Definitions containing the research ունք : 2187 Results

Նեխավայրք

See full entry →

s.

fetid or stinking places.

NBHL (1)

σηπεδών putredo. Նեխեալ վայրք կամ մասունք. ըստ յն. նեխութիւնք.


Նեխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նեխ.

NBHL (1)

Որդունք եւս ծնանին ի թարախս նեխմանցն. իսկ մինչ արկանի աղ ի նմա (ի միսն), սատակին որք ի նեխմունս են որդունքն. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Նեխումն, ման

See full entry →

s.

cf. Նեխ.

NBHL (1)

Որդունք եւս ծնանին ի թարախս նեխմանցն. իսկ մինչ արկանի աղ ի նմա (ի միսն), սատակին որք ի նեխմունս են որդունքն. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Նենգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.

NBHL (1)

Եկն եղբայր քո նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխան ետուն նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխանի ետուն նենգութեամբ։ Նենգութեամբ կալցին զՅիսուս, եւ սպանցեն։ Ամենայն բարեկամ նենգութեամբ գնայ։ Որովայան նորա կրեսցէ զնենգութիւն։ Շրթունք քո մի՛ խօսեսցի զնենգութիւն։ Զնենգութիւն զօրհանապազ խորհեցան։ Առաջնորդք են ամպարիշտք նենգութեանց։ Յայտնեցաւ սօղոսի նենգութիւնն նոցա։ Ի նենգութեանց հրէից։ ԱԶգ եղեւ ինձ նենգութեան յայրդ լինելոյ ի նոցանէ.եւ այլն։


Նեպուկ, աց

See full entry →

s.

milliped, wood-louse.

NBHL (1)

Մողէզք եւ կովիդեայք եւ բնդռունք, ըստ նեպակի գեղջ կապճահամար ժժակք. (Արծր. ՟Ա. 3։)


Նետ, ից

See full entry →

s.

arrow, bolt, shaft, dart;
— օձ, dart-snake, acontias, jaculum;
— առ ի յաստուծոյ, thunder, cf. Շանթ, cf. Կայծակն;
—ս արձակել, to shoot an arrow, to discharge or let fly arrows.

NBHL (1)

Որոտմունք, եւ կամ առ ի յաստուծոյ նետ ինչ հասանելով. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Ներածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

introduction.

NBHL (1)

εἱσαγωγή isagoge, introductio, inductio, institutio. Ներածելն կամ մուծանելն, իլն. մուտք. նախադուռն. նախաշաւիղ. նախակրթութիւն. ներվարժութիւն. սկզբնաւորութիւն եւ սկզբունք, հմտութեանց, մտածութեանց, սովորութեանց, եւ այլն.


Ներկայ, ից

See full entry →

adj. adj. s. gr.

present, actual;
present.

NBHL (1)

Ստոյգ բայ է ներկայն. իսկ անցեալն եւ ապառնին՝ հոլովմունք ազդման։ Կոչի ներկայ, որ այժմ կայ։ ներկայ, որ է մերձակայ. (Երզն. քեր.։)


Ներհակ

See full entry →

cf. Հակառակ.

NBHL (1)

Իմաստունք շնորհս բղխեն, եւ անմիտք զնորին ներհակն. (Նախ. ժող.։)


Ներհական

See full entry →

cf. Հակառակ.

NBHL (1)

ներհական տարբերութիւնք, կամ պատահմունք. (Պորփ.։)


Ներհմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հմտութիւն.

NBHL (1)

Յոր իմաստունք՝ ներհմտութեամբ յայս վարժեցան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ներքոյաբնակք

See full entry →

s.

antipodes.

NBHL (1)

Եթէ ոչ էին մեզ ընդդիմոտունք ներքոյաբնակք, ո՞ւմ մարդեօք արեգակդ տայր զլոյս (ի գիշերի)։ Լսէի՝ եթէ ոչ գոն այլ ներքոյաբնակք կենդանիք. (Շիր.։)


Ներքուստ, ի ներքուստ

See full entry →

adv.

internally, inwardly;
below, beneath;
inside, within, inwardly;
from beneath, from below.

NBHL (1)

Դուք ի ներքուստ աստի էք, եւ ես ի վերուստ անտի եմ։ Ընդարձակութիւն լիցի տանն ի վերուստ եւ ի ներքուստ։ Ի ներքուստ մինչեւ ի վեր։ Ի ներքուստ մինչեւ ցմէջս։ Կանգունք երկուք ի ներքուստ.եւ այլն։


Ներքսածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

introduction.

