Definitions containing the research էք : 2568 Results

Պատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to honour, to render honour and respect, to respect, to esteem, to venerate, to revere, to glorify, to favour;
— զախտն, to caress, to cherish, to flatter, to humour the passions;
յառաջ —, to esteem most, to prefer.

NBHL (1)

Պատուեա՛ զհայր քո եւ զմայր քո։ Պատուեա՛ զտէր ի քոց արդար վաստակոց։ Որ պահէ զտէր իւր, պատուեսցի։ Պատուեցէք զիմաստութիւն։ Զայնը ժամու զմեռեալ մարդն՝ այժմ իբրեւ աստուած պատուեաց.եւ այլն։


Պատուիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to command, to order, to enjoin, to impose, to charge, to prescribe;
to recommend.

NBHL (1)

Պատուիրեաց տէր աստուած ադամայ։ Որպէս պատուիրեաց աստուած նոյի։ Դու պատուիրեցեր զպատուիրանս քո։ Գիտէի՝ եթէ պատուիրեսցէ որդւոյ իւոց եւ տան իւոյ յետ իւր՝ պահել զճանապարհս տեառն։ Պատուիրեաց աբիմելէք ամենայնժողովրդեան իւրում։ Պատմեաց Դաւթի զամենայն ինչ՝ զոր պատուիրեաց նմա յովաբ։ Արքայ պատուիրեաց ամենայն յուդայ։ Պատուիրեաց նոցա, զի մի՛ ինչ բարձցեն ի պանապարհ, կամ զի մի՛ ումեք ասիցեն։ Պատուիրեաց նմա՝ մի՛ ումէք ասել։ Պատուիրեցին՝ ամենեւին մի՛ խօսիլ.եւ այլն։


Պատուհասեմ, եցի

See full entry →

va.

to punish, to chastise, to correct;
to avenge;
to scold, to chide, to reproach, to reprimand;
to threaten.

NBHL (1)

Մի լինիք իբրեւ զհարս ձեր, զորս պատուհասէին մարգարեքն առաջինք՝ եւ ասէին։ Պատուհասել սկսաւ զնոսա եւ ասէ. (իբր ոչ գիտէք, եւ այլն։ Զծերն մի՛ պատուհսեսցէս, այլ մխիթարեսջիր իբրեւ զհարս. Զաք. ՟Ա. 4։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 7։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 1։)


Պատրաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

prepared, ready, disposed, in condition;
active, quick;
at hand, near at hand, disposable;
warily, softly, slowly;
— առնել, to prepare;
— լինել, to prepare oneself;
to be disposed;
to be prompt or resolute;
ի —ի ունել, to hold in readiness;
to stand in readiness, to be ready;
— կալ, cf. Պատկառ կամ.

NBHL (1)

Պատրաստ արարեր առաջի իմ սեղան։ Պատրա՛ստ արարէք զճանապարհ տեառն. (Եւն։)


Պատրուակեմ, եցի

See full entry →

va.

to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.

NBHL (1)

Մովսէս պատրուակեալ երեսօք խօսէր։ Պատրուակեաց զաչս նոցա. եւ ինքն հարցանէր՝ թէ զո՞ խնդրէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ եւ մ. ՟Գ. 30։)


Պար, ու, ուց

See full entry →

s.

dancing, dance;
ball;
ballet;
choir, chorus;
company, assembly, circle;
troop, band;
herd, drove, flock;
— աստեղաց, chorus of the stars;
cf. Ատամն, cf. Մեղու;
— առնուլ, to dance;
to surround, to encompass, to encircle;
— առնուլ, գալ, յօրինել, խմբել, —ս բոլորել, տալ or պարել, ի — անցանել, to dance, to leap, to hop, to jump;
to caracole;
— արկանել, to surround, to environ;
—ս տալ, to gather together.

NBHL (1)

Կնքեցե՛ք զգերեզմանն մատանեօք. եւ եթէ պարտ վարկանիք, շղթայիւք եւ երկաթիւք պար արկեալ ամրացուցէք։ Ըստ գլխոյն կրկնակօք ոսկերացն պար արկենալն շուրջ պատեալ յուլունս շրջանակացն. (Նիւս. թղմ.։ եւ Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Պարակից, կցի, կցաց

See full entry →

s. adj.

partner, fellow-dancer;
of the same company.

