Definitions containing the research պուտ : 175 Results

Պարզ, ի, ոյ

See full entry →

adj. adv. s.

simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.

NBHL (1)

Նոր էր ողջակէզն. ոչ հրով՝ այլ պարզով եւ սառնամանեաւ ողջակիզեալ։ Մարմին սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ լինի բովանդակն կապուտակ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Պարպատեմ, եցի

See full entry →

va.

to fill to overflowing;
to break, to burst.

NBHL (1)

Մարմինն սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ՝ մածուցեալ արեան. ապա պարպատէ։ Երակք պարպատեալք՝ ի ներքուստ խռովութենէն բեկեցելոյ չնչոյն. (Բրս. ՟խ. մկ. եւ Բրս. վաշխ.։)


Պճղնաւոր

See full entry →

adj. s.

descending to the heels;
toga, long gown or robe.

NBHL (1)

Ականս գրոյ ի գործ վակասին եւ զպճղնաւորն։ Արասցես վտաւակս պճղնաւորս համակ կապուտակ։ Այր մի զգեցեալ պճղնաւոր։ Ագուցէք դմա պճղնաւոր եւ այլն։ Գայ ոչ պճեղնաւորին վայելչութեամբ շքեղացեալ, այլ հայրենի փառօք վայելչացեալ. (Արիստակ. ի մկրտ.։)


Հանդերձ, ից

See full entry →

s.

coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.

NBHL (1)

Տացէ ինձ հաց ուտելոյ, եւ հանդերձ զգենլոյ։ Առ զհոտ հանդերձից նորա։ Ննջեսցէ հանդերձիւն իւրով։ Անկեալ ի փառացն հանդերձէ։ Ի հանդերձս ոսկեհուռս։ Ծածկէին զնա հանդերձիւք, եւ ոչ ջեռնոյր։ Զսեղանն ոսկի ծածկեսցեն հանդերձիւ կապուտակաւ։ Իբրեւ զհանդերձս ապարահից. եւ այլն։


Հանդերձ

See full entry →

prep.

with, along with, together with;
եղբարբքն —, with his brothers;
— այնու, withal, besides, moreover;
— այսու ամիենայնիւ, all the same, in spite of all that;
after all, however;
— ամենայն թերութեամբքն, in spite of all his faults or defects;
— սոքիմբք, with all that;
at the same time;
այլովքն —, et cetera, etc., and so of the rest, so on, so forth.

NBHL (1)

Տացէ ինձ հաց ուտելոյ, եւ հանդերձ զգենլոյ։ Առ զհոտ հանդերձից նորա։ Ննջեսցէ հանդերձիւն իւրով։ Անկեալ ի փառացն հանդերձէ։ Ի հանդերձս ոսկեհուռս։ Ծածկէին զնա հանդերձիւք, եւ ոչ ջեռնոյր։ Զսեղանն ոսկի ծածկեսցեն հանդերձիւ կապուտակաւ։ Իբրեւ զհանդերձս ապարահից. եւ այլն։


Հարսնոյ՞՞՞ծաղիկ

See full entry →

sn. bot.

poppy, corn-poppy.


Հարսնուկ

See full entry →

cf. Հարսնոյ՞՞՞ծաղիկ.


Սպիտակախայտ

See full entry →

adj.

spotted with white speckled, dapple-grey, grey.

NBHL (1)

Ունօղ զխայտուց սպիտակ. սպիտականիշ. պուտ պուտ ճերմակ.


Սպրկիկ

See full entry →

cf. Սպրկուկ.

NBHL (1)

Սպրկիկ եւ կակուղ գետին։ Պարտ է հնձանքն լուանալ սպրիկ։ Կոխողն հնձանի սպրկիկ պիտի յամէն ախտից, ի գոգութենէ, եւ այլն։ Դի՛ր ի սպրկիկ պուտուկ. (Վստկ.։)


Սպրկուկ

See full entry →

adj.

neat, tidy, spruce, clean, terse.

NBHL (1)

Սպրկիկ եւ կակուղ գետին։ Պարտ է հնձանքն լուանալ սպրիկ։ Կոխողն հնձանի սպրկիկ պիտի յամէն ախտից, ի գոգութենէ, եւ այլն։ Դի՛ր ի սպրկիկ պուտուկ. (Վստկ.։)


Ստորնակ, աց

See full entry →

s.

under garment.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր կրկին կապուտակեայ պատմուճանն ստորնակ ասի։ Ստորնակ յիրաւի ասացեալ է, զի յետ այնր՝ որ ի վերայ լանջացն էր՝ զգեստն կայր։ Յիրաւի եւ ի ստորնագոյն կողմն ստորնակին նռնաձեւն է. (Փիլ. ել. ՟Բ. 117. 119։)


Սառնաձեւ

See full entry →

cf. Սառնակերպ.

