substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.
Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։
to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.
Զամենայն՝ որ բանայցէ զարգանդ իշոյ, փոխանակեսցես ընդ ոչխարի. եւ եթէ ոչ փոխանակեսցես, փրկեսցես զնա։ Մի փոխանակեսցէ զլաւն ընդ յոռւօյն, եւ մի զյոռին ընդ լաւին. ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայն, եւ այլն։ Փոխանակեսցուք քեզ զօրս ընդ զօրաց։ Փոխանակեցէք դուք գանձինս ձեր փոխանակհաղցն կտակարանաց։ Ի մտի եդեալ՝ զմահ ընդ կենաց փոխանակել, քան եւ այլն։ Ոչ փոխանակեսցէ եւ ոչ ընդ միոյ իրիք փրկանաց զթշնամութիւն։ Փոխանակեցին զճշմարտութիւն Աստուածայ ընդ ստութեան։ Փոխանակեցին զպէտս բնականս ի պէտս անբնականս. եւ այլն։
to substitute, to fill or take the place of, to succeed to;
— զկեանս, to die.
διαδέχομαι, succedo excipio. Յաջորդել. պայազատել. ունել զտեղին. տեղը անցնիլ՝ նստիլ. երինէ կելմեք, երինի թութմագ, խալիֆ օլմագ, ճիւլիւս էթմէք.
commerce.
Արբէք գինի առանց գնոց. ո՛վ արագ մարդասիրութեանս, ո՛վ դիւրին փոխավաճառութեանս. (Ածաբ. մկրտ.։)
recompense, compensation, retribution, remuneration, reward;
return, requital, satisfaction, revenge;
in exchange or return for, instead of, for;
reciprocally;
— վնասուն, amends, indemnity, reparation;
— այցելութիւն, return visit;
դարձ —րինի, condign recompense;
առնել զդարձ —րինի, to give like for like;
հատուցանել զ— վնասուն, to make up to, to indemnify for.
Զփոխարէնսն հատուցանել ծնողացն։ Արդ արարէք զդարձ փոխարինին ի նոյն։ Զդարձ փոխարինին յանձինս իւրեանց ընդունէին. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 4։ Եսթ. ՟Ժ՟Ղ. 9։ Հռ. ՟Ա. 27։)
to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.
Փոխեաց զվարձս իմ։ Փոխեցէք զպատմուճանս ձեր։ Փոխեաց զհանդերձ բանտին նորա։ Որպէս վերարկուս փոխեսցես զնոսա, եւ փոխեսցին։ Փոխեցին զփառս իւրեանց ի նմանութիւն որթու խոտակերի։ Փոխեցին զհրամանս նորա։ Փոխեսցեն զիրաւունս։ Փոխեաց ի նոցանէ զաւազանսն։ Մի փոխեր զսահմանս։ Փոխեսցուք զնա ի գործոյ անտի։ Այդի յեգիպտոսէ փոխեցեր, եւ այլն։
warning by sound of trumpet;
cf. Փողահար.
Փողակարդացք տացեն զգուշուեւիւն զօրուն.. . դուք էք փողահարք՝ փողակարդացք. (Մծբ.։)
to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.
Փողեցէք ասէ ի նորում ամսեան փող։ Բրս. (պհ.։)
cf. Փողեմ.
Զուարթուն սերովբէն ի վերայ վիմին փողերգէր, փողէր զաւետիս, տէր յարեաւ, դուք զո՞վ խնդրէք. (Շ. տաղ.։)
care, solicitude, study, attention, entreaty;
diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry;
active, diligent, careful, prompt, vigilant, assiduous;
— պնդութեան, eagerness, assiduity, interest, care;
—, ընդ —, — ընդ —, — —, — ի փութոյ, diligently, soon, promptly, hastily;
փութոյ պնդութեամբ, eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately;
— առնել, ունել, դնել, — ի մէջ առնուլ, — յանձին ունել, to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to;
— տանել, to take care of, to care, to solicit, to watch;
— ի մէջ առեալ, seriously, earnestly;
մեզ չէ —, that is no matter to us, what is that to us ?
