Definitions containing the research ել : 10000 Results

Բրած

See full entry →

s.

hollow, cavity.

NBHL (2)

Բրումն. եւ Բրեալ տեղին. փորելը, փորած տեղը.

Քաջապէս առնէր զբրածն։ Դնել առաջի բրածին. (Ճ. ՟Ա.։)


Բրածոյ

See full entry →

adj. s.

hollowed;
—ք, fossil.

NBHL (2)

Բրելով շինեալ. հաստահիմն.

Շիրիմս քարակոփս, եւ տունս բրածոյս յօրինէ. (Յհ. կթ. (եթէ չիցէ գրելի՝ Բռածոյ։))


Բրդեմ, եցի

See full entry →

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

NBHL (4)

διαθρύπτω comminuo, contero, frango Պատառել՝ մանրել՝ փշրել՝ գզել որպէս զբուրդ. ասի առաւել զհացէ. որ եւ ԲԵԿԱՆԵԼ ԶՀԱՑ. բրդել, ջարդել.

Բաղարջ լինիցի, եւ բրդեսցես զայն պատառս պատառս։ Բրդեա՛ քաղցելոց զհաց քո. (Ղեւտ. ՟Բ. 6։ Ես. ՟Ծ՟Ը. 7։)

Սովեցելում ոգւոյդ ոչ բրդեցեր զմարդասիրութեան հացն. (Մաշկ.։)

Նմանութեամբ՝ Շարժել զոք ի ցասումն կամ ի կիրս սնաստիկս. կր. Գրգռիլ. վառիլ. բորբոքիլ. որպէս թէ անձամբ զանձն պատառոտել.


Բրեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hoe, to dig with a mattock, to hollow, to trench, to sink, to undermine;
to scratch.

NBHL (6)

ὁρύσσω, -ττω, ἑξορύττω fodio (լծ. փոսել) effodio, κατασκάπτω suffodiendo everto, diruo Բրով կամ բրչաւ փոս հատանել. փորել եւ հանել զմիջինն. բանալ. ծակել. պեղել. յատակել. քանդել. եւ Ի բաց կորզել, քանցել.

Բրեա՛ զորմդ. եւ բրեցի զորմն։ Խլել, եւ բրել։ Քարինք որմոց նորա բրին (կամ յատակին)։ Բրեցին շուրջ զսահմանօք. եւ այլն։

Բրել զերկիր. (Ագաթ.։ Մաշկ. եւ այլն։)

Բրել զայգին։ Բրեաց քարինս. (Լմբ. պտրգ. եւ ՟Ժ՟Ղ։)

Զթաղեալսն բրել, եւ յարեւու ցամաքեցուցանել. (Մխ. երեմ.։)

Բրել զաչս, կամ զականջս. (Նար. ՟Հ՟Դ։ Եղիշ. ՟Ը։)


Բրիչ, ըչի, ըչաւ

See full entry →

s.

hoe, pickaxe, spade, mattock.

NBHL (2)

ἁξίνη, πέλεκυς securis, bipennis, ascia, dolabra Երկաթի գործի բրելոյ զերկիր. փայտատ. փէտատ

Վերակացուք մարդկան ունին բանիւն կակղել զխստութիւն մտաց իբրեւ բրչաւ. (Իգն.։)


Բրտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.

NBHL (1)

σκληρύνομαι duresco, ξηραίνομαι areo, aresco, τυλοῦμαι calleo, πήγνωμαι pangor, algeo Բիրտ լինել իրաց, այսինքն խիստ եւ պինդ կամ կարծր՝ որպէս բիր կամ փայտ. խստանալ. կոշտանալ. պնդանալ. պաղիլ. չորանալ. քոս կապել. պնտանալ, պինտնալ, կարծրնալ, սառիլ, փատ կտրիլ.


Բրտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make hard, coarse, thick or rusty.

NBHL (2)

Զմարմինս արեւակէզ առնելով՝ զօրէն լորանեալ մշակի բրտացուցանեն. (Պիտ.։)

(Անշնորհակալուն լինել) այնպէս բրտացուցանէ եւ կսկծեցուցանէ զոգիս, որպէս սառն զմարմինս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)


Բրտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.

