Definitions containing the research ել : 10000 Results

Գերեզմանակրկիտ, կտաց

See full entry →

adj. s.

that strips sepulchres or the hurried dead.

NBHL (1)

τυμβωρύχος busta eruens, spoliator mortuorum, vespillator Որ կրկտէ եւ բրէ կամ բանայ զգերեզմանս ի կողոպտել զզարդս մեռելոց, որպէս գողն. կամ վասն ուտելոյ զգէշս, որպէս բորենի.


Գերեզմանասէր

See full entry →

adj.

who diligently visits and ornaments sepulchres.

NBHL (1)

Սիրօղ գերեզմանաց. փոյթ յայց առնել եւ ի զարդարեալ զշիրիմս.


Գերեզմանատեղի

See full entry →

s.

cemetery, church-yard.

NBHL (1)

Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Գերեզմանատուն

See full entry →

cf. Գերեզմանատեղի.

NBHL (1)

Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Գերեկից

See full entry →

adj. s.

enslaved with another, companion of a captive or slave.

NBHL (1)

ԳԵՐԵԿ կամ ԳԵՐԵԱԿ. Իբր Գերի եկեալ, կամ գերի աւաղելի.


Գերեթափ

See full entry →

adj. s.

redeemer, that delivers slaves.

NBHL (3)

Գերեթափ, եւ ազատարար ամենեցուն. (Օրբել.։)

ԳԵՐԵԹԱՓ ԼԻՆԵԼ. Թափել զգերիս ի ձեռաց գերչաց.

Թէպէտ գուն գործեալ բազումս ջանացին գերեթափ լինել, ոչ կարացին. (Ուռպ.։)


Գերեմ, եցի

See full entry →

va.

to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.

NBHL (3)

αἱχμαλωτεύω, αἱχμαλωτίζω, ἁποικίζω captivo, captivum duco, in servitutem abduco, deporto Գերի կամ ի գերութիւն վարել. ըմբռնել կալանաւորել ի պատերազմի. վտարել յօտարութիւն. բռնի ձգել ի ծառայութիւն.

Գերեսցես զգերութիւն քո։ Գերեաց զգերութիւն. իմա՛ դարձուցանել զգերեալս. (Դատ. ՟Ե. 12. Սղ. ՟Կ՟Է. 19։)

Լսելեօք մարդիկ գերին ի լկտի երգս ձայնից. (Եղիշ. խաչել.։)


Գերեվար, աց

See full entry →

adj. s.

that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.

NBHL (1)

Զգերելոցն եւ զգերեվարացն. (Վրդն. ծն.։)


Գերիմաստ

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Գերիմաստ եւ ամենիմաստ պատճառն (աստուած)։ Ուսանել զգերիմաստ զճշմարտութիւն աւանդութեանս մերոյ. (Դիոն.։)


Գերիմաց

See full entry →

adj.

incomprehensible.


Գերիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Գերեվար.

NBHL (1)

Բռնութիւն ոչ կարաց յայս գերչէս զերծանել զնա. (Լմբ. ժղ.։)


Գեր իվերոյ

See full entry →

adj. adv. prep.

supreme, superior, excellent, sublime, pre-eminent, higher;
— քան, over, upon, above, beyond;
— լինել, to be above, to excel, to surpass, to surmount, cf. Յաղթեմ.


Գերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to shave;
to make bald.

NBHL (2)

ԳԵՐԾԱՆԵՄ ԳԵՐԾԵՄ ԳԵՐԾՈՒՄ. ξυράω, ξυρέω rado, tondeo, glabro Քերել ի բաց. քերծել. յապաւել զհերս. սափրել. փոքրել. կտրել. ածիլել, կամ կերպով մը մազը կտրել.

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

ԳԵՐԾԱՆԵՄ ԳԵՐԾԵՄ ԳԵՐԾՈՒՄ. ξυράω, ξυρέω rado, tondeo, glabro Քերել ի բաց. քերծել. յապաւել զհերս. սափրել. փոքրել. կտրել. ածիլել, կամ կերպով մը մազը կտրել.

