Definitions containing the research էք : 2568 Results

Քամահեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.

NBHL (1)

Քամահէք զիմովք հրամանօք։ Քամահեալ զամենայն մարդկաւ։ Որ քամահէ զընչիւք, անտրտում եւ ուրախ կայ եւ մնայ։ Մի՛ զընկերօքն (կամ զընկերաւն) քամահեր. (Ճ. ՟Ա.։ Պտմ. աղեքս.։ Նեղոս.։ եւ Կանոն.։ Երզն. ոտ. երկն.։)


Քամեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to press, to squeeze, to extract, to wring;
to strain, to filter;
to drain, to cause to flow;
to exhaust, to drain, to use up, to empty;
— զբաժակ, to swallow up, to drain, the cup;
— զբաժակ մինչեւ ցմրուր, to drink the cup to the dregs, to swallow the pill;
— զամենայն մրուրս դառնութեան, բաղդին, to drain or exhaust the rigours of fate;
յինքն —, to suck, to imbibe, to draw in;
արտասուք յաչաց նորա քամէին, he wept bitterly;
հողմով —, to winnow.

NBHL (1)

Քամեսցէ զարիւնն։ Զմնացեալ արիւնն քամեսցէ առ յատակաւ սեղանոյն։ Քամեաց զգղաթն, եւ էջ ցօղ ի գզաթէ անտի։ Զմժղուկս քամէք, եւ զուղտս կլանէք. (Ղեւտ. ՟Ա. 15։ ՟Ե. 9։ Դտ. ՟Զ. 38։ Մտթ. ՟Ի՟Գ. 24։)


Քայռ, ից

See full entry →

cf. Քայռամանեակ.


Քայքայեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

NBHL (1)

Ոչ երբէք քայքայեաց Աստուած զխոստովանութիւն ումնեք, զի մի՛ քայքայեսցին խոստովանողքն ի քայքայելոյն. (Կլիմաք.։)


Քան

See full entry →

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

NBHL (2)

Առաւել պատուեցաւ քան ամենայն մարգարէքն. (Անան. Յովն.։)

Լաւ էր մեզ ծառայել եգիպտացւոցն՝ քան մեռանել յայսմ անապատի։ Յաւելցէ ի ձեզ ե՛ւ քան որչափ էքդ՝ հազարապատիկ։ Պատրա՛ստ եմք ի մեռանել՝ քան անցանել ընդ օրէնս հայենիս։ Ընդ մեզ բազումք են՝ քան ընդ նմա.եւ այլն։


Քաջ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

NBHL (1)

Քաջ գիտեմ։ Զայն դուք իսկ քաջ գիտէք։ Եթէ քաջ միտ դնէք։ Քաջ իմա՛ զբանն։ Քաջ իմանամ քան զքեզ։ Առ շաղկապս բացատրութեան քաջ արամակային։ Այնոցիկ՝ որ քաջ եւ բունն են մաքրեալք. (Խոր.։ Փարպ.։ Եղիշ.։ Խորս Ճ. ՟Ա.։ Թր. քեր.։ Փիլ.։)


Քաջագոյն

See full entry →

adv.

very well.

NBHL (1)

Որ եւ նա քաջագոյն տիրեաց ամենայնի։ Քաջագոյնս գիտէր զբարո նորա խաբերայս։ Դուք ամենեքեան քաջագոյն դիտէք։ Զոր եւ գիտաց քաջագոյն սնապարծ իշխանն սիւնեաց գիտէր։ Քաջագո՛յն գիտեա. (Արծր. ՟Գ. 9. 20։ Փարպ.։ Պիտ.։)


Քաջազուարթ, ի, ից

See full entry →

cf. Քաջազուարճ.

NBHL (1)

Որպէս եւ տեսանէք իսկ ամենայնիւ քաջազուարճ զծաղկեալ զազգս. (Պիտ.։)


Քաջազուարճ, ի, ից

See full entry →

adj.

flourishing, full-blown;
cheerful, brisk, joyous, merry-looking.

NBHL (1)

Որպէս եւ տեսանէք իսկ ամենայնիւ քաջազուարճ զծաղկեալ զազգս. (Պիտ.։)


Փութաւոր

See full entry →

adj.

diligent, careful, attentive, heedful.


Փուտ, փտոյ

See full entry →

adj. s.

rotten, putrid, spoiled;
rottenness, corruption, putrefaction;
— ատամանց, caries, cariosity;
cf. Ատամն.

NBHL (1)

Ի խորոց կտրեցից զվէրն զվէրն, եւ ապրեցուցից զձեզ ի փըտոյն։ Զփուտն հանցէք։ Մաշէ զվէրսն, ուտէ զփուտն։ Երկաթ գործւոյն զփուտն եւ զթարախն արգելու։ Հատանիցէք զթարախ վերին, որ զփուտ գործէ ի ներքս։ Այրումն իջանէր, եւ ջերմն ցածեաւ, եւ փուտն խարեցաւ. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. ղկ. Ոսկ. յհ. Ոսկ. փիլիպ.։)


Փոքրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոքրկութիւն.

