Definitions containing the research յո : 10000 Results

Տարակարծ

See full entry →

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

NBHL (1)

Տարակարծ եւ անընդհատ եկեալ փորձութիւնքն (յոբայ). (Երզն. մտթ.։)


Տարակաց

See full entry →

adv.

aloof, from afar.

NBHL (1)

Զօրավարին յունաց զիւր սուսերն հանեալ՝ ածէր տարակաց ի (վերայ) գլխոյն գնէլոյ, եւ այլն. (Բուզ. ՟Ե. 32։)


Տարակացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distance.

NBHL (2)

διάστασις, διάστημα distantia, intervallum. Բացակայութիւն. հեռաւորութիւն. անջրպետ.

Վասն յոյժ աւելի ի միջոցին տարակացութեան առ ոլորտս աշխարհիս գոլ։ Եւ կամ տարակացութեամբս երկրի, որպէս երկրաչափականն. (Արիստ. քանակ.։ Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Տարակուսական, ի, աց

See full entry →

adj.

doubtful, uncertain, ambiguous;
dubitative.

NBHL (1)

Տարակուսական աղէտք, կամ սով, յուսահատութիւն. (Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Տարակուսեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to doubt, to create doubts, to cause doubts to.

NBHL (1)

Հարկս եդեալ ի վերայ մեր՝ յոյժ վտանգեալ տարակուսէ զմեզ. (Կաղանկտ.։)


Տարակուսիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to doubt, to have doubts, to question, to hesitate, to be irresolute, embarrassed, to demur;
— ի դիւէ, to become furious, to rage like a madman.

NBHL (1)

Տարակուսեալ թախծիւր՝ անզաւակութեանն տենչանօք տոչորեալ։ Տարակուսեալք էին ի հարկաց անտի ծառայութեան։ Նոքա մեծատանն տանջանօք տարակուսեսցին ... մի՛ սոքա տարակուսեսցին ի նեղութեան իւրեանց։ Զարհուրեալ յերկիւղէ մահու, եւ տարակուսեալ տատանէր յինքեան։ Երանելին մեսրոպ տարակուսեալ ի խորհուրդս իւր՝ առ աստուած ապաւինի. (Անան. եկեղ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Ը։ Իգն.։ Խոսր.։ Շ. բարձր.։)


Տարաձայնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Տարաձայնիմ.

NBHL (1)

Դիտաւորութիւն առաջիկայ շարադրութեանս եւ՛ ձայնակցեալ է յոմանց, եւ՛ տարաձայնեալ է։ Տարաձայնեալ է, վասն զի եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Տարամերժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cast out, to reject, to reprobate;
to expel, to drive away;
to disown, to disapprove.

NBHL (2)

Զմեզ յաստուծոյ ծառայութենէ տարամերժէ. (Երզն. մտթ.։)

Տարամերժեալ յուդաս ի յօրէն փոքու. (Շար.։)


Տարաշխարհեայ

See full entry →

cf. Տարաշխարհիկ.

NBHL (2)

Երթալ ի հեռաւոր եւ ի տարաշխարհական ճանապարհ։ Չի՛ք ինչ հանգոյն այնմ հանգստեան, յորժամ անխիղճ մտօք ոք զայն զտարաշխարհական ճանապարհն (երկնից) երթայցէ։ Ի տարաշխարհական գերութենէ զերծեալ ապրեսջիք. (Ոսկ. ես.։)

Հանդերձ յօտարուստ տարաշխարհեայ հռիփսիմեաւ, եւ ամենայն սրբովք. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Տարաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

cf. Տար;
foreign, exotic;
foreigner, stranger, traveller, pilgrim.

NBHL (2)

Երթալ ի հեռաւոր եւ ի տարաշխարհական ճանապարհ։ Չի՛ք ինչ հանգոյն այնմ հանգստեան, յորժամ անխիղճ մտօք ոք զայն զտարաշխարհական ճանապարհն (երկնից) երթայցէ։ Ի տարաշխարհական գերութենէ զերծեալ ապրեսջիք. (Ոսկ. ես.։)

Հանդերձ յօտարուստ տարաշխարհեայ հռիփսիմեաւ, եւ ամենայն սրբովք. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Տարապարտ

See full entry →

adj. adv.

wrong, undue, unjust, unreasonable;
unnecessary, needless, useless, vain;
—, ի —, unduly, in vain, uselessly, without reason, improperly, wrongfully;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
հոգալ ի բանս —ս, to believe in idle gossip.

