզացեալ ամբարհաւաճէին։ Զտարակուսանս գոռոզացեալ ստահրացւոյն։ Ի ժամանակս գոռոզացելոյ թշնամւոյն. (Փարպ.։)


Դժուարաբաց

See full entry →

adj.

obscure, that is not clear or open.

NBHL (2)

Իբր Անբաց. փակ. դժուարաւ բանալի, կամ բացատրելի. խրթին. դժուարիմաց.

Իմաստասիրել դժուարաբաց բառիւք. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Դժուարաբոյժ

See full entry →

adj.

difficult to cure.

NBHL (1)

δυσίατος cf. ԴԺՈՒԱՐԱԲԺՇԿԵԼԻ. Դժուարաւ բուժելի կամ բժշկելի. դժոխաբոյժ.


Դժուարագիւտ, ից

See full entry →

adj.

rare, curious, difficult to find.

NBHL (3)

δυσεύρετος inventu difficilis, difficile inveniendus Դժուարաւ գտանելի. գտնելը կամ գտնըւիլը դժար.

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)

Դժուարագի՛ւտ ոգի կարացեալ ակն լինել բազմաց. (Բրս. հց.։)


Դժուարագնալի

See full entry →

adj.

difficult to walk, rough, rugged

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարագնաց

See full entry →

cf. Դժուարագնալի.

NBHL (1)

Կամիս մտանել ի քաղաքն դժուարագնալի. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դժուարագործ

See full entry →

adj.

difficult, painful.

NBHL (2)

δύσεργος operosus, arduus Դժուարաւ գործելի. դժուարին ի գործել. տարժանելի. ընելը դժար.

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարաթափ

See full entry →

adj.

that can be freed or set at liberty with difficulty.

NBHL (1)

Դժուարաւ թափելի եւ թօթափելի յանձնէ, կամ ճողոպրելի.


Դժուարալոյծ

See full entry →

adj.

difficult to be untied or explained.

NBHL (2)

Դժուարալուծելի. դժուարաքակ. դժուար ի լուծանել, քակել, եւ մեկնել. քակելը կամ մեկնելը դժար.

Ի հանգոյց բանից դժուարալուծաց ազատեալք. (Վրդն. ել.։)


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

NBHL (2)

(իբր կր). Դժուարաւ լսելի. զոր ծանր է լսել. կամ Դժուարին առ իմանալ, հաւատալ.

Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)


Դժուարախիլ

See full entry →

adj.

difficult to root out or detach.

NBHL (1)

Որ դժուարաւ խլի. խլելը դժար.


Դժուարակատար

See full entry →

adj.

impracticable, difficult to execute.

NBHL (1)

Դժուարաւ կատարելի.


Դժուարակիր, կրաց

See full entry →

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

NBHL (7)

δυσβάστακτος importabilis, δύσφορος molestus, gravis, δυσβίοτος vix tolerabilis (իբր կր). Դժուարաւ կրելի. անտանելի. որ դժար կըվերցըւի կամ կըքաշուի.

Ծանունս եւ դժուարակիրս բերել երկս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժշկութիւն. այսինքն դժուարաբուժելի. (Ածազգ. ՟Գ։)

Եւ δυσπαθής, δυσπαθέστερος laborum patiens (իբր ներգ) Կարօղ կրել զդժուարինս. տոկուն. զօրաւոր. եւ Վշտակիր. եւ Կարեկիր.

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Ողորմութիւն դժուարակրացն եւ վտանգելոցն եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)

Դժուարակիր լինել ընդ նոսա սիրով. (Սարկ. քհ.։)


Դժուարակոխ

See full entry →

adj.

rough, trugged, impracticable

NBHL (1)

Դժուարակոխ զամենայն առնելով թշնամեացն, իսկ ի բարեկամացն մանաւանդ դիւրակոխ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դժուարակութ

See full entry →

adj.

difficult to gather.

NBHL (2)

Դժուարաւ կթելի, դժուար ի քաղել.

Դժուարակութ պտուղս ծառոց անհասանելեաց. (Նար. ՟Է։)


Դժուարակռիւ

See full entry →

adj.

warlike, invincible.

NBHL (4)

δυσμάχητος vix expugnabilis Ընդ որում կռուիլն է դժուար. անպարտելի. անառիկ.

Դժուարակռիւն փութալի՛ է. (Ածաբ. յայտն.) այսինքն առաւել փութոյ պէտս ունի։

դժուարակռիւ լինել. իբր Բուռն մարտնչել.

Ոչ թողու ի դրունս զթշնամին դժուարակռիւ լինել. (Շ. մտթ. ՟Ե. 17։)


Դժուարահաճ

See full entry →

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

NBHL (5)

ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃ ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃԵԼԻ. ԴԺՈՒԱՐԱՀԱՃՈՅ. δυσάρεστος, δύσερις vix placens եւ cui placere difficulter queas Դժուարաւ հաճելի. անհաճոյ. դժկամակելի. եւ Դժկամակ.

Քաղցր է ամենայն մարդկան արեւելք. իսկ տրտմօղ անձին եւ այն դժուարահաճ է. (Նեղոս. տրտ.։)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)

դժուարահաճ կամ դժուարահաճոյ լինել. Դժկամակիլ.