NBHL (1)

Մի՛ կարծէք, թէ Աստուած զուրուք բարեգործութիւն վասն փոքրութեան արհամարհէ, որպէս թագաւորք զսակաւ ընծայսն. (Բրսղ. մրկ.։)


Փչեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to blow, to breathe;
to swell, to inflate;
to expire;
to die;
cf. Հոգի, cf. Ոգի;
հողմն փչէ, the wind blows.

NBHL (1)

Փչեաց յերեսս նորա շունչ կենդանի։ Փչեաց ի նոսա, եւ ասէ, առէ՛ք զհոգի սուրբ։ Որ փչեացն ի նոսա, եւ ցամաքեցան։ Հրով բարկութեան իմոյ փչեցից ի ձեզ։ Փչել ի նա հուր։ Փչեցից ի ձեզ հոգւով բարկութեամբ իմով։ Դուք ի ներքս ի տուն կրեցէք, եւ ես արտաքս փչեցից զայն։ Փչեցից զայն արտաքս.եւ այլն։


Փսխեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to vomit, to cast or throw up, to puke, to spew.

NBHL (1)

ἑμέω, ἑξεμέω vomeo, evomeo. (լծ. թ. ֆըշգըրմագ, փիւսկիւրմէք ). Ժայթքել. զկերեալն եւ զանմարս մնացեալն՝ ի ստամոքաց վերաբերել, եւ ընդ բերանն վայթել ի դուրս. փըսխել, սիրտը ետ գալ.


Փրկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

salvation;
liberation, recovery, deliverance, redemption;
ransom;
— or —ք, փրկութեանցն, զոհ փրկութեան, victim, peace-offering.

NBHL (1)

Մնալ փրկութեան տեառն։ տեսանիցէք զփրկութիւն ի տեառնէ։ Վաղիւ եղիցի ձեզ փրկութիւն։ Փրկութիւն առաքեաց տէր ժողովրդեան իւրում։ Արար փրկութիւն ժողովրդեան իւրում։ Որ ակն ունէին փրկութեանն Երուսաղեմի։ Փրկութիւն ի հրէից է. եւ այլն։ Երուսաղեմի։ Փրկութիւն ի հրէից է. եւ այլն։


Ք (ké)

See full entry →

s.

the thirty sixth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
nine thousand, nine thousandth.

NBHL (1)

Ք. Լծորդ է ի մեզ ընդ գ, կ, խ. զոր օրինակ Հէգ, հէք. թագչել, թաքչել. չոքայ, չոգայ. պատրիարգ՝ իբր պատրիարք (ըստ յն) սիգ՝ որպէս սիք (ըստ յն. փսիխի՛ ). ծասքել. ծասկել. պասկիլ. աքաաբ, ախաաբ. հռախաբ, հռեքեբ։


Քակտեմ, եցի

See full entry →

va.

totally, to decompose, to destroy;
to dissolve;
to divide, to separate;
քակտիմ — ի փառաց, to lose one's renown.

NBHL (1)

Զսեղանս քո քակտեցին։ Քակտեսցէ կորուստ զտուն նորա իսպառ։ Եթէ ի մարդկանէ իցէ խորհուրդդ այդ կամ գործդ, քակտեսցի. ապա թէ յԱստուծոյ է, ոչ կարէք քակտել զդոսա։ Քաղաքք քո քակտեսցին առ ի չգոյէ բնակչաց ի նոսա։ Ոչ մնասցէ այդր քար ի քարի վերայ՝ որ ոչ քակտեսցի։ Քակտեցան փեղկք խորանի իմոյ։ Երկրաւոր տաճար շինուածոյս մերոյ քակտեսցի. եւ այլն։


Քահանայական, ի, աց

See full entry →

adj.

sacerdotal, priestly;
—ք, priests.