NBHL (1)

Այսօր պարակից եղեալ վերնոցն որդիք նոր սիոնի։ Սուրբ հարսանեացն այն հայցեցէք ընդ ձեզ լինել մեզ պարակից. (Շար.։)


Պարանոց, աց

See full entry →

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

NBHL (2)

Ամբարտաւանել՝ ոչ երբէք պարանոց ինքեանց արարչին խոնարհացուցանէին. (Կիւրղ. ղկ.։)

Զպարանոցս ձեր մի՛ եւս խստացուցանէք. (Օր. ՟Ծ. 16։)


Պարապ, ոյ

See full entry →

s. adj. adv.

leisure, leisure-time, cessation, respite, vacation;
being without work or employment, want of occupation, rest, having nothing to do, idleness;
convenient time, favourable opportunity;
cf. Պարապորդ;
ժամանակ, օր —ոյ, favourable moment;
vacation, holidays;
—ով, leisurely, at one's leisure or ease;
— առնուլ, to rest, to cease from work, to be unoccupied, at leisure;
to take time, to find a favourable moment;
ի —ս դեգերիլ, to be idle;
—ոյ լինել, to rest, to repose;
— խնդրել, to seek a convenient time, to lose no opportunity;
— բերել, տալ, լինել, — կացուցանել զինքն, to take time to, to occupy oneself with, to give oneself to, to apply oneself to;
— ժամ տալ, to give time;
— ունել, to have time or leisure;
— առնել, to empty;
զի՞ կայք —, why are you idle ?
եթէ իցէ քո —, if you have time.

NBHL (1)

Յաւուրս պահոց ընթեռնուլ, զի պարապով լուիցեն։ Գնացէք յարկս ձեր, եւ ես պարապով քննեցից, եւ գտից զպատճառն. (Մխ. երեմ.։ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Ե.։)


Պարապեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

NBHL (2)

Յորժամ հանդարտեալ պարապիս եւ արգելցիս յամենայնէ։ Ոչ պարապեսցիս դատել եւ կամ ատել զայլս։ Որք պարապեալ էք ի հոգոց կենցաղոյս. (Վրք. հց.։)

Ոչ յայլ ինչ պարապէին, բայց ասել ինչ կամ լսել նորագոյնս։ Ուխտիցն պարապիցէք. (Գծ. ՟Ծ՟Է. 21։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 5։)


Պարապեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to occupy, to employ, to give work to;
to exercise, to keep in exercise;
to empty;
to take away, to remove.

NBHL (1)

Զցանկութիւն սոցանմանութեան ոչ երբէք յանձանց պարապեցուցանել. (Լմբ. սղ.։ 1)


Պարապորդ, աց

See full entry →

adj.

unoccupied, idle, unemployed, lazy, slothful;
vacant, void, empty.

NBHL (1)

Դատարկ էք, պարապորդ էք.


Պարար

See full entry →

adj. s.

fattened, fat, plump;
cf. Պարարումն.

NBHL (1)

Ոչ ուրէք զարդս ինչ թողին, զոր ոչ լկտիութեան իւրեանց առնէին պարար։


Տորոմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to swell, to bloat, to puff up;
to rot, to putrefy.

NBHL (1)

Նմանեցաւ ջրգողելոյ, որ ուռուցեալ տորոմեալ իցէ։ Այտուցեալ տորոմեալ էք, ա հպարտութեամբ։ Չտեսանիցե՞ս, որ ղժանտ ուխտն ունիցին, զիա՞րդ այտուցեալ տորոմեալ շրջի. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. փիլիպ. Ոսկ. եբր.։ Ըստ նմին եւ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)


Տուչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gift, donation;
collation;
tradition;
giving in, delivery, surrender;
— օրինաց, legislation, forming laws;
— եօթանասնից, the Septuagint.

NBHL (1)

Ոչ ասացին, թէ զանցանեն զօրինօքն մովսեսի, այլ թէ տըւչութեամբ ծերոցն։ Ընդէ՞ր անցանէք զպատուիրանաւն աստուծոյ վասն ձերոյ տըւչութեան։ յոյժ նախանձախնդիր էի հայրենի տըւչութեանց իմոց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26. եւ Ոսկ. գաղ.։)


Տպանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be printed, stamped or impressed.

NBHL (1)

Ի սրտէ մաքրեցան ... որ ոչ երբէք տպացան։ Այսոքիւք եւ զձեզ կամիմ տպանալ։ Երկնային իմաստութեանն ի ձեզ տպանալոյ. (Շ. թղթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։ Յհ. կթ.։)


Տրամ

See full entry →

adj.

firm, solid, substantial, hard, resisting;
— երկիր, solid earth;
— գործել, to render firm.

