Definitions containing the research ել : 10000 results

Աւաղաձայնութիւն, ութեան

s.

complaint, moan, lamentation.

· Calfa

NBHL (1)

Անբուժելի վտանդիս աւաղաձայնութեան. (Պիտ.։)


Աւաղեմ, եցի

va.

to pity, to complain, to bewail, to lament, to be displeased.

· Calfa

NBHL (5)

ταλανίζω miserum dico, aerumnosum voco, οἱκτείρω miseror, defleo, lugeo Աւաղ կարգալ կամ տալ. աւաղս արկանել. վա՛յ տալ. ողբալ. կարեկից լինել. ապաշաւել. եղկելի համարել. ափսոսալ, լալ, վա՛խ վա՛խ ըսել կամ ընել, խղճալ.

Մի՛ ղայնոսիկ՝ որք զրկեալք եւ լլկեալք լինին՝ աւաղեսցուք, այլ զայնոսիկ պարտ է աւաղել եւ սգալ, որք առնեն զայս ամենայն վնասս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։)

Այնքան առաւել աւաղեմք զայլ կեանսն՝ յաղագս լաւագունիցն համեմատութեան նիւս. (կուս։)

Հանապազօր աւաղելով զինքն. (Խոր. ՟Բ. 60։ ՟Գ. 66։)

Ո՞վ ոք ընդ մի չարեացն հազարս չաւաղեաց։ Որո՞վք ձայնարկութեամբք զքեզ աւաղեցից։ Յորդւոցն լուսոյ աւաղիմ։ Աւաղել զօտարացեալսն մեղօք. (Նար. ՟Ի՟Թ. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ա. եւ Նար. երգ.։)


Աւաղուկ

cf. Աւաղիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Աւաղելի. եղկելի. թշուառ. խճուկ, ողորմելի.


Աւանանամ, ացայ

vn.

to become a borough.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ աւան լինել. փոխիլ յաւան. մեծանալ շինին եւ գտանիլ իբր քաղաքագիւղ.


Աւանդագիտութիւն, ութեան

s.

knowledge of traditions.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղեկութիւն աւանդութեանց, եւ տենչ դիտելոյ զխորհուրդ բանիցն աւանդելոց ի նախնեաց.


Աւանդապահ, աց

cf. Աւանդակիր.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ դնէ մարդ աւանդ, եւ կրակ անկանի եւ այրէ զայն ըստ պատահման, ազատ է ի վճարելոյ աւանդապահն. (Մխ. դտ.։)


Աւանդառու, աց

adj.

that has received a deposit, depositary, trustee.

· Calfa

NBHL (1)

Առօղ զաւանդ ինչ ի պահել.


Աւանդատու, աց

adj.

that deposits;
who has given, who is the author of a tradition.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուրս (կամ աւանդատուս) հասուցանել մարթասթեն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Աւանդեմ, եցի

va.

to consign, to deposit;
to leave, to commit, to deliver, to remit, to transmit;
to recommend;
to toach;
to give;
— զոգի, to give up the ghost, to die.

· Calfa

NBHL (10)

παρατίθημι, παραδίδωμι. depono, commendo, repono, trado եւ այլն. Տալ ինչ ումեք իբրեւ աւանդ. դնել յաւանդ. եւ Փոխանցել յայլս զբան ինչ պահելի հաւատարմութեամբ. յանձն առնել. յանձնել. էմանէթ վերմէթ վերմէք՝ գօմագ. թէսլիմ եթմէք.

ԱՒԱՆԴԵՄ կամ ԱՒԱՆԴԻՄ. որ եւ ԱՒԵՄ, կամ ԱՒԻՄ. Յաւիւն հարկանիլ. իբր ցնորեալ աստանդիլ. մոլեդնիլ. παροιστρέω. oestro captus insanio (որ ի սուրբ գիրս թարգմանի, զայրանալով զայրանալ լծընկէց լինել).

Զաւանդն՝ զոր աւանդեցաւ նմա։ Որպէս աւանդեցին մեզ։ Ես ընկալայ ի տեառնէ, զոր եւ ձեզն աւանդեցի։ Աւանդեսցես զնա որդւոյ քում ի խրատ։ Աւանդեաց իւրոց հնազանդելոցն խորհուրդս եւնուէրս. եւ այլն։

Աւանդելի է նորագունիցն զուսումնականն. (Սահմ. ԺԶ։)

Որ ինչ իմաստութեան են ջան, փոյթ յանին կալան աւանդել յունաց. (Խոր. Ա. 1։)

Հռչակեցին եւ աւանդեցին պաշտօն օրհնութեան կատարել. (Նար. խչ.։)

Տալ եւ ընծայել ումեք զորի ի՛նչ եւ է, կամ դնել եւ պահել ինչ ուրեք։ Տուեալ, դնել.

