Definitions containing the research յո : 10000 Results

Աղերսական, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Տեսանել զթագաւոր թողութիւն արասցեն, եւ պարգեւս աղերսականացն ընկալցին. (Փիլ. յովն.։)


Ամբոխարար

See full entry →
NBHL (1)

ԶԲարաբբայն զայր մի ամբոխարար եւ սպանող. (Վանակ. յոբ.։)


Ամենադաժան

See full entry →
NBHL (1)

Ամենեւին դաժան. դժնեայ յոյժ. ժանտաժուտ.


Ամենալի

See full entry →
NBHL (1)

Ի նա ոչինչ յաւելու ամենալին, այլ ի մեզ յոյժ մեծութիւն եւ շնորհ աստուածեղէն. (Եղիշ. ծն. առ Մխ. ապար.։)


Ամենախումբ

See full entry →
NBHL (1)

ԱՄԵՆԱԽՈՒՄԲ ՄԱՐՏ. որ եւ յն. ձայնիւ ասի ՊԱՆԿՐԱՏԻՈՆ. παγκράτιον. certamen omnium virium Ողոմպիական խաղ ինչ, յորում լինէր հանդիսացուցանել զամենայն մրցմունս ուժոյ.


Ամենամաքուր

See full entry →
NBHL (1)

Վասն ամենամաքուր մարմնոյ եւ հրաշափառագոյն գրկաց Սրբուհւոյն, յորում գգուեցար. (Բենիկ.։)


Ամենամեծ

See full entry →
NBHL (1)

Ամենամեծ իմն եւ յոյժ գերազանցեալ յասացեալս կան իմաստք. (Նիւս. երգ.։)


Քաջալաւ

See full entry →

adj.

very good, excellent, honest, upright;
— այր, honest man.

NBHL (1)

Ի յանկումն եկեալ նոցա քաջալաւ սպառուածովք։ Բառնայ յինէն քաջալաւ յոյս մխիթարութան. (Պիտ.։)


Քաջալեր

See full entry →

adj.

encouraging, inspiriting;
— լինել, —ս մատուցանել, տալ, to rouse the courage, to give heart to, to inspirit;
cf. Քաջալերեմ;
—ս առնուլ, to pluck up courage, to take heart, to cheer up.

NBHL (1)

ա. (ի բառիցս՝ Քա՛ջ լեր) որ եւ ՔԱՋԱԼԵՐՈՒԹԻՒՆ. θάρσος , ευθάρσεια fiducia, confidentia, hortatio. եւ բայիւ θαρσύνω, θαρρέω . Բան զօրացուցիչ. յորդոր. խրախոյս. սիրտ եւ ոգի՝ տուեալ կամ առեալ. վստահութիւն. եւ Վստահ. վասն որոյ բայիւ է որպէս Քաջալերել, իլ. եւ Վստահիլ.


Քաջալերական, ի, աց

See full entry →

adj.

exhortative, encouraging.

NBHL (1)

Լի քաջալերական խրատու։ Քաջալերական բանս կամ բանից։ Իսկ դիւցազնաբար՝ զյորդորականն ասէ, եւ զքաջալերականն, եւ զներբողականն ի կենցաղս վախճանելոցն. (Արծր. ՟Դ. 11։ Ճ. ՟Բ.։ Երզն. քեր.։)


Քաջալերեմ, եցի

See full entry →

va.

to encourage, to give courage, to animate, to reanimate, to invigorate, to incite, to embolden, to cheer up.

NBHL (1)

θαρσύνω, παραθαρρύνω conforto ἱσχυρόω corroboro παρακαλέω consolor, hortor. Քաջալերս տալ. քա՛ջ լեր եւ զօրացի՛ր ասել. զօրացուցանել. խրախուսել. սրտապնդել. մխիթարել. սիրտ տալ, յորդորել.


Քաջալերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

encouragement, exhortation, comfort;
courage.