NBHL (1)

Վարդապետօք, քահանայականօք, կուսանօք։ Առաքեալք եւ մարգարէք եւ վարդապետք՝ ամենայն քահանայականօք. (Նար. երգ.։)


Բաւական

See full entry →
NBHL (3)

Միթէ ձեռն տեառն չիցէ՞ բաւական։ Եթէ ի փոքուն չէք բաւական, վանս այլոցն զի՞ հոգայցէք։ Եւ առ այս ո՞ բաւական իցէ։ Ո՛չ եթէ անձամբ բաւական եմք խորհիլ ինչ։ Որ եւ բաւականս արար զմեզ պաշտօնեայս։ Որք բաւական իցեն եւ զայլս ուսուցանել։ Մինչեւ բաւական լինել (յն. կարել) ընդ հովանեաւ նորա թռչնոց երկնից բնակել։ Բաւական լինել ոչխարին, կամ ոչխարու, կամ գառամբ. եւ այլն։

Բաւական էք տալ պատասխանի։ Եւ ոչ բաւական է ոք բովանդակել. (Փարպ.։)

Նաեւ արդ իսկ ոչ էք բաւական հաստատուն կերակրոյն. (Եփր. ՟ա. կոր.։)


Է, ից

See full entry →
NBHL (1)

Է, էի էք, էից կամ էոց. գ. τὁ ὅν, τὰ ὅντα ens, entia, quae existunt Էակ եղական. առէք. արարած. որ կանս, գոյք. եղեալ ինչ. իրք.


Է՜

See full entry →
NBHL (1)

Է, էի էք, էից կամ էոց. գ. τὁ ὅν, τὰ ὅντα ens, entia, quae existunt Էակ եղական. առէք. արարած. որ կանս, գոյք. եղեալ ինչ. իրք.


Թողում, ղայ

See full entry →
NBHL (2)

Զանօգուտն եթէ թողեալ լինիք, զօգտութիւն գտանէք. (Ագաթ.։)

Ինձ, թո՛ղ, մեծաբանէք. Աստուծոյ ընդէ՞ր. (Վանակ. յոբ.։)


Ամենամերձ

See full entry →
NBHL (1)

որ եւ ԱՄԵՆԱՄՕՏ. Մերձ առ ամենեսին. անընդմիջելի մերձաւոր, հպաւոր. անմեկնելի. բոլորովին մօտիկ. փէք եագըն.


Ամենայարմար

See full entry →
NBHL (1)

παναρμόνιος. concinnissimus Ամենայնիւ յարմարեալ հանգոյն ընտիր ներդաշնակութեան. կարի յոյժ համեմատ. բարեչափ. վայելչական, գեղեցիկ. խիստ յարմար, օրինած, ճամբով. փէք. ույկուն. ուսլու. տիւզէնլի. եօլլու.


Ամենաշահ

See full entry →
NBHL (1)

Ամենայնիւ շահաւոր, շահեկան. կարի օգտակար. փէք ֆաիտէլի՝ հասիյեթլի.


Ամէնիմաստ

See full entry →
NBHL (1)

Բազմիմաստ եւ հանճարեղ. կարի իմաստուն ոք ի մարդկանէ. խիստ խելացի. փէք ագըլլը. ալիմ.


Այգորեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

ԱՅԳՈՐԵՄ որ եւ ԱՅԳԱՒՈՐԵԼ. գրի եւ ՅԱՅԳՈՐԵԼ. ԱԳԵՒՈՐԵԼ. Որպէս թէ այգօրել, բարիլուսի երթալ. (լծ. լտ. աւկու՛րօր բարեմաղթել) Կամ ընդ այգն աւուրն յանդիման լինել մեծի ումեք, եւ ողջունել. գալ յատեան հրաւիրանաւ. կոչիլ եւ մտանել ի հրապարակ արքունի. հրաման առնուլ կամ տալ. պուչուշմագ. հուզուրա կեշմէք. Ուստի եւ ԱՅԳՈՐԵԼԻ ՏԵՂԻ՝ է դահլիճ. դէհլիզ. տիվանխանէ. տիվանի փատիշանի.


Այլատեսակ

See full entry →
NBHL (1)

Այլատեսակքն ոչ ուրեք երբէք երեւեսցին։ Յոլովիցն եւ յայլատեսակացն շարակացեալ։ (Պրպմ. ԼԹ։)


Անագանավար

See full entry →
NBHL (1)

ὁψίσπορος. qui sero seu tarde seritur Անագան սերմանեալ. ուշ ցանած. կէճ էքիլէն.


Անգիտաբար

See full entry →
NBHL (1)

Առանց գիտելոյ իւր կամ այլոց. յանգէտս. պիլմէյէրէք, պիլմէզլիյիլէ.


Անիմաստաբար

See full entry →
NBHL (1)

Անիմաստաբար վարժմամբ իբրեւ զիմաստունս գոլ կարծէք զձեզ. (Մագ. ՟Խ՟Ա։)


Անկեանք

See full entry →
NBHL (1)

ԱՆԿԵԱՆՔ ԱՆԿԵԱՑ որ եւ ԱՆԿԵՆՑԱՂ. Անմասն ի լաւութենէ կենաց. անյոյս ի կենաց. իբրու մեռեալ ի կենցաղումս. հէք. թշուառ. ողորմելի. ցաւագին. խեղճ, որուն կեանքը կեանք չէ.


