cf. Դիւահարեմ.
ԴԻՒԱՀԱՐԵՄ ԴԻՒԱՀԱՐԻՄ. δαιμονίζομαι, ὁχλοῦμαι a daemone vexor, turbor Հարկանիլ ի դիւէ. լլկիլ. այսահարիլ. մոլեգնիլ.
being possessed by the devil, possession.
tormented by the devil, possessed.
Տանջեալ ի դիւէ. այսահար. մոլեգին. չարաչար.
very cheap, of little value, vile, common;
— վաճառել, to sell at a very low price.
Վաճառի այսօր դիւրագին. (Շար.։)
easier, very commodious.
Այլ մեզ այն օրն դիւրագոյն էր քան զայս օր. այսինքն տանելի. (Եղիշ. յար.։)
Զարբեցութիւն. զմոլեկանն, զառ ամենատեսակ ամօթոյ դիւրագոյնն. այսինքն հակամէտ. (Բրս. պհ. ՟Բ։)
Կամօք եւ դիւրագոյն մտօք ժողովրդեանս ձեռնարկեալ յայս. այսինքն մտադիւրութեամբ. (Վահր. յար.։)
condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.
Յառաջին ամն դիւրալուր են։ Ընդէ՞ր ես այսպէս դիւրալուր. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Զ։)
Եւ այսպէս դիւրալուր հեթանոսք անսան կոչողին. (Իգն.։)
Եւ այս յոյժ դիւրալուր առնէր զբանս զայս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
very easy, or possible.
Զդիւրահնարս զայս զձեռաց գործիս պիտանացու ունի. (Նիւս. կազմ.։)
easy of access, affable
what soon wears out.
that enters easily, insinuating;
— լինել, to enter easily.
Դիւրամուտ ի հայս լեալ արշակ մեծ։ Դիւրամուտ յաշխարհն եղեւ շապուհ. (Խոր. ՟Ա. 30։ ՟Գ. 55։)
very suitable, proper, becoming, convenient.
Միայն աստուծոյ կարողի եւ յամենայնի խնամողի կարողութիւնս այս է դիւրայարմար. (Արծր. ՟Գ. 1։)
nimble, moveable, light, lithe, active, free.
Ցուցցի դիւրաշարժ առաջարկութիւն ձեր. այսինքն անհաստատ, փուտ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Մեղք դիւրաշարժք. այսինքն ի դոյզն իրաց առթեալք. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.
Զայսոսիկ լութեալ՝ եւ այլքն դիւրաւ իմասցին. (Աթ. ՟Ա։)
friable, easy to reduce to powder.
Յայսցանէ ի դիւրափխրիցդ եւ յանարգաց. (Երզն. մտթ.։)
cf. Դիւրափխուր.
Յայսցանէ ի դիւրափխրիցդ եւ յանարգաց. (Երզն. մտթ.։)
cf. Դիւրափխուր.
Յայսցանէ ի դիւրափխրիցդ եւ յանարգաց. (Երզն. մտթ.։)
cf. Դիւրափխուր.
Յայսցանէ ի դիւրափխրիցդ եւ յանարգաց. (Երզն. մտթ.։)
that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.
Դիւրափոփոխ է իմում հրամանիս. այսինքն յիմմէ հրամանէ. (Արշ.։)
cf. Դիւրափոփոխ.
Դիւրափոփոխ է իմում հրամանիս. այսինքն յիմմէ հրամանէ. (Արշ.։)
cf. Դիւրափոփոխ.
Դիւրափոփոխ է իմում հրամանիս. այսինքն յիմմէ հրամանէ. (Արշ.։)
to facilitate, to make easy;
to accommodate;
to allay, to solace, to relax, to soften;
to unravel;
to level;
to defer;
to untie;
to abate.
Դիւրէր սաւուղի ի լուր երգոց ի չարչարանաց այսոցն. այսինքն դիւրեալ լինէր. (Լմբ. պտրգ.։)
easy to take;
easy to understand.
Մի՛ հարեւանցի ինչ իրս վարկանիս, կամ դիւրըմբռնելի. այսինքն դիւրասաց. (Լմբ. սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Ը։)
easy, light, gentle, commodious;
flat.
Լաւ իցէ այս, այսինքն թեթեւ եւ դիւրին. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
divinity, false god;
idol;
կարգել ընդ դիս, to deify, to place in the number of gods;
գաշտային —, the rural gods.