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծում, ծի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

ԳԵՐԾԱՆԵՄ ԳԵՐԾԵՄ ԳԵՐԾՈՒՄ. ξυράω, ξυρέω rado, tondeo, glabro Քերել ի բաց. քերծել. յապաւել զհերս. սափրել. փոքրել. կտրել. ածիլել, կամ կերպով մը մազը կտրել.

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերմակ, աց

See full entry →

adj.

fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.

NBHL (1)

Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)


Գերմաներէն

See full entry →

adv. s.

in german;
German, the German language;
— ուսանել՝ գիտել՝ խօսել, to learn, to know, to speak German.


Գերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

captivity, slavery, servitude, yoke;
tie;
transmigration;
ի — վարեմ, վարիմ, ի գերութեան վարեմ, cf. Գերեմ, cf. Գերիմ.

NBHL (3)

αἱχμαλωσία, ἁποικία, μετοικεσία captivitas, demigratio, transmigratio եւ այլն. Գերի լինելն. վտարանդութիւն, ստրկութիւն. թշուառութիւն. Մարդիկ գերեալք. գերիք.

Ի ԳԵՐՈՒԹԻՒՆ կամ Ի ԳԵՐՈՒԹԵԱՆ ՎԱՐԵԼ, ՎԱՐԻԼ, ՄԱՏՆԻԼ. ըստ յն. գերել, իլ. վտարել, իլ. տե՛ս (Թուոց. իա. 29։ Յոբ. ժբ. 17։ Ես. ե. իգ. խզ։ ՟Ա. Մակ. ՟Ա. եւ այլն։)

Մի՛ մատնեսցես իմոցս կամաց զաւանդս հոգւոյս վարել ի գերութեան. (Նար. ՟Հ՟Ը։)


Գերունակ

See full entry →

adj.

sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.

NBHL (2)

ԳԵՐՈՒՆԱԿ ԵՄ, ԼԻՆԻՄ. ὐπερέχω excedo, praesto Գերազանցել. գեր ի վերոյ գտանիլ.

Ամենայն շնորհաց գերունակ է՝ սուրբ երրորդութեանն երկրպագուս եւ փառաբանիչս լինել. (Խոսր.։)


Գերունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sublimity, preeminence, excellence.

NBHL (2)

ὐπεροχή prastantia, eminentia, excellentia, summitas Գերազանցութիւն. մեծութիւն. վսեմութիւն. առաւելութիւն. ծայրութիւն.

Մարդիկ ի նուազութենէ ի գերունակութիւն ելանելով՝ կատարեալ ասին. (Երզն. մտթ.։)


Գերփանք

See full entry →

s.

cf. Գերփումն.

NBHL (1)

Գերփելն. եւ իլն.


Գերփեմ, եցի

See full entry →

va.

to ravage, to ruin, to pillage, to sack.

NBHL (5)

ἑκκόπτω excido եւ այլն. Բռնի շորթել, կորզել, կողոպտել. եւ Գերութեամբ եւ աւարհարութեամբ աւերել, կործանել, քայքայել, հարկանել, ապականել. ջնջել. ռմկ. գերել գերքել.

Զընչիցն պատահեցելոցն աւարեալ գերփէր փարթամութիւնսն. (Պիտ.։)

Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութենա իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ել.։)

Գերփել կործանել զեդեալ հիմունս լաւութեան. (Յհ. կթ.։)

Որք իբրեւ զջուրց սաստկութեան ղօղեալ գերփեցան ի զօրացն բաբելացւոց. (Լաստ. ընթերց.։)


Գերփումն, փման

See full entry →

s.

ravage, ruin, pillage.

NBHL (1)

Գերփանք. գերփելն, իլն.


Գզեմ, եցի

See full entry →

va.

to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.

NBHL (2)

(արմատն է Գեղ. լծ. եւ խզել). ξαίνω carmino, carpo Պատառոտել. ծուատել. բրդել. բրդգզել. քճքճել. գզել, գզզել՝ գզաթի կամ բուրդի պէս.

