Definitions containing the research ել : 10000 Results

Անզովանալի

See full entry →

adj.

that cannot be refreshed

NBHL (1)

Կրեմ եղկելիս զանզովանալի զկիզումն։ Բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի. (Նար. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի՟Զ։)


Անզուգական, ի, աց

See full entry →

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

NBHL (2)

Իբր անզոյգ. անհաւասար. անհամեմատ, այս ինքն անյարմար, անբաղդատ, անկշռեիլ. անզուգելի. ույմազ. նահէմվար. ἅνισος, ἁνώμαλος.

Դարձեալ՝ անտամեմատ, աննման. որպէս՝ գերազանց. յոյժ առաւելեալ. որում չիք զուգական. մէնետնտի եօգ.


Անզուգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

matchlessness, incomparableness, excellence.

NBHL (1)

Որ եւ այնքան ունի զանզուգականութիւն, որ եւ ոչ զխրացս կօշկաց նորա եմ արժանաւոր լուծանել. (Կիւրղ. ղկ.։)


Անզուգակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disjunction, separation;
virginity.

NBHL (1)

Չզուգիլն պսակելոց օրինօք. անփորձ մնալն յառնէ. միշտ կուսութիւն Տիրամօր.


Անզրաւական, ի, աց

See full entry →

cf. Անզրաւ.

NBHL (1)

Զանզրաւականացն ցուցանելով կեանս. (Շ. բարձր.։)


Անզօր, աց

See full entry →

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

NBHL (2)

Կանացի կնատ եւ անզօր լինելութեանն. (Պիտ.։)

Առնէ զդիւացն մարտ՝ անզօր։ Նետք հրեղէնք՝ լուսաւորելոցն մտօք անզօրք են. (Խոսր.։)


Անզօրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render feeble, without force, to render powerless.

NBHL (1)

Տկարացուցանել.


Անզօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

weakness, feebleness;
invalidity.

NBHL (1)

Զձեր աղօթսդ օգնական ունել իմում անզօրութեանս։ Կարծելով զայս իւրեանց անզօրութեանն. (Սիսիան.։)


Անէ, էից

See full entry →

adj. s.

that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

NBHL (1)

Էքս՝ էութիւնք են, եւ տեսակք. ոչ էն՝ անտեսակ եղիցի եւ անէ, բանի միայն տեսանելի. (Մաքս. ի դիոն.։)


Անէծք, նիծից

See full entry →

s. pl.

imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.

NBHL (3)

κατάρα, ἅρα. maledictio, execratio. որ եւ ՆԶՈՎՔ. Հակառակն օրհնութեան. չարիս մաղթելն. չարաբանութիւն առ ի վնաս եւ ի պատիժ. տարագրութիւն յօրհնութենէ. պէտտուա, լանէթ, իլէնճ.

Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։

Անէծս հանել (այս ինքն տալ). (Լմբ. սղ.։)


Անըղձանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անըղձալի.

NBHL (2)

Ըղձանայ զանըղձանալիսն (յետ զզուելոյն՝) զծարաւ եւ զքաղց. (Փիլ. տեսական.։)

Ողջախոհութեան յատուկ է՝ անըղձանալի (կամ անըղձալի) համարել զամենայն զգարշելի հեշտութեան զվայելուածս. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)


Անըմբեր

See full entry →

adj.

impatient;
intolerable, insupportable.

NBHL (1)

Եւ իբր անըմբերելի. անտանելի. սապր օլունմազ. չեքիլմէզ. յն. անամոքելի. ἅσπονδος.


Անընդդիմակայ

See full entry →

cf. Անընդդիմակ.

NBHL (3)

ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՅ ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՑ Որում չիք ոք՝ որ ընդդէմ կայցէ բանիւ կամ գործով. որում անհնար է հակառակ կալ. անհերքելի. անվանելի. դէմ չի կեցուիր. գարշը տուրուշմազ՝ գօնմազ.

