Definitions containing the research ել : 10000 Results

Ահաւորալուր

See full entry →

adj.

cf. Ահագնալուր.

NBHL (1)

Զահաւորալուր ամրութիւն զինուն ցելեալ վեր ի վայր. (Փարպ.։)


Ահաւորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be terrible or frightful.

NBHL (1)

Ահաւոր եւ ահարկու լինել.


Ահաւորապէս

See full entry →

adv.

horribly, fearfully, dreadfully.

NBHL (1)

Կնքել ամենեցուն ահաւորապէս երդմամբ զսուրբ Աւետարան ուխտին. (Փարպ.։)


Ահաւորափայլ

See full entry →

adj.

that shines in a frightful manner.

NBHL (1)

Տեսեալ ի հեռուստ զհանդերձելոցն հանդէս ահաւորափայլ. (Նար. ՟Ե։)


Ահաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.

NBHL (3)

Ձայնին կամ դատաստանին ահաւորութիւն։ Ամաչեցելոյս յերեսաց մեծիդ ահաւորութեան. (Նար.։)

Եւ ահաւոր զօրութիւն ինչ. մեծ վայելչութիւն.

Ահաւորութիւն նշանաց յարութեան։ Ահաւորութիւն տեսլեանն երեւելոյ։ Ահաւորութեամբ զօրութեան փառացն Քրիստոսի. (Ագաթ.։)


Ահափետ, փետք

See full entry →

adj. s.

cf. Ահաբեկ;
cf. Ահաբեկութիւն;
— առնեմ, cf. Ահաբեկեմ.


Ահեկան, ի

See full entry →

adj. s.

that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.

NBHL (1)

Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով՝ յաղթեցի (աջոյս)։ Այլք յահեկանացն (հերեսիովտաց)։ Մի՛ յիշեր զիս ի հանդէս կորուսելոցն ահեկանաց. (Նար. Ի։ Յհ. իմ. երեւ.։ Բենիկ.։)


Ահեկեայ, եայք, եաց

See full entry →

adj. s.

that who is to the left.

NBHL (1)

Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)


Ահեկին, ինք

See full entry →

adj. s.

cf. Ահեկեայ.

NBHL (1)

Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)


Ահեղակերպ

See full entry →

adj.

wonderful, prodigious, formidable, awful.

NBHL (2)

Ահեղ կերպարանօք կամ տեսլեամբ. ահաւոր. մեծավայելուչ. հրաշափառ. ահռելի, եւ փառաւոր, սոսկալի.

Զահեղակերպ զաստուածութիւն քո ցուցեր ի լերին քո ընտրելոց. (Գանձ.։)


Ահեմ, եցի

See full entry →

va.

to terrify, to intimidate.


Աղախնորդի

See full entry →

s.

son of a female slave or maid-servant.

NBHL (1)

Որ յառաջն ստրկութեամբն աղախնորդի էր։ Ոչ իսկ թերեւս ի տեառնէ տուաւ աղախնորդւոյ ընդ որդւոյ ազատին լինել ժառանգորդ. (Կոչ. ՟Գ։ Յհ. կթ.։)


Աղախնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the condition of a female slave or maid-servant, domesticity, menial condition.

NBHL (1)

Երկուցեալք՝ որպէս թէ յաղախնութիւն լինիցի անկանել։ Յաղախնութեան կացցէ. (Եւս. քր. ՟Ա։ Կանոն.։)


Անձրեւաթաց

See full entry →

adj.

wet with rain.

NBHL (1)

Անձրեւաթաց եւ արեգակնակէզ լինել. (ՃՃ.։)


Անձրեւակ

See full entry →

s.

fine rain.

NBHL (1)

Դոյզն եւ թեթեւ անձրեւ. (եթէ չիցէ գրելի անձրեւակիր).


Անձրեւաձիր

See full entry →

adj.

that gives or engenders rain.

NBHL (1)

Ով ցօղոյն կենաց՝ հօրէն լուսոյ իջեալ, ամպ անձրեւաձիր՝ ծարաւելոցս յարբումն. (Տաղ.։)


Անձրեւաշիթք

See full entry →

cf. Անձրեւաթիւք.

