Definitions containing the research յո : 10000 Results

Լաւակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, benevolence, kindness, good disposition, obligingness.

NBHL (1)

Բարեսիրութիւն. բարեխոհութիւն. բարեբարոյութիւն.


Լաւիմաց, աց

See full entry →

adj.

knowing, clever, wise.

NBHL (1)

Եւ զայն ոչ ոք ի լաւիմացաց երբէքյանձն առնուցու. (Եւս. քր. ՟Ա. յորմէ եւ Սանահն.։)


Լափ, ից

See full entry →

cf. Լակ;
paste;
pap (for the babies);
hasty-pudding, hodgepodge.

NBHL (1)

Ուտելի ինչ լիզելով կամ լափելով. կերակուր կակուղ ի պէտս շանց, եւ տղայոց, կամ մարդոյ քաղցելոյ.


Լեարդ, լերդի

See full entry →

s.

liver;
— որթու, calf's -;
ցաւ լերդի, — complaint;
տապ, բորբոքումն լերդի, hepatite, inflammation of the liver.

NBHL (1)

գոյութեան լերդի։ Լերդին եւ լեղոյն. (Նար. ՟Ի՟Զ։ Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Լեգէոնախումբ

See full entry →

adj.

composed of many legions.


Լեզու, զուաց

See full entry →

s.

tongue;
language, speech, idiom;
nation, people;
— լեզու ապխտեալ, smoke-dried tongue;
լեզու աղտեղի, foul tongue;
լեզու կօշկի, toe of a boot or shoe;
լեզու զանգակի, clapper, tongue of a bell;
լեզու երկրի, neck of land;
հայ լեզու, the Armenian language;
գաւառական լեզու, dialect, idiom;
մայրենի լեզու, mother-tongue, vernacular idiom, native language;
կենդանի լեզու, living, dead language;
ուսուցիչ լեզուաց, language-master;
վարժապետ գաղղիական լեզուի, teacher, professor of french;
լեզու չար, սուտ, նենգաւոր, a malicious, slanderous tongue;
լեզու անուշակ, մեղրակաթ, honey-tongued;
լեզու քաջ, վսեմ, eloquent;
խօսել այլ եւ այլ լեզուս, to speak many languages;
to have the gift of tongues;
լեզուի տալ, to speake inconsiderately, cf. Շաղակրատեմ;
to be full of talk;
ի լեզու գալ, արձակել լեզու, to be able to talk, to receive the faculty of speech;
արձակել, ձգել առ ոք զլեզու, to speak openly against, to contradict;
լեզուոյ դրունս դնել, ունել զլեզուն, կարճել՝ սանձել զլեզուն, to hold one's tongue;
to bridle one's tongue;
մերձ ի ծայր լեզուին ունել, to have at one's tongues end;
լեզուն ի քիմս կցիլ, to lose the use of speech, to be tongue-tied, speechless or dumb, to be struck dumb;
անոսկր է լեզու, այլ զոսկերս լեսու, the tongue has no bones and yet it breaks bones;
որպիսի՜ լեզու շաղակրատ, what a chatter-box ! կարի քաջ փոխեաց զլեզու իւր, he has much changed his language, he now sings quite an other tune.

NBHL (1)

Ի մեր լեզու։ Ի յոյն լեզու։ Հելլեն եւ հայ լեզուաւ։ Ըստ մերում լեզուի։ Ընդ հռովմայեցւոց լեզուն արշաւէ. (Եզնիկ.։ Խոր.։ Յհ. կթ.։ Լմբ.։)


Լեզուագար, աց, ից

See full entry →

adj.

talkative, loquacious, garrulous, prating.


Լեզուածայր

See full entry →

adj.

pronounced with the tip of the tongue.

NBHL (1)

Ի յունական լեզուածայր ծենքենայից. (Ճ. ՟Ը.)


Լեզուանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loquacity, talkativeness;
garruliby, flippancy.


Լեռնակողմն, կողմանց

See full entry →

s.

mountainside, highland, mountainous country, region or place.

NBHL (1)

Փախեան ի լեռնակողմն։ Բնակիչք լեռնակողմանն։ Ի քաղաքացն յուդայ՝ եւ ի դաշտականաց եւ ի լեռնակողմանց։ Գնաց ի լեռնակողմն փութապէս ի քաղաքն յուդայ. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 10։ Յուդթ. ՟Ա. 6։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 26. Ղկ. ՟Ա. 39։)


Լեռնաձոր

See full entry →

cf. Լերանցամէջք.

