killing one's own child, child-murdering;
infanticide.
· Calfa
Վասն ա՞յդորիկ հայր արարեր, զի որդէսպան գործեսցես։ Մի՛ տեսցէ սառայի ակն զաբրահամ որդեսպան, եւ մի՛ զիսահակ հայրենի ձեռօք խողխողեալ. (Առ որս. ՟Դ։)
filially, like a son.
· Calfa
Հայր ասելովն՝ մեզ վստահութիւն տայ, եւ յորդդորէ՝ որդիաբար եւ մտերմութեամբ միշտ աղօթել։ Մի՛ երկբայիր ծառայաբար, այլ աղերսեա՛ որդիաբար։ Նա որդիաբար (ասէր), հա՛յր մի՛ համարիր. եւ սա ծառայաբար, տէ՛ր մի՛ համարիր։ Տէրն որդիաբար առ հայրն աղաչէր, հա՛յր թո՛ղ սոցա. (Խոսր.։ Կրպտ. ոտ.։ Տօնակ.։ Երզն. լուս.։)
to become the son of;
to be adopted by.
· Calfa
Մեռեալ կոստայ՝ փոխանորդ նմա առաքէ դիոկղետիանոս զնորին որդի, եւ զիւր որդիացեալն կոստանդիանոս։ Բազում փառօք մեծարեաց զորդիացեալն (կամ զորդի որդիացելոյ) իւր. (Խոր. ՟Բ. 80։ Վրք. սեղբ.։)
Նորն ադամ հնոյն ադամայ որդիացաւ, ի կուսէն աստուած եւ մարդ նոր խառնեցաւ. (Շ. միշտ էիդ.։)
hating one's progeny.
· Calfa
Զի յորդիատեաց հօրէն զանխլասցի։ Ոչ այնպէս եմ որդիատեաց։ Ասեն վերջին զոմն զաստուած (կռոնոս՝) որդիատեաց, զամենեսեան կլանել. (Ածաբ. յայտն. եւ Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Զ։)
sonship, filiation.
· Calfa
Յորդիութենէն հայրութիւն իմանի, եւ անդրէն դարձեալ ի հայրութենէ որդիութիւնն։ Ամենայն հայրութիւն եւ որդւութիւն։ Զի որոշեսցէ ի մէջ որդիութեանն եւ ծառայութեանն։ Ի կոյսն միայն յարելով զորդւութեանն անուն. (Կիւրղ. գանձ.։ Դիոն. ածայ.։ Նանայ.։ Կիւրղ. ղկ.։)
Զհարազատութիւն որդիութեան նորա առաջի արկանեմք. (Խոսր.։)
Զերիցութիւն որդւութեան հրէիցն ուսանիմք ի գրոց. (Լմբ. յանառակն։)
cf. Որպէս.
· Calfa
Է պարսաւն ի ձեռն ներբողական գլխոցն. ո՛րզան, յազդէ, ի վարժից, ի գործոց, ի բաղդատութենէ։ Ամենայն քաղաք ըստ առաւելութեան ունի ինչ եւ յատկութիւն. ո՛րզան, թետաղացւոցն գաւառ ունի զերիվարսն. (Նոննոս.։)
Որակ. ո՛րզան, սպիտակ, քերական. եւ առինչ, ո՛րզան, երկպատիկ, կէս. (Արիստ. ստորոգ.։)
calf-headed;
Isis;
golden calf of the Israelites.
· Calfa
Գլուխ որթու, կամ ունօղ զգլուխ որթու. որպիսի էր կուռքն յովայ իսիդեայ առ եգիպտացիս. եւ ձուլածոյ որթն յանապատի, եւ երինջքն յերոբովամու. զի եւ սոքա Որթագլուխ կոչին. ըստ որում գլուխք նոցին առաւել երեւէին երկրպագուաց յերեսաց կողմանէ.
Խաղացին վերտեցին առաջի որթագլխոյն։ Եւ յերոբովամ որթագլուխ արար յերկրպագութիւն նոցա, որպէս երկիր պագանէին յեգիպտոս։ Մի՛ երկիրպագցեն որթագլխոյ դիցն եգիպտացւոց. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)
vineyard;
stalk of dried vine-cuttings;
calf-house.
· Calfa
Տեղի որթոց այգեաց. այգեստան. եւ Տեղի որթուց արջառոց. էգիներ եւ հորթնոց.
Որթոցն (ցուցանէ) զայգին, կամ զծնունդս արջառոց. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)
Ցուցանէ որթոցն զծնունդս արջառոցն, կամ զփայտի որթոյ ամբարումն»։
sucking calf, young calf.