NBHL (1)

Ջրեղէն կամար երկնագոյն կապուտակ սառնաձեւ. (Ճ. ՟Բ.։)


Սեղանանենգ

See full entry →

s. fig.

traitor, domestic traitor, betrayer;
one guilty of sacrilege, profaner.

NBHL (1)

Որ նենգէ ընդդեմ սեղանոյ տանուտեառն. դաւաճան ընդդեմ հացին՝ յոր վայելեաց. սեղանակապուտ.


Պոյտ, պուտոյ

See full entry →

cf. Պոյտն.

NBHL (1)

Զսպասն դարձեալ պուտովն ի բաց հանցեն. (Կանոն.։)


Յատանեմ, յատի

See full entry →

va.

cf. Յատեմ.

NBHL (1)

կամ Յատեմ, եցի. որ եւ ՅՕՏԵԼ. ն. τέμνω puto, amputo, incido. Հատանել մասամբ. յապաւել. կտրել եւ սրբել զաւելորդ ուռս եւ զոստս. պուտամագ (լծ. լտ. բո՛ւդօ ).


Յափշտակեմ, եցի

See full entry →

va.

to ravish, to carry off by force, to carry away with violence, to snatch, to bear off;
to usurp;
to rob, to pillage, to ravage, to plunder;
— զմիտս, to charm, to enchant, to attract, to ravish or carry away the senses;
— զանձն, to escape, to be saved or liberated;
— զսիրտ, to enrapture, to captivate or enslave the heart;
յինքն —, to appropriate, to usurp, to occupy ore possess illegally.

NBHL (1)

(որ ըստ հին մեկնչաց քերականի ստուգաբանի, Յափ շատ արկանել. գուցէ լաւ եւս՝ յափ շուտով կամ շտապաւ ձգել. եւ անշուշտ նոյն ընդ ռմկ. գափըշմագ, գափմագ. լտ. գա՛փդօ ). ἀρπάζω , διαρπάζω, συναρπάζω rapio, diripio եւ այլն. Կապտել ի բաց. բռնի կորզել. շորթել. յանկարծ քարշել. բուռն հարկանել. աւազակել կամ յայտնի գողանալ. առնուլ եւ փախչել. տե՛ս եւ Հափափել, որ է յափըշտակել զկին, կամ առեւանգել. խլել, ուրիշի ձեռքէն հանել. պ. րիւպուտէն. լտ. րա՛փդօ. յն. արփա՛զօ. իսկ իտ. ռուպա՛րէ, գողանալ)


Մեհենազերծ

See full entry →

adj.

plundering temples, sacrilegious.


Մեղրուկ

See full entry →

s. bot.

honey-wort.

NBHL (1)

Կապուտակ ծաղիկ եզնալեզու ..., կամ նման նմին, յորմէ մղի հիւթ քաղցր եւ մեղրահամ, սիրելի մեղուաց.


Հովանոց, աց

See full entry →

s.

belvedere, terrace, kiosk, turret;
baldaquin, cover;
blind;
parasol or umbrella;
—, տուն —, summer-residence.

NBHL (1)

Կապուտաւ երկնագոյն հովանոցս. (Բուզ. ՟Ե. 38։)


Հրեշտակատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Հրեշտակատիպ.

NBHL (1)

Զարդափայլեալն գոլով։ Եւ ինքն մարիամ հրեշտակատեսիլ կուսութեամբն անկապուտ գոլով. (Զքր. կթ. յորմէ եւ Տօնակ.։)


Հօրուտ, ի

See full entry →

s. bot.

tuberose.

NBHL (1)

ՀՕՐՈՒՏ կամ ՀՕՐՈՏ. Նոյն եւ ռմկ. Ծաղիկ գեղեցիկ եւ անուշահոտ իբրեւ զկանթեղաշար փունջ մանրիկ շուշանաց, հանգոյն սըմպուլի, է՛ որ կապուտակ, եւ է՛ որ սպիտակ.


Մածանիմ, ծայ

See full entry →

vn.

cf. Մածնում.

NBHL (1)

Մարմին՝ սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ, մածուցեալ արեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Մածնում, եայ

See full entry →

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

NBHL (1)

Մարմին՝ սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ, մածուցեալ արեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Մանուշակ

See full entry →

cf. Մանիշակ.

