doubtful, uncertain, ambiguous;
dubitative.
Տարակուսական խորհուրդ, կամ հարցումն. (Արծր.։ Լմբ. պտրգ.։)
to doubt, to have doubts, to question, to hesitate, to be irresolute, embarrassed, to demur;
— ի դիւէ, to become furious, to rage like a madman.
ἁπορέω, -ομαι, ἑξαπορέομαι haesito, haereo, dubito, quo me vertam nescio . Ի տարակոյս եւ ի վարանս անկանիլ մտօք եւ սրտիւ. ծփիլ ի խորհուրդս. տատանիլ ոգւով յայս եւ յայն կոյս. յանհնարս մտանել. զելս իրացն չգտանել. անճրկիլ, ծփալ, հոգ ընել, շուարիլ.
Տարակուսեալ թախծիւր՝ անզաւակութեանն տենչանօք տոչորեալ։ Տարակուսեալք էին ի հարկաց անտի ծառայութեան։ Նոքա մեծատանն տանջանօք տարակուսեսցին ... մի՛ սոքա տարակուսեսցին ի նեղութեան իւրեանց։ Զարհուրեալ յերկիւղէ մահու, եւ տարակուսեալ տատանէր յինքեան։ Երանելին մեսրոպ տարակուսեալ ի խորհուրդս իւր՝ առ աստուած ապաւինի. (Անան. եկեղ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Ը։ Իգն.։ Խոսր.։ Շ. բարձր.։)
wrong, undue, unjust, unreasonable;
unnecessary, needless, useless, vain;
—, ի —, unduly, in vain, uselessly, without reason, improperly, wrongfully;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
հոգալ ի բանս —ս, to believe in idle gossip.
Ի տարապարտ խորհուրդս կամ մտածութիւնս։ Տարապարտ բարկութիւն կամ աղաղակ կամ մոլորութիւն կամ փիլիսոփայութիւն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։ Սեբեր. ՟Դ։)
yearly, annual, anniversary, once a year;
year;
solemnity, feast, festival;
etesian or trade-winds;
օր —ի or —աց, anniversary, — day;
կարգեցին ամ յամէ զօրն զայն տօն —աց, it was ordered that this day be annually commemorated;
ոչ գոյր երթեւեկ տօնից —աց նորա, no one frequented his festivals any longer;
յաւուր նշանաւորի —աց, on the festival day.
ոմանք (ի հողմոց շնչեն) յամարայնի, որ տարեկան կոչին, խառնուրդ ունելով յարքայականացն եւ ի զեփիւռիցն. (Արիստ.։)
year, twelve-months;
պարականոն —, embolismic year;
տարւոջէ ի —, տարւոյ տարւոյ, տարւոյ —, annually, yearly, year by year, every year;
ի տարւոջ, in the year;
per annum, a year;
cf. Ամ;
cf. Թողութիւն.
Եւ մեք տարւոյ տարւոյ առնեմք կացուրդս՝ տօնս ամենաժողովս. (Պտմ. աղեքս.։)
agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.
Իբրեւ բազում տարուբեր եւ խորհուրդ ի մէջ լինէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 20.) (յն. ἑπίσκεψις . դիտողութիւն կամ այցելութիւն)։
Candlemasday, Purification, Penthesis.
Իսկ զի՞նչ կրակն լուցանել, եւ տէրընդայս ասել. ծերքն եւ տղայքն շուրջ գային զբոցովն, եւ գոչէին, ա՛յ տէր ընդ այս, ա՛յ տէր ընդ այս. (Տօնակ.։) Այլ յայտ է թէ կրակավառութիւնն հայի ի խորհուրդ բանիցս, Լոյս ի յայտնութիւն. Հուր եկի արկանել. որ են ընթերցուածք աւետարանի ՛տ Տեառնընդառաջն։
cf. Տեղում.