Աւանդել զիշխանութիւն եւ զգանձս որդւոց իւրոց. (Խոր. Ա. 16։)

Զոր ի ներքս ի գերեզմանիդ աւանդեցէք։ Այնչափ մեծարեաց զդանակսն գայլախազեայ, մինչեւ ընդ իւր աւանդեաց ի թամնաքարի. (այսինքն յանձնեաց գնել). (Եղիշ. թղմ. եւյես։)

ԱՒԱՆԴԵԼ ԶՈԳԻ. Յանձն առնել ի ձեռս Աստուծոյ զհոգի իւր. հանել զհոգին. վախճանիլ. փոխիլ ի կենաց. հոգին տալ. ճանընը թեսլիմ էթմէք, թէսլիմ օլունմագ.


Աւանդիչ, չի, չաց

adj.

that consigns, deposits;
that teaches;
that gives.

· Calfa

NBHL (1)

Միաբանել ընդ ուղղափառութեանն աւանդիչս. (Յհ. իմ. կանոն.։)


Աւանդութիւն, ութեան

s.

consignment, deposit;
tradition.

· Calfa

NBHL (2)

παράδοσις traditio, δόγμα decretum Աւանդելն, աւանդիլն, եւ աւանդեալն բան. որպէս վարդապետութիւն, ուսումն, օրէնք, պատուիրան, սովորուիւն եւ այն. եւ այն՝ աստուածային, առաքելական, կամ եկեղեցական, կամ մարդկային՝ գովելի կամ պարսաւելի. որ ինչ ի նախնեաց փոխանցեալ իցէ առ յետինս՝ որդւոց յորդիս.

Որ եւ լինելով աւանդութիւն քաղաքի՝ իբրու հասարակաց օրէնք մականուանեցաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Աւանդումն, ման

s.

cf. Աւանդութիւն;
— հոգւոյ, commendation of the soul.

· Calfa

NBHL (1)

Աւանդելն, իլն. յանձն առնելն, մանաւանդ զհոգի.


Աւաչ, ոյ, ի

adj.

voice, sound;
melody, harmony;
— ասեմ, to sing.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնիւ իմն հնչեցեալք ելլադացի աւաչաւ. (Սոկր.։)


Աւատ, ոյ

s.

faith;
fidelity;
յ— գործել, to make, to work faithfully.

· Calfa


Աւարառութիւն, ութեան

s.

sack, pillage.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ոչ զաւարառութեանցն կարեն յինքեանս բերել մրցանակ. (Պիտ.։)

Աւերէին զաշխարհս աւարառութեամբ։ Արգելցես զսուր քո յարենէ, եւ զձեռն քո յաւարառութենէ. (Ղեւոնդ. ՟Դ. ՟Է։)


Աւարեմ, եցի

va.

to make booty;
to sack, to pillage, to ravage.

· Calfa

NBHL (3)

σκυλεύω, πορθέω. depraedor, spolio, devasto եւ այլն. Աւար առնուլ. յաւարի առնուլ. աւար հարկանել. յափշտակել. կողոպտել. Տես (Յես. ՟Ը. 27։ Օր. ՟Ի՟Ա. 10։ Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 19։ ՟Լ. 24։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի. 25։)

Ընդ աւարողի գերել զմիտս ամենեցուն ի հնազանդութիւն Քրիստոսի։ Աւարող ժողովումն. (Պիտ.։)

Երբեմն գրի ԱՒԱՐԵԼ, իբր Աւերել. զի եւ յն. լտ. ըստ. տեղւոյն ի կրկին միտս բերին։


Աւարումն, ման

s.

pillage, sack;
devastation.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգապէս աւարումն գերելոցն արար. (Անյաղթ բարձր.։)


Աւարտահասակ

adj.

having a finest shape.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարեալ հասակաւ՝ ըստ ամաց, եւ ըստ երեււելի բարձրութեան.

Զաւարտահասակ գիտակն իւր եււս առաւել փայլուն եւ պաղպաջուն զգեստիւք պճնաւորեալ. (Յհ. կթ.։)


Աւարտեմ, եցի

va.

to terminate, to finish, to end, to complete, to consummate, to close, to conclude, to make an end.