NBHL (1)

Լեառն ձիթենեաց բաժանէ ի միմեանց զսուրբ քաղաքն (երուսաղէմ), եւ զերջանիկ լեռնաձորն յովափաթու. (Զքր. կթ։)


Լեռնային

See full entry →

adj. s.

mountainous, alpine;
mountaineer, highlander.


Լեռնոտն, ոտին

See full entry →

s.

foot of a mount-ain;
the country extending from the foot of mountains, lowlands.


Լեռնօրէն

See full entry →

adv.

like a mountain.

NBHL (1)

Ի միջոյն եւ այսր լեռնօրէն յորձանօք բարձրացեալ կուտակէ. (Պիտ.։)


Լեսան, ի

See full entry →

s.

slab used by painters for grinding and mixing paints.

NBHL (1)

Քար կամ յեսան, յորոյ վերայ լեսուն ինչ ներկարք նկարիչք՝ ականագործք եւ այլն.


Լերդաբեկեմ

See full entry →

va.

to frighten, to dread, to terrify, to scare.

NBHL (1)

ԼԵՐԴԱԲԵԿԵԼ. Ահաբեկ առնել յոյժ, որպէս թէ եւ զլեարդն եւ զլեղին պատառել. լեղապատառ ընել, խիստ վախցընել.


Լերդահմայ, ից

See full entry →

s.

haruspex, augur, diviner, soothsayer;
— լինիմ, to examine or consult the entrails, to prognosticate like an augur.

NBHL (1)

Լերդահմայութիւն, եւ մտադիւրութիւն։ Զլերդահմայութիւն ի ձեռն առեալ. (Նչ. եզեկ.։)


Լերինաթինդ

See full entry →

adj.

causing the mountains to tremble and quake.

NBHL (1)

Լերինաթինդ խոր վէմ ի վա, ծփին ի նոյն շտապ յորձանաց. (Նար. տաղ.։)


Թեւածեմ, ածի

See full entry →

vn.

to flutter, to flap the wing, to beat or flutter the wings;
to fly, to fly about;
to study, to exercise one's self, to apply one's self to;
— մորթօյ, the growing of the hairs.

NBHL (1)

Որոց ուսեալ, եւ թեւածելով ընդ նոսա տղայոց՝ զամս սակաւս. (Խոր. ՟Գ. 52։)


Թեւակիզիմ

See full entry →

vn.

to burn ones feathers


Թեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fly.

NBHL (1)

Ոչ ընդունայն թեւօք կիտոսին թեւացայ. (Փիլ. յովն.։)


Թեւապարփակ

See full entry →

adj.

that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.


Թեւասքօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to shelter with the wings, to cover.


Թեւատարած

See full entry →

adj.

with spread wings;
— ընդունել զոք, to receive with open arms or wings.

NBHL (1)

Զթափանցիկ եւ զթեւատարած երագութիւն։ Թեւատարած եւ մշտնջենաւոր աղօթիւք. (Նար. յովէդ.։)


Թեւաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fledge, to get feathered.

NBHL (1)

Դառնայ յորդն, եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)


Թեփ, ոց

See full entry →

s.

bran;
— ձկանց, scale;
— գլխոյ, scurf of the head, dandruff;
քերել զ—ս ձկան, to scale.

NBHL (1)

Նաշհով. յորում անիրաւութեան թեփն ոչ է, այլ իբր զնաշիհ մաղեալ եւ մաքրեալ. (Լծ. կոչ.։)


Թեքեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to edge, to sharpen, to point, to grind;
to forge, to fashion, to fabbricate;
to twist, to warp;
to bend, to incline;
to exercise, to instruct, to inform;
— զլեզու, to become biting or sarcastic.


Թզուկ, թզկաց

See full entry →

s.

pigmy, dwarf, shrimp.

NBHL (2)

Լինի եւ թզուկ մօտ յովկիանոս ի սպիտակ լերինսն։ Կղզի մի է հանդէպ արեաց ի հնդկաց ծովուն, յորում թզուկք լինին երեքթզեան հասակաւ. որք եւ պատերազմին ընդ խորդուց հաւուց՝ վասն ճարակելոյ նոցա զանդաստանս թզկաց. (Խոր. աշխարհ.։)

πυγμαίος, νάνος pymaeus, nanus, pumilio, pusillus homo Կարճահասակ յոյժ՝ իբր թզաչափ երեւեալ, գաճաճ.


Թէ

See full entry →

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

NBHL (1)

Զթէն ընդ բազում տեղիս դնէ ո՛չ վասն երկբայանալոյ, այլ եւ վասն յոյժ հաւատալոյ. (Ոսկ. հռ.։)


Թէպէտ

See full entry →

conj.

even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.

