Definitions containing the research էշ : 588 Results

Աղբիւր, բեր, բերաւ, բիւրք, բերք, բերաց, բերց, բերբք, բերօք

See full entry →

s.

fountain, source, spring, brook;
origin.

NBHL (1)

ԱՂԲԻՒՐ Գրի անխտիր նովին հնչմամբ ԱՂԲԵՒՐ, ԱՂԲԵՒՐՔ. թո՛ղ զի ոմանք ի գրչաց ի բաց թողուն զտառդ ւ, եւ գրեն ԱՂԲԵՐ, ԶԱՂԲԵՐ, իբր աղբիւր, զաղբիւր։ πηγή fons Աղբուր. փունար, այն, չէշմէ. Տեղի՝ ուստի ջուր բղխէ, որպէս աղբերակն. կամ հոսանք կենդանի ջրոյ՝ արուեստիւ ի մի վայր յօրինեալ.


Աղբիւրաբար

See full entry →

adv.

like a fountain, fluently;
abundantly, copiously.

NBHL (1)

ԱՂԲԻՒՐԱԲԱՐ որ եւ ԱՂԲԵՐԱԲԱՐ, ԱՂԲԻՒՐՕՐԷՆ. Իբրեւ զաղբիւր. յորդութեամբ. առատութեամբ. աղբուրի պէս. չէշմէ կիպի.


Աղեղնաւոր, աց

See full entry →

s.

archer;
Sagittarius.

NBHL (1)

τοξότης, τοξεύων, ἑκτείνων sagittarius, jaculator Որ գիտէ վարել եւ լարել զաղեղն. նետաձիգ. նետող. պատերազմական, եւ որսորդ. աղեղ բանեցնօղ, նետ ձգօղ. օգճի, քէմանքէշ. թիրէնտազ. գավվաս.


Աղեղնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

archery.

NBHL (1)

Հմտութիւն քաջ արհեստի աղեղնաւորութեան. հրահանգք ճարտար նետաձգութեան. քեմանքէշլիք. Յայս անուն կոչեցաւ եւ ողբն Դաւթի ի վերայ Սաւուղայ եւ Յովնաթանու քաջ աղեղնաւորաց.


Աղերս, ի, ոյ, ից

See full entry →

s.

supplication, petition, deprecation, entreaty;
— արկանել, — մատուցանել, յ— մատչել, to supplicate, to implore, to pray, to request.

NBHL (1)

ԱՂԵՐՍ. իբր Ուղերձ. ընծայ. տուրք. պարգեւ. ձիրք. շնորհք. փէշկեշ. արմազան. հէտիյէ.


Աղխ, ի, ից

See full entry →

s.

buckle, ring;
button;
lock;
baggage, equipage;
goods and chattels.

NBHL (1)

ԱՂԽ կամ ԱԽ. κλεῖθρον, σύγκλεισμα, πτίξις, κάτοχος claustrum, clausura, repagulum, plicatura Փակ. փականք. փակաղակ. կապ. զօդ պնդիչ. ախլակ, ախլանք, կղպաք, կպղաք. քիլիտ. պաղ. կէշմէ. քիլիտլամէ.


Աշմկասէր

See full entry →

adj.

mutinous, seditious, turbulent, inclined to excite sedition.

NBHL (1)

Անուն պատուական քարի. թերեւս ռմկ. եէշիմ, եէշմ. լտ. եասբիս, իտ. տիա՛սբրօ.


Աղուրայ

See full entry →

s.

slip, cutting (to plant), layer.

NBHL (1)

ԱՂՈՒՐԱՅ ԱՂՈՒՐԻ. Ուղէշ. շառաւիղ. բարունակ որթոյ. շահ, չըպուգ. տալտըրմա


Աղուրի, րեաց

See full entry →

s.

cf. Աղուրայ.