;
չէ —, չէ ինչ —, no matter, never mind, it is nothing;
ոչ զի զաղքատաց ինչ — էր նմա, not that he cared for the poor;
— մեծ էր նորա այսմ, he took great care of that;
ոչ — ինչ առնեմ, I don't c are, it is no matter to me;
ամենայն — նոցա, all their care, effort or thought;
զի՞ — է, what does that matter ? what does it signify ? what of that ?
զի՞ — է քեզ, what is that to you ? what does it matter to you ?
զի՞ — է ինձ, what does it concern me ? what does it matter to me ? nonsense !
— ինչ չառնէր, he did not take it into account, he took no heed of it;
չէ — ինձ, it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it;
չառնեն ինչ — զիմեքէ, they care for nothing;
վաղ ընդ փոյթ, cf. Վաղ.
Որ փոյթ է ի հնազանդութիւն հոգեւոր օրինացն։ Փոյթ յառաքինութեան ործասիրութիւն։ Որք փոյթ են յուսանել։ Արթուն լեր աղօթից, եւ փոյթ վարդապետութեանն պօղոսի։ Աշակերտք հեզդ առ ի յուսումն, եւ փոյթք առ ի վարդապետել։ Առ հեղդագոյնսն, եւ փոյթսն։ Վերապատուեցէք փոյթք զպնդութիւն. (Յճխ.։ Մանդ.։ Խոր. ՟Գ. 68։ Իգն.։ Սկեւռ. լմբ.։)
Կամ յերկար.. . կամ փոյթ։ Փոյթ առ իս առաքեցէք։ Առ թըզենին ձգեալ անիծից՝ եղեւ ցամաք փոյթ ի հիւթից. (Խոր. ՟Ա. 31։ Մագ. կ։ Շ. խոստ.։)
to be covered with, or full of dust.
Յորժամ տեսանիցէք ի գերութիւնն՝ փոխանակ զարդուցն պաճուճանացն՝ փոշոտեալ երիթացեալ զերեսս. (Ոսկ. ես.։)
trial, test, proof, attempt;
specimen, sample;
experience, proof;
endeavour, undertaking, enterprise, expedient;
trial, adversity, misfortune;
temptation;
probation;
experienced, expert, practised;
approved, tried, pure;
ի —ոյ, by or from experience;
խիստ — ,a hard trial;
բազմամեայ —, experience;
բնագիտական —, physical experiment;
—ով ուսեալ, taught by experience;
լինել —, to be experienced, versed, exercised;
զ— առնու րձել, ի — մտանել, to experience, to make an experiment of, to attempt, to make attempts, to try, to assay, to prove, to experiment;
ի — արկանել, to put to the trial or test, to torture;
— փորձել վերստին, to renew an attempt, to make a new effort;
ի վերջին — մատուցանել զիմն, to put to the final proof;
ի մահու — գալ, to prove death, voluntarily to encounter death;
հայաստան նախ զ— առ զօրութեան նորա, Armenia was the first to feel his strength;
ընդ նոր — հանդ իսի էանց նա, he was put to a new trial;
մատեաւ եւ յարդարսն — մահու, even the righteous were in mortal danger;
գիտելով զ— առն, well knowing what a man he is;
զգանից զ— առ, he was beaten;
— է, he is experienced, he has much practice;
— արծաթոյ եւ ոսկւոյ ի բովս, gold and silver are tried in the furnace;
cf. Զէն.
Փորձ արծաթոյ եւ ոսկւոյ ի բովս։ Տաց զնոսա քեզ ի փորձ։ Միւսանդամ փորձ փորձէր։ Այր անօրէն փորձ փորձ առնէ բարեկամաց։ Փորձ տե՛ս զանփորձ արծաթոյ։ Եթէ զփորձ ինչ խնդրէք զՔրիստոսի։ Զփորձ նորա դիտէք եւ դուք.եւ այլն։
Յառաքինեաց եւ ի փորձից։ Այսու փորձ գտան (այսինքն նեղութեամբ ) ընտրեալք ամենայն։ Եկեսցէ ի մէջ փորձն պօղոս.. . Որ ոչ է փորձ պատերազմի։ Էին եւ Աստուածայնոց գրոց փորձք եւ հմուտք։ Փորձ գտեալ։ Ամենայնիւ փորձք գտեալք։ Որում ամենեքին փորձ էք, Որոյ ճշմարտութեան փորձ էք դուք։ Լսել բարւոյ եւ փորձ վարդապետին՝ հօրն ամոնայ. (Փիլ.։ Պրպմ.։ Իգն.։ Սարգ.։ Սարկ.։ Բրսղ. մրկ.։ Վրք. հց. ՟Բ։)
to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.