Եւ նետս իբրեւ յամպոյ տեղէ ի խորհուրդս մարդկան. (Մանդ. ՟Ը։)
visible, apparent, plain;
theoretical, contemplative, speculative;
perspicacious, sharp;
prophetical, prescient, foreknowing;
formal, special;
—ն, theory;
— ազն, ազգ, տոհմ, the nation, race, tribes of Israel;
—ն ընդ զգայութեամբ անկանի, the visible is subject to the senses.
Ոչ միայն ընդ տեսականն, այլեւ ընդ գործնականն մեր հաճեսցի աստուած։ Յարդիւնարար գործնականին, եւ ի յիմաստ տեսականին ... Յիմաստութիւն տեսականին, եւ ի խորհուրդ գործնականին։ Ի գործնական եւ ի տեսական ընթացիցն կասեալ. (Շ. ՟գ. յհ.։ Յիսուս որդի.։ յռջբ։)
solid, firm, hard, compact, constant, fix, stable, strong;
true, sincere, close, intimate, cordial;
—, —իւ, firmly, constantly;
voluntarily, willingly;
sincerely, intimately, closely;
— առաքինութիւն, solid virtue;
— սիրով, tenderly, affectionately, cordially;
— սիրել, to love sincerely, with all one's heart, passionately;
— աղօթել, to pray intensely, warmly, earnestly, eagerly.
Սերտ ծեծէ զջուրդ՝ որ փրփրայ։ Սերտ խառնէ փիճի փայտով։ Սերտ խառնէ, որ չայրի. (Վստկ. ՟Ճ՟Ժ. ՟Ճ՟Ժ՟Ա։)
to strengthen, to fix, to make firm, to establish, to consolidate;
*to learn, to study.
Սեպհականեաց, սերտեաց զմեզ ասէ իւր բնական ժողովուրդ անքակ յիւրմէ տէրութենէն. (Խոսր. պտրգ.։)
to be strengthened by, consolidated, to gather strength from.
Սեպհականեաց, սերտեաց զմեզ ասէ իւր բնական ժողովուրդ անքակ յիւրմէ տէրութենէն. (Խոսր. պտրգ.։)
to blacken, to be or become black, to grow dark or brown.
Մեծն դաւիթ զխորհուրդ սեւացեալ ագռաւուցս այսոցիկ ցուցանէ. (Նար. յովէդ.։)
cf. Սթափեցուցանեմ.
Մակ յերկինն հայելով (մանկանց յըմպելն՝) ստորիջեալ ջուրն սթափի յէլիսնն։ Յորդեն յիշատակ տանջանացն. վասն զի ոչ յոք սթափին խորհուրդք անձիս։ բանն մինչ մարմնացաւ, ոչ սթափեցաւ ի բնական իւրն մեծութենէ. (Մագ. լ։ Իսիւք.։ Դամասկ.։)
walking or curveting proudly.
Ի վերայ վեհաւետ ջուրդ ովկիանոյն սիգաքայլ ոտիւք սրընթացութեամբ սխրացեալ. (Երզն. լս.։)
loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.
Զխորհուրդ՝ զոր ի ժամանակի սիրելութեան լուար, ի լուծման սիրելւոյն մի յանդիմանեսցես. (Ոսկիփոր.։ 23)
cf. Սխալիմ.
Արջառ նոցա ոչ սխալեաց ի վրիպեցաւ։ Սխալեալ են խորհուրդք նորա։ Սխալեալ անկան ի մեծամեծ մեղս վասն կանանց։ Կոյր կուրի յորժամ առաջնորդէ, սխալէ։ Ի ժամանակի՝ յորում սխալեսցի ոտն նոցա։ Զի ուսանիջիք զիմաստութիւն, եւ մի սխալիցիք։ Խօսեցայ ընդ քեզ ի սխալելն քում, եւ ասասցեր՝ թէ ոչ լուայց քեզ։ Ոչ սխալեցաւ բան մի յամենայն բարեաց, այլ՝ ամենայն ինչ եղեւ։ Ոչ սխալէին բան մի (ի կարգէ հրամանացն)։ Եւ ոչ էր բան սխալեալ յարքայէ, զոր ոչ մեկնեաց նմա.եւ այլն։
beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.