NBHL (1)

Ներքսածութիւնք սոցունց, եւ կոչմունք, եւ որչափ ինչ այսպիսիք. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Նիզակակից, կցի, կցաց

See full entry →

s. adj.

fellow-soldier, comrade;
ally, confederate;
allied, leagued, confederate.

NBHL (1)

Գրել ձեզ զմեզ նիզակակիցս եւ բարեկամս։ Նիզակակից բարեկամք։ Բարեկամք նիզակակիցք։ Թիկունք եւ նիզակակիցք։ Պատրաստել զէն, զի լիցի նա նիզակակից նորա։ Նիզակակից զերկնաւորն ողորմութեամբ իւրով յանձինս ընկալեալ.եւ այլն։


Նկարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint, to represent;
to portray, to depict, to paint, to describe, to give a description of;
to characterize.

NBHL (1)

Նկարագրեաց զպատկեր մանկանն եւ զհօրն եւ զմօրպն։ Նկարագրեալ պատկեր աստուծոյ եւ տեառն մերոյ փղկչին յիսուսի քրիստոսի։ Մարդակերպ նմանութեամբ նկարագրեմք։ Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեայ նկարագրի։ Հիւսունք, նկարագրողք, եւ անդրիաստեղծք։ Ձեռն տայ նկարագրել զքարինս ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ձ։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Շ. մտթ.։ Նիւս. բն.։ Արծր. ՟Ե. 8։)


Նկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

NBHL (1)

Որպէս դեղք զպատկերս նկարեն, եւ շարժմունք անդամոց զբարս մտաց. (Գէ. ես.։)


Նկուղ, ից

See full entry →

s.

hollow, ditch, cave, cavern, grotto.


Նմանամասն

See full entry →

adj.

composed of similar or equal parts.

NBHL (2)

Նմանամասունքն եւ աննմանքն են ի բոլորն. (Մխ. ապար.։)

ὀμοιομερής similibus constans partibus, partes habens similes. Համամասն. ուր իցեն մասունք համանմանք. եւ Մասունք մասնակիցք միում բոլորի. եւ Իրք նմանք ըստ բոլորին եւ ըստ մասանց.


Ննջիւն

See full entry →

cf. Ննջումն.

NBHL (1)

Ոչ եւս մայր եւ երկունս, ոչ ննջմունք եւ ոչ մերձաւորութիւնք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Ննջումն, ման

See full entry →

s.

sleep, repose, dormancy;
decease, death, exit, transit;
coition, copulation;
ի — խոնարհիլ, cf. Նիրհեմ.

NBHL (1)

Ոչ եւս մայր եւ երկունս, ոչ ննջմունք եւ ոչ մերձաւորութիւնք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Նշանաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

signification.

NBHL (1)

Փիլիքսիանոսի եպիսկոպոսի ցուցմունք եւ նշանաբանութիւնք հոգեւոր սիրոյ. (Ոսկիփոր.։)


Նշանակ, աց

See full entry →

s.

sign, mark;
signal, indication, character, expression, proof;
symbol;
emblem;
label, ticket;
sign, miracle, prodigy;
scepter;
sign-post;
flag, colours, ensign;
— հրոյ, smoke;
flame;
փողք —աց, signal trumpet, bugle;
— դատապարտութեան, judgment, sentence, condemnation;
սուրբ —ք, Sacred Elements;
— հաւատոյ, symbol or formula of faith, Creed;
—ք ախտից, symptoms;
կանգնել յաղթութեան —, to raise a trophy, a monument of victory.

NBHL (1)

Իմացմունքն նշանակ են իրաց, եւ ձայնք նշանակ իմացմանց, եւ տառք նշանակ ձայնից. (Հին քեր. ըստ Պերիարմ. որ եւ հայի ի ՟ա. նշ։)


Նշանակաբար

See full entry →

adv.

symbolically, allegorically, mystically.

NBHL (1)

Զորս շուրջ զքեւ նշանակաբար զարդարմունք օրինակացդ՝ ի բաց բացեալ, երեւեցո՛ մեզ բացափայլութեամբ. (Դիոն. եկեղ.։)


Նշկահումն, ման

See full entry →

s.

rebellion;
contempt, disdain.