(լծ. յն. փիրազօ. լտ. էքսփէրիօր, եւ այլն). πειράζω, πειράω tento, experior. Ի փորձ մատուցանել զոք կամ զիմն. կրթել, մարզել. մանաւանդ՝ զննել եւ լրտեսել արտաքին իրօք զսիրտ այլոց. զօր սրտագէտն Աստուած առնէ ի յայտնել զհանդէս լաւութեան կամ վատութեան մարդկան. իսկ սատանայ առնէ առ ի խարդաւանել զմարդիկ. իսկ մարդիկ մեղանչեն ի փորձելն զԱստուած թերահաւատութեամբ գաղտնեաց նորա.
Զի՞ փորձէք զտէր։ Վասն փորձելոյ նոցա զտէր։ Փորձելով խնդրէին ի նմանէ։ Զի՞ փորձէք զիս կեղծաւորք։ Մի՛ փորձեսցեր զտէր Աստուած քո. եւ այլն։
Փորձեցեր զմեզ Աստուած եւ քննեցեր, որպէս եւ քննի արծաթ։ Որպէս փորձի ի բովս արծաթ եւ ոսկի, նոյնպէս ընտրէ զսիրտս Աստուած։ Փորձեսցէ մարդ զանձն իւր։ Զամենայն ինչ փորձեցէք.եւ այլն։
temptation;
misfortune, calamity;
— ունել, to be tempted to;
ի — արկանել, տանել, to lead into temptation;
յաղթել փորձութեան, to resist temptation;
յաղթիլ, ընկճիլ ի փորձութենէ, to succumb to temptation.
Անուանեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ փորձութիւն, վասն փորձելոյ նոցա զտէր։ Մի փորձեսցես զտէր Աստուած քո։ Որպէս փորձեցէք ի փորձութեանն։ Առնուլ իւր ազգ ի միջոյ ազգի փորձութեամբ եւ նշանօք։ Աբրահամ ապաքէն ի փորձութեան ի հանդիսի գտաւ հաւատարիմ։ Հասանէ երազ ի բազմութեան փորձութեանց։ Մի՛ տանիր զմեզ ի փորձութիւն։ Զի մի մտանիցէք ի փորձութիւն։ Կատարեալ զամենացն փորձութիւնս սատանայի։ Ի ժամանակի փորձութեան հեռանան։ Ցանգ կայիք ընդ իս ի փորձութիւնս իմ.եւ այլն։
cf. Փորոտիք.
Ուտիցէք զգլուխն ոտիւքն հանդերձ, եւ զփորոտին նորա։ Լուացես զփորոտին։ Զամենայն ճարպ փորոտոյն. (Ել. եւ Ղեւտ. եւ այլն։)
cf. Փութապէս.
Փութանակի ուտիցէք, զի զատիկ տեառն է։ Բռնադատէին փութանակի եգիպտացիքն զժողովուրդն հանել զնոսա։ Փութանակի հասանէին իրքն այն եւ ի շուշան քաղաք։ Փութանակի ընդ առաջ եղեւ նմա։ Եկին փութանակի.եւ այլն։
to fry, to fricassee.
ἁποτηγανίζω rigo in sartagine. Խորովել ի տապակի. տոչորել. այրել. տապկել. թավա էթմէք.
hatchet, axe;
դնել զ— առ արմին, to lay the axe to the tree.
Ա՛ռ աբիմելէք տապար ի ձեռն իւր, եւ կոտորեաց բեռն մի փայտի։ Տապար առ արմին ծառոց դնի.եւ այլն։
to decimate, to tithe, to take tithes.