Զժողովուրդ քո՝ զոր ստացար ի սկզբանէ։ Խօսեցայց զառակս ի սկզբանէ։ Ի սկզբանէ տէր զհիմունս երկրի հաստատեցեր։ Ի սկզբանէ ծանեայ. եւ այլն։ ի սկզբանէ էր բանն. (որ ի ՃՃ. թարգմանի, ի սկզբանն էր)։ Ի սկզբանէ արար աստուած. եւ այլն։
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
Սերմանիջիք ի սնոտիս զսերմանիս ձեր։ Որ պահեն զերկիւղ ի սնոտիս։ Ժողովուրդք խորհեցան ի սնոտիս (կամ սնոտիս). (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 16։ Սղ. ՟Լ. 7։ եւ ՟Բ. 1։)
assembled uselessly.
Սնոտի խորհրդով կամ ի սնոտա խորհուրդ ժողովեալ.
water with fire.
Խառնուրդ ջրոյ եւ հրոյ՝ յողջակէզն եղիայի, եւ ի խորհուրդ մկրտութեան ջրով եւ հրով հոգւոյ սրբոյն.
Հեղիաս (ի թաբոր) ի միտ առ զշիջութիւն ջրահրոյն ի խորհուրդ աւազանին (Ազատութեամբ ի ջրհեղեղէ եւ ի հրհեղեղէ). (Վանակ. յուրախացիրն.։)
conduct, canal.
Փոս հատանել քաղաքին ի հիմանց, եւ ջրամղահոս առնել, որ ի ծովակոյս հոսին. (Պտմ. աղեքս.) յն. ὐδρηγούς πόρους, καὶ ὁχετηγούς . ջրացու անցս, եւ ուրդս կամ ագուգայս։
vulgar, popular, common, trivial.
Երդմնահար լինել առ զուգահաղուրդութիւնս, եւ առ այլ ըռամկական պատահմունս. (անդ. ՟Ժ՟Բ։)
the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.
Ես մեղայ. որ մեղայս՝ մեռայց, եւ մի՛ ժողովուրդն սատակեսցի. (Կիւրղ. թուոց.։)
Խորհուրդ տառիս ի խրատ մանկանց.
Սէն, Սիրել խրատէ ըզնիւթ ուսման, զխոհեմութիւն ասեմ եւ զջան. այլեւ զխորհուրդըս մաքրական, որով հոգիքըն զօրանան. (Շ. այբուբ.։)
having but little fruit;
cf. Սակաւազաւակ.
Սառայ՝ մի ծնաւ, նշանակ հոգւոյ՝ սակաւապտուղ եւ մեծախորհուրդ. (Վրդն. ծն.։)
cf. Սաղմոսերգու.
Ասացեալ է սաղմոսերգին, թէ մոռա զժողովուրդ քո. (Կոչ. ՟Է։)
formed of nobles.
Իշխանն աշոտ ամենայն տիրակոյտ ազատագունդ զօրօքն խորհուրդ արարեալ. (Արծր. ՟Ե. 2։)
ignorance, simplicity, silliness, idiocy.
ἁμάθεια ignorantia. Տխմարն գոլ. տգիտութիւն. անուսումնութիւն. տհաս միտք կամ խորհուրդ.
to restore to youth.
Թլփատեալ յեսու զամենայն բանակն իսրայէլի իբրեւ զմանուկ մի ութօրեայ, եւ տղայացոյց զամենայն ժողովուրդ ի սովորութենէ չարեացն. (Լմբ. ովս.։)
where is an assemblage of children.