NBHL (1)

ἵον viola. Գրի եւ ՄԱՆԻՇԱԿ. (լծ. թ. պ. ար. մէնէքշէ ..., Ծաղիկ գարնայնոյ փոքրիկ՝ լայնատերեւ յերեսս երկրի, շիկագոյն կապուտակ կամ աղօտ ծիրանեգոյն. այսինքն մորենագոյն ( մօռ ), անուշահոտ. որոյ են եւ զանազան տեսակք։ (Գաղիան.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։ Նիւս. կազմ.։ Ագաթ.։ Խոր. աշխարհ.։)


Ներկուած, ոյ

See full entry →

s.

dye, colour;
stain.

NBHL (1)

Սուրբ սիրով լուացին զկապուտակ ներկուածոյ նախանձուն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ներքին, քնոց

See full entry →

adj.

interior, internal, inner;
intestine;
intrinsic;
intimate, cordial;
underground, subterranean;
— անկիւն, internal angle.

NBHL (1)

Հանդերձ արտաքին ականջօքն եւ զներքինսն մատուսցեն։ Զներքին մեծութիւնն անկողոպուտ տեսանելով՝ ոչինչ ախտանայր վասն արտաքին մեծութեանն. (Իսիւք.։)


Նկար, ուց

See full entry →

s.

painting, picture;
image, figure, effigy;
embroidery or needlework of divers colours;
lively description;
ի —ու հանել, to paint, to take or draw a portrait;
to describe;
cf. Թատրոնական;
cf. Մաւրիտանական.

NBHL (1)

Գործել զամենայն գործ սրբութեանն, զոստայնանկութիւն, եւ զնկարու՝ կապուտակաւն եւ ծիրանեաւն։ Գործ նկարուց։ Գոյնագոյն նկարուց։ Նարօտ պէսպէս նկարուց։ Գոյնագոյն նկարօք, եւ պատուական հանդերձիւք. (եւ այլն. Եչ. ՟Լ՟Ե. 35։ ՟Լ՟Թ. 38։ Դտ. ՟Ե. 30։ Եսթ. ՟Ա. 6։)


Նկարակերտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

painting;
embroidery.

NBHL (1)

Ո՞վ ետ կանանց իմաստութիւն ոստայնանկութեան, կամ հանճար նկարակերտութեան։ Որ ճարտարապետէր զոստայնանկութիւն, եւ զասղնագործութիւն, եւ զնկարակերտութիւն ի կապուտակէ եւ ի ծիրանւոյ. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 36։ Ել. ՟Լ՟Ը. 23։)


Նուարտան, աց

See full entry →

s.

cover, covering;
window-blind.

NBHL (1)

Արասցես վերնափեղկս մազեղէնս նուարտան խորանին։ Արտախուրակք, եւ նուարտանք խորանին։ Ծածկեցեն զնա մաշկեղէն նուարտանաւ կապուտակաւ։ Զխորանն, եւ զնուարտանս իւր։ Արասցես պսակ սեղանոյն, եւ զնուարտան նորա պղնձի։ Արասցես զայդ դրուագս կռածօյս՝ նուարտանս սեղանոյն. (Ել. ՟Ի՟Զ. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։ Թուոց. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ծ՟Զ։)


Շաբաթ, ու

See full entry →

s. adv.

sabbath, sabbath-day, day of rest;
repose, rest;
saturday;
week;
աւագ, մեծ —, holy saturday;
աւագ —, holy week;
— —ուց, the grand or holy sabbath;
—է ի —, ի —ու —ու, every week, weekly;
— ի —է, from one sabbath to another;
վարձել ի —ս, to let weekly;
պղծել զ—, to break the sabbath;
խտրանք —ու, sabbatism;
ըստ —ու ճանապարհի, a sabbath day's journey;
—ու, on the sabbath-day.

NBHL (1)

ՇԱԲԱԹ ասի եւ Շրջան մի աւուրց եօթանց. եօթնեակ. ἐβδομάς hebdomas, septimana. եբր. շապուտ, շապպաթ. տե՛ս եւ ԵՕԹՆԵՐՈՐԴ.


Ոստ, ոց

See full entry →

s.

branch, bough;
knot, joint;
—ք մատանց ձեռին, the fingers;
—ովք վարակեալ, knotty, nodous, knobby, gnarly;
hill, height, hillock.

