Definitions containing the research ել : 10000 results

Ապարթանեմ, եցի

vn.

cf. Մեծաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՊԱՐԹԱՆԵԼ գրի եւ ԱՊԸՐԹԱՆԵԼ. Անցանել ըստ չափ. մեծաբանել. խրոխտ բանիւք յարձակիլ. դաֆրա սաթմագ, սալտըրմագ.


Ապացոյց, ցուցից

s.

index, sign, mark;
example, model;
proof, argument, reason, evidence, testimony;
demonstration;
յայտնի —, evident proof.

· Calfa

NBHL (4)

Ցուցանել ի ձեռն այլոց ապացուցից։ Զմայր ապացուցին՝ այսինքն զիմաստասիրութիւն ի ձեռն ապացուցից կամեցան եղծանել։ Ամենայն բանաւոր արհեստք պէտս ունին ապացուցից։ Սկիզբն ապացուցի՝ սահմանականն է. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ սահմ. ՟Բ։)

Այսպիսի յոյզս ի մէջ արկանել տգէտ ապացուցիւք՝ ախմարաց մտաց է. (Լմբ. թղթ.։)

Ապացոյց առցուք ասացելոցս՝ եւ զոր ի մեզ մարդս։ Բուռն եհար զբազկաց իւրոց. ապացուցաւս յայտ առնէ, թէ մարմին է մարդս, եւ բազուկ՝ եղբայրն հարազատ։ Ճշմարիտ ապացուցիւս երեւելի առնէ զասացեալն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. սղ. եւ այլն։)

Ըստ նախայիշատակեալ հարցդ ապացուցի։ Շինեա՛ զբազումս՝ այց լինելով, եւ օգտեցուցանելով։ Զայս նշան (արիութեան) առանձինն անձինն իւրոյ ապացուցիւ տէրն մեր մեզ առաջի եդ. (Կլիմաք.։)


Ապացուցական, ի, աց

adj.

demonstrative.

· Calfa

NBHL (1)

Սովոր են իմաստունք զճառս անյայտից իրաց ի ծանօթ եւ յընտանի օրինակաց գիտելի եւ հաւատալի առնել. որ եւ ապացուցական կոչի. (Գէ. ես.։)


Ապաւինեմ, եցի

va.

to confide, to attract.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՊԱՒԻՆԵՄ ԱՊԱՒԻՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Տալ ապաւինիլ. յանկուցանել.


Ապաւինեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ապաւինեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՊԱՒԻՆԵՄ ԱՊԱՒԻՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Տալ ապաւինիլ. յանկուցանել.


Ապաւինիմ, եցայ

vn.

to trust, to confide, to rely;
to take refuge, to take shelter.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս արժան է ապաւինել առ ապաւինելին. (ՃՃ.։)

Այցելուն ապաւինողաց. (Նար. մծբ.։)

Առ քեզ ապաւինեցայ։ Ապաւինեցաք, կամ Ապաւինելոցս ի խաչ քո. եւ այլն. (Շար.։)

καταφεύγω. onfugio. Ապաստան լինել. ամրանալ.


Ապաւինութիւն, ութեան

s.

refuge, resource;
confidence, security.

· Calfa

NBHL (3)

Բառ անստոյգ՝ կարծեցեալ իբր արմատ բառիս ԱՊԱՒԱՌ. որպէս Աւելորդ հիւթ հոսեալ. բիժ. աղտ.

Յաղագս զքեզ պատրաստելոյ մեզ յապաւինութիւն. (Խոր. ՟Գ. 57։)

φυγαδεῖον, φυγαευτήριον. confugium, perfugium. Ապաւինելն. եւ Տեղի ապաւինի փախչողին. ապաւէն. ապաստան. պատսպարան. պաշտպանութիւն. օգնականութիւն.


Ապաքէն

conj. adv.

then, therefore;
perhaps;
already;
in effect, in fact, indeed, truly, really;
— ցապաք, nevertheless, however, yet, notwithstanding.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ թէ եւ բախտ եւս էր՝ որպէս ասենն՝ զրուանն, ապաքէն ուրուք բախտ էր։ Որոց մտանելն՝ ապաքէն գնալով լինիցի, եւ ոչ առանց գնացից. (Եզնիկ.։)


Ապաքինեմ, եցի

va.

cf. Ապաքինացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Կամ պարզապէս Փարատել, ցրել. որպէս ի բաց հաւաքել.

Բժշկիլ. առողջանալ. ըստ յն. լաւ ունել կամ լինել. աղէկնալ. էյի օլմագ.

