Definitions containing the research մերձ : 843 Results

Ընտանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render familiar, to tame, to civilize, to humanize;
to accustom.

NBHL (1)

ԸՆՏԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ կամ ԸՆԴԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. οἱκειόω , ἠμερόω familarem reddo, concilio, adscisco, mansuefacio որ եւ ԸՆՏԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵԼ կամ ԸՆԴԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ ընտանենալ կամ ընդելնուլ. ընտանի եւ մերձաւոր կացուցանել. յանկուցանել. ընդելացուցանել. հեզացուցանել. հանդարտել. մօտիկցնել. եւ վարժեցնել.


Ընտանի, անւոյ, անեաց

See full entry →

adj. s.

familiar, domestic;
proper;
native;
tamed;
intimate, friend, relation;
domestic;
—ք, family;
հայր —նեաց, the father of a family;
— պատերազմ, intestine strife, domestic broils;
civil war;
— գաւաճան, թշնամի, traitor, intestine foe;
— հաւատոյ, faithful to the Truth;
— լինել գորց, to be familiar with, or versed in literature.

NBHL (2)

ԸՆՏԱՆԻ կամ ԸՆԴԱՆԻ. οἱκεῖος domesticus, familiaris, propinquus, cognatus, proprius Իբր Ընտան այսինքն ի տան կամ ի տանէ եղեալն. որպէս ընտանի ասին տանուտեառն՝ կինն, զաւակք, ծառայք, ընդոծինք. եւ ամենայն մերձաւոր, բարեկամ, ծանօթ, ընտել, հարազատ, ազգական. իւրքն. եւ իւրական. սեպհական. յանկաւոր. տան մարդ, տնեցի, ճանչւոր, եւ իրեն ընկածը.

Քաջապտուղք տնկոցն զորս սնուցանեն՝ զպտուղսն ընտանի երկրին մերձ դնեն. (Բրս. գորդ.։)


Ընտանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

familiarity, confidence, communication, frequeutation;
habit;
intimacy;
friendship;
— ընդ կնոջ, carnal intercourse with a woman;
յ— կոչել, to domesticate, to tame.

NBHL (1)

ԸՆՏԱՆՈՒԹԻՒՆ կամ ԸՆԴԱՆՈՒԹԻՒՆ. οἱκειότης, τὸ οἱκεῖον familiaritas, privata necessitudo Ընտանի գոլն՝ ըստ ամենայն առման. մերձաւորութիւն. ազգականութիւն. ծանօթութիւն. հարազատութիւն. նմանութիւն. եւ Ընտելութիւն.


Ընտրելագոյն

See full entry →

adj.

better, excellent, very good, preferable.


Ըստ

See full entry →

prep.

according to, in relation to, as for, conformably with, agreeably to;
proportionably, at the rate of;
after;
near, relatively;
for, as for;
on;
of;
out;
— իս, — իմումս կարծեաց, according to me, in my opinion;
— իւրում կարի, according to capacity, to the best of one's ability;
այր — սրտին Աստուածոյ, a man after Gods own heart;
կին իցէ քո — միտս, if thou hast a wife after thine own heart;
— բախտի եղեալ նորա, fortunately;
— պատկերի մերում եւ — նմանութեան, in our image and likeness;
— հիւսիսոյ Կխրնոյ, north of Erzeroum;
— անձին, upon one's back;
wearing upon, — the shoulders, — the body;
— ճանապարհին, about the streets;
— հրապարակս գնալ, to pass through, or to wander about the public places;
— բնութեան բարի, naturally or essentially good;
ի չափու կալայց զանձն — օրինակի նորա, I shall be governed by his example;
ելանել — քաղաքն, to go out of town;
այր — առնէ, one after the other;
ամ — ամէ, annually, every year;
օր — օրէ, daily, every day;
— նախահօրն յանցանաց, for the sin of the first father;
— չափու եկամտիցն, in proportion to his income;
— աչս դատել, to judge from the appearance;
— իրետրս պատշաճեալ, well proportioned, symmetrical;
— տեղիս տեղիս եւ — աշխարհս աշխարհս, according to the various places, and different provinces;
— տունս ազգացն՝ ոչխար — երդ, a lamb for every family and every house;
հրաժարել — նմանութիւն, to have no equal, unique;
անցանել — ասհմանս քո, to pass through your confines;
— բանս անցանել, to be inexpressible;
— միտս անցանել, to be beyond understanding, to be past finding out, inconceivable, incomprehensible;
անցանել — չափ, to go beyond;
— ակն լինել յումեքէ, to be far from the sight of, alienated;
— ինքեան, of one's self;
naturally, essentially;
— ամենայնի, totally, in all, entirely;
— այնմ, as is said;
as they say;
— իրիք, — իմիք, in some part, in a certain sense, in some way, or manner;
in part;
— որում, as;
since;
therefore;
— որում..., — նմին, or նոյնպէս, or այսպէս, as..., as;
so..., as;
— օրէն, like, after the fashion of;
— նմանէ, after him;
— այսմանէ, like this, similarly, equally;
եւ որ — այսմանէ.