· Calfa

NBHL (3)

τελέω, τελευτάω finio, termino, ad finem perduco, perficio, absolvo Յաւարտ կամ ի կատար հասուցանել. կատարել. յանգ հանել. գլխաւորել. լմնցնել, գլուխ հանել.

Բանաւոր իմացուածովք աւարտել զբանսն. (Խոսր.։)

Կէտ աւարտեալ՝ է տրամխոհութեան յանգեցելոյ նշան. (Թր. քեր.։)


Աւարտումն, ման

s.

termination, term, end, completion.

· Calfa

NBHL (1)

Աւարտելն, աւարտիլն. աւարտ. վախճան. յանգ. կատարումն. լրումն իբր պսակ. ծայր.


Աւաքեմ, եցի

va.

to cure, to deliver from sickness;
cf. Հաւաքեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՒԱՔԵՄ ԱՒԱՔԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁποσυνάγω dispello Նոյն ընդ Ապաքինել. փարատել զցաւս, ցրել. ի բաց պարուրել. ըստ յն. բացահաւաքել, կամ ապհաւաքել.

որպէս Հաւաքել. ἁποστέλλω


Աւեղկեմ, եցի

va.

to regret, to be sorry for.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒԵՂԿԵՄ կամ ԱՒԵՂԿԻՄ. Իբր Աւաղել. եղուկ կարդալ. կարեկից լինել.


Աւետաբանեմ, եցի

va.

to give, to announce good news.

· Calfa

NBHL (2)

Բանս աւետեաց ասել. աւետել. աւետարանել.

Հրեշտակապետն աւետաբանելով։ Տեսլեամբ հրեշտակի աւետաբանել (կր). (Ճ. ՟Գ.։) (Տօնակ.։)


Աւետաբեր

adj.

that brings good news, messenger.

· Calfa

NBHL (1)

անճառելի տնօրէնութեանդ քո աւետաբերք առաքեցան. (Շար.։)


Աւետագրեմ, եցի

va.

to write good news.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒԵՏԱԳՐԵԼ. Գրել աւետիս. աւետարանել.


Աւետալուրք

s. pl. good news.

· Calfa

NBHL (3)

Ուր իցէ լուր աւետեաց. եւ Լսելի առնելով զաւետիս.

Աւետեաց. եւ Լսելի առնելով զաւետիս.

Քաղցրաձայնութեան նուագք՝ աւետալուր հնչեցուցանելեն զընդհանուրս. (Խոր. վրդվռ.։)


Աւետարանագիր, գրաց

s.

evangelist.

· Calfa

NBHL (4)

Չէ՞ր արդեօք բաւական մի աւետարանգիրն զամենեայն ասել։ Իւրաքանչիւր իսկ աւետարանգիրքն ասէին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. 16։)

Յերկրորդել ազգացն ղուկայ աւետարանագրի. (Եփր. ծն.։)

Անսուտ աւետարանգիրն գրով հաստատեաց։ Աւետարանագիրս պատմէ. (Եղիշ. խաչել. եւ Եղիշ. թաղ.։)

Որ նորայն էին պատմաբանքն՝ աւետարանագիրքն։ Ամենեցուն աւետարանգրացն, եւ այլն. (Սկեւռ. ես. եւ յար։ (Ուրեք ուրեք ի գիրս Ագաթ. կարծի նշանակել եւ Աւետարան)։)


Աւետարանական, ի, աց

cf. Աւետարանագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց հրեշտակ, թուելով իբրու թէ աւետարանական իցէ՝ ամլոյն զաւետիս տալով զմանկանն. (Փիլ. սամփս.։)


Աւետարանեմ, եցի

va.

to give good news, to announce;
to evangelize, to preach the Gospel.

· Calfa

NBHL (7)

εὑαγγελίζω, -ζομαι, εὑαγγέλλω evangelium praedico, laeta nuncio, annuncio Քարոզել զաւետարանն Քրիստոսի, կամ զվարդապետութիւն աւետարանին.

Ոչ առաքեաց զիս Քրիստոս մկրտել, այլ աւետարանել. (՟Ա. Կոր. ՟Ա. 17։ ՟Բ. 16։ Գաղ. ՟Ա. 8. 9։)

Շրջէին աւետարանէին զբանն. (Գծ. ՟Ը. 4. եւ այլն։ Հելլենաբանութեամբ ասի.)

Այլ առաւել՝ Աւետել. աւետաւորել. պատմել զաւետաւոր լուր. տալ զաւետիս ի փրկութիւն հոգւոց.