Նզովեաց այլազգին զդաւիթ դիօքն իւրովք. այսինքն երդուեալ ի դիս իւր. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 43։)
Որպէս թէ դիոսք, կամ դեւք, կամ դիակունք. այսինքն Կուռք. սուտ աստուածք. չաստուածք երկրորդականք առ հելլենս. θεοί dii, δαιμόνες daemones (ըստ եբր. էլօհիմ, որ է աստուած, աստուածք, դիք).
cf. Դղրդիւն.
Շարժեցաւ սաստիկ կամ սաստկապէս դղորդմամբ։ Բազում եւ խիստ թագաւորօք դղորդմունք յայսմ հետէ լինելոց են յաշխարհիս։ Գերութիւնք եւ դղրդմունք. (Փարպ.։)
cf. Դղորդեմ.
Ի շարժմանցն ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման. (Արիստ. աշխ.) այսինքն խախտեն կամ տապալեն միով բախմամբ։
cf. Դղրդեցուցանեմ.
Ի շարժմանցն ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման. (Արիստ. աշխ.) այսինքն խախտեն կամ տապալեն միով բախմամբ։
shock, sion, agitation;
disturbance.
Շարժեցաւ սաստիկ կամ սաստկապէս դղորդմամբ։ Բազում եւ խիստ թագաւորօք դղորդմունք յայսմ հետէ լինելոց են յաշխարհիս։ Գերութիւնք եւ դղրդմունք. (Փարպ.։)
cf. Դղրդիւն.
Շարժեցաւ սաստիկ կամ սաստկապէս դղորդմամբ։ Բազում եւ խիստ թագաւորօք դղորդմունք յայսմ հետէ լինելոց են յաշխարհիս։ Գերութիւնք եւ դղրդմունք. (Փարպ.։)
queen, empress, princess.
nasty, ugly, impure.
Զազրութեամբ թորմեալ, այսինքն թրմեալ ծրդեալ, կամ թառամեալ թորշոմեալ. զազիր. գարշ. գարշելի.
to loathe, to nauseate;
cf. Աղտեղանամ.
Կոտորել զմարգարէսն, այսինքն զազրանալ եւ փախչել. (Ճ. ՟Թ.։)
small, mean.
այսինքն է սակաւաւոր ". (ասէ Գէորգ մեկնիչ.։)
Ի ձեռն զածած կողին (այսինքն տկար կնոջ) սատակեաց Աստուած զՍիսարա զհսկայազնն հեթանոսաց. (Եփր. դտ.։)
to look, to cast eyes on some thing.
Քաջապէս եւ զայս զականիցէ՛ք հզօրքդ. (Պիտ.։)
to be extremely fond, to become excessively affectionate, to love with too much passion, to bend ones whole soul to;
to get furious;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to give one's self up to gambling, to pernicious amusement;
— զհետ գեղարուեստից, to be devotedly fond of the fine arts.
Յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ. (Խոր. առ արծր.։)
cf. Զամբիղ.
ԶԱՄԲԻՒՂ կամ ԶԱՄԲԻՂ գրի եւ ԶԱՄԲԵՂ, ԶԱՄԲԻԼ. ռմկ. զէմպիլ, զէնպիյլ, զէնպիյր. ասի ի մեզ եւ յն. բառիւ Սփրիդ, այսինքն ըսփրիդ. σπυρίς, -ιδος sporta σπιρίδιον sportula, sportella, fiscella, corbis, corbula Կողով եւ սակառի հիւսեալ յուռոց կամ ի պրտուոյ, մանաւանդ ի տերեւոյ արմաւենեաց։ (Մտթ. ՟Ժ՟Ե. 37։ ՟Ժ՟Զ. 10։ Մրկ. ՟Ը. 8. 20։ Վրք. հց. ՟Բ. ՟Է. ՟Ժ։)
to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.
Զայս բիծ շողոքորթութեամբն զայրացուցանել. (Լմբ. սղ.։)
cf. Զայրոյթ.
Զայրումն, տրտմութիւն, եւ ոխութիւն յարուցանէ։ Յայսմիկ պէտք զայրման. (Եւագր.։)
cf. Զանազան;
cf. Զանազանութիւն.
Զանազանակս. ((այսինքն) այլայլմունս. Հին բռ.։)
to distinguish, to diversify, to discern, to vary.
(Եկեղեցին) զանազանէ երկնային հօրն քահանայս եւ մարգարէս, ուստերս եւ դստերս. (Սհկ. կթ.։)
Զանազանի սեռ՝ տարբերութեան. է հելլենաբանութիւն. այսինքն ի տարբերութենէ. (Անյաղթ պորփ.։)
distinction;
difference;
diversity, variety.