NBHL (1)

Առնուցուք ոստս ի տերեւախիտ ծառոց, եւ յուռեաց, եւ զոստս հագնեաց ի ձորոց։ Ձիթենի գեղեցիկ, անպիտանացան ոստք քո։ Վասն երկայնութեան ոստոց իւրոց։ Հանգչել յոստս նորա։ Զփայտն խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ ( պուտագլը )։ Թաւ ոստս.եւ այլն։


Մրճոտ

See full entry →

adj.

smoky, sooty, fuliginous.

NBHL (2)

Մրով սեւացեալ. մրոտած, էրած մրկած. եւ այրեցածն պուտան.

Եւ ոչ մրեալ զարտեւանունսն իբրեւ զմրճոտ (կամ զմրճճոտ) պուտան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)


Յակինթ, կնթի, թաւ

See full entry →

s.

hyacinth.

NBHL (4)

ՅԱԿԻՆԹ ՅԱԿԻՆԹՈՍ. ὐάκινθος hyacinthus եւ χρυσόλιθος chrysolithus. գրի եւ ՅԱԿՈՒՆԹ, ՅԱԿԻՆԴ, ՅԱԿՈՒՆԴ. (յն. իա՛գինթօս. լտ. հիա՛չինթուս. թ. եագուտ) Ակն պատուական, է՛ որ երկնագոյն կապուտակ, է որ կարմիր ոսկեգոյն կամ դեղին, եւ է՛ որ կարմիր վարդագոյն։ Ոսկեգոյնն կոչի ըստ յն. եւ Ոսկեքար. Ոսկեակն.

Եւ որպէս ա. ὐακίνθινος hyacinthinus. իբր Յակնթեայ. կապուտակ.

ՅԱԿԻՆԹ. Ծաղիկ անուշահոտ, կապուտակ եւ պէսպէս գունով. նունուֆար, սիւմպիւլ.

Նոյն անձրեւ՝ ծիրանի զմանուշակն երեւեցուցանէ. կապուտակի հարկանի (ի) յակինթ ծաղիկ։ Ի մանուշակն ծիրանի, ի յակինթն՝ կապուտակ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Շէկ, շիկաց

See full entry →

adj.

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.

NBHL (1)

Ի շիկէ իմեքէ, կամ ի կապուտակէ. (Նիւս. բն.։)


Շիթ, շթից

See full entry →

s.

small drop, tear;
առ —, —ք —ք, drop by drop;
— ի բերանոյ, saliva, drivel, slaver, slabber, cf. Լորձն;
—ք բանից, few words.

NBHL (1)

σταγών stilla, gutta. (որ են լծ. ընդ հյ) σίελον saliva ἱκμάς humor ψεκάς guttula եւ այլն. գրի եւ ՇԻՏ. Կաթ. կաթիլ. կայլակ. դոյզն ինչ հիւթ. եւ Ոլոռնաձեւ կաթուած հիւթոց՝ որ եւ է օրինակաւ. պուտ


Շուտ

See full entry →

adj. adv. s. med.

cf. Շոյտ;
pimple, pustule.

NBHL (1)

Որպէս Շիթ կամ շիտ. այսինքն սպի, պալար, որպէս շիթ մի երեւեալ. պուտ, պուտ պուտ. (լծ. յն. սդիղմէ՛, սդի՛ղմա. կէտ, սպի. եւ սդաղօ՛ն. շիթ, կաթիլ)


Պատուականագիւտ

See full entry →

adj.

rare, excellent, very precious.

NBHL (1)

Մերկ եւ կողոպուտ ի պատուականագիւտն լեալ թագաւորական զարդուց. (Պիտ.։)


Տպազիովն, աց, ից

See full entry →

s.

topaz.

NBHL (1)

ՏՊԱԶԻՈՆ ՏՊԱԶԻՈՎՆ. յն. լտ. դօբա՛զիօն, դօբազիում. τοπάζιον topazium դօպաճ. Ակն պատուական, է՛ որ կարմիր, կամ ոսկեգոյն՝ կանաչ եւ կապուտակ երակօք, եւ է՝ որ երկնագոյն կամ ապակեգոյն կանաչ. տե՛ս (Ելից. ՟Ի՟Ը։ 17։ ՟Լ՟Թ. 8։ Յոբ. ՟Ի՟Ը. 19։ Սղ. ճժը. 126։ Եզեկ. ՟Ի՟Ը. 13։ Յայտ. ՟Ի՟Ա. 20։)


Վերնային

See full entry →

cf. Վերին;
cf. Վերնական.

