Definitions containing the research ունք : 2187 Results

Բարեկեցիկ

See full entry →

adj.

happy, prosperous, in good circumstances, rich.

NBHL (1)

Ամայի էին բարեկեցիկ տունք. (Բրս. գորդ.։)


Բարեպաշտ, ից, աց

See full entry →

adj. s.

pious, religious, devout.

NBHL (1)

Տէր Աստուած Իսրայէլի, յոյս բարեպաշտին։ Ցանկութիւնք ամբարշտաց չար են, արմատք բարեպաշտաց հաստատունք են։ Ճանապարհք բարեպաշտաց ուղիղ են.եւ այլն։


Բարեպատեհ

See full entry →

adj.

very convenient, proper, decent, fit, worthy.

NBHL (1)

Բարեպատեհ ձայն, կամ տեսողութիւն, պատահմունք, ամք. (Նար. ստէպ։)


Բարձրասրուն

See full entry →

adj.

with long legs.

NBHL (1)

ὐπερσκελής Որոյ սրունքն են բարձր քան զսովորականն. ճիվերը բարձր.


Բարձրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

height, eminence, zlevation, act of raising up, summit, sublimity, grandeur, highness.

NBHL (1)

ԲԱՐՁՐՈՒԹԻՒՆ կամ ԲԱՐՁՐՈՒԹԻՒՆՔ. որպէս Բարձր տեղի. բարձունք. երկինք.


Բարձք, ձից

See full entry →

s.

leg;
cf. Բարձ.

NBHL (1)

Մասունք մարմնոյ ի միջոյ եւ ի վայր իբրու կրկին բարձք կամ բարձօղ զծանրութիւն մարմնոյն. որ եւ Ազդերք. Երանք. եւ ստորին կողմանք նոցա մինչեւ ի ծունկս եւ յոլոգս կամ ի սրունս. ... որպէս յն. σκέλος, μηρός femur, femen


Բարոյականապէս

See full entry →

adv.

cf. Բարոյապէս.

NBHL (1)

Հոգեւոր տեսութիւն գրոց, զոր իմաստունքն բնակապէս եւ բարոյականապէս ասեն. (Վահր. յայտն.։)


Բարունակ, ի, աց

See full entry →

s.

vine-branch;
branch, bough, shoot.

NBHL (1)

Արուեստաւոր իմն երկրագործութեամբ երկայնաձիգ ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայր ծառոցն շարամանեալք. (Պիտ.։)


Բաց

See full entry →

adj. adv. int. prep.

open, uncovered;
բացաւ գլխով, with an uncovered head, bareheaded, cf. Հոլանի;
impudently;
աչօք —օք or —աւ աչօք ոչ զոք տեսանէր, with the eyes open, he saw nothing;
—աւ երեսօք or —օք երեսօք, with the face uncovered;
թողուլ ի — զքաղաքն, to leave open the gates of a city;
ի — է դուռն, the door is open;
ի — ունել զգլուխն, to have the head uncovered;
ի — զնա՜, go away ! —է ի —, ի —, far, very far;
quite;
out, abroad;
— ի —, openly, evidently;
բացուստ ի բաց, from afar;
far;
ի —ի, in a field, out of the city, in the country, in the open air, under the open sky, cf. Արտաքս, cf. Հեռի;
ի — առնել, to remove, to send away;
քաջ ի — անցանել զբազմօք, to surpass many;
ի — բառնալ, to take away;
երթալ ի —, ի — գնալ, to go away, to depart;
ի — եգաւ ձմեռնային ցրտութիւն, the rigour of winter is past;
ի — քակել վաղաղակն, to cease from crying;
ի — տար, ի — անդր տար, never ! no ! God forbid! come along ! fy ! — ի, except, excepted, besides, save;
without.

NBHL (1)

Ի բա՛ց են դրունք ողորմութեան նորա. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Բացասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

denial, disavowal.

NBHL (1)

Աստուածութիւնն ըստ բոլորէ ներբնութեանն ոչ ստորասութեամբ դատի վասն գերունակ եւ անհամեմատ էութեանն։ Ի բացասութենէ բացերեւեցուցին ճեմականացն մանկունք (ասելով՝ անեղ, անմահ, եւ այլն) Քեր. (քերթ.։)


Բբիւն

See full entry →

s.

noise, confused sound.