NBHL (3)

θάρσος confidentia, fiducia, audacia εὑανδρία, ἁνδραγαθία virilitas, fortitudo. Քաջալերք. սրտապնդութիւն. համարձակութիւն. վստահութիւն, զօրութիւն, յոյս. ուժ՝ սիրտ՝ տալը եւ առնուլը.

Ծնգաց կթուցելոց քաջալերութիւն զգեցուցեր։ Սուրբն ձեռօք առցէ քաջալերութիւն։ Ետես զյաղթութիւն քաջալերութեան գնդին յուդայ։ Մխիթարեցան բարձրացան քաջալերութեամբ.եւ այլն։

Մխիթարութիւն սիրելեաց, եւ յոյս յուսացելոց, եւ քաջալերութիւնք քաջաց. (Եղիշ. ՟Ա։)


Քաջախնամող

See full entry →

cf. Բարեխնամ.


Քաջախոր հուրդ

See full entry →

adj.

giving or suggesting good counsel, wise.

NBHL (1)

Պեղեալ երկուս հորս յոյժ քաջախորս. եւ սաստկապէս լայնս. (Խոր. ՟Գ. 32։)


Քաջածաղիկ

See full entry →

adj.

well blossomed, adorned or ornamented with pretty flowers, full-blown, flourishing.

NBHL (1)

Դալարաբեր լինել քաջածաղիկ եւ յոգնապտուղ վարուց առաքինութեան. (Սկեւռ. աղ.։)


Քաջածառ

See full entry →

adj.

well timbered, abounding in woods.

NBHL (1)

εὕξυλος arborum ferax, lignis abundans. Ունօղ կամ բերօղ զյոլով եւ զուռճացեալ ծառս եւ զտունկս.


Քաջածնունդ

See full entry →

adj.

having many children, prolific, fecund;
fruitful, rich, fertile.

NBHL (1)

Թանձրացեալք ոստք ... եւ անասուն կենդանեացն յոյժ քաջածնունդքն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Քաջակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sightliness, comeliness.

NBHL (1)

Տապանակ ինչ. յորում ամենայն առ ի գեղեցկութիւն եւ ի քաջակերպութիւն եւ ի շնորհս իրք իցեն. (Նոննոս.։)


Քաջակորով

See full entry →

adj.

very robust, vigorous, valorous;
cf. Քաջաձիգ.

NBHL (2)

εὑσθενής viribus pollens, fortissimus, validus. Քաջ ի կորովութեան. քաջ եւ կորովի. զօրաւոր. հզօրեղ. քաջազօր. Իբրեւ արս երեքհարիւր քաջակորովս։ Քաջակորով աղեղնաւորքն տայոց։ Քաջակորով հեծելօք. (Յհ. կթ.։ Ասող. ՟Գ. 40։) Ուռպեշ։

Քաջակորով գիտութեամբ նայեցեալ։ Քաջակորով հաւատով, եւ ամենայորդոր փութով. (Արծր. ՟Գ. 7։ Անան. եկեղ։)


Քաջահաճոյ

See full entry →

adj.

very pleasant, most agreeable.

NBHL (1)

Աճել յուղղութիւնս՝ քաջահաճոյք լինել. (Մխ. երեմ.։)


Քաջահասակ

See full entry →

adj.

of lofty stature, tall, well-shaped.

NBHL (1)

Ունիս զսոսինձն քաջահաս, որով մածնուն թեւք արծուեաց. (Վանակ. յոբ.։)


Քաջահաւատ

See full entry →

adj.

very faithful;
most confiding.

NBHL (1)

Քորք քաջահաւատ յուսով ընդ առաջ ելանեն փրկչին. (Նար. տաղ.։)


Քաջահմուտ

See full entry →

adj. s.

very erudite, well versed, skilful, very learned;
bachelor;
— գիտունեանց, bachelor of sciences;
— լինել իմիք, to be well acquainted with, to be a connoisseur in, to know thoroughly.

NBHL (1)

Քաջահմուտ կամեցեալ լինել ընթերցողաց (այսինքն կամիմք՝ զի լինիցին)։ Չլինելն քաջահմուտ արքայութեան երկնից եւ յարութեան։ Յարուեստական եւ քաջահմուտ բժշկի դեղոց ողջացայք. (Խոր. ՟Բ. 65։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։ Երզն. լուս.։)


Քաջաձայն

See full entry →

adj.

sweet-voiced, euphonic, harmonious, sonorous, resonant.