NBHL (1)

στερεός (որ եւ ստուար). solidus (ի solum, որ է գետին). Տարրացեալ եւ պնդացեալ. սերտ. հաստատուն. պինդ. որպէս յատակ կամ երեսք գետնոյ կոխոտեալ յերթեւեկաց. ամուր, պինտ. փէք.


Տրտնջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.

NBHL (1)

Ի լսել նորա զտրտունջ ձեր զաստուծոյ։ Այլ մեք մ՞վ եմք, զի տրտնջէք զմէնջ։ Տրտնջէին զտանուտեառնէն։ Տրտնջէին զնմանէ առ աշակերտսն։ Գիտաց, եթէ տրտնջեն վասն այնորիկ։ Զի՞նչ տրտնջեսցէ մարդ կենդանի ի վերայ մեղաց իւրոց։ Զայս տրտնջեցին երկիւղածքն տեառն իւրաքանչիւր ընդ ընկերի իւրում։ Տրտնջօղք ուսցին զհնազանդութիւն.եւ այլն։


Ցածնում, եայ

See full entry →

vn. med.

to become or grow low, to go down, to subside, to fall, to diminish, to lower, to be humbled;
to calm, to stoop, to be appeased;
to go down, to subside.

NBHL (1)

Ցածիր ի բարկութենէդ։ Պարտեալ եռանդեանն չարութիւնն՝ անդէն եւ անդ դադարեալ ցածնուն։ Չէր պարտ բարկանալ, այլ երկնչել եւ ցածնուլ։ Ի ցասմանէն ցածնուցուն։ Ոչ երբէք ցածնութիւնն ի չարեացն. (Ճ. ՟Ա.։ Փարպ.։ Շ. մտթ.։ Բրսղ. մրկ.։ Սարգ.։)


Ցամաքիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dry, to dry up;
to drain, to be exhausted;
to wither, to fade, to die;
— յոգւոց, to expire, to breath one's last, to die;
— զօրութեան, to grow weak, to lose strength, to fall away, to languish;
— սիրոյ, to grow indifferent.

NBHL (1)

Եւ ոչ զցամաքելոցն զովացուցէք զծարաւ. (Մանդ.։)


Ցայսօր

See full entry →

adv.

hitherto, to this day, till today, until now.

NBHL (1)

Զի ասիցեն ցայսօր։ Զխափանած հարկաց քաղաքացն, որ ցայսօր խափանանեցէք. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 14։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 31։)


Ցանեմ, եցի

See full entry →

va.

to sow, to strew;
to spread, to scatter, to diffuse;
to sprinkle, to besprinkle.

NBHL (1)

σπείρω, διασπείρω semino, sero, dissemino եւ spargo, dispergo πάσσω, -ττω , καταπάσσω, προσπάσσω conspergo, aspergo ῤαντίζω, ἑπιρραίνω, περιρραίνω , περιρραντίζω, προσραίνω circumspergo. Իբրու զցան՝ զբաժանելի մասունս իրաց ցայտմամբ իմն ծաւալել այսր եւ անդր։ Որպէս Սերմանել զունս. (որ եւ ռմկ. ցանել. էքմէք ).


Ցասնում, եայ

See full entry →

vn.

to lose one's temper, to put oneself in a passion, to fall or fly into a passion, to fire up, to be indignant, very cross, greatly incensed, violently enraged, angry, vexed, exasperated;
— տարապարտուց, to fire up at the least thing, to be easily provoked, put out.

NBHL (1)

Առ այս թագաւորդ ոչ ցասնոյր։ Մի՛ ցասնուր ինձ։ Ցասեաւ տէր ի վերայ ազգի նոցա։ Ցասեաւ վիշապն ընդ կնոջն։ Ընդ իս ցասուցեալ էք. եւ այլն։ Նա վասն զի ամենայնին տեղեակ էր, ոչ ցասնու։ Ոչ կամեցաւ Յիսուս տալ պատասխանի, մինչեւ ցասնուլ հերովդէի. (Իգն.։)


Ցասուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

tooffeild, to rouse the indignation of, to put in a passion, to irritate, to incense, to chafe, to provoke, to exasperate.