Անհամարձակ

See full entry →
NBHL (1)

ἁπαρρασίαστος. destitutus fiducia, vel libertate. Որ չէ համարձակ կամ պարզերես. որ չունի զհամարձակութիւն. անվստահ. սիրտ կամ երես չունեցօղ. սէրպէսթ օլմայան. չէքինէն. ճէսարէթսիզ.


Անհաշտութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Թէ ոչ եւս երբէք հաշտելոց ես ընդ հօրն քում ... առաջի նոցա զանհաշտութիւն ցուցանիցես. (Կիւրղ. թագ.։)


Անմռունչ, մռնչի, ից

See full entry →
NBHL (1)

Զայլ աստուածսն կոչեցեր անշշունջս եւ անմռունչս։ Քարինք անմռունչք. Զոհիւքն զոր անմռընչոցն մատուցանէին։ Անմռնչովքն բարկացուցէք զաստուած ձեր. (Ագաթ.։)


Անյայտացուցանեմ, ուցի

See full entry →
NBHL (1)

ԱՆՅԱՅՏԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԱՆՅԱՅՏԵՄ ԱՆՅԱՅՏԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁφανίζω. ab adspectu removeo. Անյայտ առնել. անհետ առնել. չերեւցնել. պէլիրսիզ էթմէք, եօզ էթմէք.


Անփառաւորութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Զինչ գործիցէք, ի փառս աստուծոյ արասջիք. դուք աւադիկ հայհոյութիւն եւ անփառաւորութիւն գործէք զինչ գործէքդ. (Ոսկ. կող.։)


Առածիմ, եցայ, ածեալ

See full entry →
NBHL (1)

Զո՛վ ասէ խնդրէք. եւ ամենեքեան յետս առածեալ հարան զգետնի. (Ոսկ. ես.։)


Աստուածամարտութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ա՛կնկալէք աստուածամարտութեան. (Լմբ. պտրգ.։)


Աստուածարեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Աստուածարեալ մարգարէք, կամ վեհք, կամ մարտիկք. (Նար.։)


Արդիւնաւորեմ, եցի

See full entry →
NBHL (2)

Բայց եւ աստ խնդութեամբ արդիւնաւորէք զհեշտութիւնս։ Բազո՛ւմս արդիւնաւորեսցիս (կամ արդիւնացուցես) քեզ զքաղցրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 12. 14։)

Մարգարէացաւ ի վերայ ձեր. զոր եւ այժմդ արդիւնաւոէք։ Ի միտ առեալլ ըստ օրինակին արդիւնաւորեսջիք առ միմեանս։ Ոչ որ վարդապետեցան՝ են երանելիք, այլ որք արդիւնաւորեցին զվարդապետեալսն. (նանայ։)


Աւելախնդիր

See full entry →
NBHL (1)

Դուք էք մշակք աւելախնդիրք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Քերովբ, ից

See full entry →

cf. Քերովբիմ.

NBHL (1)

Քերովբէք կոչին բազմաչեայք ըստ տեսանողին, որ է յաճախ գիտութիւն. (Շ. բարձր.։)


Քերովբիմ, աց

See full entry →

s. pl.

cherub;
cherubim.

NBHL (1)

Քերովբէք կոչին բազմաչեայք ըստ տեսանողին, որ է յաճախ գիտութիւն. (Շ. բարձր.։)


Խոստովան

See full entry →
NBHL (1)

Խոստովան լինել, եւ օրհնել զտէր աստուած իսրայէլ։ Խոստովան եղերուք տեառն, եւ կարդացէք զանուն նորա։ Խոստովան եղէց տեառն ըստ արդարութեան նորա։ Խոստովան եղէց քեզ տէր։ Խոստովան եղիցուք առ քեզ աստուած։ Խոստովան եղիցուկ անուան քում մեծի.եւ այլն։


Կասեցուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Ասէր ցկասեցուցիչսն, զի՞նչ գործէք, զ՞ի լայք եւ ճմլեցուցանէք զսիրտս ի ներքս. (Սեբեր. ՟Թ։)


Հակաբանեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Ոչ թողուլ զոք ի համբակացն՝ սակս օրինացն հակաբանել երբէք. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Մաշարայ

See full entry →
NBHL (1)

ռմկ. մըշարայ, մարկ. պ. մէշարէ. թ. մաշալա, էվլէք, էառչա, օճագ. Ածու բանջարոյ. որոշեալ հատուած պարտիզի.


Միտեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Ի չարն միտէք. (Բրսղ. մրկ.։)


Յառաջադիմանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (1)

Ո՞ւր արդեօք երբէք յառաջադիմասցի Քրիստոս։ Որ զյառաջադիմանալն երբէք Քրիստոսի ի մեծութիւն կոյս անուսումնաբար կարգէք. (Կիւրղ. գանձ.։)