· Calfa
μόσχος vitulus. որ եւ ՈՐԹԻԿ. Որթ արջառոյ մատաղ. հորթուկ, հորթիկ, մոզիկ.
distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.
· Calfa
Ոչ է իմ ա՛յլ կամք որիշ քան զհօրն։ Որիշ անուանս իւրաքանչիւր ոք առնոյր։ Խառն են, եւ որիշ են։ Կենդանեացն դէմքն որիշք էին, եւ թեւքն ընդ միմեանս խառնեալք։ Անձնաւորութեամբ միայն որիշք, իսկ բնութեամբ միացեալք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38. եւ 18։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. եւագր.։ Նանայ.։)
Ոչ յառաջինսն, եւ ոչ վերջին բանս արժանաւորեցաք շարել, այլ՝ զատ եւ որիշ. (Խոր. ՟Ա. 33։)
Զբանական բնութիւնս մեր որիշ որդիս գոլ աստուծոյ ճշմարտեն։ Ճանապարհք ամբարշտաց որիշք են աստի։ Սիրտք ամպարշտացն որիշք են ի լուսոյ, եւ դաշնակից խաւարի. (Համամ առակ.։)
Ձայնդ ձայն յակոբայ. որ օտար էր եւ որիշ յանխրատ եւ յանհրաժեշտ բարուց։ Պատիւ առեալ ի բնութենէն մեծ իմն զատ եւ որիշ յայլոց. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)
Աբիսողոմ որիշ ի կամացն աստուծոյ, եւ անհնազանդ ընդդէմ հայրենի փառացն. (Համամ առակ.։)
Նիւթքս որիշ որիշ են, եւ հակառակ ընդդէմ միմեանց։ Որիշ որիշ էին տեսանելով ըստ իւրաքանչիւր զինուց. (Եղիշ. ՟Բ. եւ Եղիշ. յես.։)
Զառ ի յայլոց առաջնոցն գրեալս որիշ որիշ զթագաւորացն՝ ի մի ժողովեաց. (Նախ. ՟ա. թագ.։)
Թէպէտեւ որիշ որիշ բարբառէին, մի հաւատք էր ամենեցուն. (Մամբր.։)
χωρίς seorsim ἱδίως proprie ἵδιος proprius διάφορος diversus παρηλλαγμένος distinctus, alienus. որ եւ ՈՐՈՇ. եւ իբր ռմկ. ուրիշ. (Արմատ բայիս Որոշել, որ է ըստ յն. օրի՛զօ, ի բառէս օ՛րօս, եզր, սահման, լեառն) Որոշեալ. զանազանեալ. զատուցեալ. ուրոյն. մեկուսի. այլ. յատուկ. օտար. զատ.
s. zool. oryx, wild buck.
· Calfa
Բառ յն. ըստ հյ. Էշայծեամն, կամ այծքաղ. ըստ ոմանց՝ միեղջերու. ὅρυξ oryges, oryx, animal unicorne.
to belch;
to feel inclined to vomit, to retch, to vomit.
· Calfa
Եփեալ (զթաղթն) սերմամբն հանդերձ եկեր, եւ սկսաւ ործալ. (Մխ. առակ.։)
Ործացեալ եւ լքեալ՝ զօրէն որ անփորձ է ծովու։ Մառախուղ տեսանեն, ործան. (Բրս. յուդիտ. եւ Բրս. արբեց.։)
ἑρεύγω, -ομαι ructo, eructo եւ νατιάω nauseo ἑμέω vomo, evomo. որ եւ ՈՐԾԿԱԼ, ՈՐԾԿՏԱԼ. Ի ծանրութենէ ստամոքաց կերածոյն ի վեր տալ ընդ որկորն մինչեւ ի բերանն. զգայռել. նողկտալ մօտ ի ժայթքումն. եւ ժայթքել. փսխել. խառնիլ սրտի.
to cause to belch;
to convulse the stomach, to cause to vomit.
· Calfa
Որպէս մազն, որ ղօղի յայս կոյս եւ յայն՝ բերանոյն, դժուարակլանելի մնայ, եւ ործացուցանէ. (Լմբ. առակ.։)
oesophagus, gullet, throat;
gluttony;
զկնի —ոյ երթալ, to give oneself up to gluttony.
· Calfa
gormandizing, gluttony, greediness, guttling, voracity;
որկորամոլութեամբ, gluttonously, greedily.
· Calfa
Ուտելեաց եւ ըմպելեաց պարապեալ ... վասն առաւել պղերգութեանն, եւ սաստիկ որկորամոլութեանն։ Անյագ յորկորամոլութիւնս։ Զանյագ որկորամոլութեան զեխութիւն։ Ի մարմնապարար որկորամոլութեանն. (Խոր. ՟Բ. 21։ Պիտ.։ Արշ.։)
cf. Որկրամոլ.