NBHL (1)

Զի ըստ սմանէ այսպէս եւ մերձաւոր նորա. (Սիր. ՟Զ. 17։)


Թագաւորազն, զին, զանց

See full entry →

cf. Թագաւորազարմ.


Թագաւորազուն, ազանց

See full entry →

cf. Թագաւորազարմ.


Թախիծ, խծի

See full entry →

s. adj.

affliction;
grief;
grievous, afflicting, disconsolate, forlorn;
—ք դժնդակք, black bile, deep sadness;
—ք մտաց, compunction, regret, remorse;
ընկենուլ զ— սրտի, to console, to cheer up;
—ս արկանել առաջի ուրուք, to supplicate, to beseech, to implore.

NBHL (1)

Թախիծք դրացեաց գոլն, եւ մերձաւորացն տխուր տրտմութիւն. (Պիտ.։)


Թայրաթոտք

See full entry →

s. pl.

the relations, the kindred.

NBHL (1)

ԹԱՅՐԱԹՈՏՔ կամ ԹԱՐԱԹՈՏՔ. Ընտանիք, մերձաւորք.


Թան, ից

See full entry →

s.

soup, porridge, broth;
skimmed milk;
— ոսպնեայ, pottage of lentiles, lentile soup;
dish of pottage.


Թաւ, աց, ուց

See full entry →

adj. gr. mus.

thick, bushy;
woolly, shaggy;
grave (accent);
flat.

NBHL (2)

Յորոյ վերայ նշանն իցէ, մի՛ մերձենայցէք. ըստ եբր. աւթ. ւամ օթ. կամ թաւ։

Եզեկիէլ ասէ, դի՛ր նշան թաւու ի ճակատ արանցն՝ որ հեծեն։ Յորոյ վերայ իցէ նշան թաւու, մի՛ մերձենայք ի նա։ (Մխ. ապար.։)


Թափանցիկ

See full entry →

adj.

that penetrates, piercing;
transparent, diaphanous;
— լինել, cf. Թափ անցանել.

NBHL (1)

Թափանցիկ եղեալ ընդ երկինս՝ յանմատոյց տեսիլն մերձեցուցանէ. (Եղիշ. ՟Ե։)


Երկաթ, ոյ

See full entry →

s.

iron;
iron weapon, sword, razor, nail;
— կակուխ, soft, malleable iron;
— գիւրայերձ, red-short iron, hot-short iron, red shear or sear iron;
— կալուանացեալ, galvanized iron;
— կռանահար, forged, tilted, bar, or malleable iron;
— հայելական, specular, oligist iron, iron ore;
— հրաբեր, pyrophoric iron;
— սպիտակ կամ թանագ, plate, white iron, tinned iron plate, tin, tin plate;
—ք, irons, chains, fetters, gyves;
— հնոտի, old iron;
կոտորք —ոյ, grape shot;
սայր —ոյ, tag;
վաճառական —, smith, blacksmith;
պատել —ով, to bind or mount with iron;
բազմախողխող —, sharp;
—ի դար, iron age;
կռանել զ— մինչ տարաշէկն է, to beat the iron while it is hot.

NBHL (1)

Սեղան յողջոց քարանց՝ յորս ոչ մերձեալ իցէ երկաթ. (Յես. ՟Ը. 31։)


Երկաթահատ, ից

See full entry →

s.

miner;
—ք or — մետաղք, cf. Երկաթահանք.


Երկաթի, թեայ

See full entry →

cf. Երկաթեղէն.


Երկաւոր, ի, աց

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (1)

Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)


Երկաւորեակ, ակք

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (1)

Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)


Երկաւորիք, րեաց

See full entry →

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

NBHL (1)

Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)


Երկբայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Երկբայիմ.

NBHL (1)

Այսպիսի ծփանօքս միշտ երկբայացեալ իմ մերձ ի թողուլ զգործս. (Արշ.։)


Երկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր երկնեցեր զիս։ Եւ ի սառա, որ երկնեացն զմեզ։ Ոչ երկնեցի, եւ ոչ ծնայ։ Որպէս որ երկնիցէն մերձ ի ծնանել. (Ես. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Ա. եւ ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)


Զարդարուն

See full entry →

adj.

ornamented, polished, spruce, smart.