Տասանորդն տասանորդեսցես յամենայն արմտեաց սերմանց քոց։ Յամին երկրորդի կրկին տասանորդեսցես։ Տասնորդէք զանանուխ եւ զսամիթ եւ զչաման։ Պատուէր ունէին տասանորդել զժողովուրդն. եւ ղեւի իսկ՝ որ զտասանորդսն առնոյր, տասանորդեցաւ։ Քահանայ տասանորդեսցէ զղեւտացիսն. եւ ղեւտացիքն ի տասանորդաց մերոց տասանորդեսցեն քահանային մեծի։ Զայգիս ձեր տասանորդեսցէ. զհօտ ձեր տասանորդեսցէ. եւ այլն։
ten-stringed;
decachord, lyre, harp.
Տասնաղեայ սաղմոսարանաւ սաղմո՛ս ասացէք նմա. (Սղ. ՟Լ՟Բ. ՟Ղ՟Ա. ՟Ճ՟Խ՟Գ։)
to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.
Ի վեր եւ ի վայր զվկայութիւնս իմ տարաբերէք։ Որով (փորձանօք) եւ զսա ոչ միով օրինակաւ, այլ զանազանիւք տարաբերէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։ Շ. մտթ.։)
mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.
Տարաժամ անցուցանեն զմանկունս։ Տարաժամ ճեպէք սպանանել զիս։ Տարաժամ ցուցանէք զտիրասիրութիւն։ Տարաժամ արար զնոցին սատակումն։ Մի՛ դանդաղանօք եւ տարաժամ կատարեր զխնդրուածս մեր։ Որպէս ծաղիկ ի ձմերանի. ամենեւին տարաժամ, եւ ի գիներբուս արտասուք։ Զի մի՛ տարաժամ քարոզեսցեն զանուն նորա. (Յճխ.։ Ոսկ.։ Արծր.։ Լմբ.։ Վրք. ոսկ.։ Առ որս.։ Իգն.։)
to oppress, to compel, to constrain, to vex, to tax unmercifully.
ՏԱՐԱՊԱՐՀԱԿ ՎԱՐԵԼ. ἁγγαρεύω angario, jubeo currere, adigo. Ի հեռաւոր եւ ի տարապարտ պահակութիւն վարել. (յն. անկարէ՛վօ. թ. անկարիայա սիւրմէք )
cf. Տարասահմանեմ.
Մի՛ տարասահման դատէք զդատաստանն աստուծոյ։ Ոչ տարասահման առնէր դատաստան, այլ ըստ եկեղեցւոյ օրինաց. (Վրք. ոսկ.։)
annual, yearly;
cf. Հողմ;
գառն —, teg;
դահեկանաց —, early stipend.
Տարեւորական այսպիսի պատուեալք պատուովք եւ տօնիւք։ Տարեւորականօք պատուէք զնա պատուովք եւ ժողովովք. (Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. կիպր.։)
ignorant;
unlearned, untaught, illiterate;
idiotic, silly, simple.
Բայց դու իսրայէլ մի՛ տգէտ լինիր։ Տգէտ են աստուծոյ արդարութեանն։ Ոչ կամիմ, եթէ տգէտք իցէք ե՛ղբարք.եւ այլն։
place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.
Առ սակաւ սակաւ դատելովն՝ տայիր տեղի ապաշխարութեան։ Մի՛ տայք տեղի սատանայի։ Մի զանձանց վրէժ խնդրէք սիրելիք, այլ տո՛ւք տեղի բարկութեան. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 10։ Եփես. ՟Դ. 27։ Հռ. ՟Ժ՟Բ. 19։)
Որ առաւել ցանկայ, նա ոչ երբէք կարէ զ տեղի առնուլ իլ ցանկանալոյ։ Այսուկարծեօք զտեղի առնոյր քարոզութիւնն։ Ոչ այսու լուծումն կարծեացս զտեղի առնու. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27. եւ 17։ Էր ընդ եղբ.։)
species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.