NBHL (1)

Որ հանէ զամպս, եւ արգելու զհողմս ... եւ գալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս, եւ ժողովէ զանձրեւաշիթս. (Ագաթ. ա՛յլ ձ. զանձրեւաթիւս։)


Անձրեւաջուր

See full entry →

s.

rain-water.

NBHL (1)

Թէ ո՛րպէս պարտ է ժողովել զանձրեւաջուրն. (Վստկ. ՟Ե. ՟Ճ՟Լ։)


Անձրեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to rain, to shower, to pour down;
անձրեւէ, it rains.

NBHL (6)

ὔω. pluo, irrigo. Ածել զանձրեւ, կամ որպէս զանձրեւ տեղալ. ցօղել. ոռոգանել. եազտըրմագ.

Եթէ ոչ տեղասցէ, եւ ոչ անձրեւեսցէ զզգալին՝ Աստուած, եւ ոչ անձրեւեցելոյ ... եւ այլն. (Փիլ. այլաբ.։)

Անձրեւես երկաքանչիւրոցն։ Կաթուածոց աչաց ... եղիցի եւ յիս անձրեւեալ։ Ձրից՝ որ ի բարձրելոյն ինձ անձրեւեցաւ։ Կաթիլ մի կաթին քումդ կուսութեան յանձն իմ անձրեւեայ։ Իւղս այս անձրեւեալ. (Նար.։)

ԱՆՁՐԵՒԷ, եաց, ել. չ. դիմազ. Անձրեւ գայ. անձրեւանայ. որպէս զանձրեւ իջանէ. տեղայ.

Յորժամ անձրեւէ, հարկ է իմաստնոյն՝ թէ արտաքոյ ուրեք շրջել, թանալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Մի՛ լիցի ինձ ամպել, եւ ոչ անձրեւել։ Անտի անձրեւաց հուրն Սոդոմայ։ Ի յամպոց մաքրոց անձրեւեալ. (Նար.։)


Անճահ

See full entry →

adj. adv.

inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.

NBHL (4)

ἅτοπος, ἅκαιρος. absurdus, importunus, ineptus. Ո՛չ ի ճահ. անպատշաճ. անվայելուչ. անտեղի. տարադէպ. անշուք. անպիտան. ուսլուպսուզ, օրանսըզ, եագըլըգսըզ.

Ուռուցեալդ յանճահ ճարտարութենէ։ Անճահ առասպելք. (Սեբեր. ՟Է։)

ԱՆՃԱՀ. ԱՆՃԱՀՍ. Յանպատշաճս. անվայելչաբար. տարադէպ. անշնորհք կերպով.

Անճահս բարբառել. (Իգն.։)


Անճաճանչ

See full entry →

adj.

not brilliant, gloomy.

NBHL (1)

Անճաճանչ անգիտութիւն, կամ չարութիւն։ Ուսուցանելով հրաժարել յանճաճանչիցն՝ ի լուսաւորականսն ածել. Դ(իոն. եկեղ.։)


Անճանապարհ

See full entry →

cf. Անշաւիղ.

NBHL (4)

Ի դժուարագնաց յանճանապարհ վայրս։ Ընդ անկոխ հետեւել, եւ ընդ անճանապարհ. (Փիլ. իմաստն. եւ Բագն։)

Անցուցանել ընդ անճանապարհ տեղիս. (Եղիշ. ՟Բ։)

ԱՆՃԱՆԱՊԱՐՀ. ἁνοδία, ἁνοδίαι. iter impervium, invia, devia. Անճանապարհ վայր. անկոխելի տեղի կամ շաւիղ. զարտուղի ճանապարհ. սարփ եէր.

Վրիպեալ՝ յանճանապարհ խոտորեսցիս։ Անուղղելի բարքն ընդ անճանապարհ վարին։ Ընդ անճանապարհս մոլորեալ։ Յանճանապարհս զարտուղեալք. (Փիլ.։)


Անճաշակ

See full entry →

adj. adv.

that fasts, fasting;
without eating.