Տղայերամ մանկունք սուրբ եկեղեցւոյ։ Տղայերամ ժողովուրդ. (Թէոդոր. խչ.։ Տօնակ.։)
poor, indigent, impoverished, ruined;
bankrupt.
Զիրաւունս տնանկին։ Հեծութեան տնանկի։ Կեցուսցէ զորդիս տնանկաց։ Անխնայեսցէ նա յաղքատն եւ ի տնանկ, եւ զանձինս տնանկաց կեցուսցէ։ Մի՛ բուռն լինիցիս տնանգի, եւ մի՛ անարգեսցես զտանգն ի դրունս։ Կերիցեն տնանկք ազգի քո։ Հալածեաց զայր աղքատ եւ զտնանկ։ Դու զժողովուրդ տնանկ կեցուսցես, եւ այլն։
to plant;
to constitute, to place, to establish, to collocate.
Որպէս զի թէ՝ որ տնկեսցես զնոսա ի լեառն ժառանգութեան քոյ։ Տնկեա՛ դու զժողովուրդ քո ի տեղի սրբութեան քոյ։ Տնկեցից զնոսա, եւ ոչ խլեցից։ Մոլորութիւն ի տան տեառն տնկեցին.եւ այլն։
economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.
Այցելութիւն երկնաւոր տնտեսութեանն։ Այս ամենայն անքննելի աստուածային տնտեսութեան խորհուրդ. (Եղիշ. ՟Ա։ Իգն.։)
ՏՆՏԵՍՈՒԹԻՒՆ. Տնօրէնութիւն. խորհուրդ մարդեղութեան բանին.
cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.
ՏՆՕՐԷՆՈՒԹԻՒՆ. οἱκονομία եւ այլն. incarnatio. Խորհուրդ մարդեղութեան. խոնարհիլն որդւոյն աստուծոյ եւ մարդանալն.
cf. Տնտեսաբար.
Որ զծածկեալ խորհուրդ աստուծոյ գիտութեան տնօրինաբար յայտնեալ ծանուցին. (Շար.։)
family, tribe, house, race, line, lineage, extraction.
δῆμος pars tribus, populus γένος, γενεά , ἕθνος gens, genus, generatio συγγένεια cognatio πατριά familia, parentela. (լծ. պ. թ. թուխմ, թուխում, թօխմ, թօհում. որ է Սերմն. սերունդ. զաւակ) վր. տո՛մի. Զարմ. ցեղ. ազգատոհմ. տուն. ժողովուրդ. ազգի ճուղ. սօյ, ճինս, սինսիլէ.
to relate, to tell, to recount, to recite, to narrate.
Վիպէ եւ զայս խորհուրդ խորին՝ զլուսոյ տեսիլն ի թաբորին. (Յիշատ.։)
full of wounds, covered or riddled with wounds, ulcerous;
— առնել, to cover with wounds.
Նախանձեցաւ ընդ նա պոռնիկ ժողովուրդն վիրալից (իմա՛, կամ մեղօք, եւ կամ խոցոտեալ սրտիւ), զի ինքն ոչ ընկալաւ զարքայն ըստ աւետեաց մարգարէիցն. (Եփր. արմաւ.։)
to discourage, to dishearten, to cast down, to dispirit, to deject, to unnerve. cf. Վհատիմ.
Սուտ մարգարէք վհատէին զժողովուրդն. (Մխ. երեմ.։)
clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.
Ջուրդ ոչ է այնպէս վճիտ՝ սուրբ՝ մաքուր, մինչ զի ոչ ունիցի կցորդութիւն հողմոյ եւ կամ երկրի։ Պարզ եւ վճիտ մաքուր լոյս։ Անապակ եւ վճիտ առաքինութեամբ փայլիլ։ Ականակիտք եւ վճիտք միտք. (Փիլ.։)
to hurt, to iujure, to prejudice, to damage, to bring loss or harm, to offend, to wrong, to shock, to wound;
— միմեանց, to injure one another.