NBHL (1)

Մեղքն մեր ցասուցանեն զԱստուած։ Տեառն՝ զոր ցասուցին։ Յաղագս ցասուցանելոյ մեր զքաղցր Աստուած։ Ցասուցին զկամս Աստւոծոյ։ Անօրինեալ ցասուցի զկամս քաղցրութեան քո։ Եթէ ցասուցանէք զիս. (Յճխ. ՟Բ։ Նախ. թուոց.։ Փարպ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Զ։ Սարկ. աղ.։ Ճ. ՟Բ.։)


Ցաւ, ոց

See full entry →

s. fig. adv.

pain, ill, suffering;
sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness;
regret;
disease, illness;
ցաւովք, painfully, sorrowfully, sadly;
դառնակակիծ —, sharp, smarting, poignant or bitter pain;
— սրբազան, epilepsy, falling sickness;
—ք ցանկութեան, concupiscence;
ի —ս լինել, —ս լինել, —ս կրել, տանել or բերել —ոց, to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain;
զմահու — ջերանիլ, to be ill of a fatal disease;
մեղմել զ—ս, to calm, to allay, assuage or lull pain;
դժոխըմբեր կալաւ զիս —, a cruel pain seized me;
փարատեցան յինէն —ք իմ, I have no more illness, I am free from pain;
— է or —է ինձ, it displeases me, I am vexed, I am very sorry;
cf. Ըմբռնիմ.

NBHL (1)

Իցե՞ն երբէք ցաւք ըստ ցաւոցս լեալ։ Ցաւք իմ նորոգեցան յիս։ Առ ոչինչ զցաւսն համարեցաւ։ Ցաւք սաստիկք։ Ունին զիս աւուրք ցաւոց։ Ցաւք սրտի իմոյ։ Միով միով ցաւօք ի վերայ հարեալ մարմնոյն զայրացելոյ։ Զցաւս վիրաց քոց բժշկեսցէ։ Առ ցաւս իւր ճչիցէ։ Աղաղակեսջիք առ ցաւս սրտից ձերոց։ Գիտէ համբերել ցաւոց։ Մինչդեռ էին նոքա ի ցաւսն, կոտորեցին։ Չպատմէին միմեանց զցաւս իւրեանց.եւ այլն։


Ցաւագնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be in pain, to have a pain, to be ill, to suffer;
to pain, to be afflicted, vexed, chagrined, sorry.

NBHL (1)

Ցաւագնելոց էք յետ գնալոյն իմոյ։ Այլ նա եւ ցաւագնին ասէ հոգեւորքն, այլ տրտմութիւնն այն շնորհ է առանձինն։ Ոչ միայն ոչ ցաւագնել ձեզ, այլեւ ուրախ լինել. (Ոսկ. յհ.։)


Ցեղակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same tribe, family or race.

NBHL (1)

Հոյլք իմաստուն սուրբ կուսանաց՝ որ ցեղակից էք սրովբէի. (Շ. եդես.։)


Վեհերեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վեհերիմ.

NBHL (1)

Դանդաղիմք եւ վեհերեմք այնմ պարապել։ Ոչ երբէք զանգիտէ եւ վեհերէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 8։)


Վեր, ի վեր

See full entry →

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

NBHL (4)

Տօնք՝ զատիկն սուրբ, եւ երկրորդ զատիկն, եւ յերկրորդ զատիկէն ի վեր կիւրակէքն ամենայն. (Կանոն.։)

Զբոլոր վեր ի վայր ջանայ կործանել զհաստատութիւն մարդկայինս կենաց։ Ցրուեաց վեր ի վայր, եւ արար իբրեւ զհօտ՝ որոյ ոչ գուցէ հովիւ։ Իբրեւ զծաղիկ գարնան են փառք աշխարհիս, եւ իբրեւ զանիւ որ ի վեր եւ ի վայր շրջի։ Ի վեր եւ ի վայր զվկայութիւնս տարուբերէք (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ). (Պիտ.։ Փարպ.։ Գէ. ես.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)

Յաբրահամ վեր ի վայր պանծացեալ պարծէին։ Եթէ սակաւ ինչ աղքատին տայցեմք, ստէպ վեր ի վայր զայն յեղյեղումք։ Զոր մարգարէքն վեր ի վայր ասէին, եթէ զողորմութիւն կամիմ, եւ ոչ զպատարագ։ Վասն որոյ եւ պօղոս զնոյն վեր ի վայր յեղյեղու. (Ոսկ. մտթ.։)

Զոր գրէ հոգին, ոչ վեր ի վերոյ գծեալս, այլ ի խորոջ նշանակեալս։ Խորհէր քրիստոս ի խորս պնդել զհաւատս նոցա, որպէս զի մի՛ վեր ի վերոյ լինելով խլեսցին յարմատոց։ Մի՛ վեր ի վերոյ անց եւ անցս առնիցէք, այլ զի ի խորս իջանիցէք աստուածեղէն գրոց. (Ածաբ. պասք. ՟Ա։ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. ղկ.։)


Վերագիր

See full entry →

cf. Վերնագիր.