Չկայ ինչ ի նոսա եւ ոչ մի զանազանութիւն։ Զանազանութիւնք կերակրոց. այսինքն ազգի ազգի կերակուրք. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
the bells.
այսինքն Զանգակք. զանկակներ,
to knead, to bake;
to adhere;
to mix mortar;
to mix;
— իւղով, to butter.
ԶԱՆԳԱՆԵՄ ԶԱՆԳԵՄ իբր ռմկ. որ եւ ԶԱՆԿԱՆԵԼ, ԶԱՆԿԵԼ. (իբր բոլորովին անկանել, այսինքն հիւսել, յեռուլ, կամ յանգել) Խառնել եւ զօդել ի մի, մանաւանդ զալիւր ընդ ջրոյ կամ իւղոյ. շաղել. շաղախել. թրել. թրմել. մակարդել. ծրդել. մածուցանել. բաղադրել. միաւորել. տարրացուցանել. շաղվել, միացնել.
cf. Զանգանեմ.
ԶԱՆԳԱՆԵՄ ԶԱՆԳԵՄ իբր ռմկ. որ եւ ԶԱՆԿԱՆԵԼ, ԶԱՆԿԵԼ. φυράω , ἁναφυράω misceo, commisceo, macero, subigo (իբր բոլորովին անկանել, այսինքն հիւսել, յեռուլ, կամ յանգել) Խառնել եւ զօդել ի մի, մանաւանդ զալիւր ընդ ջրոյ կամ իւղոյ. շաղել. շաղախել. թրել. թրմել. մակարդել. ծրդել. մածուցանել. բաղադրել. միաւորել. տարրացուցանել. շաղվել, միացնել.
fear, dread, apprehension, fright, dismay.
Զզանգիտանս դարձելոցն ի ճշմարտութենէն. (Ճ. ՟Բ. (որ ի Ա. զանգիտութիւնն)։ Զզանգիտանք (այսինքն ի զանգիտանաց) ի բաց հրաժարեալք. Պիտ.։)
to fear, to be afraid of, to dread;
to doubt.
Քանզի զանմահն տեսեալ զկեանս՝ ոչ զանգիտեցայք յառժամեայսն յերկեղէն. (Գանձ.։) Որպէս եւ կրաւորական նշանակութեամբ ասի.
Զի մի՛ զանգիտեսցի զանխլանալ ի քումմէ մաքրափայլ եւ վսեմական պետութենէդ. այսինքն երկիւղ կամ կասկած լինիցի. (Մագ. ՟Ա։)
dough, leaven;
mole;
mass, mixture;
amalgam.
Զմարմին բանին ո՛չ յայլմէ իմեքէ ծանեաք, այլ ի կուսէն, այսինքն ի մարդկային զանգուածոյս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
ԶԱՆԳՈՒԱԾ կամ ԶԱՆԿՈՒԱԾ. φύραμα massa, pasta, mactra Զանգեալ ինչ, որպէս խմոր, հայս, ձոյլ, գուղձն. եւ ստեղծուած մեր բաղադրեալ ի մարմնոյ եւ ի հոգւոյ. խառնուրդ. խառնուած. զանգումն. զանկված, շաղված բան մը, մէկ խմոր եղած.
follower of Zoroaster;
manichean;
— աղանդ, manicheism.
Մանկանց զանդիկ աղանդին, այսինքն են մանինացիքն ... որ ծառայեն աստեղագիտութեան. (Մծբ. ՟Գ։)
to hide ones self, to steal away, to retire;
to be ignorant of.
Զի մի՛ ի մոլորելոցն պատրանս արկեալ զմեզ՝ զանխլասցուք. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Բ։ Մի՛ զախլասցուք ինքեանց (այսինքն անձանց). Դիոն. ածայ.։)
hidden, secret;
secretly, clandestinely, by stealth, incognito, without being known;
hiding-place, lurking-place;
— ի ներքս սպրդել, to creep, to slip, to steal stealthily.
ԶԱՆԽՈՒԼ λαθῶν, λήθιος latens, clandestinus որ եւ ԱՆԽՈՒԼ, (իբր համախուլ, անլսելի. լռիկ) այսինքն Թաքուն. ծածկեալ. գաղտնի. անգիտելի. անյայտ իմն. ուստի եւ ԶԱՆԽՈՒԼ ԼԻՆԵԼ՝ է Թաքչիլ, անյայտ մնալ.