Բարութիւնս աւետարանես։ Աւետարանեմ ձեզ ուրախութիւն մեծ։ Եւ այս են աւետիքն, զոր աւետարանեաց նա մեզ, զկեանսն յաւիտենականս։ Աւետարանել աղքատաց առաքեաց զիս։ Աղքատք աւետարանին։ Աւետարանեցէք օր ըստ օրէ զփրկութիւն նորա.եւ այլն։

Անունդ իսկ մեծիդ զգթութիւն եւ զընտանութիւն աւետարանէ։ Ի մէջ դառնութեանս մահու՝ կեանս անտարակոյսս աւետարանեն։ Աւետարանեա՛ բանիւդ օրհնութեան զկենդանութիւն իմ մահացելոյս. (Նար. ՟Ժ՟Գ. ՟Լ՟Գ. ՟Խ՟Ը։)

Կամ Հռչակել. յայտնի առնել. քարոզել.


Աւետարանիչ, չի, չաց

s.

evangelist.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր աւետարանչացն զանաւելաստացութիւն ուսուցանէր. (Լծ. ածաբ.։)


Աւետարանութիւն, ութեան

s.

notification of goodnews;
preaching the Gospel.

· Calfa

NBHL (4)

Աւետարանելն՝ ըստ ամենայն առման. որպէս աւետաւորութիւն. աւետումն.

Ընդ նոսին աւետարանոթեամբ քարոզեսցուք զքո միայն զսքանչելիսդ. (Շար.։)

Շնորհ առաքելութեան, մարգարէութեան, աւետարանութեան, Յճխ. (՟Ե։)

Սարսափելի աւետարանութիւն փրկչին Քրիստսի, թէ որ ուրասցի զիս. (Յհ. կթ.։)


Աւետաւոր, աց

adj.

that has, firings good news.

· Calfa

NBHL (1)

երկնչել ի սպառնալեացն, եւ ցանկալ աւետաւոր բարւոյն։ Հանդիսացեալ յառաքինութեան մրցմունս աւետաւոր յարութեամբն. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ե։)


Աւետաւորեմ, եցի

va.

to give, to bring good news, to announce.

· Calfa

NBHL (3)

Աւետիս տալ. աւետարանել զիմն՝ ումեք.

Աւետաւորեաց զդիպելոց նոցա ի շնորհէն Աստուծոյ. (Փարպ.։)

Իսկ ԱՒԵՏԱՒՈՐԵԼ ԶՈՔ՝ է Ուրախ առնել աւետեօք։ Ընդունել զաւետիս.


Աւետեմ, եցի

va.

cf. Աւետաւորեմ.

· Calfa


Աւետիք, ետեաց

s.

good news, notification of good news;
երկիր աւետեաց, land of promise;
աւետիս տալ, cf. Աւետեմ;
տօն աւետեաց, Lady-day.

· Calfa

NBHL (2)

Այսօր մեծ աւետիք ադամայ նախաստեղծին տուաւ։ Այսօր ձայն աւետեաց յեւայի գոչեն լսելիս. (Շար.։)

Լուաւ աղեքսանդրոս արքայ զաւետիսն՝ զոր ետ բերել դեմետրիոս առ յովնաթան. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 15։)


Աւերած, ից, ոց

s.

ruin, demolition, destruction, desolation.

· Calfa

NBHL (2)

Յօրինել շինել զամենայն զգերութիւնս յաւերածոյն եւ այրեցածոյն. (Բուզ. ՟Դ. 24։)

Բազում են որդիք աւերածոյն առաւել քան զարամբոյն. (Դամասկ.։)


Աւերակ, աց

adj. s.

ruined, desolated;
ruin, rubbish.

· Calfa

NBHL (1)

Եղէ ես որպէս բու յաւերակի։ Լերինք գոչեսցեն աւերակօքն հանդերձ։ Աւերակք շինեսցին։ Բնակիչք աւերակաց։ Տաց զերկիրն յաւերակ եւ յապատականութիւն։ Յաւերակ եղիցի տունդ այդ Դնել զնոսա յաւերակ եւ յանապատ։ Արարաին զերկիր նորա աւերակ.եւ այլն։


Աւերեմ, եցի

va.

to ruin, to destroy, to demolish, to undo, to overthrow;
to ravage, to desolate, to break, to spoil.