NBHL (2)

Բայց սակայն՝ թէպէտեւ նոքա յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն, արտաքին տեսիլն կարի ողորմելի էր։ Թէպէտեւ փակեաց եւ կնքեաց զդրունս եկեղեցեաց, նոքա զամենայն տուն եկեղեցի արարին։ Թէպէտեւ հայեսցուք ի ստորին կողմն երկրիս, տեսանեմք զսա լի ամենայն ապականութեամբ. (Եղիշ.։)

Զայսոսիկ թէպէտ առասպելս ոք, թէպէտ ճշմարտութիւն հաշուել համարեսցի։ Թափեմք զձեզ ի գործակալացն յունաց, թէպէտ պատերազմաւ ընդ կայսեր, թէպէտ խաղաղութեամբ. (Խոր. ՟Ա. 5։ ՟Գ. 48։)


Թթուաբար

See full entry →

adv.

rudely, ruggedly, fiercely.

NBHL (1)

Հայեցաւ թթուաբար յոլոմպիադա, տռփանօք ցանկութեամբ հարեալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Թի, ոց

See full entry →

s.

shovel;
blade of an oar, oar;
rudder, helm;
bagnio, hulks;
թի պարտիզի, spade, shovel;
թի փռան, a baker's shovel;
թիակ կրակարանի, fire-shovel;
— փայտեայ, wooden shovel.

NBHL (1)

Յորթ (կամ յորդ կամ յարդի) եւ ի թի ծառայելոյ (կամ, եւ ի թիոյ ծառայութենէ). յն. քո՛ւֆինոս, է կողով. ռմկ. քիւֆէ։ Գուցէ թարգմանն մեր ընթեռնոյր քօ՛փի, որ է թիակ։


Թիթեղն, թղան

See full entry →

s.

plated metal, plate, lamina;
tin, tin-plate.

NBHL (1)

Թիթեղն յոսկւոյ սրբոյ։ Հատանէին թիթղունս ոսկիս։ Թիթղունս թռուցեալս. (Ել. ՟Ի՟Ը. 36։ ՟Ի՟Թ. 6։ ՟Լ՟Թ. 3։ Ղեւտ. ՟Ը. 9։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 22. 31. 34։)


Թիկնաթոռ, ոց

See full entry →

s.

elbow-chair, armchair.

NBHL (1)

Զգեցաւ զեպիսկոպոսութեան փիլոնն եւ զեմիփորոնն, եւ նստաւ ի թիկնաթոռն իւր. (Ճ. ՟Բ.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Թիկունք, կանց

See full entry →

s. fig.

back, shoulders;
back, hind part;
aid, succour, assistance;
բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր, he was taller than all the people from the shoulders upward, (head and shoulders taller than all the people);
ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկանց թշնամեաց իւրոց, to place ones hand on the necks of one's enemies;
to put one's enemy under, to subjate;
—նս դարձուցանել, to turn the back, to take to flight, to flee, cf. Արհամարհեմ, cf. Փախչիմ;
—նս տալ արեւելից, to turn to the west;
—նս առնել or —նս օգնականութեան առնել, to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on;
զ—նս հաստ առնել, to strengthen one's self, to be reinforced;
ի —նս հասանել, կալ, իջանել, to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand;
դառնալ ի —նս or ի —նս կոյս, to turn back, to turn one's back, to fly;
ի —նս առաքել, to send back, away;
— նաւին, poop;
ի թիկանց, ի —նս or ի —նս կոյս, զթիկամբք, behind, from behind, backward.

NBHL (3)

Հարին բեւեռս երկու յերկուս թիկունսն. այսինքն ի թիակս ուսոցն. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի.։)

Դարձաւ մահ յորջ իւր, եւ թիկունս ետ նահատակին. (Եփր. համաբ.։)

Շրջանակել զնա (զբոցեղէն սուրն) արար Աստուածն տէրն. զի յորժամ տեսցէ զհաւատացեալն՝ թիկունս տայ. (Բրս. գորդ.։)


Թինդ

See full entry →

s.

noise, sound, din, uproar, crash;
resounding, booming, echo;
wriggling, frisking;
— ոտիզ, stamping of the feet;
— հրճուանաց, transport of joy;
—ս առնուլ, to make a noise, to resound;
to wriggle;
to rebound, to jump, to frisk or turn about;
to thrill.

NBHL (1)

Յորձանօք եւ որոտագոչ թընդիւք սաստկութեամբ դղորդէր զլեառնն. (Նար. յովէդ.։)


Թիւրախ

See full entry →

s.

butt, mark, aim, target.