Զանընդդիմակայ սքանչելիս։ Յիշէր զանընդդիմակայ զօրութիւնն. (Փարպ.։)

Յիշել զանընդդիմակաց զնահատակութիւնս։ Առեալ զանընդդիմակաց հրամանն. (Կորիւն.։)


Անընդդիմակաց

See full entry →

cf. Անընդդիմակ.

NBHL (3)

ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՅ ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՑ Որում չիք ոք՝ որ ընդդէմ կայցէ բանիւ կամ գործով. որում անհնար է հակառակ կալ. անհերքելի. անվանելի. դէմ չի կեցուիր. գարշը տուրուշմազ՝ գօնմազ.

Զանընդդիմակայ սքանչելիս։ Յիշէր զանընդդիմակայ զօրութիւնն. (Փարպ.։)

Յիշել զանընդդիմակաց զնահատակութիւնս։ Առեալ զանընդդիմակաց հրամանն. (Կորիւն.։)


Անընդդիմահար

See full entry →

adj.

not opaque, transparent.

NBHL (3)

Որում չէ մարթ ի դիմի հարկանիլ. անվանելի.

Եւ անարգել. անխափան. աջող.

Յուղարկելոցն ըմբոշխնել անընդդիմահար դիպուածով զստացուածոցն առաւելութիւն. (Պիտ.։) (Նովին առմամբ նշանակէ եւ թափանցիկ։)


Անընդհատ

See full entry →

adj. adv.

uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.

NBHL (3)

Ողջոյն ձայնի ելեալ ի տուողէն՝ երթայ առ լսօղն, եւ անընդհատ է առ լսօղն. (Երզն. մտթ.։)

Ընդ շատ յամելոյն իւրեանց՝ անընդհատ ամենեցուն առին զհատուցումն. (Բրսղ. մրկ.։)

Առանց ընդհատելոյ. անդադար. միշտ եւ հանապազ. յաւէժ. շարունակաբար. արտը արասը օլմայարագ, պիր տիւզիւյէ, տայիմ.


Անընդմիջաբար

See full entry →

adv.

immediately.

NBHL (4)

Որ եւ ԱՆՄԻՋԱԲԱՐ. ἁμέσως. immediate. Առանց ընդ մէջ մտանելոյ այլոյ իրի կամ միջոցի. անդէն մերձ կալով. հուպ առ նմին. քովէն. սըրա իւզրէ. մուգթէրին. հէման.

Անընդմիջաբար խօսել. (Իգն.։ եւ Լմբ.։)

Մեծ քաղաքն Հռովմ անընդմիջաբար ունի զսուրբ պահսն յելս պահոց Զատկին. (Խոսրովիկ.։)

Անընդմիջաբար սիրելութեամբ ի բաց տանել զմախանս թունաւորս. (Նանայ. յառաջաբ։)


Անընդոստ

See full entry →

adj.

that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.

NBHL (2)

Մնաց իբրեւ զսել դարբնաց անընդոստ. (Լմբ. ժղ.։)

Զանընդոստն կակղացուսցես զարթնուլ եւ զգաստ լինել. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Անընդունակ

See full entry →

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

NBHL (6)

Արեգակն անընդունակ ասի լինել խաւարի. (Սահմ. ՟Ժ։)

Ոչ եթէ զամենեսեան անընդունակս ասէ լինել նորա վկայութեանցն. (Նանայ.։)

իբր անընդունելի. չընկալեալ. անընկալ. գապուլ օլունմազ.

Գնաց ի կողմանս մարաց եւ եղիմացւոց, եւ անընդունակ եղեալ ի նոցանէ՝ ոչ կարաց կատարել անդ զօրութիւնս. (ՃՃ.։)

Կամ անտանելի. անբովանդակելի.

Զանընդունակն լայնատարած դիմաց երկրիս՝ առ իւր պարփակել. (Նար. խչ.։)


Անընդունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incapacity, inability.

NBHL (1)

Իբր չընդունելն. անհաւանութիւն. որ եւ ԱՆԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹԻՒՆ.