· Calfa

NBHL (4)

ἑξερημόω, καθαιρέω, καταστρέφω desolo, devasto, diruo, destruo, subverto, averto, ἁνασκάπτω effodio Յաւեր դարձւցանել. անապատ անշէն եւ ամայի կացուցանել. քակել. կործանել. քանդել. տապալել. աւրել.

Աւերել զքաղաքս, կամ զպարիսպս քաղաքին, զսամմանս, զմեհանս, զտիեզերս։ Սրբութիւնն աւերեսցի։ Զաւերեալսն շինել.եւ այլն։

Աւերել զայրենոցսն, զկուսաստանսն ... զվերակացուսն հալածէր, եւ զտեղիսն ի բաց աւերեր. (Բուզ. ՟Ե. 31։)

Կամ Յապականութիւն դարձուցանել. եղծանել. անպտան կացուցանել. փճացնել


Աւերուած

cf. Աւերած.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒԵՐՈՒԱԾ ԱՒԵՐՈՒՄՆ. Աւերելն, իլն. աւեր. աւերած.


Աւերումն, ման

s.

cf. Աւերած.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒԵՐՈՒԱԾ ԱՒԵՐՈՒՄՆ. Աւերելն, իլն. աւեր. աւերած.


Աւիշկ

cf. Աւիշ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱՒԻՇ կամ ԱՒԻՇԿ, կամ ԱՒԻՇՏ, ԱՒԻՇՔ, կամ ԱՒԻԺՔ. ἱχώρ flumor serosus, cruor, sanies Հիւթ վիժելի ի կենդանի կամ ի մեռեալ մարմնոց եւ ի տնկոց. հոյզն պարարտ կամ իւղային անուշահոտ. եւ Շարաւ.


Աւշակ

cf. Օշակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՒՇԱԿ կամ ՕՇԱԿ. արաբ. աւշախ, օշախ. պ. վաշա, վաշախ. ἁμμωνιακόν ammoniacum Աւիշկ կամ խէժ տնկոյ նարդէս կոչեցելոյ ի լիբիա նման կնդրկի, անուշահոտ եւ դառնահամ լտ. սալ ամմօնիագում, եւ նիշադիր, աշք։ (Գաղիան.։ Հին բռ.։)


Աւողական

cf. Տրմուղ.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Յաւիւն ըմբռնեալ. աւեալ. աւանդող. ընդոստ խրտչօղ, որ աւոլոց ելանէ. խրտան, դուրս ցաթկօղ .... որ եւ ԽԱՅՏԱՑՕՂ.


Ափնածիր

adj.

confined by the shore.

· Calfa

NBHL (1)

Ալեացն յափնածիր սահմանս բարձրացելոցն ընդդէմ հասեալ. (Ագաթ.։)


Ափշիմ, եցայ

vn.

cf. Ապշիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բարձրութենէ խոնարհեցայ, եւ ափշեցայ։ Լցան տունք ափշելոց յերկրի անիրաւութեամբ. (Սղ. ՟Ձ՟Է. 16։ ՟Հ՟Գ. 20։)

Ափշեալ զայն սովոր եմք կոչել, որ զկենդանութիւն ունի, եւ զգայարանքն խափանեալ ի ներգործելոյ. կամ որոյ յիմարեալ է միտքն. (Լմբ. սղ. ՟Հ՟Գ. ՟Ձ՟Է։)


Ափշութիւն, ութեան

s.

cf. Ապշութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յափշութեան լեալ յանհնարին կոտորելոցն. (Տհ. կթ։)


Ափսոսամ, ացի

vn.

to regret.

· Calfa

NBHL (2)

առաւել ռամկօրէն վարի, որպէս մջ. Աւա՜ղ. եղո՜ւկ. վա՜խ, եազըգ. պ. էֆսուս, ֆիւսուս

Աւաղելով ավսոսան զանցեալ ժամանակն. (Ոսկիփոր.։)


Ափսոսեմ, եցի

va.

cf. Ափսոսամ.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ԱՓՍՈՍԱԼ. Աւաղել. եղուկ կարդալ. ցաւակցել, կարեկցիլ.

Զոր յառաջ ափսոսէին երկնաւորքն՝ փոքրիկ տեսանելով զնա. (Վրդն. երգ.։)


Ափսոսանք

s. pl. regret, repentance, grief.

· Calfa

NBHL (1)

Ափսոսելն. աւազանք. կարեկցութիւն.


Աքաղաղ, ի, աց, ոյ, ոց

s.

clock;
գագացել —ի, crowing of a cock.

· Calfa