NBHL (1)

Ի գործել զերկիրն, եւ ի կակղել զբրտութիւն նորա. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Գ (kim)

See full entry →

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

NBHL (3)

Տառ բաղաձայն՝ ի կարգէ իսպառ անձայնից, անուանեալ գիմ, որ ի յարիլն ընդ ձայնաւոր՝ տայ հնչիւն փափկիկ, նուրբ քան զք, եւ թաւ քան զկ, այլ առաւել մերձաւոր սմին եւ լծորդ.

Գ. Ուրեք ուրեք լինի լծորդ եւ ընդ ք. զոր օրինակ թագչել, թաքչել. չոքայ, չոգայ. փափագ, փափաք։

Գիմն գրովք աստուածային՝ ուսուցանէ խրատել լեզուին։ Գիմըն գանձէ քեզ բիւր բարի, գրելով զիմաստս ի տախտակի. (Շ. այբուբ.։)


Գագաշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բանդագուշիմ.

NBHL (2)

ԳԱԳԱՇԻՄ ληρέω deliro, nugor գրի եւ ԳԱՐԳԱՇԻԼ. Ցնորիլ. բանդագուշել. աղճատիլ. կակազել իբր զառամեալ. խանգարիլ ուշոյ. պիհուտէ սէօյլէմէք, հէրզէ եէմէք.

Գարգաշել (կամ գարգաչել). (Հին բռ.) խելագարել։


Գագացեմ, եցի

See full entry →

vn.

to crow (of a cock).

NBHL (2)

Կարկաչել, խօսել հաւու. կռկռալ.

Սկսաւ աքաղաղն ճեմել, եւ բարձրավզել վասն յաղթութեան. (Ոսկիփոր.։)


Գազաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to reduce to ashes, to burn.

NBHL (1)

Յաճիւն դարձուցանել. մոխիր դարձնել.


Գազանաբար

See full entry →

adv.

brutally, fiercely, cruelly.

NBHL (2)

θηριωδῶς ferociter, ferino modo Իբրեւ զգազան. սաստկութեամբ. անխնայ. ահագինս. Գազանաբար կոտորել, կամ յարձակիլ.( ՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 35։ ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Է։ Եղիշ. ՟Ը։)

Գազանաբար գոչելով՝ առհասարակ դողացուցաներ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Գազանաբարոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bestiality;
cruelty.

NBHL (2)

Ազատելռվ ի հեթանոսական գազանաբարութենէն. (Ճ. ՟Ա.։)

Խօսեցաւ զբանս, որ կարօղ էր զամենայն գազանաբարութիւն լուծանել. (Բրսղ. մրկ.։)


Գազանաբեկ

See full entry →

adj.

torn by a wild beast.

NBHL (2)

Ըզգազանաբեկն ռչ բերի առ քեզ։ Զմիս գազանաբեկին։ Ճարպ մեռելոտւոյ եւ գազանաբեկաց. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 38։ Ել. ՟Ի՟Բ. 31։ Ղեւտ. ՟Է. 24. եւն։)

Ի հաւակերի դնել, գազանաբեկս արարեալ (յն. գազանեաց արկեալ). (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 15։)


Գազանագէշ

See full entry →

cf. Գազանաբեկ.

NBHL (1)

Գիշատեալ կամ գիշատելի ի գազանաց. գազանաբեկ.


Գազանաբոյծ

See full entry →

adj.

keeper of a menagery.


Գազանագոյն

See full entry →

adj.

ferocious, savage.

NBHL (1)

θηριωδέστερος, ἁγριώτερος effraenatior, agrestior Առաւելեալ ի գազանութեան. առաւել ամեհի. կատաղի. վայրենագոյն. դժնդակագոյն. եւ Սաստկագոյն. եավուզ, հիտտէթլի, վահշի.


Գազանակեաց կեանք

See full entry →

adj.

brutal, beastly, that lives like a beast.

NBHL (1)

Յանապատ ելանէր, գազանակեաց կեանս ի լերինս անցուցանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 27. յն. ըստ օրինակի գազանաց։)


Գազանակեր

See full entry →

adj.

devoured by beasts.

NBHL (1)

Զգազանակերն (լինել) եւ զգողանալն հանդուրժեն ի հովուացն. (Ճ. ՟Դ.։)


Գազանակուր

See full entry →

adj.

devoured or torn by a wild beast.