Կէտք եւ ամենայն կայտառք. (եւ) որ տեսակդ էք բանաւոր հօտի (մարդիկ՝ զկնի հրեշտակաց). (Շար.)
ՏԵՍԱԿ. μορφή forma. Կերպ կամ կերպարան բնականաբար՝ որոշիչ եւ կատարիչ նիւթոյ. որ ի քանակս ձեւ ասի. շէքլ.
cf. Սրովբէ.
ՍԵՐՈՎԲԷ ՍԵՐՈՎԲԻՄ. cf. Սրովբէ, էք, եւ զածանցս նորին.
Սերովբէ հողեղէն, եւ մարմնաւոր քերովբէ։ Բազմաչեայ քերովբէք, եւ վեցթեւեան սերովբէք։ Վեցթեւեան սերովբէք, քառակերպեան քերովբէք. (եւ այլն. Շար.)
melampygus;
cf. Թաւայատակ.
Յաղագս սեւայատակացն եւ անյատակացն։ Իսկ յաղագս սեւայատակցն է այսպէս։ Ասէր, դեռեւս ոչ էք հանդիպեալ սեւայատակին եւ թաւայատակին ... տեսանէին ի կախգոլով զյատակսն հերակլի սեւացեալ ի թաւութենէ մաղիցն. (Նոննոս.։)
Simonian.
Զսիմովնական զմիտսն ունիս, որ ասէր, աղաչեցէք զտէր վասն իմ. (Ոսկ. ես.։)
Ձեռս վաղվաղակի դնէք ի վերայ տգիտաց. թողում ասել զսիմոնեանն ախտ ախտանալոյն, դատեսցին տուօղքն եւ առօղքն։ Թէ առեր մամոնայ եւ ձեռնագրեցեր զոք, զյուգայեան եւ զսիմոնեանն ախտացայք զախտ. (Խոսր.։)
Simony.
Զսիմովնական զմիտսն ունիս, որ ասէր, աղաչեցէք զտէր վասն իմ. (Ոսկ. ես.։)
Ձեռս վաղվաղակի դնէք ի վերայ տգիտաց. թողում ասել զսիմոնեանն ախտ ախտանալոյն, դատեսցին տուօղքն եւ առօղքն։ Թէ առեր մամոնայ եւ ձեռնագրեցեր զոք, զյուգայեան եւ զսիմոնեանն ախտացայք զախտ. (Խոսր.։)
cf. Սեպեան.
Անարիւնք, բայց շնչաւորք, որպէս սիպէքն. (Նիւս. բն. ՟Բ։)
to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.
Ահա սիրեցէք զեկեղեցիս, եւ սիրեցայք յեկեղեցւոյ. (Փարպ.։)
wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.
Ոչ երբէք սխալ լինէր մեծամեծ իրացն արքունի. (Եղիշ. ՟Գ։)
cf. Սխալիմ.
Սպառնաս անիծանել. այլ ես աղօթել վասն քո. զոր ոչ երբէք սխալեսցի, եւ ոչ սխալեմ. (Մագ. ՟Դ։)
to admire, to be charmed, astonished, to marvel, to wonder, to be extremely surprised, wrapped in wonder, amazed, to stand thunderstruck.
Ով որ սխրանայք ընդ արքունեացըն փառս, հայեցէք ի վեր. (Լմբ. տաղ հրեշտ.։)
cf. Հսկեմ.
Սկէր, եւ ոչ տայր ական հատանել։ Սկեցէք ընդ իս։ Սկեցէք, եւ կացէք յաղօթս։ Արթուն կացէք, եւ սկեցէք.եւ այլն։
exceptor.
Բառ լտ. էքչէ՛բդօր. exceptor. Ատենադպիր՝ որ ընդունի զբանս բերանոյ իշխանին կամ դատաւորի, եւ դրոշմէ ի գիր. Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ժ՟Գ. (ուր գրի վրիպակաւ Սկենդարոս)։
mercury, quick-silver.
ՍՆԴԻԿ կամ ՍՆՏԻԿ, ὐδράργυρος (արծաթաջուր). argentum vivum (արծաթ կենդանի). mercurius (որպէս թէ ցնդելի). Ժիպակ. ռմկ. ժիվա, ճէպէ. ճիպէ, զիպէք. Մետաղ լոյծ՝ արծաթափայլ՝ ծանրակշիռ.