Անընթեռնլի

See full entry →

adj.

illegible, unreadable.

NBHL (1)

Զոր չէ մարթ ընթեռնուլ. անվերծանելի. անկարդալի, գաղտնի. օգունմազ.


Անընկեր

See full entry →

adj.

without companion, alone.

NBHL (1)

Չդնել անընկեր գիր ի վերջս տողին կամ յառաջս. (Նչ. քեր.։)


Անընչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of fortune, poverty.

NBHL (1)

Զողորմածութիւն եւ զանընչութիւն։ Անընչութեամբ զկեանս իւր տնօրինել. (Սարգ.։)


Անընտրաբար

See full entry →

adv.

indiscreetly, imprudently.

NBHL (2)

Անընտրողաբար. առանց ընտրելոյ կամ ընտրութիւն առնելոյ. անխտիր. անխորհրդաբար. թէվէքէլլի.

Զի մի՛ անընտրաբար նուիրանն խայտառակեսցի։ Վիրաւորեալ՝ քան թէ բժշկել՝ անընտրաբար զկարծիս մտաց. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Անընտրողաբար

See full entry →

adv.

cf. Անընտրաբար.

NBHL (1)

Առ ի շիջանել անընտրողաբար յանձեռնհասն բարձրութենէ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)


Անընտրող

See full entry →

adj.

indiscreet, imprudent.

NBHL (3)

Որ չառնէ ընտրութիւն. որոյ չիք ընտրողութիւն. անխորհուրդ. տգէտ. տգիտական. անընտրողական. աղէկ չիքննօղ, աղէկը չընտրօղ, անխելք.

Տգէտ եւ անընտրող առաջնորդ ի բժշկելն խոցէ. (Նեղոս.։)

Անընտրող մտօք ունելով զծառայս, չընտրել զլաւն ի վատթարէն. (Փարպ.։)


Անընտրողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indiscretion, imprudence.

NBHL (2)

Պակասութիւն ընտրողութեան՝ քննութեան եւ ուղիղ դատման. անխոհեմութիւն, տգիտութիւն. անխելքութիւն.

Նաւաստեաց լինել դաւող անընտրողութեամբ. (Պիտ.։)


Անըստգիւտ

See full entry →

cf. Անստգիւտ.

NBHL (1)

ԱՆԸՍՏԳԻՒՏ ԱՆՍՏԳԻՒՏ Ըստ յն. անըստգիտելի. ἁκατάγνωστος. irreprehensibilis, qui damnari nequit. Ուր չիցէ ստգիւտ կամ ինչ մի ըստգտանելի. անպարսաւ. անարատ. անթերի. կատարեալ. ստոյգ. անկասկած.


Անըստերիւր

See full entry →

cf. Անստերիւր.

NBHL (2)

Բազմիցիմք ըստ անսուտն խոստման, եւ վայելիցեմք ընդ Քրիստոսի անըստերիւր յուսոյն մերոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Անստերիւր ունել զմիտս։ Յետ մահու անըստերիւր զթիւսն ունել աղերսէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անթախանձ

See full entry →

adj.

without importunity, without intrusion.

NBHL (1)

Զայլ ստացուածսն ետ ի քաղաքին մատակարարսն՝ վասն անթախանձ լինելոյ նմա ի հարկէ դիմոսական պահանջմանէն. (Վրք. ոսկ.։)


Անթաղ

See full entry →

adj.

unburied.

NBHL (2)

Եւ ոչ գերեզմանի արժանի առնել, անթաղ բառնալ ընկենուլ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Զդիակունս նոցա քարշել ընկենուլ անթաղ. (Խոր. ՟Գ. 32։)


Անթառամ

See full entry →

adj. s.

unfading;
incorruptible;
amaranth.