NBHL (1)

Իսկ բըբիւն աղաղակի եւ մարտամբոխի ... եւս քան զեւս սաստկանայր, եւ հնչմունք եւ կայթմունք եւ կաքաւք զինուց. (Յհ. կթ.։)


Բերեմ, րի

See full entry →

va.

to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.

NBHL (1)

Որ ինչ առ մեզ բերին առ ի քէն հոսմունք քաղցրութեան. (Նար.։)


Բերումն, ման

See full entry →

s.

portage, carriage;
exigence;
tendency;
proneness, propension, inclination;
fertility.

NBHL (4)

Որ ինչ յաշխարհիս բերմունք են. (Շ. բարձր.։)

Կենցաղոյս բերմունք։ Ի բերմանէ ընդունայնութեան. (Նար.։)

Վնասակար, կամ վայրապար, կամ անօրէն բերմունք. (Նար.։ Սարգ.։)

Զգայարանաց անյագութիւնն ի բերումն աշխարհի։ Քննեաց զանկարգ բերմունք մարդկան. (Լմբ. ժղ.։)


Բեւեռեմ, եցի

See full entry →

va.

to nail, to nail up, to fasten with nails.

NBHL (1)

(Հաստատուն աստեղք) յա՛յտ է թէ բեւեռեալք են, եւ ոչ գնայունք. այսինքն անշարժք. (Եզնիկ.։)


Բզէզ, եզոյ

See full entry →

s.

scarab, beetle;
stag-beetle;
cockchafer.

NBHL (1)

Եւ այլ՝ որ ոչ արիւնաւոր զեռունք են, որ են բզիզք. (Կանոն.։)


Բզիզ, զոյ

See full entry →

cf. Բզէզ.

NBHL (1)

Եւ այլ՝ որ ոչ արիւնաւոր զեռունք են, որ են բզիզք. (Կանոն.։)


Բէշկ՞՞՞մշկոյ

See full entry →

s.

beaver, civet, civet-cat.

NBHL (1)

Լինի ի հնդիկս ... եւ մրջմնառիւծք, եւ մկունք, բէշկ մշկոյ, եւ կոկորդիլ գազան. (Խոր. աշխարհ.։)


Բժժանք, նաց

See full entry →

s. pl.

talisman, amulet, phylactery.

NBHL (1)

Գտանէին ի ներքոյ հանդերձից նոցա յուռութուլունս, եւ բժժանս յամենայն կռոց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 40։) Ուր որպէս յուռութուլունք՝ ի յն. է ἰερώματα այսինքն նուիրականք, կամ սրբազան կարծեցեալ իրք հեթանոսանկանք. նոյնպէս եւ բժժանք՝ է ἱαμνεία (իբր յատուկ անոճն). զոր թարգմանիցն մեր առնու իբր ἵαμα , որ է բուժումն, բժշկութիւն։ Վասն որոյ բժժանքն լինի որպէս Բուժանք. այսինքն իրք բժշկարարք եւ ազատարարք՝ ստութեամբ.


Բիրտ

See full entry →

adj.

big, coarse, aukward, rude, clownish, rough, rustic, wild, base, un-genteel, clumsy, heavy, impolite, dull, ignorant, brutal.

NBHL (1)

Զիս՝ որ թէ բիւր հարցափորձիմ, բարեաց մասունք ոչ երեւին. (Յիսուս որդի.։)


Բղխեմ, եցի

See full entry →

va.

to produce, to cause;
to spread;
to pour.

NBHL (4)

Ըռնգունք մեր բղխեցին՝ զխաղաւարտ մահաբերին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

Բղխեսցեն լերինք զքաղցրութիւն։ Շրթունք բղխեսցեն զշնորհս.եւ այլն։

Երկիր՝ որ բղխէ զկաթն եւ զմեղր։ Աղբիւրք բղխեսցեն ջուրս։ Միթէ աղբիւր ի միոյ ականէն բղխիցէ՞ քաղցր եւ դառն։ Արտեւանունք ձեր բղխեսցեն ջուր.եւ այլն։

Հոծեալ պատերազմունքն՝ ամենեքեան ի միոջէ աղբերէ բղխեցին ցանկութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բղխումն, ման

See full entry →

s.

source, gush, eruption;
emission, spiration, proceeding, emanation.