NBHL (1)

Նմին իրի են եւ ի գիրս վերադիրք, եւ ի թուղթս երեսագիրք, զի զօրութիւն գրոցն եւ պատիւն գրողին փութով եւ համառօտ երեւեսցին։ Զանուն իւր (մովսէս) ընդէ՞ր ոչ դնէ ի վերագրի աստ, որպէս յեդոյ մարգարէք, եւ զկնի առաքեալք. (Վրդն. օրին. եւ Վրդն. ծն.։)


Վերագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

NBHL (1)

Վերագրէ (աստուածաբանն) զճառն ի յայտնութիւն քրիստոսի, եւ սկսանի ի ծնունդն քրիստոսի։ Ղուկաս զաւետարանն եւ զգործսն առաքելոցն՝ զյունացս աշխարհէն վերագրէ (առ թէոփիլոս ի յոյն լեզու)։ Վերագրէ ղուկաս ի հրամանէ սուրբ հոգւոյն. եւ եղեւ ասէ ընդ աւուրսն ընդ այնոսիկ։ Որպէս վերագրէ երանելին պետրոս, եթէ կերաք եւ արբաք ընդ նմա յարութեան։ Որպէս վերագրեաց երանելին մովսէս, թէ տեսանիցէք զկեանս ձեր կախեալ զփայտէ։ Վասն քո վերագրեաց սողովմոն, փայտ կենաց է ամենեցուն. (Կամրջ.։ Փստ առ զքր։ Զքր. կթ. ծն. Զքր. կթ. հմբ. Զքր. կթ. խչ.։)


Վերածեմ, ածի

See full entry →

va.

to elevate, to raise, to bear on high;
to reduce;
— զոք ի զառածանացն, to reclaim a person from disorderly or ill conduct.

NBHL (1)

Վերածէ ի կենդանութիւն։ Վերածել ի թաղմանէ։ Վերածել զննջեցեալսն։ Որ վերածեաց զինքն ի ծովէն։ Որք ի հոսանուտ մեղաց ծովէս վերածէք զմարդիկ ի կեանս անմահ. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Շար.։)


Վերակոչեմ, եցի

See full entry →

va.

to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.

NBHL (1)

Անմայրն յերկինս՝ անհայր ծնաւ յերկրի, զի մեք վերակոչեսցուք հայր զբոլորից զպատճառն։ Զոր դուք նազովրեցի անուանէք, մարգարէն տէր իւր վերակոչէ։ Քահանայք՝ վերակոչին ծնօղ, դայեակ. (Զքր. կթ.։ Երզն. մտթ.։ Շ. ընդհանր.։)


Վերամբարձ

See full entry →

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.

NBHL (1)

Որպէս զի վերամբարձ կայցէք յաւէտ՝ ընդ իմաստս հոգւոյն իբրեւ պարանաւ կապեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Վերբերեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վերաբերեմ.

NBHL (1)

Սա վերբերէ հըրոյ նման, որպէս բնութիւն է վերնական։ Ձեռըն նոցին կարկառեցէք, եւ ի խորո՛ցըն վերաբերէք (կամ, եւ ի խորոցն ի վեր հանէք). (Շ. յս. որդի. եւ Շ. ոտ. Շ. հրեշտ.։)


Վերելակ, աց

See full entry →

cf. Վերելեակ.

NBHL (1)

Ի վերելակէն իւրմէ այս կառք ոչ երբէք ունայնացեալ թափուր մնասցէ. (Անյաղթ բարձր.։)


Վերջ, ից, ոց

See full entry →

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.


Վեց, ից

See full entry →

adj.

six.

NBHL (1)

ἔξ sex (որ եւ ի բարդիլն՝ Վեշ). Երկիցս երեք. երիցս երկու. միով աւելի քան զհինգ. ... յն. էքս. լտ. սէ՛քս. սանս. շաշ. դաղմ. շէսթ.