NBHL (1)

Վէճք, աղմուկք, շփոթմունք, նշկահմունք. (Ուռհ.։)


Նշմար

See full entry →

s.

mark, trace, sign, vestige, indication;
— գեղոյ, some remains of beauty.

NBHL (1)

Ոմն՝ եւ ազդմունք իւր, ոմն՝ եւ նշմարանք իւր։ Ոչ կրին նենգութիւնք, եւ ոչ նշմարանք մթութեան։ Յորս չիք ինչ նշմարանք եւ կամ գիւտք խաւարի. (Նար. ՟Զ. ՟Ժ՟Ե. ՟Հ՟Ա։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

See full entry →

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

NBHL (1)

Եւ զնոյն հետայն լուսատեսակս հանդերձս արկանեն ի վերայ նուիրեցելոյն։ Եւ զնոյն հետայն ընթերցմունք լինի հետեւաբար։ Աւելորդ է զնոյն բանիւք շուրջ գալ անդրէն, եւ ոչ յորս զնոյն հետայն՝ անցանել։ Եւ զորս յետ իւրոյն զնոյն հետայն՝ հաղորդեցոյց։ Եւ զորս նոյն զհետայն նորին յառաջ ածել։ Եւ որոց զնոյն հետայն։ Ամենայնին զնոյն հետայն կենացն (այսինքն զմնացեալ կենացն) զվերակացութիւն ընդունել. (Դիոն. ստէպ։)


Նովանք

See full entry →

s.

new-married couple;
cf. Նու.

NBHL (1)

Իբր Նուանք, նուք, հարսունք. νύμφαι, sponsae.


Նորաբոյս

See full entry →

adj.

newborn, just brought forth, new, young, tender.

NBHL (1)

Առաջին քրտունք իմոյ նորաբոյս հոգւոյս. (Խոր. հռիփս.։)


Նորախայծ ողկոյզ

See full entry →

sn.

ripening grape.

NBHL (1)

Ծաղիկք մարդկութեանս այգւոյ, կամ նորախայծ վկայական խաղողոյ (մանկունք Բեթղեհեմի). (Հ. կիլիկ.։)


Նորակնիք, կնքի

See full entry →

cf. Նորակնուք.

NBHL (2)

Մկրտեցին զնա. եւ նորակնունքն միւսիս. եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Ի։)

Երամ աղաւնեացն՝ նորակնունք աւազանին. իմա՛ յոքն. նորակնիք.


Նորակնուք

See full entry →

adj. s.

newly baptized;
converted;
ordained;
neophyte.

NBHL (2)

Մկրտեցին զնա. եւ նորակնունքն միւսիս. եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Ի։)

Երամ աղաւնեացն՝ նորակնունք աւազանին. իմա՛ յոքն. նորակնիք.


Նորահասակ

See full entry →

adj.

young, tender.

NBHL (1)

Նորահասակ մանկանցն խօսել ետ, եւ ծերք եւ տղայք ի միասին երգեցին։ Նորահասակ աղջկունք։ Ընտրեալ զգեղեցիկսն եւ զնորահասակսն։ Պարտ եւ արժան է նորահասակացն խնդրելով եւ բարւոք յօժարութեամբ զառաքինութեան զկրօնս յինքն բերել. (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ասող. ՟Բ. 2։)


Նորահարսն, սին, սանց

See full entry →

s.

new-married, bride.

NBHL (1)

Իբրեւ զկին նորահարսն՝ մնացեալ յայրութեան։ Ոչ կարէր յիշել անդ կին նորահարսն զսէր փեսայի։ Նման իմն էր նորահարսն կնոջ։ Նորահարսունք յարանց բաժանեալք։ Եկեղեցիք մեր իբրեւ զնորահարսն զարդարեալ. (Լաստ.։)


Նորամուտ

See full entry →

adj. s.

newly entered, young;
novice;
—ք, innovation;
—ս նորոգել, to introduce innovations or novelties.

NBHL (2)

Որ արդ եւս նորամուտ հարսունք. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11։)

Յուսայ յաղթել նորամտիցն։ Նորամուտ միանձունք բուռն հարցեն զհնազանդութենէ։ Նորամուտք ի կրօնաւորաց. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Նեղոս.։ Մխ. առակ.։)


Նորաշէն

See full entry →

adj.

new-built.

NBHL (1)

Հաստատունքն եւ նորաշէնքն թերեւս ի միոջէ իսկ որոտմանէ կործանիցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Նորեկ, աց

See full entry →

adj. fig.

new-come, newly arrived;
newly converted;
— հարսն, bride, new-married;
— եղբայր, novice;
— ի հաւատս, neophyte.