NBHL (2)

Աղբերք՝ որոց բղխմունքն զայլոց կարօտութիւնս լնուլ։ Յորդութիւն բղխմանց. (Եզնիկ.։)

Առ արտասուացն բղխմունս։ Բղխմունք հանապազահոսք։ Բղխման բանիս, կամ կայլակաց բանից, կամ երգաբանութեանս. (Նար.։)


Բնախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to philosophize;
to discourse of natural things.

NBHL (1)

Բժիշկ ոմն բնախօսէր՝ ստուգաբանելով զանուն բանջարին։ Զպատուիրանս (զայս) իմաստունք բնախօսին (կամ սեն). (Մխ. առակ. ՟Ծ՟Ա։)


Բնակակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

that dwells together;
cohabitant.

NBHL (1)

Որոտմունք եւ փայլատակմունք, եւ այլ որ ինչ բնակակից է սոցունց. (Արիստ. աշխ.։)


Բնակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to inhabit, to dwell, to lodge, to reside, to make abode, to sojourn, to settle, to occupy;
—ի միասին, to cohabit.

NBHL (1)

Բնակել ի ծակս վիմաց։ Զխաչինս՝ որ բնակեալ են առանձինն յանտառի։ Ընդ հովանեաւ նորա թռչնոց երկնից բնակել։ Թռչունք երկնից բնակեալդ ես յերկինս։ Բնակել Քրիստոսի հաւատովք ի սիրտս ձեր։ Ես եկից եւ բնակեցայց ի միջի քում։ ԲԱնն մարմին եղեւ, եւ բնակեաց ի մեզ։ Հոգին՝ որ բնակեաց ի մեզ։ Ի ձեռն հոգւոյն սրբոյ ի մեզ բնակելոյ։ Բանն Քրիստոսի բնակեսցէ ի ձեզ առատապէս. եւ այլն։


Բնաւին

See full entry →

cf. Բնաւ, ad.

NBHL (1)

Բնաւին բարձեալ, կամ մեռեալ աշխարհի, ատեցեալ, ատելի, եղծեալ, սեւացեալ։ Զծիծաղելն բնաւին՝ իբրեւ լքումն շնորհի։ Բնաւին ողորմութիւն, կամ բարերար, կամ չար, կամ բարձունք. (Նար.։)


Բնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nature;
essence, substance;
being, entity;
the elements;
disposition, constitution, temper;
humour, inclination, genius;
birth, naturalism;
person, hypostasis;
quality, manner;
sex;
ստուեր է եւ ոչ — ինչ, it is a shadow and not a substance;
հատուցանել զհարկ բնութեան, to pay the tribute of nature;
դղորդին արարածոց —ք, all nature is in commotion or confounded;
են սոքա բնութեամբ Գերմանացի, these are by origin Germans;
մի թէ յիւրմէ բնութենէ եգ զբանն, did he say it out of his own head ?
բնութեամբ, naturally, really, truly, physically, personally, hypostatically.

NBHL (3)

Անուն եւ սահման զբնութիւն ենթակայ իրի յայտնեն։ Զբնութիւն էիցն գիտէ։ Մասունքն զնոյն բնութիւն բոլորին ունին։ Անմարմին բնութիւնն գայ ի գիտութիւն։ Զի ցուցցէ կցորդակից զԱստուծոյ բնութիւնն, եւ զիմաստասիրին. (Սահմ.։)

στοιχεῖον elementum Տարր. տարերք. սկզբունք զգալի էակաց.

Աղն ե՛ւ պատուհասի նշանակ, եւ անանցութեանն իմացմունք, եւ յարութեան բնութիւնք. այսինքն անապականութեան. (Եղիշ. յես.։)


Բոլոր, ի, ով, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all total, entire;
garland, crown, circle;
bud, button;
environs;
— գիր, primer.

NBHL (1)

Մասունքն շարադրեալք՝ հաւասարք գոն բոլորին։ Գերազանցեալք զբոլորիւն։ Որպէս բոլոր ի մասունս. (Սահմ.։)


Բոլորակ, աց

See full entry →

adj. s.

round, circular;
circle, circuit, orb.