NBHL (1)

Մեզ քան զառաջինսն յաւէտ հրեշտակք են ընտանեգոյնք անուանեալ, որով եւ երեւելի է նոցա քահանայապետութիւնն, եւ յաւէտ զարդարուն. թարգմանելի էր, մերձ աշխարհիս. որպէս յն. περικόσμιος


Զբաղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զբաղութիւն.

NBHL (1)

Եթէ մերձեսցի ոք յայլ զբաղմունս եւ ի գիրս դիւաց. (Կանոն.։)


Զբօսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.

NBHL (1)

Մինչդեռ էին նոքա ի պարսպի բուրաստանին զբօսանալ ինչ ... գնայր պատճառանօք զբօսանալոյ մերձ առ նոսա. (ՃՃ. վրք. եւստաթ.։)


Զբօսանիմ, սայ

See full entry →

vn.

cf. Զբօսանամ.

NBHL (1)

Մինչդեռ էին նոքա ի պարսպի բուրաստանին զբօսանալ ինչ ... գնայր պատճառանօք զբօսանալոյ մերձ առ նոսա. (ՃՃ. վրք. եւստաթ.։)


Զգայռ, ռօք

See full entry →

s.

belch, eructation, rising (of the stomach).

NBHL (1)

Ժահահոտ զգայռիւքն (ա՛յլ ձ. ի ժանդահոտ զգայռից, կամ ժահահոտ զգեռից) նեխութեանն զմերձաւորսն զազրացուցանէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ. կամ ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Դ.։)


Զգաստ, ից

See full entry →

adj.

vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.

NBHL (1)

Որ վերակացուն է, զգաստ լիցի առ մերձաւորս, եւ նախատես առ հեռաւորսն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Զգաստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.

NBHL (1)

Նովաւ զգաստանան երիտասարդք նոցա ի սրբութիւն։ Ի տեսիլ մերձաւորութեան նորա զգաստացան լկտիք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զգոյշ, գուշի, ից

See full entry →

adj.

sly, circurnspect, considerate, guarded, wary;
sure, safe, secure;
զգուշ լինել կալ, cf. Զգուշանամ;
ի զգուշի առնել, cf. Զգուշացուցանեմ;
— վայր, place of safety.

NBHL (1)

Զգոյշք միայն խորշելոյն յԱստուծոյ, եւ ոչ մերձելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Երգող

See full entry →

cf. Երգեցող.

NBHL (1)

Ինձ մերձենալ առ աստուած բարի է, ասէ երգողն. (Համամ առակ. ստէպ զդաւթայ։)


Երեկ

See full entry →

s.

eve, even, evening, afternoon;
the evening star;
west;
ընդ —ս, առ —ս, about or towards evening, at the close of day;
յ—ս կոյս, towards evening;
to the west;
զօրն ց—, from morning till night;
դարձաւ օրն յերեկս, the daylight fades, the day wanes, the day is going down;
որպէս or իբրեւ յ—ն եւ յեռանդն, as heretofore;
ընդ —ս է, it grows late;
cf. Երէկ.

NBHL (1)

Զերեկս մերձեալ. (Ժմ.։)


Երեկուն

See full entry →

s. adj. adv.

eyening;
of the evening;
the evening, about or towards evening.

NBHL (1)

Երեկուն ժամդ դրացի եւ մերձաւոր է խաւարային գիշերւոյ. (Եղիշ. խաչել.։)


Զեղուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to heap, to overflow.

NBHL (1)

Գետս զեղուցանիցէ յարուցեալս։ Այս մասունք սէր զեղուցանեն, ընդունելով յաւէտ զդրացիսն եւ զմերձաւորսն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Զզուեմ, եցի

See full entry →

va.

to disgust, to vex, to persecute, to importune;
to revile, to abuse, to outrage.

NBHL (1)

Բարեկամացն՝ որ մերձ եկին՝ բանիւք զզուէր զերանելին. (Յիսուս որդի.։)


Թեկն, թիկան

See full entry →

s.

top of the shoulder, acronium;
shoulder-bone, shoulder;
arm;
end of a book;
cf. Թիկունք;
— ածել զիրիք, to undertake, to attempt;
to aspire to, to pant for, to seek;
to embroil;
to sell off, to dispose of;
to explain one's self, to pretend to be;
զվարդապետի, զիշխանի թեկն ածել, to pass one's self off for a doctor, for a prince;
to play the grandee, to lord it;
թեկն ածել զաւագութեան, զպատուոյ, to desire eagerly, to covet the primacy, to aspire to honours;
թեկն ածել ումեք, to favour, to support, to assist, to protect, to aid, to defend;
թեկն ածել ընդդէմ ուրուք, to rebel, to revolt;
թեկն ի թեկին, strutting, looking big, playing the swell, walking or acting in a stately, imposing or boastful manner.