NBHL (1)

Նորեկ հարսունք, կամ ծիծռունք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նորընծայ, ից

See full entry →

adj. s.

newly offered, dedicated, ordained or consecrated;
starting in life, entering in a profession or career, making one's outset;
novice, probationer.

NBHL (1)

Նորընծայ հրամանք, կամ վարդապետութիւն, կամ կրօնք, կամ տուրեւառիկ փոփոխմունք, կամ անուն թագաւորութեան. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. գաղ. եւ այլն։)


Նորոգ

See full entry →

cf. Նոր.

NBHL (2)

Նորոգ գիտութիւն միածնին առ հայր (այսինքն նորահրաշ եւ անվրէպ)։ Գիտութիւն ասէ աստ զնորոգ բանիւք ուսոյց զնա։ Նորոգ ուսմամբ։ Զնորոգ գիտութիւն գրոց՝ զոր ունէր, ծանոյց։ Պիտո՛յ են մեզ միտք արթունք, եւ հոգք նորոգք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. ստէպ։)

Ոչ եթէ նորոգ ինչ շինեալ են տունքս, այլ սա է կաթսայ, եւ մեք միս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ա. 3։)


Նորոգատուր

See full entry →

cf. Նորատուր.

NBHL (1)

Նորոգատուր շնորհք, կամ ուսմունք, կամ հոգի. (Ագաթ.։ Լծ. ածաբ.։ Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Նուազիմ, եցայ

See full entry →

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

NBHL (1)

Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։


Նուաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուաճումն.

NBHL (1)

Այսոքիկ պէտք են գլխաւորութեանց ... դասեալք ընդ ինքեամբք նուաճութիւնք մասանց. (Նար. ՟Զ. իբր ներքոյ անկեալ մասունք։)


Նուաճումն, ման

See full entry →

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

NBHL (1)

Այսոքիկ պէտք են գլխաւորութեանց ... դասեալք ընդ ինքեամբք նուաճութիւնք մասանց. (Նար. ՟Զ. իբր ներքոյ անկեալ մասունք։)


Նուս, ոց

See full entry →

cf. Նուք;
ի — երիվարի ելանել, նստել, to mount on horseback, to take horse.

NBHL (1)

ՆՈՒՍ կամ ՆԻՒՍ. (լծ. յն. նօ՛դօս, նօ՛դօն ). νῶτος, νῶτον dorsum, tergum. Նոյն է ընդ Ուս (մանաւանդ կենդանեաց), որպէս շարունակութիւն ուսոց ի թիկունս կոյս. ողն. թիկունք. թիկնամէջք. միջոցն՝ որ յուսոց մինչեւ ի գաւակն. կռնակ.


Նռնաձեւ, ից

See full entry →

adj.

pomegranate-shaped.

NBHL (1)

Յաղագս նռնաձեւացն եւ զանգակացն։ Ոսկի նռունք, եւ այլն. (Փիլ. քհ. ՟Զ։)


Նռնենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

pomegranate-tree;
—ք, դրախտ նռնենեաց, pomegranate-grove.

NBHL (1)

Եւ դիակունք սուրբ մանկանցն որպէս զծաղիկ նռնենեաց հարեալ ի կարկտէ. (Շար.։)


Նօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hunger;
fast, fasting.

NBHL (1)

Քահնայքն զպսակն եւ զկնունքն նօթութեամբ արասցեն յերեղեցիս. (Կիր. պտմ.։)


Նօսր, սունք

See full entry →

cf. Անօսր;
with its derivatives.

NBHL (1)

Ի կաւոց ոչ լինին պարուտակք (աչաց) նօսունք, եւ ոչ բիբք զարդարին. (Պրպմ. ձ։)


Շահեկան

See full entry →

cf. Շահական.

NBHL (1)

Քաղցունք եւ դառինք, շայեկանք եւ անշահք։ Անարգք եւ շայեկանք։ Երեւի յանշայեկանն շայեկանն. (Յճխ. ՟Դ։)


Շաղախեմ, եցի

See full entry →

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

NBHL (1)

Արեամբ նորա շաղախեցան սեամք մտաց մերոց։ Շունք ... շաղախին արեամբս։ Շաղախել զձեռս արեամբ. (Ժմ.։ Ոսկ. եփես.։)