NBHL (1)

Զգեստ բոլորակ, պճղնաւոր պատմուճան։ Չորեքանկիւնի իմն առաւել լանջքն են՝ քան թէ բոլորակ։ Բոլորակ են ակունքն, զոր օրինակ եւ կիսագուդքն. (Փիլ.։)


Բոլորումն, ման

See full entry →

s.

rotundity;
roundness, circle;
completion, accomplishment, end.

NBHL (1)

Տասն բանք պատուիրանացս՝ գլխաւորականք են բոլորմունք եւ սեռք. (Վրդն. ել.։)


Բոկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pull off stockings or shoes.

NBHL (1)

Աղօթս սրբազանս կատարեալ՝ բոկացուցանեն զնա, եւ հանեն սարկաւագունքն զհանդերձն՝ որ ի վերայ. (Դիոն. եկեղ.։)


Բողոք, աց

See full entry →

s.

appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.

NBHL (1)

Բողոք արկի առ ձեզ, եւ ո՛չ փրկեսցէք զիս ի ձեռաց նոցա։ Եւ մի՛ բողոք հարկանիցէ զքէն առ տէր։ Բողոք բարձին ասկաղոնացիքն։ Բողոք բարձցեն մարդիկ, եւ աղաղակեսցեն ամենայն բնակիչք երկրին։ Զի՞նչ իրաւունք կան իմ այսուհետեւ բողոք ունել միւսանգամ առ արքայ։ Բողոք կալան առաջի փարաւոնի։ Բողոք կալեալ առ քաջ արանցն։ Որդի՛ մարդոյ՝ բողոք կալ ժողովրդեանդ այդմիկ, թերեւս ի միտ առցեն.եւ այլն։


Բոյն, բունոց

See full entry →

s.

nest;
niche;
dwelling, lodging;
—ս դնել՝ կառուցանել, to nestle, to make one's nest;
հանել ի բունոյ, to take out of the nest.

NBHL (1)

Բոյն արագլի՝ ապաւէն է նոցա։ Անդ թռչունք երկնից բոյնս դիցեն։ Եթէ դիպեսցիս բունոյ հաւուց։ Եւ անգղ ի վերայ բունոյ իւրոյ նստեալ դադարիցէ։ Որպէս թռչուն որ թռանի ի բունոյ իւրմէ։ Աղուեսուց որջք դոն, եւ թռչնոց երկնից բոյնք, կամ դադարք.եւ այլն։


Բովիճայք

See full entry →

s.

aromatics, spice;
incense;
perfume

NBHL (1)

Լինի անդ (ի հնդիկս) եւ ամենայն բովիճայք. հալուէ, փաղանգամուշկ։ Լինի ի նմա (ի տապռոբանիա) ... ակունք պատուականք, եւ բովիճայք. (Խոր. աշխարհ.։)


Բոտոտ, ից

See full entry →

s.

mow-worm;
moth, wood-fretter.

NBHL (2)

Գիւտք որովայնի՝ բոտոտք ճապուկք շարժողականք ... որդունք աղեաց ... անիծք ... զազրաթորմիք. (Նար. ՟Կ՟Թ։)

Սողունք եւ բոտոտք եւ ցեցք եւ ճըճիք. (Թղթ. բար. Յն. լոկ, զեռունք երկրի)։)


Բորբոքումն, ման

See full entry →

s.

cf. Բորբոք.

NBHL (2)

Վառարան բորբոքման անշէջ կայծական։ Աներեւոյթ կրակարան տապոյ՝ բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի։ Իբրեւ զփայլուած բոցոյ բորբոքման։ Ոմն եւ բորբոքմունք իւր։ Բնաւիւք բորբոքմամբք՝ մահաբեր երկամբք վնասեալ. (Նար.։)

Փայլատակունք եւ բորբոքումն (կամ բորբոքմունք) ի լերին Սինայ. (Վրդն. ծն.։)


Բուէճ

See full entry →

s.

horned-owl.

NBHL (1)

Փոխանակ քաղցրաձայնութեան երգոյն՝ այժմ բուէճք եւ տտաղեղունք՝ դասագլուխք են. (Լաստ. ՟Ժ։)


Բունեմ, եցի

See full entry →

vn.

to nestle, to make ones nest;
to place one's self.