NBHL (1)

Ընդ վերնայնոցն կցորդութեան անկապուտ փառաց։ Երբեմն էի վերնային, եւ այժմ անդնդային։ Կամար վերնայինն երկնի։ Ամրացո՛ վերակացութեամբ վերնայնոցդ. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Կ՟Ե. ՟Հ՟Է. ՟Ձ՟Դ։)


Վիժակ, աց

See full entry →

s.

curtain, veil, hangings, tapestry;
water-spout, jet;
cf. Վիժանք;
— զինուց, sheath for arms.

NBHL (1)

Արասցե՛ս զվիժակս խորանին ի շիկակարմիր մորթոց խոյոց։ Եւ արար զվիժակս խորանին ի մորթոց խոյոց կարմիր ներկելոց։ Եւ զվիժակսն կապուտակեայս. (Ել. ՟Ի՟Զ. 14։ ՟Լ՟Զ. 19։ ՟Լ՟Թ. 34։)


Տասնեքեան

See full entry →

cf. Տասնեքին.

NBHL (1)

Իջին եղբարքն յովսեփու տասնեքին։ Զտասնեսին մենքենկովթս։ Տասնեցունց մենքենովթացն։ Զպուտնադսն տասնեսին։ Տասնեքին արքն՝ որ ընդ նմա։ Զտասնեքումբք աստիճանօք.եւ այլն։


Տասնեքին, եցունց

See full entry →

s. adj.

the whole ten;
all the ten.

NBHL (1)

Իջին եղբարքն յովսեփու տասնեքին։ Զտասնեսին մենքենկովթս։ Տասնեցունց մենքենովթացն։ Զպուտնադսն տասնեսին։ Տասնեքին արքն՝ որ ընդ նմա։ Զտասնեքումբք աստիճանօք.եւ այլն։


Տեռազերծ, աց

See full entry →

adj. s.

unveiled, brazen-faced, impudent;
spoiler, despoiler.

NBHL (1)

ἁλητίριος sceleratus, flagitiosus. Որ զերծու զտեռ. կողոպտիչ. սեղանակապուտ. ապիրատ. անամօթ չարագործ.


Սեւաթոյր

See full entry →

cf. Սեւաթորմի.

NBHL (1)

ագռաւն սեւաթոյր է։ Սեւաթոյր է օդ (առանց լուսոյ). ոչինչ ունի յինքեան լուսաձեւութիւն։ Սեւաթոյր է կրկին կապուտակն. (Փիլ.։)


Սեւաներկ

See full entry →

adj.

black-dyed, black.

NBHL (1)

Մերթ ծիրանւոյ, մերթ կապուտակի, մերթ սեւաներկ երանգոց. (Վեցօր. ՟Դ։)


Սաթ, աց

See full entry →

s.

electrum, amber, yellow amber;
սեւ —, black amber.

NBHL (1)

Աստեղազարդ մարդարտաց՝ թխատիպ սաթացն կապուտակաց յեռմամբ առ իրեարս. (Նար. խչ.։)


Տերեւատ

See full entry →

s. bot.

camellia.

NBHL (1)

Տերեւատ. մազարիոն. շուզափայ. զամարան. հաֆպուտաճ. (Բժշկարան.։)


Վայելչազարդ

See full entry →

adj.

highly ornamented, elegantly adorned.

NBHL (1)

Զհրաշափառ եւ զվայելչազարդ տեսիլ փառացն աստուծոյ։ Պտուղք գեղեցիկք, քաղցրահամք եւ վայելչազարդք։ Վայելչազարդ տեղին՝ որ կապուտաքարն անուանի. (Զքր. կթ.։ Երզն. լս.։ Ասող. ՟Գ. 6։)


Վառ, ի

See full entry →

adj. s.

ardent, burning, inflamed, on fire;
shining, brilliant;
fire, ardour, brilliancy, splendour;
— ի —, glittering, sparkling, resplendent, cf. Փայլուն, cf. Շողշողենի, cf. Պայծառ.

NBHL (1)

Դշխոյ վառ արփւոյն, սուրբ մայր ամենայն. րամից. խմբից մաքրազարդ կուսից, վառ ծիածան կարմիր կապուտից. (Տաղ.։ Գանձ.։)


Վառ

See full entry →

s. adj. mus.

standard, banner;
purple, royal mantle, veil, tulle, gold brocade, royal robes. grave;
bass;
— ձայն, the sixth metre in the Armenian hymnal;
cf. Խաչվառ.

NBHL (1)

Դշխոյ վառ արփւոյն, սուրբ մայր ամենայն. րամից. խմբից մաքրազարդ կուսից, վառ ծիածան կարմիր կապուտից. (Տաղ.։ Գանձ.։)