NBHL (1)

Բազումք խնամածութեամբք թեկն ածեն, ոչ զի օգնեսցեն ինչ, այլ զի առաւել նենգիցեն զմերձաւորս. (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)


Թերատես

See full entry →

adj.

shortsighted;
obscure, not distinct.

NBHL (1)

Պա՛րտ է զթարգմանութիւնն մերձ կարգել, զի մի՛ ինչ թերատես լիցի. (Իգն.։)


Գործարան, աց

See full entry →

s.

manufactory;
instrument;
organ

NBHL (1)

Եթէ ոք առ այն՝ որ զանուշահոտ խունկս կազմէ, անաշխատ մերձ նստի նորա ի գործարանն, ակամայ լցեալ լինի անուշահոտութեամբ։ Ի ձիընթացսն ամենայն քաղաքն ընթանայր, եւ ի գործարանացն արգելուին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. անոմ. ՟Գ։)


Գօտի, տւոյ, տեաց

See full entry →

s.

girdle;
twist;
belt;
zone;
— ածել, — ընդ մէջ ածել, to gird, to tie or to draw close round the body;
to be prompt;
այրեցած՝ բարեխառն՝ սառուցեալ —, torrid, temperate, glacial zone;
— լերանց, chain of mountains.

NBHL (1)

Շարժումն նոցա (մոլորակաց) մերձ առ մեր գօտիդ է. (Փիլ. ել.։)


Դագաղ

See full entry →

s.

bier, coffin litter, sedan;
gridiron, grate.


Դալարի, արւոյ, րեաց

See full entry →

s.

verdure, grass, herbage, vegetables.

NBHL (1)

Աճէ դալարի, որ մերձ է ի ջուր. (Նեղոս.։)


Դամբարան

See full entry →

s.

vault, charnel-house, catacombs, church-yard;
cf. Դամբան.

NBHL (1)

Դամբարանն, այսինքն գօռն նորա՝ է մերձ ի նոյն տեղին. (Մարթին.։)


Դաշտանիկ

See full entry →

adj.

monthly.

NBHL (1)

Հրաժարել ի դաշտանիկն մերձենալոյ. (Բուզ. ՟Դ. 4։)


Դոյն, դորին

See full entry →

pron.

this, that;
same.

NBHL (1)

(դորին, դմին. դովին, վիմբ. դոքին, դոցին, ցունց, ցուն, դովիմբք կամ դոքիմբք.) դերան. ցուց. ա.գ.) Երրորդ դէմ որպէս յանդիմանակաց եւ միջին՝ ընդ հեռաւոր եւ ընդ մերձաւոր. Այդ. նոյն այս, կամ դա. ատի, ատիկակ՝ որ ըսի.


Դրակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

neighbour;
that resides near, that dwells in the neighbourhood.


Դրակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

neighbourhood.

NBHL (1)

γειτνίασις, γειτονία vicinitas, propinquitas Դրակիցն գոլ. մերձաւորութիւն. կցորդութիւն. եւ Դրակիցք.


Դրացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

neighbour.

NBHL (1)

γείτων vicinus, conterminus Դրակից. եւ Մերձաբնակ. ընտանի. սահմանակից, եւ մերձաւոր՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Դրօշակ, աց

See full entry →

s.

hem, skirt, streamer, pennant;
flag;
banner, ensign, standard, colour;
cf. Դրօշ.

NBHL (1)

Տեռատեսն մերձեցաւ ի դրովշակս նորա։


Ել

See full entry →

cf. Ելք;
—ի աղագ means, expedient;
—ի աղագս գտանել, to devise, to find means, to remedy;
ոչ էր նոցա ոչ եւ ոչ մուտ, they could not neither get out nor in;
ոչ գիտեմ զ— եւ զմուտ իմ, I do not know how to act.


Ել, ոյ, ով

See full entry →

cf. Եմ.


Ելանեմ, ելի

See full entry →

vn.

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.

NBHL (1)

(գտանի եւ ձ. ելայ, ար, աւ. ուստի ռմկ. էլլել, էլլալ )) ἑξέρχομαι, ἑκβαίνω exeo, egredior ... եւ այլն. Ի դուրս գալ, ներքուստ արտաքս. գնալ այլուր ի տեղւոջէն. մեկնիլ աստի, եւ մերձենալ յայլ վայր.


Եկ

See full entry →

s.

act of coming, arrival.

NBHL (1)

Օրէն մի եւ նոյն կացցէ բնակին եւ եկին, որ գայցէ մերձենալ ի ձեզ։ Եկաց յարելոց ի ձեզ։ Յեկացն յարեցելոց ի նոսա ի մէջ իսրայէլի։ Հրէայք, եւ եկք նոցուն։ Զնիկողայոս զեկն անտիոքացի, եւ այլն։