Դադարեա՛ այսուհետեւ դժուարահաճոյ լինել ընդ աստուածային տնօրէնութիւնսն. (Բրս. չար.։)


Դժուարահամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disgut, bitterness.

NBHL (1)

Տտպութիւն. դառնութիւն. համ անախորժ եւ խորշելի.


Դժուարահայեաց

See full entry →

adj.

nasty, disgusting, unpleasant.

NBHL (1)

Դժնեհայեաց. ժանտատեսիլ. գարշելի.


Դժուարահաս

See full entry →

adj.

obscure, difficult to understand.

NBHL (4)

δυσέφικτος difficilis ad perveniendum, vel captu Յոր դժուարին է հասանել կամ ժամանել.

Այլ առաւել, δυσαλώτατος perdifficilis captu Դժուարաւ հասու լինելի, դժուարիմաց. հասկընալը դժար.

Քան զիմանալին դժուարահաս զսա (զնիւթն առաջին) ասելով՝ ոչ ստեսցուք. (Պղատ. տիմ.։)

Դժուարահաս եւ տաժանելի. (Խոր. աշխարհ.։)


Դժուարահաւան

See full entry →

adj.

incredulous, obstinate, stubborn.

NBHL (4)

χαλεπαίνων, δυσαποσπαστῶς ἕχων saevus, acerbus, implacabilis Անհաւան. անամոքելի.

Չկարէր հաւանեցուցանել, վասն զի դժուրահաւանք էին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)

Որ դժուարահաւանքն են (օրինաց), այնոցիկ պատուհասս հասուցանել։ Քաջահաւան լինիցի ... որ դժուարահաւանն է. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Թ։)

Եւ իբր Դժուարաւ հաւանելի. դժկամակելի.


Դժուարահաւատ

See full entry →

adj.

incredible, unheard of.

NBHL (1)

Դժուարահաւատ է բնութիւնս ի կարի վիշտս. (Վրդն. ել.։)


Դժուարահաւաք

See full entry →

adj.

difficult to colloot.

NBHL (2)

Զոր դժուարաւ լինի հաւաքել, ժողովել, քաղել.

Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)


Դժուարաձեռն

See full entry →

adj.

impracticable, difficult, painful.

NBHL (2)

δυσχερής manibus aegre tractabilis. difficilis, arduus Յոր դժուար է ձեռնարկել. դժուարին.

Մի՛ զառաջիկայսդ դժուարաձեռն համարելով. եւ այլն. (Սհմ. ՟Ա. 1։)


Դժուարաճառ

See full entry →

adj.

difficult to explain, difficult, obscure.

NBHL (1)

Դժուարապատում. դժուարաթարգմանելի.


Դժուարամահ

See full entry →

cf. Դժուարամեռ.

NBHL (1)

Սովեալ յիւր ի կերակրոցն՝ մաշի դժուարամահ լինելով. (Փիլ. լին.։)


Դժուարամատոյց

See full entry →

adj.

inaccessible, steep, cragged.

NBHL (3)

ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՈՅՑ ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՉԵԼԻ. δυσπρόσιτος accessu difficilis Յոր կամ առ որ դժուարին է մատչել, մերձենալ. անմատոյց.

Չկարէ ոք ասել, թէ դժուարամատոյց ինչ ոք էր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)

Ամրական տեղի դժուարամատչելի ասպատակող հինից. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Դժուարամարտ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (2)

Աղուէսք են փոքունք նենգաւորք, եւ դժուարամարտ՝ առ զօրութիւնդ հաւասարելով. (Նիւս. երգ.։)

Դժուարամարտ օգնական. այսինքն անյաղթելի. (Նիւս. կուս.։)


Դժուարամուտ

See full entry →

adj.

difficult to enter.

NBHL (1)

Որոյ մուտն է դժուարին. անմտանելի.


Դժուարայաղթ

See full entry →

adj.

difficult to conquer.

NBHL (1)

Դժուարաւ յաղթելի. անպարտելի.


Դժուարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be difficult, to have trouble;
to be angry, perplexed.

NBHL (2)

δυσκολαίνω, δυσχεραίνω, βαρύνομαι indigne fero, morosus sum, gravor Դժուարին եւ ծանր համարել. դժուարիլ. դժկամակիլ. նեղասրտիլ. վշտանալ. դժար սեպել, եւ դժարը գալ, նեղանալ.

Ո՛րքան դժուարանայ, եւ արտասուէ ի զատելն. (Լմբ. սղ.։)


Դժուարանք

See full entry →

s.

cf. Դժուարութիւն.

NBHL (1)

Առանց դժուարանաց առնէր զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23. իբր ռմկ. խաթրին չդիպչելով։)


Դժուարաշարժ

See full entry →

adj.

slow, tardy;
cold;
heavy

NBHL (1)

Յարատեւողացն եւ դժուարաշարժիցն հոգ տանելով. եւ այս են առաքինութիւնք. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դժուարաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

asthma;
suffocation.

NBHL (1)

Դժուարաւ շնչելն. նուազութիւն շնչման.


Դժուարաշունչ

See full entry →

adj.

asthmatic;
out of breath;
broken-winded

NBHL (1)

Դժուարաւ շնչելի.