NBHL (1)

ԱՂՈՒՐԱՅ ԱՂՈՒՐԻ. Ուղէշ. շառաւիղ. բարունակ որթոյ. շահ, չըպուգ. տալտըրմա


Աղտ, ի, ից

See full entry →

s.

salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.

NBHL (1)

χόριον կամ κόριον secundina, secundae Թաղանթ սաղմի կենդանեաց յարգանդի մօր, որպէս շապիկ կամ քօղք բնութեան. տղի ընկեր, տղայ. տուվագ. մէշիմէթ.


Աճեմ, եցի

See full entry →

vn.

to grow, to increase, to be augmented, to grow tall or stout;
to make progress;
to vegetate, to sprout, to come up;
to be multiplied;
to be heightened, to grow upon or out of;
to grow dear.

NBHL (1)

Թէ չէր ի քէն աճեալ ուղէշն երկնային. (Նար. կուս.։)


Ամբարտակ, աց

See full entry →

s.

bank, dam, dike, mound;
beach, strand, bank of a river;
mole, pier;
tower.

NBHL (1)

Որպէս պատուար. պատնէշ. թումբ. հողաբլուր. քարկոթող. եւ այլն. հիսար. պէտէն. սէնտտ. պէնտ. χῶμα. agger եւ այլն.


Ամենայն, ի, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

NBHL (1)

ԱՄԵՆԱՅՆ, ամենայնք. Որպէս ամենայն ոք, ամենեքեան. եւ ամենայն ինչ. πάντες, πάντα omnes, omnia. ամմէն մարդ, ամմէն բան. հեր քէշ. հեփիսի. հերշէյ. ճիւմլէսի. քիւլլիյեթ.


Ամենաչար

See full entry →

adj.

worst, very bad;
very wicked, very malicious, execrable, abominable.

NBHL (1)

παμπόνηρος, πάγκακος, παγχάλεπος. pessimus, omnino malus, plane improbus, malignus, molestus Կարի չար (ոք կամ իմն). լի չարութեամբ, եւ առիթ ամենայն չարեաց. վնասակար. դաժան. դժնդակ. գէշին գէշը. գայէթ քէօթիւ. փէք ֆէնա՝ զալըմ. քէմրէք.


Ամուսին, սնի, սնոյ, աց

See full entry →

s.

consort, husband;
wife, spouse.

NBHL (1)

(որպէս թէ համասին, ի միասին. լծ. եւ յն. ղամէ՛տիս, ղամէտի՛). γαμέτης, ἠ γαμετή, γαμέτις maritus (այրն) uxor (կինն) ὀ, καὶ ἠ συζυγή , σύζυγεις, -εῖσα conjugatus, conjux, κοινωνός, συνών particeps, conversans, qui sunt simul այր կանամբի, եւ կին արամբի. լծակից. փեսայ եւ հարսն. էրիկ կնիկ, էրիկը՝ կամ կնիկը, հարսուփեսայ, պսակուած կամ նշանած, կարգուած. էհլ. եօլտաշ. էշ. զէվճ. հէմսէր.


Բարձրաձաղկ

See full entry →

adj.

that has very high branches.

NBHL (1)

Որոյ բարձր են ձաղկք, այսինքն ոստք, գաւազանք. ամբարձուղէշ, բարձրոստեան.


Բեկանեմ, բեկի

See full entry →

va.

to break;
to break to pieces;
to crack, to split;
to dishearten.

NBHL (1)

Ետ զնա տէր առիւծու, եւ եբեկ զնա, եւ սպան զնա։ Եւ ոչ եբեկ զէշն. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 22. 18։)


Բեռնակիր, կրաց

See full entry →

cf. Բեռնաբարձ.


Բեռնակրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

carriage, conveyance;
cargo.

NBHL (1)

Եթէ էշ ստանայ, եւ նա հանդարտիկ ի հնազանդութիւն բեռնակրութեան կայ. (Ոսկ. ես.։)


Բերդամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

war against a fortress.