NBHL (2)

Անճաշակ լինելով՝ զճաշակաց պտղոյն քաւեալ զպարտիս։ Որ անճաշակ լինելով զբազմաժամակեայ աւուրբք. (Շար.։)

Անճաշակ ի բարեացն վայելմանէ։ Ի կէս աւուրցն ելանեն ի կենցաղոյս՝ անճաշակք ի ծերութենէ. (Պիտ.։)


Անճառ, ից

See full entry →

adj.

ineffable, unspeakable.

NBHL (8)

ἅρρητος, ἁμύθητος, ἁνέκφρατος , ἁνεκλάλητος. ineffabilis, infinitus. Զոր չէ մարթ բանիւ ճառել՝ վասն մեծութեան, անհասութեան, գաղտնութեան. անպատմելի. անպատում. անթարգմանելի. անբաւ. գաղտնի. խորին. վասֆ օլունմազ. տիլէ վասֆէ կելմէզ.

Շնորհաց անճառից։ Հնարիւք անճառիւք։ Գովեստս անճառս։ Անճա՛ռ է ասել։ Անճառ է քան զօրինակ։ Հոգւոյդ անճառի։ Անճառ ես բանից։ Անճառ ի սերովբէից։ Զանճառիցն իմոց իբր զճառելեաց գիտողին։ Որ ինձ անճառն է, քեզ համարեալ է։ Խորութիւնք անճառիցն կնքեցելոց։ Յանդիմանեսցին անճառք։ Սերք սերմանց անճառից. (Նար.։)

Իսկ յասելն.

որպէս անարժան ի ճառել. անասելի. զոր չէ՛ օրէն ի բերան առնուլ. անլուր. ամօթալի. գարշ. ἅρρητος. nondicendus, infandus, nefandus. անըլմասը նալայըգ.

Առ անճառ ցնորս, առ այն՝ զոր ես եւ ոչ ի գրի իշխեցի առնել. (Եւագր. ՟Ե. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Է։)

Հարկաւորէր ասել զանճառս հայրենիս. իսկ նա զլեզուն ծամեալ ի բաց եթուք. (Նոննոս.։)

Միաշուրթն լեզուաւ գումարեալ հակառակ բարձրելոյն զանճառն խորհէին խորհուրդ. (Անան. եկեղ։)

Զանճառսն եւ զանասելին ի հարկէ ի վեր հանեն։ Անճառ անիրաւութիւնք։ Հիւանդութեանց անճառից. (Փիլ.։)


Անճառագայթ

See full entry →

adj.

without rays, without light.

NBHL (1)

Անճառագայթ է տեղին այն, եւ ստռուցեալ միշտ կայ մնայ։ Զանճառագայթաձեւն եւ զերկրայինն (մասն զմրխտոյ) յեսանաւն մաշելով. (Նիւս. երգ.։)


Անճառահրաշ

See full entry →

adj.

very wonderful, prodigious

NBHL (1)

Անճառ եւ հրաշալի. սքանչելի անճառութեամբ.


Անճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ineffability;
unspeakableness.

NBHL (3)

ἁφραστότης. ineffabilitas. Անճառն գոլ վասն գերազանցութեան. առաւելութիւն անպատմելի.

Անճառութիւն խորհրդոյս։ Քումդ անճառութեան։ Անճառութեամբ անհասականաւ։ Յանճառութենէ առաւելութեան. (Նար.։)

Անճառութիւնքն ի վերայ աստուածայնոցն ճշմարիտ են։ Զաստուածայինսն պատուել ճշմարիտ անճառութեամբ. (Դիոն. երկն.։)


Անճար

See full entry →

adj.

unskilful, incapable;
irreparable, irremediable.

NBHL (2)

Անճա՛ր է ինձ՝ մարդասէր գոլով՝ անմարդի ինչ խորհել. (Ոսկ. ղկ.։)

Ոչ անճար լինել եւ ոչ զնա շահել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)


Անճարակ

See full entry →

cf. Անճար.