· Calfa
Լեզուանի կոչեսցէ, որկորեայ, ցասնօղ։ Իբրեւ զհէքս եւ որկորեայս։ Որկորայք (կամ որկորոյք) դատարկապորտք։ Որկորեայն (կամ որկորայն), եւ որովայնի ծառայն։ Որկորեայ, եւ անժոյժ. (Ոսկ.։)
s. pl. the gluttonous, gluttons.
· Calfa
Ցուցցեն որկորեանն լուծումն յառաքելոցն յայն կիւրակէսն. (Խոսրովիկ.։)
to abandon oneself to gluttony.
· Calfa
Որկրամոլիս, պճնիս, եւ փափկանաս։ Որք որկրամոլին եւ ուտեն, նոքա առաւել եւս ախտանան. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ը։)
granite, free-stone;
cf. Որձաքարեայ.
· Calfa
Որձ քար. վէմ արաստոյ՝ խստապինդ, տոկուն, կարծր, ապառաժ.
Զորձաքարս ձեռամբ ձեւել ըստ կամաց։ Կառոյց զնիզակն յորձաքարի. (Վրդն. պտմ.։)
chink, cranny;
breach, gap, opening.
· Calfa
Ելանիցէ հասանիցէ մինչեւ ի նա ի ծակոց առաստաղացն, եւ ընդ որմածերպս պրշակին. (Եփր. աւետար.։)
curtain or arras, tapestry.
· Calfa
Վարագոյր եւ զարդ առագաստաց իբրու որմ նոցին. սրսկապան.
to be ruined, to be shaken down.
· Calfa
Նաեւ տեղիք սրբութեանց զշարժմանն կիրս կրեալ, պատառմամբ որմաշարժ լինելով. (Արծր. ՟Դ. 4։)
walled up, enclosed by a wall;
— առնել, to shut up within four walls, to imprison.
· Calfa
to wall, to surround with walls, to close up with masonry, to wall up;
to build.
· Calfa
cf. Նողկտամ.
· Calfa
Նողկնու յայսպիսեացս եւ գարշի վասն դառն եւ խիստ մեղացն. (Կանոն.։)
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
cf. Նողկտամ.
· Calfa
Նողկնու յայսպիսեացս եւ գարշի վասն դառն եւ խիստ մեղացն. (Կանոն.։)
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. ) Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.
· Calfa
Նողկնու յայսպիսեացս եւ գարշի վասն դառն եւ խիստ մեղացն. (Կանոն.։)
Ոչ անարժանութեամբ մատչել (ի սուրբ խորհուրդն), ոչ նողկալով, ոչ մեղկութեամբ։ Եւ մեք նողկամք եւ հեղգամք, եւ առ ոտն հարկանեմք զայնպիսի երախտագործութիւնն. (Նանայ.։)
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
to disgust, to nauseate, to make loathe or sick of;
to repugnate, to cause to abhor;
to tire, to weary.
· Calfa
cypress;
cyprus.
· Calfa
Դարաւանդք մեր նոճք։ Բերին փայտս նոճս. եւ արար արքայ զփայտն նոճ՝ աստիճանս տանն տեառն։ Արար երկուս քերովբէս ի փայտից նոճից։ Ի նաւս նոճիս. եւ այլն։
Սրբագումար ամենայարմար նոճեայ օճառ սրահի. (Նար. խչ.։)
ornamented with cypress.
· Calfa
Զճիւղս ստեղնաձիգս նոճիաճահ ճոխն անտառաց. (Նար. խչ.։)
cf. Նոյեան.
· Calfa
Նոյն նոյեան տապան, տախտակ տառիցն օրինաց. (Տաղ կոստ. ի կոյսն.։)
of Noah.
· Calfa
Նոյն նոյեան տապան, տախտակ տառիցն օրինաց. (Տաղ կոստ. ի կոյսն.։)
Noah and his family.
· Calfa
Կարօղ էր եւ առանց տապանի ապրեցուցանել զնոյանսն ի ջուրց ջրհեղեղաց. (Շ. թղթ.։)
repetition of wordsrhet. tautology;
literal translation.
· Calfa
ՆՈՅՆԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ՆՈՅՆԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Պահելն զմի եւ զնոյն բան եւ զբառ. նիւթական թարգմանութիւն.
identically;
uniformly, equally.