NBHL (1)

Որ ոք յորս կամ ի թիւրախ՝ նետ չգիտէր ձգել, զնա պարտաւորէր. (Փարպ.։)


Թիւրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

NBHL (2)

Թիւրեալ յուղղութեանց, կամ բնութեամբ, սրտիւ, եւ այլն. (Նար.։)

Ոչ կարաց զերանելին թիւրել ի յուղիղ դաւանութենէն. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի.։)


Թիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.

NBHL (1)

Ի թիւրութենէ յուղղութիւն դարձուցանել. (Լմբ. ժող.։)


Թլիփ, թլփի

See full entry →

s.

hem, border;
the privy parts;
prepuce;
— ածել, to border, to hem;
to ornament, to trim, to embellish;
— ածեալ պաճուճել զանառս արտեւանանց, to tint the eye-lashes carefully.

NBHL (1)

Առբերանեայն ի նմին իսկ ի պճղնաւորէն ի միջին թլիփ ունի, զի մի՛ պատառեսցի. զի թլիփն անկուած խիտ եւ հոծ, եւ կարի յոյժ թաղկեալ է. (Փիլ. ել. ՟Բ. 118։)


Թլփատեմ, եցի

See full entry →

va.

to circumcise;
զգերեզման —, to desecrate sepulchres and despoil the dead.

NBHL (1)

περιτέμνω circumcido (յորմէ Պարատել. ըստ Հին բռ. ) Շուրջ կտրել զծայրս անդամոյն. յապաւել. կրճատել. ի բաց կտրել զթլիփն իբրեւ աւելորդ. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 11։ Ել. ՟Դ. 25. եւ այլն։)


Թխագոյն

See full entry →

adj.

of a dark colour, browu, dusky, dun.

NBHL (1)

Ամենայն թխագոյն յոչխարս քո. (Եփր. ծն.։)


Թխանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become brown;
to grow gloomy, to darken;
to be brown.

NBHL (1)

Օդն ի տուէ ի ձեռն լուսոյն սպիտականայ, եւ ի գիշերի ի ձեռն խաւարին թխանայ. (Եփր. ծն. յորմէ եւ Վրդն.։)


Թղթագիր

See full entry →

s.

scrivener, writer, clerk.

NBHL (2)

Անիծեալ թղթադիր թղթոյն այնորիկ. (Վանակ. յոբ.։)

Չէ՛ եւ այս փոքր գովութիւն, յորժամ Պօղոսի ոք թղթագիր լինիցի. (Ոսկ. հռ.։)


Թղթագրող

See full entry →

cf. Թղթագիր.

NBHL (2)

Անիծեալ թղթադիր թղթոյն այնորիկ. (Վանակ. յոբ.։)

Չէ՛ եւ այս փոքր գովութիւն, յորժամ Պօղոսի ոք թղթագիր լինիցի. (Ոսկ. հռ.։)


Թղթական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

of paper, like paper;
epistolary, literary;
dative.

NBHL (1)

ἑπιστολικός epistolaris Որ ինչ հայի ի թուղթս։ Այլ որպէս Տրակական՝ նոյն է ընդ Տրական հոլով, որ ի յունաց կոչի ἑπισταλτικός, -κή իբր Առաքական յումեմնէ առ ոք, կամ թղթով պատուիրական. եւ յայս միտ գրեն (Մագ. եւ Երզն. եւ Նչ. ի քեր.)


Թղթապահ

See full entry →

s.

keeper of the rolls;
notary;
chancellor.

NBHL (1)

ԹՂԹԱՊԱՀ ԹՂԹԱՊԱՆ. χαρτοφύλαξ (յորմէ՝ խարտաւիլակ). chartarum custos, chartularius, praefectus scriniorum Դիւանապետ. քարտուղար. ատենադպիր.


Թղթապան

See full entry →

cf. Թղթապահ.

NBHL (1)

ԹՂԹԱՊԱՀ ԹՂԹԱՊԱՆ. χαρτοφύλαξ (յորմէ՝ խարտաւիլակ). chartarum custos, chartularius, praefectus scriniorum Դիւանապետ. քարտուղար. ատենադպիր.


Թմբրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fall asleep, to doze, to be lethargic, drowsy;
to be astonished, thunder-struck, to get deranged;
— ի գինւոյ, to get intoxicated, to be plunged in drunkenness;
թմբրեալ սիրտ, a sluggish understanding.


Թնդեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Թնդամ;
to resound, to boom, to make a noise or uproar, to echo;
to shake, to agitate violently;
to stun, to stupify with noise, to deafen.