NBHL (1)

Իբր զպատնէշս ամրաբերձ բերդամարտութեան՝ կանգնաւորս անվայրարկելիս. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Բեք

See full entry →

adj. int.

rich, potent;
o! oh!

NBHL (1)

Բեքն, մեծ. եւ ջեքն (որպէս թ. չէ՛գ ... ) աւելի մեծ եւ բարձր։ Բէքիցն աւանք, եւ ջէքիցն խումբք սոսկականք են եւ գեղաղէշք. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Բէք

See full entry →

cf. Բեք.

NBHL (1)

Բեքն, մեծ. եւ ջեքն աւելի մեծ եւ բարձր։ Բէքիցն աւանք, եւ ջէքիցն խումբք սոսկականք են եւ գեղաղէշք. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Բեշկի՞՞՞մշկոյ

See full entry →

cf. Բէշկ՞՞՞մշկոյ.


Բուծանեմ, ուծի

See full entry →

va.

to nourish, to feed;
to treat, to dress;
to fatten.


Բուսակ, աց

See full entry →

s.

small plant;
herb, plant, vegetable.

NBHL (1)

Յոքնազանն վերաբերէի բուսակս։ Քաջուղէշ բուսակօք հրճուէի։ Իբրեւ զտերեւախիտն ի բուսակս՝ ի գնացս ջուրց. (Պիտ.։)


Բազմաչար

See full entry →

adj.

very wicked.

NBHL (1)

κάκιστος, κακοήθης pessimus, malignus Բազում չարեաց առիթ կամ գործօղ. կարի յոյժ չար. լի չարեօք. շատ գէշ. չարիքը շատ, չարին չարը.


Բազմաստեղն

See full entry →

adj.

that has many branches, boughs or parts.

NBHL (1)

Ուստի բազմաստեղն եւ յոքնուղէշ ընձիւղեալ բողբոջք. (Սկեւռ. աղ.։)


Բաժակեմ, եցի

See full entry →

va.

to soak, to water;
— զգետինն, զտունկս, to water the ground, the plants.

NBHL (1)

Տաժանէ (որթն զերկրագործն) ի բրելն եւ ի բաժակելն, զաւելորդ ուղէշս յապաւել, ջուրբ արբուցանել։ Տանել զյանձանձանս աճեցմանն՝ միայն շուրջ զինքեամբ բոլորակաբար բաժակելովն, եւ այնպէս անկարօտ ի վտակացն ոռոգմանէ դարմանեալ սնանի. (Պիտ.։)


Բանկորով

See full entry →

adj.

eloquent.

NBHL (1)

ԲԱՆԳ կամ ԲԱՆԿ. Անուն խոտոյ, եւ սերման նորա. Իսկ ի Բժշկարանի, Աղուէշ բանկ։


Բանաւոր, աց

See full entry →

adj.

reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.

NBHL (1)

Զանբանն (զէշն բաղաամու) բանաւոր կացոյց, եւ զանարժանսն մարգարէութեամբ պատուեաց. (Սարգ. յռջբ.։)


Բանեղ, աց

See full entry →

adj.

verbose, eloquent, voluble, fluent.

NBHL (1)

Զանբանս՝ բանեղս արար (որպէս զէշն բաղաամու). (Նար. յովէդ.։)


Աշխարհալուր

See full entry →

adj.

heard throughout the world.

NBHL (1)

Լսելի ընդ ամենայն աշխարհ. հռչակեալ առ ամենեսին. տիեզերալոյս. հանդիսացեալ. ալէմէ մէշհուր.


Աշխէտ

See full entry →

adj.

reddish;
of a fiery colour;
— ձի, chesnut horse.

NBHL (1)

πυρρός rufus, ruber վրացերէն՝ սխէտի Կարմիր դեղնագոյն, հրագոյն, բոցագոյն՝ որպէս ծիրան, նարինջ. աթէշի. թուռունճի. փօրփուգալի.


Աշխոյժ, խուժից

See full entry →

adj.

ardent, spirited, lively, sprightly, mettlesome, fiery;
adroit, skilful;
alert, vigilant;
— ձի, a spirited horse.