NBHL (1)

Ի տարապարտ խորհուրդս կամ մտածութիւնս։ Տարապարտ բարկութիւն կամ աղաղակ կամ մոլորութիւն կամ փիլիսոփայութիւն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։ Սեբեր. ՟Դ։)


Տարապարտարօտ

See full entry →

adj. fig.

feeding on illusions;
feeding negligently.

NBHL (1)

Ո՛ հովիւ տարապարտարօտ, որ թողի զխաշինս իմ յաջ բազուկ քո, եւ քաջ ակն քո. (Մծբ. ՟Ժ. յորմէ եւ Կանոն.։)


Տարասահման առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Տարասահմանեմ.

NBHL (1)

Օտար եւ հեռի յուղղութենէ սահմանաց եւ օրինաց եւ կանոնաց.


Տարափանման

See full entry →

adj.

showery;
flaky.

NBHL (1)

Նման տարափոյ, յորդ.


Տարբաղմատ

See full entry →

adj. gr.

casual.

NBHL (1)

Տարբաղմատք են, որ գոյութիւն եւ ոճ յայտնեն. քան. քանզի. վասն զի։


Տարբերական, ի, աց

See full entry →

adj.

differential;
agitated, vacillating.

NBHL (1)

ՏԱՐԲԵՐԱԿԱՆ. Տարաբերեալ. այսր անդր բերեալ. յուզեալ. տատանեալ.


Տարբերեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to difference, to diversify, to distinguish, to vary, to change;
cf. Տարբերիմ.

NBHL (3)

Տարբերէ՛ ունակութիւն ի տրամադրութենէ վասն տեւողագոյն եւ յոգնամանակագոյնն գոլ։ Տարբերի եւ քար ի քարէ զօրութեամբ իւիք. (Արիստ. որակ.։ Նիւս. բն.։)

Հասարակաբար տարբերիլ այլ այլոյ ասի այլութեամբ զանազանեալ. եւ յատկապէս տարբերել այլ այլոյ ասի, յորժամ անանջատելի պատահմամբ այլ այլոյն տարբերիցէ. (Պորփ.։)

Շրջօղ միայնակեաց՝ խռիւ անապատի. սակաւ ինչ զտեղի ունի, եւ դարձեալ տարբերի։ Միշտ ի յուզմանիէ մեղացն ալեաց տարբերիմք։ Սահեալք նշդեհութեամբ, եւ ի մէջ այլալեզու ազանց տարբերեալք. (Նեղոս.։ Լմբ. պտրգ. Շ. ընդհանր.։)


Տարբերութիւն, ութեան

See full entry →

s. ast.

difference;
dissimilitude, diversity, variety, distinction, disparity;
shade;
agitation, inconstancy, wavering;
course;
վերելական —, ascensional difference.

NBHL (2)

ՏԱՐԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Տարբերութիւն. տատանումն. յածումն, յուզումն. ծփումն. ալէկոծութիւն, այլափոխութիւն.

ՏԱՐԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Պարաբերութիւն՝ շրջագայութիւն լուսաւորաց.


Տարեկան

See full entry →

adj. s.

yearly, annual, anniversary, once a year;
year;
solemnity, feast, festival;
etesian or trade-winds;
օր —ի or —աց, anniversary, — day;
կարգեցին ամ յամէ զօրն զայն տօն —աց, it was ordered that this day be annually commemorated;
ոչ գոյր երթեւեկ տօնից —աց նորա, no one frequented his festivals any longer;
յաւուր նշանաւորի —աց, on the festival day.