Զժողովուրդն վնասեն։ Զի՞նչ վնասեսցեն զիս պարտիքս։ Որ զանձն իւր ո՛չ վնասեսցէ, նա եւ ոչ զեղբայրն վնասէ. (Խոսր.։ Նար. ՟Ծ։ Վրք. հց. ՟Բ։)
sublime in thought, sublime genius;
high-hearted.
ՎՍԵՄԱԽՈՀ կամ ՎՍԱՄԱԽՈՀ. Բարձրախորհուրդ. մեծախոհ. վսեմամիտ. գերիմաստ.
extraordinary wit, great sagacity, acumen, genius.
φρόνησις prudentia, sapientia, intelligentia. Գերահանճար խորհուրդ՝ մտածութիւն. իմաստութիւն.
to be assured, to trust to, to confide in, to rely on, to have confidence in, to put one's trust in, to place confidence in, to rely or reckon on;
to hope;
to trust with, to confide to, to commit to, to put into the hands of, to deposit;
չ-, to distrust, to mistrust, to suspect, to be mistrustful;
յինքն or յանձն —, to rely on oneself, to presume, to have a great conceit of oneself, to assume too much.
Ի ժողովուրդն հանդարտացեալ եւ վստահացեալ յուսով։ Վստահացեալ լիցիս, զի կայ քո յոյս. (Դտ. ՟Ժ՟Ը. 27։ Յոբ. ՟Ժ՟Ա. 18։)
cf. Տաղաւարաշինութիւն.
Պետրոս զխորհուրդ սուրբ երրորդութեանդ ի զարհուրմանէն ի տաղաւարաշինութեան բարբառէր ... Զտօն տաղաւարահարութեան. (Ճշ.։)
cf. Տաղաւարաշինութիւն.
Պետրոս զխորհուրդ սուրբ երրորդութեանդ ի զարհուրմանէն ի տաղաւարաշինութեան բարբառէր ... Զտօն տաղաւարահարութեան. (Ճշ.։)
erecting a tabernacle or pavilion, building a hut or cottage;
տօն —ահարաց, feast of tabernacles;
scenopegia.
Պետրոս զխորհուրդ սուրբ երրորդութեանդ ի զարհուրմանէն ի տաղաւարաշինութեան բարբառէր ... Զտօն տաղաւարահարութեան. (Ճշ.։)
to torment, to torture, to rack, to afflict, to cause to suffer, to harrow.
Տանջեցեր զհակառակորդսն։ Զայն որ պարտն իցէ տանջելոյ՝ տանջեցեր։ Յաչս մարդկան տանջեցան։ Որովք մեղանչէ ոք, նովիմբք (կամ նոքիմբք) եւ տանջի։ Անհնարին տանջանօք տանջիս։ Անդամալոյծչարաչար տանջեալ։ Եկիր տարաժամ տանջել զմեզ։ Զիւր սուրբ ոգիսն՝ նոցա անօրէն գնացիւքն տանջէր։ Զոմն տանջեցին, զոմն սպանին։ Ի ժողովուրդս իւրեանց տանջեսցեն զմեզ։ Ի ժողովուրդս տանջիցիք.եւ այլն։
to fell or throw to the ground, to beat down, to prostrate, to overturn, to overthrow, to upset;
to subvert, to demolish, to destroy, to ruin, to roll, to turn;
— զխորհուրդս ուրուք, to destroy a person's projects;
cf. Խոչ.
seeing;
prophet, seer.
Եկայք երթիցո՛ւք առ տեսանօղն։ Զի զմարգարէ յառաջ տեսանօղ կոչէր ժողովուրդն։ Գուցէ՞ աստ տեսանօղ։ Ո՞ր իցէ տուն տեսանողին։ Գագայ մարգարէի տեսանողի։ Ի ձեռն ամենայն մարգարէիցն իւրոց, եւ ամենայն տէունի, եւ տեսանողացն իւրոց.եւ այլն։