NBHL (1)

որպէս թէ հրային եւ ուժեղ. գրի եւ ԱԺԽՈՅԺ. Արի. առոյգ. հուժկու. սաստիկ. բուռն. զօրեղ. կտրուկ. ազղըն, էշխլի, քէսկին, եավուզ.


Ապաշխարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

repentance, penitence;
mortification.

NBHL (1)

μετάνοια. poenitentia. Զղջումն ի մեղաց. ցաւ. ապաշաւ. դարձ. եւ յանձնառութիւն կամաւոր ճգանց. փէշինամլըգ, թէօվպէ.


Խոշորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.

NBHL (1)

Զէշ խոշորութիւն ճանապարհին փորձէ, եւ զքաջամիտ բարեկանմ սուգ եւ տրտմւոթիւնք ընտրեն. (Պիտառ.։)


Խուսեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Խոյս տամ."

NBHL (1)

Խուսափեաց էշն ի ճանապարհէն։ Ոչ գոյր խուսել յաջ կամ յահեակ։ Խուսեալ մնացորդացն՝ փախեան։ Մի՛ խուսիցէք յերեսեաց առանձինն ի տեղի անապատ. (Թուոց. ՟Ի՟Բ. 23. 26։ Դտ. ՟Ի։ 47։ Օր. ՟Ի. 3։ Ղկ. ՟Թ. 10։)


Խռպոտ

See full entry →

adj.

rough, unpleasant, disagreeable;
ill-natured, ill-tempered;
— ձայն, shrill voice.

NBHL (1)

Խռպոտ. (հաստ. գէշ. չար. Հին բռ.։)


Խենեշաբար

See full entry →

adv.

immodestly, impudently, with effrontery.

NBHL (1)

Իբրեւ խենէշ, կամ թոյլ եւ լկտի. լրբաբար. անպատկառ եւ թոյլ օրինակաւ.


Խենեշացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to corrupt, to debauch, to make dissolute.

NBHL (1)

ԽԵՆԵՇԱՑՈՒՑԱՆԵԼ ԽԵՆԵՇԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. μαλακίζω mollio, effemino. Խենէշ կացուցանել. մաղկացուցանել. թուլացուցանել.


Խենեշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

voluptuous and effeminate life, lasciviousness, debauchery, wantonness, dissoluteness.

NBHL (1)

μαλακία mollitia. Խենէշն գոլ, եւ խենեշանալն. Մեղկութիւն. թուլամրթութիւն, փափկասիրութիւն. ցոփութիւն. զեղխութիւն. եւ Վատասրտութիւն. թուլութիւն, շըլըխտիութիւն.


Խից

See full entry →

s.

closing or shutting;
cork, stopper, bung, plug;
valve;
— արկանել, to cork, to bung, to dam, to stop;
to hinder, to oppose.

NBHL (1)

ԽԻՑ ԱՐԿԱՆԵԼ՝ է Խցանել զմուտս. արգելս դնել. որմարգելս՝ պատնէշս կանգնել.


Խմբագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble;
to contain, to enclose.

NBHL (1)

Խմբագործել ժողովեաց զազգս մարդկան ի փրկութիւն։ Ուր գէշն իցէ, անդր խմբագործին արծուիք. (Զքր. կթ.։)


Խնդիր, դրոց

See full entry →

s.

question;
interrogation, inquiry, demand;
discussion, examination;
perquisition, search, quest;
visit, inquisition;
proposition, thesis;
litigation, contest, dispute, debate, quarrel;
request, requisition;
խօսեսցուք զայսր խնդրոյ, let us discourse on this chapter;
խնդիր առնել, ի խնդիր երթալ, գալ, ելանել, շրջել, անկանել, արկանել, to seek, to look for, to search for or after, to make inquiries, to investigate, to examine, to inquire into;
ի խնդիր լինել ուրուք, to trace, to be in search of, to follow the track of;
խնդիր ի մէջ առնուլ, to commence an argument;
խնդիրս յուզել, to raise a doubt, to create a discussion;
խնդիր եղեւ, there arose a question;
a dispute was raised;
խնդիր ի միջի կայ, the question is;
խնդիր է ինձ ի քէն, խնդիր մի ունիմ ի քէն, I have a favour to beg of you.