Վեցթեւեան

See full entry →

adj.

six-winged.

NBHL (1)

Վեցթեւեան սերովբէք։ Որ ի վեցթեւեան սրով բէսդ հանգչիս. (եւ այլն. Շար.։)


Վէտ

See full entry →

s. fig. chem.

scratch, incision, cut;
rippling, gentle motion;
— մետաղական, moire metallic, crystallized tin-plate;
rippling, waving gently, flowing, undulating;
—ս —ս, curling, rippling gently, playfully;
— —, — ի — խաղալ, to ripple, to undulate, to rise in small waves, to swell with a gentle breeze;
ալիք կուտակին —ք —ք, the surging waves accumulate.

NBHL (1)

Վէտս ի վերայ ոգւոյ (մեռելոյն) մի՛ առնիցէք ի մարմինս ձեր։ Ի մարմինս իւրեանց վէտս մի՛ հատանիցեն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 28։ ՟Ի՟Ա. 5։)


Վիհ, վհաց, վհից

See full entry →

s. adj.

abyss, gulf, chasm;
chaos;
hell, the bottomless pit;
grave, tomb;
great distance;
profound, deep;
անդնդախոր —ք ծովու, the depths of Ocean;
— թշուառութեան, depths of misery.

NBHL (1)

Վիհ մեծ է ի մէջ անուանն աբրահամու, եւ ի մէջ գործոյն՝ զոր գործէքդ. (Եփր. համաբ.։)


Վիմակառոյց

See full entry →

cf. Վիմակերտ.

NBHL (1)

Դուք բա՛ց արարէք զվէմդ. վէմ վիմակառոյց ընդ վիմափոր խմբին ... վիմակառոյց, հրաման արքունոյն՝ դուք վերառէ՛ք զվէմդ. (Նար. տաղ.։)


Վիշապ, աց

See full entry →

s. ast.

dragon;
leviathan;
typhon, vortex, whirlpool, exhydria;
dragon, draco;
— ծովային, araneus piscis, quaviver, weever;
— ձուկն, cachalot.

NBHL (1)

Վասն ի գեղջկաց տգիտաց վիշապին անուանելոյ։ Ոչ եթէ վիշապ է փոշին մանուածոյ ի փոթորկէ գետնականէ յօդս խաղացելոյ, այլ հողմ ինչ է պտուպկեալ։ Առասպելական ստութեան ունկն դնել եւ հաւատալ մի՛ երբէք յանձն առնուցուս վիշապ զնա անուանողաց. (Սարկ. շարժ.։)


Փարտ

See full entry →

adj.

odd, uneven;
դար եւ — խաղալ, cf. Կոճատ.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որպէս արաբ. ֆարտ. ֆէրտ. այսինքն Կոճատ. թէք.


Փափագեմ, եցի

See full entry →

vn.

to desire, to wish, to long for, to want;
—է տեսանել զքեզ, he desires to see you.

NBHL (1)

Գրի եւ Փափագեայք իբր փափագէք.


Փինատ

See full entry →

adj.

poor, miserable.

NBHL (2)

Փինատ փէքդ փքացեալ. (Մագ. ՟Ի։)

Ապիրատս, փինատս, հէքս. (Յիշատ.։)


Փիւրիդ

See full entry →

cf. Փիւրիտ.

NBHL (1)

Իբրեւ զծուխ, զի ելանէր ի հացին փիւրտանէ։ Արարցէք զայս փիւրտունս, եւ տուք ցպահանորդսն եւ այլն. (Վրք. հց. ձ. ստէպ։)


Փխրեմ, եցի

See full entry →

va.

to pound, to crush, to crumble, to bruise, to grind;
to roast, to toast, to torrefy.

NBHL (1)

Հուր բորբոքեցից, զի միսն հալեսցէ, եւ ոսկերքն փխրեսցին։ Մուրկ նոր փխրեալ եւ մաքրեալ տեառն։ Զամենայն մուրկ փխրեալ մի ուտիցէք մինչ յօրն, եւ այլն. (Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 10։ Ղեւտ. ՟Բ. 14։ ՟Ի՟Գ. 14։)


Փոխադրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

NBHL (1)

Առ որդեակ զմագաղաթսդ, եւ փոխադրեա զտեսիլդ ի դմա։ Առէ՛ք եւ զայդ եղբարք, եւ փոխագրեցէք, եւ դիք յամենայն եկեղեցիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Փոխանակ

See full entry →

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.

NBHL (1)

Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։