Սակաւ ինչ առնել օրինադրին զխաղալիսն ինչ, զ ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Գզեռեմ, եցի

See full entry →

va.

to attract, to grapple, to grasp, to catch.

NBHL (2)

Իբրու գզելով յինքն ձգել. ճանկել ու քշել.

Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)


Գէթ

See full entry →

conj.

at least, however;
only, again

NBHL (3)

Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. որգոն, գէթ, գոնէ, փարթար. (Թր. քեր. ըստ հյ։)

Եւ թէ օրհնել չօրհնիցես, գէ՛թ յանիծից լռեա՛. (Ոսկ. մտթ.։)

Գէթ սակաւ ինչ մասնաւորել զնա. (Ագաթ.։)


Գէշագէշ

See full entry →

adv.

in several pieces, by bits, piecemeal.

NBHL (1)

ԳԷՇ ԳԷՇ. ԳԷՇԱԳԷՇ. Յօշ յօշ. պատառ. գիշատմամբ. բզիկ բզիկ, բզըքտելով.


Գէտ, գիտաց, տից

See full entry →

s.

skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.

NBHL (5)

Արմատ Գիտելոյ՝ իբր Գիտակ. գիտուն. բան գիտցօղ պիլիճի, ալիմ. γνωστικός conscius, peritus, gnostici

Գիտաց եւ քաւդէից յառաջագոյն ասելով զայն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Արար ինձ գէտս մեռանելոյ եւ սատակելոյ որդւոց յետոյ նորա. (Եփր. թագ.։)

ԳԷՏ. իբր Գիտացեալ. գիտելի.

Հաղբք էին ըմբռնողականք ի գէտս եւ յանգէտս. այսինքն ի գիտելի եւ յանգիտելի մեղս. (Սկեւռ. աղ.։)


Գթած, ի

See full entry →

adj.

clement, compassionate, merciful, humane, benign, mild, charitable, flexible, tender.


Գթամ, ացայ

See full entry →

vn.

to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.

NBHL (2)

οἱκτείρω miseror, commiseror, σπλαγχνίζομαι visceribus, affectu misericordiae tangor Շարժիլ ի գութ. աղեկիզիլ. խնայել, ողորմել. գորովիլ. մարդասիրել.

ԳԹԱԼ. իբր Անձկալ. փափաքել. իղձ լինել.


Գթասիրաբար

See full entry →

adv.

tenderly.

NBHL (1)

Զչարեալ ... ընդ այնպիսոյ աստուածամարտին մերհուժանայ գթասիրաբար վարել ազգականութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Գթասիրեմ, եցի

See full entry →

vn.

Գթամ.


Գթասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tenderness.

NBHL (1)

Նման նմա գթասիրութեամբն լինել. (Յճխ. ՟Բ։)


Գթեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

NBHL (5)

προσκόπτω, προσποκταίνω, κοπιάω impingo, offendo, labor Գայթել, սայթաքել. գայթագղիլ. ընդհարկանիլ ընդ խոչ եւ ընդ խութ, եւ վտանգիլ ի կործանումն. խոտորիլ. մոլորիլ. յանցանել. անկանիլ. սահիլ, սկրդիլ.

Յաջն գթեցի։ Զվիմին գթել ոչ գրեցեր։ Դոյզն ինչ գթեցին։ Ոչ ընթացաւ, որքան թէ գթեաց. (Նար.։)

Ներեա՛ գթելոյն սոցա քում պատուիրանի։ Զգթելն մեզ ի պատուիրանաց քոց սրբոց ներողութեամբ թողուլ. (Լմբ. պտրգ.։)

ԳԹԵՄ, եցի. ն. ԳԹԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, ցուցի. Սայթաքեցուցանել. գայթագղեցուցանել. կործանել՝ կամ խթելով, կամ խոչ եւ խութ առ ոտս դնելով. մոլորեցուցանել, յանցուցանել.

Գթել զընկերն, զընտրեալս, եւ այլն։ Գթեցաւ ի դիւաց իբրեւ զմարդ. (Վրք. հց.։)


Գթեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.