NBHL (3)

Անթառամ զվարդ իմոյ կուսութեան պահելով. (Խոր. հռիփս.։)

Անթառամ ասելովն՝ զմիշտ պայծառութիւնն նշանակէ, եւ զնոյնպէս ունելն։ Անթառամն ասելով՝ զնոյնօրինակ ունելն առակէ. (Սարգ.։)

Առանց թառամելոյ. անեղծութեամբ.


Անթարգման

See full entry →

adj.

without interpreter;
that cannot be translated;
inexplicable.

NBHL (1)

Առանց թարգմանելոյ կամ մեկնելոյ. թերճիւմէսիզ.


Անթարգմանաբար

See full entry →

adv.

inexplicably.

NBHL (1)

ἁνερμηνεύτως. Անթարգմանելի օրինակաւ. անճառաբար.


Անթարթ

See full entry →

adj.

earnest, steadfast;
with fixed eyes.

NBHL (1)

Առաւել ռմկ. իբր անթարթափ.


Անթարթափ

See full entry →

cf. Անթարթ.

NBHL (2)

Չունօղ զթարթափումն՝ կամ զթօթափումն. անքթիթ. անթարթելի. անշարժ. առանց թարթելու. ասլա օյնամազ, պիք պիք.

Ըստ կարգաբանութեան խօսից անթարթափ լեզուոյ յոյժ պատկանաւոր. (Նար. խչ.։) Ի կրկին միտս հայի ասելն.


Անթարշամ

See full entry →

adj.

cf. Անթառամ.

NBHL (3)

Հանդիպել մատաղագունի եւ անթարշամ ի մեղաց եղելոյ հասակին. (Յհ. իմ. ատ.։)

Անթարշամելի զուարճացմամբ տերեւոյն. (Պիտ.։)

Անթարշամելի երես. (Զքր. կթ. ննջ.։ Զքր. կթ. կուս.։)


Անթաց

See full entry →

adj.

dry.

NBHL (3)

ἅβροχος, ἅνικμος. immadidus, homuris expers. Առանց թացեալ լինելոյ. անթանալի. անխոնաւ. չիթրջած. ըսլանմամըշ.

Զմեղացն հերձանելով ծով անթաց ոտիւք. (Խոր. հռիփս.։)

Ընդ գետ անցանել անթաց ոտիւք. (Լմբ. սղ.։)


Անթաքուստ

See full entry →

cf. Անթաքուն.

NBHL (2)

ԱՆԹԱՔՈՒՍՏ կամ ԱՆԹԱԳՈՒՍՏ Նոյն ընդ անթաքուն, եւ անթաքչելի. որ չկարէ թաքչել կամ փախչել.

Անթաքուստ ստուերաւ (այս ինքն յերեսաց ստուերի) ամենեքեան պայծառացեալ լինէին վայրք։ Անթաքուստ յուզմամբ ելեալ ի վեր՝ փախչէին. (Պիտ.։)


Անթերի

See full entry →

adj. adv.

entire, complete, perfect;
entirely, completely.

NBHL (1)

Զվարդապետութիւնն իւր անթերի առնէր ի լսելեաց նոցա. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Անթեւ, ից

See full entry →

adj.

without wings.

NBHL (1)

Ոչ ոք զմարդոյ բնութիւն սահմանելով՝ ասիցէ, անթեւ, ոչ չորքոտանի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անթիւ, թուոյ, ոց

See full entry →

adj.

innumerable, immense.

NBHL (3)

Կամ ոչ անկեալ ընդ թուով, որպէս մի, եւ յաւիտեանն կամ անյաջորդն. հիսապա կելմեզ.

ἁναρίθμητος. innumerus, innumerabilis. Որոյ ոչ գոյ թիւ. անթուելի. անհամար. բազում յոյժ յոյժ. համրանք չունեցօղ. սայըսըզ. հադսըզ հիսապսըզ.

Աստուած՝ հոգի կենդանի է, հուր կիզելոյ, անթիւ. (Ագաթ.։)


Անթլփատ, ից

See full entry →

adj.

uncircumcised.