NBHL (1)

Քանզի (ի) խնդիր է հերովդէս կորուսնել զմանուկդ։ Գտան էշքն, յորոց դու ի խնդիր երթեալ էիր. (Մտթ. ՟Բ. 13։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ. 2։)


Խնդրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.

NBHL (1)

Զի՞նչ խնդրես ... զեղբարսն իմ խնդրեմ։ Մեռն ամենայն արք՝ որ խնդրէին զանձն քո։ Ցուցից քեզ զայրն զոր դու խնդրես։ կորեան էշք, երթայք խնդրեցէ՛ք զէշն։ Լքան խնդրել զդուստրսն։ Խնդրէր զնա, եւ ոչ գտանէր։ Խնդրեցի զնա, եւ ոչ գտի։ Խնդրիցէք զիս, եւ ոչ գտանիցէք։ Խնդրեա՛ զխաղաղութիւն, եւ ե՛րթ զհետ նորա։ Խնդրեսցեն զանուն քո տէր։ Որ հալածէքդ զիրաւունս, եւ խնդրէք զտէր։ Սնոտիս խնդրեսջիք. Խնդրիցէ մարգարիտս գեղեցիկս։ Խնդրիցէ զմոլորեալն։ Խնդրէին սուտ վկայութիւն զյիսուսէ, եւ ո գտանէին։ Խնդրէր պարապ։ Գամ խնդրել պտուղ ի թզենւոջդ, եւ ոչ գտանեմ։ Զի՞ խնդրէք զկենդանին ընդ մեռեալս։ Խնդրեսցես յապարանս յուդայ սօղոս անուն զտարսոնացի։ Պնդագոյնս խնդրեաց զիս, եւ եգիտ։ Խնդրեսցեն մարդիկ զմահ, եւ մի՛ գտցեն. եւ այլն։


Ժահահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stink, stench, offensive smell, taint;
mephitism, miasma;
****-*****, to stench, to cause to stink, to taint.

NBHL (1)

δυσωδία, ἁηδία teterodor, foetor τὰ νωσώδη pestifera res Հոտ ժահից, գարշահոտութիւն. ապականութիւն. աղտեղութիւն. գէշ հոտ, հոտածութիւն, հոտած բան.


Ժանտաժուտ

See full entry →

adj.

abandoned towick-edness, very wicked, remorseless, hardened in sin.

NBHL (1)

Որպէս թէ ժանդին ժանտն. յետին անզգամ. գէշին գէշը.


Ժողովարան, աց

See full entry →

s.

council-hall;
committee-room;
club, club-house;
paradise;
church;
synagogue;
mosque;
Ecolesiastes.


Լումայ, ից

See full entry →

s.

mite, small piece of money.

NBHL (1)

λεπτόν (այսինքն մանր). κοδράντης որ է լատին բառ՝ quadrans, այսնքն չորիր մասն. ἁσσάριον as (assis). որ եւ ԼՈՄԱՅ. (լծ. ընդ լումայ՝ եւ լտ. նումմուս, նումմուլուս. եւ յն. եւ լտ. օվօլօ՛ս, օ՛պօլուս) Մանրագոյն դրամ. փող. խերեւէշ. կէս նաքարակիտ. չորիր մասն այլոյ փողոյ. ութերորդ մասն դենարի. եւ այլն. մանր ստակ.


Իշակէս, կիսոյ

See full entry →

s. zool.

mule.

NBHL (1)

ἠμίονος mulus. կիսէշ. ջորի. ծնունդ ի խառնից իշոյ եւ ձիոյ.