NBHL (2)

ԳԹԵՄ ԳԹԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Սայթաքեցուցանել. գայթագղեցուցանել. կործանել՝ կամ խթելով, կամ խոչ եւ խութ առ ոտս դնելով. մոլորեցուցանել, յանցուցանել.

Գթել զընկերն, զընտրեալս, եւ այլն։ Գթեցաւ ի դիւաց իբրեւ զմարդ. (Վրք. հց.։)


Գժդմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to pout, to be sulky with, angry, offended, in a passion;
to take offence.

NBHL (1)

Ասէ ցնա դարձեալ գժդմելով. (Ճ. ՟Զ.։)


Գժդմնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գժդմիմ.

NBHL (1)

Յայտ առնէ երկիր ... եւ օդքն գժդմնելովն եւ քստմնելով. (Եզնիկ.։)


Գժիռ

See full entry →

adj.

harsh, uupleasant.

NBHL (1)

Խոժոռ. խոշոր. դժնեայ. դժկամակելի.


Գժտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

NBHL (2)

παροξύνομαι exacerbor Խոժոռիլ. դժկամակիլ. խռովիլ. կագել. թթուիլ. աւրըւիլ.

Ես եւ եղբայր իմ փոքր մի գժտեցաք ընդ միմեանս։ Ոչ կարեմ բնակիլ ընդ եղբարս առանց գժտելոյ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ի՟Ե։)


Դիւրամէտ

See full entry →

adj.

inclined.

NBHL (1)

Որ դիւրաւ միտէ ի մի կողմն. հակամիտեալ իբրեւ ի բնէ. առաւել յօժարեալ.


Դիւրամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յօժարամտութիւն.

NBHL (1)

Աղաչեմ առ հասարակ դիւրամտութեամբ մատուցանել զլսելիս. (Նանայ.։ եւ Կիւրղ. խչ.։)


Դիւրայաղթ

See full entry →

adj.

what is soon overcome.

NBHL (1)

Դիւրաւ յաղթելի.


Դիւրայարմար

See full entry →

adj.

very suitable, proper, becoming, convenient.

NBHL (2)

Դիւրայարմարս սպասաւորս առ իւրեանց կարօտութեանն պէտս։ Դիւրայարմարք մատուցանելոյ ի պէտս շինողացն. (Պիտ.։)

Որպէս երկաթ՝ հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել, իբրու դիւրայարմարք պատահել կարողին եւ մակացողին խրատել զստ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դիւրայրեաց

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (3)

ԴԻՒՐԱՅՐԵԱՑ ԴԻՒՐԱՅՐԵԼԻ. εὕπρηστος, εὑκατάπρηαστος facilis accensu ustuque Դիւրաւ այրելի. դիւրակէզ.

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.

NBHL (2)

Գտանել զդիւրութիւն, զհանգիստ. սփոփիլ.

Հիւանդք դիւրանան ի տեսլենէ սիրելեաց. (Մխ. առակ.։)


Դիւրանց

See full entry →

adj.

transitory, transient, of short duration.

NBHL (1)

Խոր դիւրանց։ Տախտակն դիւրանց թուի գոլ։ Տկար եւ դիւրանց. (Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։ Վրդն. սղ.։)


Դիւրանցուկ

See full entry →

cf. Դիւրանց.

NBHL (1)

Փափուկս եւ դիւրանցուկս եւ արագամաշս լինել մեզ առ ի գնացս՝ թաթիցն. յն. εὑπαθής իբր դիւրակիր։


Դիւրաշարժ

See full entry →

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

NBHL (1)

Որ ի սրտմտելն կամ ի բարկանալն դիւրաշարժ. (Մաքս. եկեղ.։)


Դիւրապուր

See full entry →

adj.

easily get rid of.

NBHL (1)

εὑαπάλλακτος quo facile liberari possumus Ուստի դիւրաւ լինի ապրիլ, զերծ լինել.


Դիւրառ

See full entry →

adj.

expugnable, that can be easily taken.

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՌ եւ ԴԻՒՐԱՌԻԿ. Դիւրին յառնուլ. իբր ախորժելի, կամ զբռամբ ածելի.