NBHL (1)

Գազանակուր եղեւ, կամ լինել, կամ եղելոց. (Ծն. ՟Խ՟Դ. 28։ Ածազգ. ՟Գ. եւ ՟Ե։ Խոր. ՟Գ. 32. եւն։)


Գազանամարտիկ

See full entry →

adj.

cf. Գազանամարտ.

NBHL (1)

Նա գազանամարտիկ եղեւ։ Ընթանալ յասորեաց ի հռովմ, եւ գազանամարտիկ լինել. (Լմբ. եկեղ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գազանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

become cruel, savage, to be fierce.

NBHL (5)

θηριόομαι, ἁγριαίνομαι ferocior, efferor, agrestis fio, saevio Իբրեւ զգազան լինել. եւ Ցուցանել զգազանութիւն բնական. եւ Վայրենանալ. կատաղիլ. մոլեգնիլ. սրտմտիլ. գուտուրմագ, ազմագ.

Առ անընդելսն գազանանան, եւ մահ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)

Առ գրեցելոյն միտս գազանանան. (Առ որս. ՟Ժ։)

Առաւել եւս գազանանամք ընդդէմ նորա. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)

Կարի գազանանային, եւ սպանանել խորհէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։)


Գազանասիրտ

See full entry →

adj.

ferocious heart.

NBHL (1)

Գազանասիրտք քան զառիւծս ի կոտորելն իւրեանց. (Եփր. թագ.։)


Գազանացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render fierce or cruel.

NBHL (2)

θηριόω, ἑκθηρόω effero, ἑξαγριαίνω exaspero Գազան կացուցանել. վայրենացուցանել.

Վառել զփիղսն ... գազանացուցեալս անապակաւ. այլ ձ. գազանացեալս. յն. արբեցուցեալս. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1։)


Գազանընկէց

See full entry →

adj.

thrown before wild boasts.


Գերակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eminence, height, pre-eminence, superiority.

NBHL (2)

Ի լոյսն վերին անմատոյց գերակայութեան անսահմանելւոյդ. (Նար. ՟Զ՟Գ։)

Գեղեցկապէս ի նմանէ գահընկեալ, վայելչապէս գերակայութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Գերակատար

See full entry →

adj. s. gr.

supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.

NBHL (2)

Գերակատար է եւ կատարողապետ որդի, որպէս պետ ամենայն կատարելութեան։ ԶՅիսուս զմեր աստուած եւ փրկիչ, զմիշտն կատարեալ եւ գերակատար. (Մաքս.։)

ԳԵՐԱԿԱՏԱՐ (հանդերձ խնդրով). իբր Վերագոյն քան. առաւել քան. յաղթօղ.


Գերահռչակ

See full entry →

adj.

very celebrated, famous, renowned.

NBHL (1)

Զպաշտելի եւ զգերահռչակ եւ ամենահռչակ աստուածապետութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Գերահռչակեմ, եցի

See full entry →

va.

to celebrate, to praise publicly, to render famous.

NBHL (2)

Բարեհամբաւել յոյժ հռչակաւ մեծաւ. ներբողել. գովել, քարոզել.

Զանհամեմատ քո մեծութիւնդ, կամ զարժանապատիւ ձեր տէրութիւնդ գերահռչակել։ Գերահռչակեալ ես։ Չքնաղապէս գերահռչակի. (Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)


Գերահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

astonishing, surprising, marvellous, very admirable, miraculous.

NBHL (2)

Յոյժ հրաշալի. սքանչելի. հրաշափառագոյն.

Սքանչելեաց մակաւասար, զարմանաց գերահրաշ. (Մագ. ՟Ի՟Է.) իբր գերագոյն եւ ի վեր քար զհրաշս։


Գերաճումն, ման

See full entry →

s.

increase, advantage.

NBHL (2)

Աճումն եւս քան զեւս. զարգացումն յոյժ. յաւելուած.

Զի՞նչ է գերաճումն կրօնաւորի. ասէ ծերն. յաւելումն մարդոյ ի բարիս՝ խոնարհութիւն է. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Գերամաքուր

See full entry →

adj.

very clean, very pure, spotless;
very holy.

NBHL (1)

Օրհնեալն ի կանայս Մարիամ այց արար նոցա՝ կոչելով ի գերամաքուր շնորհս կուսութեան. (Ճ. ՟Ժ.։)


Գերամեծար

See full entry →

adj.

very honourable, — respectable;
very reverend.