· Calfa
Յարաժամ ունօղ նոյնաբար։ Հաւանօղ նոյնաբար։ Նոյնաբար քարոզել, կամ լինել. (Սկեւռ. ի լմբ.։ Վրդն. յանթառամն.։ Շ. տաղ մարգ. եւ Շ. ատ.։)
cf. Համագոյ.
· Calfa
Նոյնագոյ ընդ հօր բան աստուած, ի սկզբանէ առ աստուած միշտ էն. (Շ. տաղ.։)
Զի նոյնագոյ եւ ազգակից զիւրն առաջնոյն բացայայտեսցէ երկրորդն ադամ. (Խոսրովիկ.։)
Աստուածութիւն անճառ՝ միշտ բարի, նոյնագոյ՝ հաւասարապատիւ. (Նար. ՟Լ՟Դ.) այսինքն համագոյական, կամ միշտ նոյն եւ անփոփոխ.
եւ ըստ յետին առմանս ասի ի Նար. ՟Ի՟Ը։
cf. Համազգի.
· Calfa
Առաջին ծառոցն նմանեալ, որ զնոյնազգեաց զնոյնահաս պտուղս վարդապետութեան բերեալ. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Նոյնգունակ օրհնութիւնս միշտ ի բարձունս առաքել. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Զառաջին բարբառն զնման ամենեցուն նոյնգունակ լացեալ. (Իմ. ՟Ե. 3։)
Երկու եւս նոյնպիսիք նոյնգունակ եղեալք (ծնեալք)։ Իւրոց ծառայիցն նոյնգունակ երեւելով։ Ընդէ՞ր բամբասէր չարի անուամբ. որ զբնութիւն նոյնգունակ՝ որպիսի եղեւն՝ պատէր. (Եզնիկ.։)
Նա նոյնպէս առաքինի մնայ ... նոյնգունակ առաքինի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
identity, sameness.
· Calfa
Յանշարժ նոյնութեան յարամնայաբար կառուցեալ։ Առ փափագումն բարւոյն նոյնութիւնքն եւ ծայրութիւնքն։ Ըստ միոյն եւ միականի բոլոր նոյնութեան գերունակ պատճառք։ Յիւրմէ նոյնութենէն անփոխաբնապէս. (Դիոն.։)
Նոյնութիւն առաւել՝ քան եթէ նմանութիւն. (Առ որս. ՟Ե։ Տե՛ս եւ Աթ. ՟Դ։ Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)
Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով՝ խնամեալ. տածէ։ Օրինաւոր կրօնիւք զհասարակութիւն ի նոյնութեան զուգեցելոցն առնել (որպէս մի մարմին եւ մի հոգի). (Պիտ.։)
Մի աստուած՝ յաղագս նոյնութեան բնութեան, եւ անձինք երեք վասն ամենառատութեան. (Սարկ. հանգ.։)
Զի ոչ եթէ ի նոյնութեան միշտ կեայր (կամ կայր), այլ եւս առաւելեալ լինէր ի բարիսն՝ գնալով ի զօրութենէ ի զօրութիւն։ Ոչ յառաջադէմք լեալ ի յանդիմանութեանցն, այլ ի նոյնութեան կացեալք անզղջանալի. (Վրք. ոսկ.։)
likewise.
· Calfa
Եւ նոյնօրէն յառասանիցն այն պարպատեալ զմէջս եւ զկողս. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
in the same day;
immediately, forthwith.
· Calfa
ՆՈՅՆՕՐԻՆ կամ ՆՈՅՆ ՕՐԻՆ. αὑθήμερος eodem die, eo ipso die. Ի նոյն օրն. ի նմին աւուր. առ օրին՝ անյապաղ.
like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Ոչ առաւելեալ եւ ոչ նուազեալ, այլ մի եւ նոյնօրինակ է յամենայնի. (Ճ. ՟Ժ.։)
Անէիցն եւ առասպելեցելոցն անեղ բնութիւնքն՝ ձիացլուցն եւ քիմեռացն, եւ նոյնօրինակացն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Նոյնօրինակ եւ մեք առ նոսա առնէաք. (Եղիշ. ՟Ը։)
Զնոյն օրինակ ծառայք հանդերձ տերամբք տանջեալ։ Զբացական տեսիլն՝ զնոյնօրինակ քանդակեցին եւ դրօշեցին. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 11. եւ ՟Ժ՟Դ. 17։)
cf. Նորաբոյս.
· Calfa
Նորաբողբոջ բուսովք եւ ծաղկօք ի վեր փթթեալ։ Նորաբողբոջ շառաւիղօք ծաղկեալ դալարացաւ գաւազանն գեղեցկութեան. (Վրդն. լուս.։ Ճ. ՟Ը.։)