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
Ցանկացան իբրեւ գարեղէն նկանակի՝ աստուծոց օտարաց սնոտւոց։ Յուսացեալ են ի սնոտիս, եւ խօսին զունայնութիւն։ Անձինք մեր տաղտկացեալ են ի սնոտի հացէս։ Սպասեցի ամսոց սնոտեաց։ Սնոտիք պատահեսցեն նմա։ Սնոտիս զսնոտւովք պատէք։ Ի վերայ սնոտի յուսոյն նոցա։ Մի՛ յուսալ ի մեծութիւն սնոտի.եւ այլն։
nutrition, nourishment, alimentation;
nutriment, aliment, food, maintenance, subsistence;
feeding;
nurture, instruction, education;
տեղի սննդեան որբոց, orphan-house.
Յիշեցէք զհոգեւոր սնունդ իմ, որ զձեզ աւետարանաւն ծնայ։ Բարձեր զանհասն բնութեամբ ի գիրկս քո սննդեամբ. (Ճ. ՟Ա.։ Շար.։ 3)
to nourish, to feed, to maintain;
to foster, to instruct, to breed, to bring up.
Սնուցանէ մանուկ սառա։ Առ զմանուկդ, սնո զդա ինձ։ Սնոյց զքեզ տէր աստուած քո, որպէս սնուցանիցէք ոք զորդի իւր։ Եթօղ նա անդ զլիւսի՝ սնուցանել զորդի իւր։ Սնուցեանէր զանտիոք զպատանեակն աղեքսանդրի.եւ այլն։
Սնուցէք զսիրտս ձեր իբրեւ աւուր սպանման. (Յհ. ՟Է. 5։)
cf. Ջրըմպութիւն.
Ոչ երբէք զինուորութեամբ ի բանակի գոլով ճաշակիցէ յայսպիսի ըմպելեացս, այլ ջրարբութեամբ լինել առ միմեանս. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
drop of water.
Ի ձէնջ հայցէ լեզուին ջրիկ, դուք ոչ տայցէք նմին կաթիկ. (Շ. եդես.։)
way, road;
— գործել, հորդել, to travel, to go on a journey.
Ռահիւք լուսոյ ի յերկիննս ելէք. (Տաղ.։)
basil;
սուտ —, mercury, dog's caul.
(ռմկ. ռէհան, ռէհէն, ռիհան, ռըհան, ռէյհան ֆէսլիէն, իէքպիւն այսինքն միաբուն իտ. պաղէլիգօ. ի յն. վասիլիգօն որ է թագաւորական). Անուշահոտ ծաղիկ կամ խոտ մանրատերեւ գնդաձեւ բոլորեալ իբրեւ փունջ գեղեցիկ.
resin, rosin, cedar-resin, colophony;
— բեւեկն, pine-resin;
— կենաց, balm of life.
Ջուրք յորդանանու ռետին մեզ փայլեն դեղ անմահութեան։ Ռետին մակաւասար արկեալ (ի վերայ ձկանց ի պէտս համեմից), եւ ոքսեմելի։ Ռետնիւ լնանիմ, եւ ոչ բժշկիմ։ Ռետնիւ քաղցու (կամ ռետիւք քաղցիւք) բժշկական զհիւանդութիւնս ողջացուցէք։ Ռետինըդ քաղցու (կամ ռետինըս քաղցոյ) ռամ հոգւոյս արբո. (Զքր. կթ.։ Մագ. ՟Ժ՟Բ։ Նար. ՟Կ՟Բ։ Շ. տաղ առաք.։ Ժմ.։)
wreathen work.
Բառ եբր. սապաք, սէպէք. յորմէ թ. շէպէքի. Վանդակ. ցանց. ցանցատեսակ.
electrum, amber, yellow amber;
սեւ —, black amber.
Բազմագունի ակն. ելէքտռոն, կամ բուստ թխագոյն բուսեալ ի ջուրս.