NBHL (1)

Քաջաձայն նոր սիոնի յօրհնաբանութիւն Աստուածոյ. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Քաջաղեղն, եղանց

See full entry →

adj.

having a strong how;
skilful in archery.

NBHL (1)

Ունօղ նագեղոյն եւ քաջաղեղան։ Քաջաղեղն զինուորաց զնպատակն նշաւակեալ։ Էր յոյցի քաջաղեղն յորսս. (Խոր. ՟Ա. 28։ Մագ. ՟Ա. ՟Լ՟Ե։)


Քաջամուխ

See full entry →

adj.

very shrewd;
— լինել, to penetrate.

NBHL (2)

յորմէ եւ (Ուռպ.)

Յորդորէ քաջամուխ լինել ի խորս անքնին։ Եւ մալէ՝ յորս քաջամուխն լինի. (ՃՃ.։ Մագ. լ։)


Քաջամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sharp-mindedness, genius intelligence, sagacity.

NBHL (1)

Ունիս քեզ օգնական եւ յոյս քաջամտութեան զտէր. (Աթ. սղ.։)


Քաջայաղթ

See full entry →

adj. s.

victorious, bright, signal;
famous conqueror.

NBHL (1)

Զօրքն հայոց եւ զօրագլուխք քաջայա՞ղթք իցեն, եթէ յամրեղք. (Ղեւոնդ.։)


Քաջայանդուգն

See full entry →

adj. adv.

very bold, most audacious or daring, hardy, dauntless;
boldly, daringly, hardily.

NBHL (1)

Արիութիւն է ... գոլ վստահացեալ ի դժուարինսն, եւ քաջայանդուգն առ վիշտսն. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)


Քաջայարմար

See full entry →

adj.

very suitable, becoming, very fit or proper, apt, appropriate.

NBHL (1)

Ոչ յոյժ քաջայարմարն. (Փիլ. ել.։)


Քաջայօժար

See full entry →

adj.

well disposed, very willing, very diligent.

NBHL (1)

Զգաստս եւ քաջայօժարս զաշակերտսն յորդորէ լինել. (Աթ. ՟Ը։)


Քաջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to set forth one's value or worth, to make oneself known, to shew one's courage or energy, to exert one's abilities, to excel.

NBHL (2)

Քաջացարո՛ւրք եւ զօրացարո՛ւք։ Քաջացարո՛ւք, եւ լերո՛ւք յորդիս զօրութեան։ Քաջացարո՛ւք, եւ լերո՛ւք արք։ Քաջացար առնել ուղղութիւն առաջի իմ։ Քաջասցո՛ւք, զհետ ապստամբութեանց մերոց գնասցուք. (եւ այն։)

Բազումք գայթագղէին, եւ յոլովք քաջանային. (Նախ. ՟գ. մակ.։)


Քաջանուն

See full entry →

adj.

highly renowned, far-famed, celebrated, very famous.

NBHL (1)

Երբեմն քաջանուն զօրքն հայոց ի մէջ այլ զօրացն ամենայնի երեւէին. (Փարպ.։)


Քաջապատրաստ

See full entry →

adj.

quite ready.

NBHL (1)

Ատենակիցքն (էին՝) քաջապատրաստք. (Բրս. յուդիտ.։)


Քաջապինդ

See full entry →

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

NBHL (1)

Քաջապինդ հաւատով, եւ յորդորական սիրով. (Եփր. աղ.։)


Քաջապնդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solidity, firmness;
vigour, sustained effort, unflagging force.

NBHL (1)

Հալածումն զքաջապնդութիւն ընթացողին թարգմանէ։ Տղայոցն է կաթն կերակուր. իսկ գինի յաղագս քաջապնդութեան ջերմութեան՝ կատարելոցն վայելումն լինի. (Նիւս. ստեփ. եւ Նիւս. երգ.։)


Քաջապտուղ

See full entry →

adj.

producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.