NBHL (1)

Մարիամ յորժամ եղեւ տարեկան, արար յովակիմ ընդունելութիւն մեծ. (Ճ. ՟Բ.։)


Տարեմուտ

See full entry →

cf. Տարեգլուխ.

NBHL (2)

Յամսեանն սեպտեմբերի մինն՝ յաւուր տարեմտի (ըստ յունաց). (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Տարեմուտն (հայոց՝ շարժականն) ի սրբումն հանդիպիւր պասեքին օր. (Կաղանկտ.։)


Տարժան

See full entry →

adj.

unworthy;
cf. Տաժան.

NBHL (1)

Ապա եւ ինձ յոյժ տարժանոյս ոչինչ կարի հասցէ պատահել. (Անյաղթ բարձր.) (ա՛յլ ձ. տաժանիս, կամ տարարժանոյս. այսինքն տաժանելոյս, կամ անարժանիս)։


Տարլուծումն, ման

See full entry →

s.

corruption.

NBHL (1)

Որպէս Տարալուծումն. քայքայումն. ապականութիւն.


Տարմալ

See full entry →

s.

cf. Տարմալակ.

NBHL (1)

Դոյզն ի յոլովից առագրեցի ի տարմաղակս մտաց. (Ոսկիփոր.։)


Տարմալակ

See full entry →

s.

sack;
pocket;
skirt.

NBHL (1)

Դոյզն ի յոլովից առագրեցի ի տարմաղակս մտաց. (Ոսկիփոր.։)


Տարմանամ

See full entry →

vn.

to flock together, to form troops.

NBHL (1)

Տարմացեալ է մարախոյն ազգ, եւ անորիշ ի միմեանց, եւ ոչ բնաւ զատանին. (Լմբ. յովէլ.։)


Տարող

See full entry →

adj.

leading, bringing, conducting.


Տարորոշեմ, եցի

See full entry →

va.

to distinguish, to separate, to divide.

NBHL (2)

Զյիշատակ ծննդոց նորա բանիւ տարորոշել, թէ որո՛վ կամ ուստի կամ զիա՛րդ, կամ ոյք ոմանք տիրեցին աշխարհիս հայոց. (Յհ. կթ.։)

Ըստ երեսաց տարորոշեալ, բնութեամբ անքակ յոյժ միացեալ. (Շ. վիպ.։)


Տարուբեր, աց

See full entry →

adj. s.

agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.

NBHL (1)

ՏԱՐՈՒԲԵՐ. գ. Տարաբերութիւն. յուզումն. երթեւեկութիւն.


Տարուբերեմ, եցի

See full entry →

va.

to agitate, to toss about, to stir, to drive here and there;
to repeat.

NBHL (2)

στρέφω, περιστρέφω verso περιφέρω circumfero. Տարաբերել. յեղյեղել. ստէպ երկրորդել. յուզել. խուզարկել. կր. ծփիլ. շարժիլ. տատանիլ. դեգերիլ. երթեւեկել. պատգամաւորիլ. տուրեւառ ունել.

Թիկունքս եւ արմունկս յորժամ շարժել կամիցիմ, ոչ որպէս կամիմ՝ տարուբերիմ։ Կասկածանօք տարուբերէր ի միտս. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Ա. 15։)


Տարտամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of determination, irresolution, indecision, uncertainty, embarrassment, perplexity;
cowardice, poltroonery;
sloth, idleness.

NBHL (1)

νωθρία tarditas, segnities, pigritia եւ μέριμνη sollicitudo, cura. Տարտամ գոլն. տարտամելն. յամրութիւն. դանդաղկոտութիւն. պղերգութիւն. յուլութիւն. թուլութիւն մարմնոյ կամ մտաց.


Տարտարոս, աց

See full entry →

s.

Tartarus, hell;
մշտագիշեր —, the gloomy Tartarus.

NBHL (1)

Տարտարոսն՝՝ որ էն մէջ ամենայնի, տեղի ինչ է յոմանց ջուրց, եւ ստորախմբումն եղանի մինչեւ ցտիղմն. ((որպէս մրուր աղտեղութեանց) Նոննոս.։)


Տարր, րեր, րերաց

See full entry →

s.

element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.