NBHL (1)

Յոյժ մեծարոյ, պատուական, պատկառելի.


Գերանաձեւ

See full entry →

adj.

in the shape of a beam.

NBHL (1)

Նկատեա՛ ճշդիւ զգերանաձեւ մեղսդ ի քում ականդ։ Զանձին գերանացեալ մեղս ոչ տայ տեսանել. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Գերանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a beam, to make one's self a beam.

NBHL (1)

Նկատեա՛ ճշդիւ զգերանաձեւ մեղսդ ի քում ականդ։ Զանձին գերանացեալ մեղս ոչ տայ տեսանել. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Գերանաւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to navigate with the waves.

NBHL (1)

ԳԵՐԱՆԱՒԵԼ. Նաւել յաղթելով ալեաց, զանցեալ զկոհակօք.


Գերանդազէն

See full entry →

adj.

armed with scythes.

NBHL (1)

որ եւ ըստ յն. Գերանդաբեր կամ գերանդակիր. δρεπανηφόρος falcifer, falcatus Զինեալ գերանդեօք կամ մանգաղօք ի հնձել զդիմապատահեալս.


Գերաշխարհ

See full entry →

adj.

celestial, divine, supernatural, extraordinary;
excellent, rare, peculiar.

NBHL (1)

Միւսն առաւել գերաշխարհագոյն (կամ գերաշխարհական). (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Գերաշխարհիկ

See full entry →

cf. Գերաշխարհ.

NBHL (2)

Ակն կալեալ մնային գերաշխարհիկքն ամենայն (զուարթունք)։ Խառնին ի դասս անմարմնոցն տօն գերաշխարհիկ տօնել. (Տօնակ.։)

Մի երկրաւորօրէն (տօնել), այլ գերաշխարհիկ. (Ածաբ. ծն.։)


Գերապայծառ

See full entry →

adj.

most illustious;
splendid, brilliant;
*—, — տէր, my Lord, your Lordship.

NBHL (1)

ὐπέρλαμπρος valde splendidus, praeclarus Առաւելեալ պայծառութեամբ. շքեղ. չքնաղ. երեւելի յոյժ.


Գերապանծ

See full entry →

adj.

glorious, illustrious, superb, excellent.

NBHL (1)

Գերապանծին պահպանութիւն առիւծուն, մարթի նշանակել նաեւ քաջիկ պանծացեալ։ (Խոր. ՟Բ. 67.)


Գերապատիւ

See full entry →

adj.

very honourable, most reverend.

NBHL (1)

Ո՛վ գերապատիւ սիրելի. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գերապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reverence.

NBHL (1)

Առաւելութիւն պատուոյ. աստիճան գերազանցութեան.


Գերարտօսր

See full entry →

s.

torrent of tears, bitter tears.

NBHL (1)

Ոմանք զգերարտօսր արձակելով յաչացն իբրեւ յաղբերականց հոսէին. (Եղիշ. ՟Գ։)


Գերարփի

See full entry →

adj.

very luminous, splendid, brilliant.

NBHL (1)

Որպէս գերարփի փայլեալ։ Արեւելք գերարփին. (Շար.։)


Գերափայլեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shine, to sparkle.

NBHL (2)

ὐπερλάμπω fulgore supero Գեր ի վերոյ քան զայլս փայլել, պայծառանալ.

Սքանչելիդ եւ գերափայլեալդ ի վկայս. յն. գերափայլ. (Նիւս. թէոդոր.։)


Գերբնապէս

See full entry →

adv.

cf. Գերբնաբար.

NBHL (1)

Յենթակայէ ունել ընդունելութիւն բաղկացուցանէ գերբնապէս. (Մագ. ՟Հ՟Զ։)


Գերեզմանական, ի, աց

See full entry →

adj.

sepulchral, funeral;
— վայրք, cemetery, burial-ground;
—ք, the deads.

NBHL (2)

Գերեզմանականն անշնչութիւն. այսինքն մեռելութիւն. (Մամբր.։)

Զգերեզմանականացն ըմբոշխնելով կերպ. (Սհկ. գալստ.։)


Գերեզմանակից

See full entry →

adj.

buried together.

NBHL (2)

Չարչարակից լինել, խաչակից, գերեզմանակից. (Կամրջ.։)

Ի ներքս մտցես՝ առաքինութեամբն գերեզմանակից լինել. (Լծ. ածաբ.։)