Definitions containing the research ընդունայն : 110 Results

Վայրապարախօս

See full entry →

adj.

cf. Ընդունայնաբան.


Վաստակեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate. cf. Վաստակիմ.

NBHL (1)

Վաստակոց իմոց՝ զոր ես վաստակեցի (կամ ջանացայ)։ Ի վաստակս՝ զոր վաստակեցայ (կամ ջանացայ)։ Մի՛ եւս վաստակեցեն ընդունայն։ Զուր ուրեմն վաստակէի։ Ոչ քաղցիցէ, եւ ոչ վաստակեսցի։ Վաստակեսցին մանկունք։ Ընթասցին, եւ մի՛ վաստակեսցին։ Մինչ ի վաստակել սրտի իմոյ.եւ այլն։


Ցուցական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun

NBHL (1)

Զի՞նչ է իմացական, զի՞նչ է ցուցականն. ոչ ինչ է ընդունայն, այլ՝ ամենայն ինչ օրինակաւ եղեւ. (ՃՃ.։)


Փառասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of glory, ambition, vanity.

NBHL (1)

Զի՞նչ զանազանութիւն է սնափառութեան եւ փառասիրութան։ Կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն, որ առնէ իրս փութոյ՝ վասն իւր, եւ ո՛չ վասն Աստուծոյ. (Բրս. հց.։)


Բարբաջումն, ջման

See full entry →
NBHL (1)

Որ ձեզ ընդունայնութիւնք եւ բարբանջմունք թուին։ Ցանկայք մոլորութեան բարբանջմանց։ Անմիտ մարդոյ բարբանջմունք. (Փարպ.։)


Երազական, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Աշխատութիւնք ընդունայնք, եւ վայելմունք երազականք. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)


Նաւաքարշութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ի նաւաքարշութիւնս եւ յընդունայնաջան վաստակս. (Պիտ.։)


Խօս

See full entry →

s.

cock-crowing;
cf. Խօսք.

Etymologies (1)

, ի հլ. «խօսք, խօսած կամ ասած բանը» Եւս. պտմ. 467? (կասկածելի). Զքր. կթ. Մագ. քեր. «աքլորի կանչը» Բրս. մրկ. սովորաբար անեզական ձևով խօսք ՍԳր. Սեբեր. Մծբ. Եւս. քր. որից խօսիլ «ասել, խօսիլ. 2. ճառել, պատմել. 3. աքլորի եր-գելը. 4. աղջիկ նշանել» ՍԳր. Ոսկ. խօսա-կից Առակ. զ. 22. խօսարան «լեզու» Ագաթ. խօսելի Գ. թագ. ժ. 7, Ոսկ. յհ. ա. 10. Ա-գաթ. խօսնակից Բուզ. խօսնայր Մխ. դտ խօսուն ՍԳր. Ագաթ. Եզն. Վեցօր. Ոսկ. Եփր. ծն. խօսող «ճարտասան» ՍԳր. Կոչ. «աք-լոր» Բրս. մրկ. «ԱՉ ձայնին պատկանող մի եղանակի անուն» Մանրուս. (Ամատունի, Հյ. բառ ու բան, էջ 297), անխօս ՍԳր. Եզն. Կոչ. բարեխօս ՍԳր. Ոսկ. Կոչ. Ագաթ. բազ-մախօս Եւագր. Եւս. պտմ. խօսումն «նշա-նադրութիւն» Ոսկ. Բ. կոր. Աթան. էջ 609 զարդախօս Մծբ. երկխօս ՍԳր. զրախօս Ես զ. 19. Տիտ. ա. 11. ընդունայնախօս Կորիւն. ընդվայրախօս Ոսկ. ես. թոթովախօս Ես. իթ. 24. Եփր. ծն. լաւախօս Սիր. զ. 5. խառ-նախօս Ոսկ. Ա. կոր. Եւս. քր. խորախօս Եզեկ. գ. 5. խօսացտէր «իշխանաւոր. մե-ծաւոր, որի խօսքը կանցնի» Աբր. կրետ. 41 ևն. նոր գրականի մէջ հայախօս, տաճկա-խօս, ռուսախօս, համախօսական, խօսակ-ցական ևն։


Պարծ

See full entry →

adv.

proudly, haughtily;
— շրջիլ, to walk ostentatiously, in a stately manner, to bridle up, to carry the head high, to strut, to strut about, to stalk along.

Etymologies (1)

«պարծենկոտ, հպարտ, սէգ» Առակ. լ. 29. որից պարծիլ «պանծալ, հպարտա-նալ» ՍԳր. Եփր. մակաբ. պարծանալ Խոս-րովիկ. պարծանք ՍԳր. Ոսկ. մտթ. պարծուկ «հպարտ, սնապարծ» Մծբ. Եփր. դտ. էջ 330, 332 (սխալ է գրուած պարտուկ Մծռ. 210, որ ՆՀԲ իբրև առանձին բառ նշանակում է. տե՛ս ՀԱ 1911, 101). սնապարծ Վեցօր. Ոսկ. մ. գ. 3. ունայնապարծ Ոսկ. յհ. ա. 2 ընդունայնապարծ Ոսկ. լհ. ա. 1 և մ. ա. 19, զրապարծ Ոսկ. մ. ա. մեծապարծ Ագաթ. Բուզ. մեծապարծուն Պիտ. գեղեցկապարծիկ Պարապմ. ձիապարծիկ «հպարտօրէն ձի հե-ծած» (նորագիւտ բառ) Տաթև. ձմ. ճզ. ևն։


Ձիր, ձրից

See full entry →

s.

gift, grace, present, boon;
faculty, talent;
privilege, advantage;
մի՛ ի —ս ինչ եւ ի շնորհս խօսել, not to adulate or flatter;
— պերճախօսութեան, the gift of eloquence.

Etymologies (1)

, ի հլ. «պարգև, նուէր, ընծայ» Եզն, Ոսկ. ա. թես. որից ձրի «նուէր, պարգև» Կոչ. «զուր, ընդունայն» ՍԳր. Ոսկ. եզն. ձրել «նուիրել, շնորհել» Սկևռ. աղ. կամ նաև ձի-րել Խոսր. պտրգ. 67, Գնձ. Անան. եկեղ. Տի-մոթ. կուզ, էջ 139, 209. ձերել Եփր. պհ. ձրիատուր Ճառընտ. առատաձիր Յհ. կթ. Մագ. ձեռաձիր Յհ. կթ. անձիր (գրուած և անծիր) «ապերախտ» Պիոն. (հրտր. WZKM 28, էջ 381), Ոսկ. եփես. բարեձիր Յհ. կթ. լիաձիր Նար. Մծբ. լուսաձիր Յիշատ. կաթ-նաձիր Նար. կուս. 412. կենաձիր Նար. կըրկ-նաձիր Նար. երկնաձիր Ճառընտ. Շար. հո-գիաձիր Նար. ճոխաձիր Ճառընտ. ձրիավարժ, ձրիակեր (նոր բառեր) ևն։