NBHL (2)

cf. ԱՆՃԱՐ. որպէս անդարմանելի. անհնարին.

Անճարակ գտեալ յելս հնարից։ Կիրք երկանց անճարակ ճեպոյ։ Անճարակ վիրացն. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)


Անճարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be incapable;
to be without remedy, to despair.

NBHL (1)

Յանհնարս մտանել. ճարը հատնիլ, անճրկիլ. նաջար գալմագ.


Անճետ

See full entry →

adj.

without posterity;
— առնել cf. Անճիտեմ.


Անճիտեմ, եցի

See full entry →

va.

to destroy the race of, to extirpate the posterity of.

NBHL (1)

Անճետ եւ անզաւակ առնել. ճէտտինի՝ զաթընը գալտըրմագ.


Անմահ, ից

See full entry →

adj.

immortal.

NBHL (1)

Անմահ է մարդոյս կամքն ի կենցաղս. իմա՛ կամի անմահ լինել եւ յաստիս։


Անմահական, ի, աց

See full entry →

adj.

immortal;
— ճաշակ, ambrosia.

NBHL (1)

Քերթողահայրն ասէ, մեռաւ անմահականն՝ տակաւին անմահ ի մեռելութեան մնալով. (Սանահն.։)


Անմահանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be immortalized.

NBHL (2)

Անմահ լինել. զգենուլ զանմահութիւն.

Եւ անվնասելի մնալ.


Անմահարար

See full entry →

cf. Անմահաբեր.

NBHL (2)

Կեանք անմահարար մահկանացու բնութեանս։ Անմահարար բաժակ։ Աղբերացն անապական, որ յետ մահուն անմահարար։ Անմահարար քո մեռելութեամբ. (Շար.։)

Անմահարար եթող արժանաւոր յիշելոց արուեստ. (Պիտ.։)


Անմահացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to immortalize, to eternize.

NBHL (3)

ἁθανατίζω. immortalem reddo. Անմահ առնել. տալ անմահանալ.

Զբովանդակ բնութիւնս անմահացուցանել զմարդոյն. (Արշ.։)

Յիջանելն ի Յորդանան՝ անմահացոյց զջուրսն. (ՃՃ.) այս ինքն սրբեաց, եւ արար առողջարար հոգւոյ։


Անմայր

See full entry →

adj.

motherless.

NBHL (3)

Իսկ յասել անդ՝

Որպէս այն՝ որոյ չյիշատակին ի գիրս հայրն եւ մայրն. այն է Մելքիսեդեկ. անասըզ.

ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.


Անմատոյց

See full entry →

adj.

inaccessible, unapproachable.

NBHL (4)

Անմատչելի. անհպելի. անմերձենալի. ἁπρόσιτος, ἅδυτος. inaccessus.

Կամ յոր չէ օրէն մատչել, կամ զոր չէ օրէն մատուցանել.

(Սաւուղ) համարձակեցաւ յանմատոյց խորհուրդն մտաբերել, որ չէր օրէն նմա մատուցանել. (Սեբեր. ՟Զ։)

Զանմատոյցն (գինի) չխառնել. (Կանոն.։)


Անմարդ

See full entry →

adj.

uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.

NBHL (4)

Զերկիրն անմարդ առնել ի մարդկանէ. (Լմբ. ովս.։)

Մնաց պարարտ երկիրն իսրայելի անմարդ. (Լծ. նար.։)

ἁνάνθρωπος. inhumanus. իբր Անմարդի, տմարդի. ոչ գրելի ի համար մարդկան. վատատոհմիկ, եւ անագորոյն.

Որ սատանայի երկրպագէ, ո՛չ մարդ, այլ անմարդ արժան է կոչել. (Աթան. ՟Ը։)


Անմարդագոյն

See full entry →

adj.

more or very inhuman, — fierce, — unkind.

NBHL (1)

ἁνανθρωπότερος. inhumanior. Առաւել անմարդի. յոյժ տմարդի. անմարդասէր. անագորոյն.


Անմարդանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be deserted, to be dispeopled.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՄԱՐԴԻՄ. Դատարկանալ ի մարդոյ. անմարդ՝ անշէն անբնակ լինել.


Անմարդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to depopulate, to dispeople, to desolate.

NBHL (2)

Անմարդ առնել. անմարդաբնակ եւ անշէն կացուցանել.

Սրով եւ գերութեամբ անմարդացոյց զգաւառն։ Անմարդացուցանել խոստանայր զաշխարհն ամենայն. (Ասող. ՟Գ. 14. եւ 19։)


Անմարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.

NBHL (1)

Յաղագս առ այրն անմարդութեանդ։ Լինել անմարդութեան խստապարանոց սպասաւոր. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)


Անմարթ

See full entry →

adj.

impossible;
very difficult;
indecent, unseemly;
— է, it is not fit;
it is impossible.

NBHL (3)

Անմարթ է առն հրէի հպել կամ մերձենալ առ այլազգի. (Գծ. ՟Ժ. 28։ Մի՛ երեւեսցի քեզ ասացեալս անմարթ. Պրպմ. ձ։)

Անմարթ էր զսրբութիւնսն՝ շանց առաջի արկանել։ (Լմբ. ատ.։)

Գիտասցեն զասացեալս, որք յանմարթ առ ի յանել խորխորատ կործանեցան. (Կլիմաք.։)


Անմարմին, մնոց

See full entry →

adj.

incorporeal, immaterial.

NBHL (5)

Անմարթ է կապեցելոյ ի մարմին՝ զանմարմնոյ բնութեան զչափ իմանալ. (Լմբ. սղ.։)

Որ անմարմին է, անմարմնովն (պիտի սրբել). (Կոչ. ՟Գ։)

Ուսունաբար Անմարմին ասին՝ զոր ինչ լինի վերացուցանել մտօք ի նիւթոյ.

Յանմարմնոցն հպեցուցանել պարս. (Խոր. հռիփս.։)

Պարտ իսկ է արդեօք անմարմնոյն՝ եւ սպասաւորութիւնն այնպէս լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)


Անմարմնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմարմին.

NBHL (1)

Յանմարմնականացն մտօք սլացեալ ելանեն ի բնութիւնս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անմարմնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorporality.

NBHL (3)

Ընծայեցէ՛ք կոյսք զանմարմնութիւնն (իբր մեռելութիւն մարմնոյ). (Ածաբ. կիպր.։)

Ոչ Փոխելով զմարմինն յանմարմնութիւն։ Անդ յանմարմնութեան, աստ ի մարմնաւորութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։ եւ Սարկ. հանգ.։ եւս եւ Շ. թղթ.։) (Լմբ. սղ.։)

Զանմարմնութիւն ձայնին ի ձեռն նիւթական գործեաց երեւեցուցանել. (Երզն. փեր։)


Անմարտ

See full entry →

adj.

impregnable, invincible

NBHL (3)

ԱՆՄԱՐՏ ԱՆՄԱՐՏԱԿԱՆ. ἅμαχος. inexpugnabilis. Ուր չկայցէ մարտ. ճէնկսիզ. եւ որում չկարէ մարտն ստնանել. անմարտնչելի. անյաղթելի. անպարտելի. գարշը գօնմազ, ալթ օլմազ.

Անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան. (Եղիշ. դտ.։)

Անմարտ եւ անարգել է։ Տեսանե՞ս զանմարտ զօրութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 8։)


Անմաքուր

See full entry →

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

NBHL (2)

Լի է գարշելի եւ անմաքուր պոռնկութեամբ. (Յայտ. ՟Ժ՟Է. 4։)

Անմաքուրդ յընտրելով։ Բաժակ անմաքուր։ Ի կուսութեան անմաքուր։ Իբր զանմաքուրս ի սրբութենէ։ Ի զարմէ անմաքրի։ Անմաքրից եւ պարտաւորաց։ Ձիոյ կամ քառոտնեաց անմաքրից. (Նար.։)