NBHL (1)

Ոչ թլփատեալ. եւ ամենայն այլազգի՝ առ համեմատութեամբ եբրայեցւոց թլպատելոց. ἁπερίτημητος, ἁκρόβυστος. incircumcisus, praeputiatus.


Անթլփատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncircumcision;
prepuce.

NBHL (2)

ἁκροβυστία. praeputium. Չունելն զթլփատութիւն. հեթանոսութիւն. հեթանոսք.

Հեթանոսք էիք մարմնով որ կոչեցեալն է անթլփատութիւն։ Հաւատացեալ է ինձ Աւետարանն անթլփատութեան, որպէս Պետրոսին՝ թլփատութեան։ Դատիցի՝ որ ի բնէ անթլփատութիւնն, զօրէնսն կատարելով, զքեզ՝ որ գրովն եւ թլփատութեամբն յանցաւոր օրինացն իցես. եւ այլն։


Անթողլի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անթող.

NBHL (3)

Որում չէ օրէն թողութիւն տալ. աններելի. ներում չըլլալու. ավֆ օլունմայաճագ.

Թողից ասել զանթողլին յանցանք. (Շ. ընդհ.։)

Քրէական մեղօք վտարանդի լինել անթողլովն. (Յհ. կթ.։)


Անթոյն

See full entry →

adj.

without poison.

NBHL (1)

Ի ձեռն անթոյն օձին բժշկեցաք։ Ի դրախտին թիւնաւորն զանթոյնն եհար։ Օձի նմանեցոյց զինքն, ո՛չ խածանողին եւ հարկանողին, այլ՝ անթիւնին եւ բժշկողին. (Եղիշ. խաչել.։)


Անթոշակ

See full entry →

adj.

without pension, wages;
without the last Sacrament.

NBHL (1)

Անապաւէն տանջեալ՝ անթոշակ կամ ողորմելի։ Անթոշակ ապաձեռնութեամբ ընդ անկատար ուղին հետեւել. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Ձ՟Բ։)


Անթուական, ի, աց

See full entry →

adj.

innumerable.

NBHL (6)

Իմաստուն գտանել մի միայն՝ գո՛րծ է. իսկ վատթարացն բազմութիւն՝ անթուելի. (Փիլ. այլաբ.։)

Զայլ եւս անթուելիսն։ Անթուելի վարեցեալ չարեօք. (Պիտ.։)

Կարիք անթուելիք. (Նար.։) եւ (Սարգ.։)

Յանթուելի դիականցն վտակն ներկանէր արեամբ. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)

Կացոյց տէր հանդիսականս իւր անթուելիս եւ անհամարս։ Փոխանակ մեծամեծացն եւ անթուելեաց բարութեանց. (Սարկ. քհ. եւ Սարկ. հանգ.։)

Եւ որ ի սոյնս յարմարին անթուելեաց ախտից զանազանութիւնք. (Սկեւռ. ես.։)


Անժամ

See full entry →

adj.

too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.

NBHL (3)

Անժամ ծախելով զինչսն՝ ի ժամու ոչ ունին տալ։ Անժամ եկի. (Մխ. առակ.։)

Մի՛ անժամ եւ տարաժամ զբերանն ածել. (Նեղոս.։)

Անժամ ելանիցէ ի կենցաղոյս աստի. (Ոսկիփոր.։)


Անժամանակ

See full entry →

adj.

not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.

NBHL (3)

Անժամանակն ըստ աւուրց։ Անժամանակ տէրութեամբ։ Զդէմս ձեր գրել շնորհօք որդիք էութեան, թէպէտեւ ոչ անժամանակք. (Նար.։)

Ասաց (Նեբրովթ) զինքն՝ հնագունիցն լինել անժամանակ Բէլ (Բահազ չաստուած). այլ անժամանակն Բէլ ծախի ժամանակաւ ի Հայկայ. (Արծր. ՟Ա. 2։)

Անժամանակ ձեռնամուխ լինին, ոչ գիտելով՝ թէ ամենայնի ժամանակ է. (Մխ. առակ.։)