NBHL (3)

Ըստ մարդկան աւանդութեան, եւ ըստ տարերց (այսինքն սկզբանց) աշխարհիս։ Մինչ տղայքն էաք, ընդ տարերք աշխարհիս ի ծառայութեան կայաք։ Զիա՞րդ դառնայք միւսանգամ ի տարերս տկարս եւ յաղքատս.եւ այլն։

Տարր կոչէ՝ որ ի չորից ունին զգոյութիւնս. յայսոցիւ չորից տարերց տարերք մարմնոցն. (Շ. բարձր.։)

Ի տածումն օգտաբեր տարրոյս յորդորամիտք. (Պիտ.։)


Տարրաբար

See full entry →

adv.

in an elementary state or form, elementally, rudimentally;
materially.

NBHL (1)

στοιχειωδῶς per elementa, simpliciter. Նիւթապէս. զգալապէս. պարզապէս. մանրամասնաբար. Այսքանւոյ զարդուս եւ ընդ սորայն մասանց տարրաբար առ ամենայն գոյութիւն առաջի արկելոց. (Նիւս. կազմ. ՟Դ։)


Տարրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be compounded of elements, to be reduced to elements, to be produced, formed, to exist, to be;
to incorporate, to adhere, to be united, attached;
to be inculcated, impressed or imprinted;
բանիւ տարրացեալ մարմինք, created beings furnished with reasoning faculties;
սողոմոն տարրանայր ի խորս էակաց, Solomon penetrated the secrets of nature;
յերկիւղի նորա տարրասցուք, let us keep his fear in our hearts;
տարրացեալ են ի սիրտ իմ, they have penetrated to my inmost soul;
տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի, darkness covered the face of the earth;
տարրացեալ առ աստուած սիրով, bound to God by love.

NBHL (1)

Որ եւ յոյժ անվայելուչ էր իմոյս լրբանաց՝ ի վեր տարրանալ առ այդքան բարձրագոյն եւ երկնային իհրողութիւնսն. (Նանայ. յռջբ։)


Տարփաւոր

See full entry →

cf. Տարփող.

NBHL (1)

Բարեպաշտութեան եւ իմաստութեան տիրապէս տարփաւորն՝ աստուածասէր թագաւորն հայոց հեթում. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Տարօրէն

See full entry →

adj. adv.

unreasonable, unlawful, illicit, iniquitous, wicked;
unlawfully, illegally, unjustly, contrary to equity, iniquitously, wickedly.

NBHL (2)

Զտարօրէն հեշտ ցանկութիւն։ Տարօրէն չարութեամբ ... Յայնպիսի մտաբերէր տարօրէն խառնակութիւնսն. (Փիլ. յովն.։ Պիտ.։)

Զտարօրէն հեշտութիւնս ուսայք. (Լմբ. յովն.։)


Տաւաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to aggregate, to assemble, to reunite, to collect, to gather together.

NBHL (2)

Տիեզերք յուսովն առ քրիստոս տաւաղին։ Այս յուսոյս ներքոյ տաւաղիմ։ Ամենեքեան ի ներքոյ նորա (ողորմութեանն աստուծոյ) տաւալին. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)

Ոմն ասաց ի վիշապի մեկնութեան, թէ ի հալամի վիշապէն (ի խալամի վիշապին առ յոբայ) ձկնորսքն տաւաղին, զի սպանցեն զնա. (Ճ. ՟Ա.։)


Տգեղաբան

See full entry →

cf. Տգեղաբարբառ.


Տգիտաբար

See full entry →

adv.

ignorantly, unlearnedly, unskilfully.

NBHL (1)

Տգիտաբար մոլորեալ։ Զայս տգիտաբար ուսուցանես կարի յոյժ։ Զանձն տգիտաբար կորուսանէ. (Եղիշ.։)


Տգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, nescience, rudeness, rawness, unskilfulness;
մեծ, թանձրամած, սոսկալի —, great, utter, gross, complete ignorance;
առ տգիտութեան, through ignorance;
զգածնուլ տգիտութեամբ, թաւալիլ ի տգիտութեան, to live, to wallow in ignorance.