NBHL (1)

Երրորդ բոյնք՝ ըռնգունք. ի սոսա բունեալ են հոտոտելիք. (Փիլ. լին.։)


Բունիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բունեմ.

NBHL (1)

Երրորդ բոյնք՝ ըռնգունք. ի սոսա բունեալ են հոտոտելիք. (Փիլ. լին.։)


Բուսանիմ, ուսայ

See full entry →

vn.

to spring, to grow, to pullutate, to bud, to shoot, to take root, to appear, to vegetate, to sprout out;
to grow again.

NBHL (1)

Ի պտղոյ արդարութեան բուսանի ծառ կենաց։ Բուսցին իբրեւ զսէզ իրաւունք ի կորդ ագարակի։ Ի բուսանել մեղաւորաց որպէս խոտ։ Ճշմարտութիւն յերկրէ բուսաւ։ Եւ ոչ ի լերանց բուսանիցին ցաւք.եւ այլն։


Բազմախումբ

See full entry →

adj.

cf. Բազմաժողով.

NBHL (1)

Տիրէր բազմախումբ ժողովրդեանն՜ Բազմախումբ մշակացն մանկունք. (Պիտ.։)


Բազմածին

See full entry →

adj.

that generates much, fruitful, fertile.

NBHL (1)

Անասունք՝ որ միշտ յորս եւ ի կերակուրս կոտորին, բազմածին ծնունդս ունին բնութեամբ. եւ վասն այնորիկ նապաստակաց բազմածին ծնունդս կարգեալ է. (Վեցօր. ՟Թ. (ուր յն. է ն. եւ հյ. իբր կր)։)


Բազմակ, աց

See full entry →

s.

socket;
snuffer-tray;
candle;
candle-light.

NBHL (1)

Բազմակ ասին ճրագունք. (Վրդն. ել.։)


Բազմակալ, աց

See full entry →

s.

candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.

NBHL (1)

Բազմակալ՝ ճրագունք. (Վրդն. ել.։)


Բազմական, ի, աց

See full entry →

s.

guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԿԱՆ. κλῆσις, κλίσις, κατακλίσις vocatio ad coenam, discumbitus եւ այլն. Կոչունք, սեղան. նիստ խրախճանի. երախանք. ...


Բազմակերպ

See full entry →

adj.

in several shapes, diverse, various.

NBHL (1)

Բազմակերպ անասունք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Բազմահոլով

See full entry →

adj.

that has many windings or ways.

NBHL (1)

Արեգակունք բազմահոլովք (առաքեալք)։ Զբազմահոլով հոգիս նաւողաց։ Զգադերոնն բազմահոլով՝ ընդ Ասորեստանն մեծ եւ երկայնանիստ. (Նար. առաք.։)


Բազմամուսնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polygamy.

NBHL (1)

Ոչ մանկունքն ծնեալք ի բազմամուսնութիւն կնոջն՝ կարեն զհայրն ճանաչել, եւ ոչ նա ի նոսին պահէ զգութն ամբողջ՝ այսու կասկածանօք. (Լմբ. առակ.։)


Բազմայօդ

See full entry →

adj. adv.

that has many joints;
false;
Piecemeal.

NBHL (1)

Ուր իցեն բազում յօդք կամ յօդուածք, եւ զօդմունք. որոյ բազում են խաղալիք անդամոց. բազմամասն. խաղերը կամ կապը շատ.


Բազմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase, to grow in great numbers, to shoot, to multiply, to enlarge;
to abound, to overflow.

NBHL (1)

Աճեցէք եւ բազմացարո՛ւք եւ լցէ՛ք զերկիր ... եւ թռչունքն բազմասցի՛ն ի վերայ երկրի։ Բազմանայ յոյժ ժողովուրդն յերկրիս։ Բազմանայր թիւ աշակերտելոցն։ Ի բազմանալ աշակերտացն.եւ այլն։


Բազմանուն

See full entry →

adj.

that has many names.

NBHL (1)

Բազմանունք են (կամ բազմանուն կոչին) որք սահմանաւ հաղորդին, եւ անուամբ տարբերին. (Դամասկ.։)