NBHL (1)

Աղբիւր՝ գիտութիւն. յորմէ մարդասիրութիւն քաջապտուղ լինի. (Մխ. առակ.։)


Քաջառոյգ

See full entry →

adj.

in the full vigour of youth, in the springtime of life, lively, brisk, vivacious, vigorous.


Քաջաստուեր

See full entry →

adj.

shadowy, well shaded, umbrageous.

NBHL (1)

Ընդ հովանեաւն, զոր ի դդմենւոյն ուղէշքն պատէին՝ դիւրաշուք եւ քաջաստուեր. (Փիլ. յովն.։)


Քաջասրտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

courage, stout-heartedness, intrepidity.


Քաջավայելուչ

See full entry →

adj.

very suitable, very decent;
very elegant, handsome, charming.

NBHL (3)

εὑπρεπής, -ός decorus, decens, speciosus, formosus. Բարեվայելուչ. կարի վայելուչ եւ պատուական. յոյժ վայելչական եւ յարմար. գեղեցիկ. շքեղ. չքնաղ. սիրուն, ըռինտ, աղուոր, օրինած.

Արքայութիւն երկնից քաջավայելուչ պսակք արդարութեան պատուականք։ Զատս զքաջավայելուչն ի դժուարատեսակէն. (Բրս. հայեաց.։)

Զյոյժ քաջավայելուչ՝ պատուականութեամբ զբարգաւաճեալն ի տունկ ձիթենի. (Պիտ.։)


Քաջատես, ի, աց

See full entry →

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

NBHL (1)

Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)


Քաջատոհմիկ

See full entry →

adj.

high-born, of good birth, noble, illustrious.

NBHL (2)

Քաջատոհմիկ էր ըստ յոբայն։ Հոգ արար աբրահամ քաջատոհմիկ միածնին յաղագս ամուսնութեան՝ ազնուական լծակցութեան։ Զի մի՛ ժանտանայցէ քաջատոհմութիւնն՝ փոխանորդութեամբ ծառայական ազգին խառնակեալ. (Նիւս. թէոդոր. եւ Նիւս. երգ.։)

Քաջատոհմիկ պերճութիւն իշխանաց եւ նախարարաց հայոց. (Յհ. կթ.։)


Քաջաւէտ

See full entry →

adj.

very brave, valiant, doughty.

NBHL (1)

Քաջաւետ առաքինութեամբ պսակեալ յարքայութեանն. (Յճխ. ՟Զ։)


Քաջիկ

See full entry →

adv.

well, very well, properly, as it ought to be.

NBHL (1)

Քաջիկ եւս յուդայ մխիթարէր զզօրսն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 42։)


Քաջիմաց

See full entry →

adj.

sharp-witted, acute.

NBHL (1)

Հոգին (ելեալ ի մարմնոյ) սրատեսիկ եւ քաջիմաց եւ առաւել զգայուն լինի. (Կաղանկտ.։)


Քաջողջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քաջառողջութիւն.


Քաջուղէշ

See full entry →

adj.

fine-branched.

NBHL (2)

ՔԱՋՈՒՂԷՇ կամ ՔԱՋՈՒՂԵՇ. εὑθηνῶν, -νούσα vigens, abundans. Որոյ ուղէշքն են ընտիր՝ իրօք կամ նմանութեամբ. յուռթի. աղէկ ճղերով՝ տալերով.

Զքաջուղէշ եւ զպտղեղ զյովաբայն բոցակէզ հրդեհիւ տոչորէր անդաստան ... Եւ ես քաջուղէշ բուսակօք հրճուէի. (Պիտ.։)


Քաջուսումն, ման

See full entry →

s.

well instructed, learned;
fond of science.

NBHL (1)

εὑδίδακτος bene doctus εὑμαθής docilis. Քաջ յուսման կամ ուսեալ. քաջուշեղ. հանճարաւոր. ուշիմ. յարմար առ գիտութիւն եւ առ կրթութիւն.