NBHL (1)

Ոչ յանձին կարօտութիւն քո առ տգիտութեան լրման։ ոչինչ դանդաղեալ վեհերեցաք՝ հայեցեալ ի մեր տգիտութիւնս։ Կոյր զրկի ի ճառագայթից արեգական, եւ տգիտութիւն զրկի ի կատարեալ կենացն։ Եթէ դու տգիտութեամբ վրիպեալ ես, ես՝ որ հաստատունս գիտեմ՝ ոչ կարեմ գալ զկնի քոյոյ մոլորութեանդ. (Եղիշ.։)


Տեառնագալուստ

See full entry →

adj.

relating to the advent of our Saviour.

NBHL (1)

Սպասել տեառնագալուստ փողոյն։ Ակնունել տեառնագալուստ փողոյն։ Մեծաւ յուսով սպասել տեառնագալուստ փողոյն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. ատ.։ Մաշտ.։)


Տեառնամայր

See full entry →

cf. Տիրամայր.

NBHL (1)

Տեառնամայր աղախինն ինքնաբուղխ կենդանի ջրոյն եղեւ։ Այլ ոչ իբրեւ զտեառնամայր աղախինն, յորում ամենեցուն աստուածն բնակեաց. (Պետր. սիւն.։)


Տեառնեղբայր, բօր

See full entry →

s.

the Saviour's brother (St. James Ap.).

NBHL (1)

Աստուածեղբայր. եղբայր տեառն. մականուն յակոբայ արդարոյ, որ էր որդի կղէովպայ եղբօր յովսեփայ աստուածահհայր կոչեցելոյ.


Տեառնորդի, դւոյ

See full entry →

s.

Son of God;
son of a freeman or noble;
—ք, sons of illustrious families.


Տեղամ, ացի

See full entry →

va.

cf. Տեղում.

NBHL (1)

Տեղ ոսկի տեղայր ի փեսայութեանն արտաշեսի, տեղայր մարգարիտ ի հարսնութեանն սաթինկանն. (Խոր. ՟Բ. 48։)


Տեղապահ, աց

See full entry →

s.

vicar. capitular, substitute;
lieutenant.


Տեղապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lieutenancy;
cf. Տեղակալութիւն.

NBHL (1)

Զաթոռ եպիսկոպոսապետութեանն տեղապահութեամբ յառաջնորդեաց յովսէփ։ Զաթոռն տեղապահութեամբ խնամէր յովսէփ աշակերտ մեսրոբայ։ Յառաջ քան զվախճանելն սահակայ եպիսկոպոսի՝ տայր զտեղապահութիւն աթոռոյն գրիգորի՝ մեսրոպայ վարդապետի. (Խոր. ՟Գ. 67. եւ Յհ. կթ.։ Վրդն. պտմ.։ Մեսր. երէց.։)


Տեղափոխ

See full entry →

adj.

changing place, translocating, transferring, displacing;
transferred, displaced;
— լինել, to change place, to be translocated, to move from place to place.

NBHL (1)

Ոչ լերինք տեղափոխ լինին։ Տեղափոխ լինի յուխտէ յուխտ. (Ագաթ.։ Կանոն.։)


Տեղեկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be informed of, instructed in, acquainted with, to make inquiries, to acquire instruction or knowledge, to inquire, to teach oneself.

NBHL (1)

Տեղեկանայր ի քաղաքացւոց անտի զորպիսութիւն զօրացն հայոց. (Ղեւոնդ.։)


Տեղեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

information, knowledge, instruction, notice;
վեր ի վերոյ ինչ —, general information;
տալ —, to inform, to instruct;
— առնուլ, to inform oneself, to make inquiries.

NBHL (1)

Սկսաւ խօսել, եւ տալ տեղեկութիւն։ Արքայութեան երկնից տեղեկութիւն։ Կրթութեան յոյժ պէտք են արտաքնոց եւս տեղեկութեան զրուցատրութեանցն. (Ագաթ.։ Խոսր.։)