ԱՊԱՔԻՆԵՄ որ եւ ԱՒԱՔԵԼ. (լծ. յն. աքէ՛օմէ) ἁκέομαι. sano. Բուժել. բժշկել. փարատել զցաւս, եւ ի ցաւոց. առողջացուցանել. ողջացուցանել. ըռնտցընել. սազալթմագ.


Ապենիազ

adj.

cf. Աննիազ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Աննուազ. անպակասելի.


Ապերախտ, ից

adj.

ungrateful.

· Calfa

NBHL (4)

Աստուծոյ նմանել այս է, որ ապերախտին երախտաւոր լինի. (Յճխ. ՟Ի։)

Այն, որ երախտիք չճանաչին. անարգեալ յերախտաւորելոց.

Սկսաւ ճառել զերախտիս ծառայութեանն, եւ զապերախտն ի նոցանէ լինել. (Խոր. ՟Գ. 63։)

Վատնեմք զտէրունեանն գանձ, եւ ապերախտ զերախտաւորն գործեմք. (Մագ. ՟Ծ՟Թ.) մա՛րթ է իմանալ՝ եւ աներախտ առնել, կամ կարճել զերախտիս։


Ապերախտութիւն, ութեան

s.

ingratitude.

· Calfa

NBHL (2)

Յիշելովն զարարչին երախտիս, եւ զմեր ապերախտութիւնն. (Խոսր.։)

Յիշել զքո երախտիսդ, եւ զիւր առ ի նոյնն ապերախտութիւնն. (Լմբ. սղ.։)


Ապերասան

adj.

cf. Ապարասան.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ճշգրտելոյ անիծից օրինացն աստուծոյ ի վերայ ապերասանիցն. (Ոսկիփոր.։)


Ապիկար

adj.

impotent, weak, feeble.

· Calfa

NBHL (1)

Զհզօրին ձեռն՝ իբր ապիկար։ Իբր զապիկար հաշմեալ հերքեցայ։ Ոչ ի պատկեր ընտանի զապիկարս երբէք յարգեցից։ Դու իսկութեամբ բարի գովելի, եւ ես համայնիւն չար ապիկար. (Նար.։)


Ապիկի

s.

varnish;
cf. Ապակի.

· Calfa

NBHL (2)

Սրուակ հանելոյ զարիւն. շիշէ.

Ապականման նիւթ արծնելոյ զխեցեղէնս. (Բժշկարան.։ Վստկ.։)


Ապիրատութիւն, ութեան

s.

wickedness, iniquity, malice, flagitiousness, villainy.

· Calfa

NBHL (4)

Վկայել զմարդոյ ըստ ամենայն ապիրատութեան. (Օր. ՟Ժ՟Թ. 15։ Տե՛ս եւ Յուդթ. ՟Ը. 9։ Սղ. ՟Հ՟Բ. 8։ Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 9։ Կող. ՟Գ. 25։)

Զայս ամենայն առակել ի մարդ՝ ապիրատութիւն մի մեծ է. (Կոչ. ՟Է։)

Զի՞նչ լինիցի քան զայս առաւել ապիրատութիւն։ Բազում եկեսցէ զհետ ապիրատութիւն (այսինքն անտեղութիւն). (Ոսկ. յհ. ստէպ։)

Գարշելի իսկ ապիրատութիւնն եւ անիրաւութիւնն. (Պղատ. մինովս.։)


Աստուածազօր

adj.

strengthened by God;
who has divine strength.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածազօր սքանչելիք. (Բրսղ. մրկ.։)

Զգերանբաւ զօրութիւն նորա աստուածազօր սքանչելիք. (յն. հրաշագործ) զօրութեան. (Դիոն. ածայ. ՟Ը։)


Աստուածախառն

adj.

who is united to God.

· Calfa

NBHL (2)

Միացեալ ընդ Աստուած բանն՝ անճառելի եւ անշփոթ խառնմամբ.

Ասի յալնաբար եւ զմարդոյ սիրով միացելոյ ընդ Աստուծոյ. եւ զայլոց իրաց՝ որք միաւորեն զմեզ ընդ Աստուծոյ.


Աստուածախնամ

adj.

cared for by God;
— տեսչութիւն, divine Providence.

· Calfa

NBHL (1)

Վիճակին այցելութեան ածախնամ տնտեսութեան. (Նար. խչ.։)


Աստուածախոյզ

adj.

who seeks God

· Calfa

NBHL (1)

Որ խուզէ կամ խնդրէ գտանել զԱստուած.


Աստուածախօս

adj.

who speaks of God;
declared by God.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց զմարգարէն Եսայիաս աստուածախօս բարբառովն Մխիթարութիվն վշտացելոցս. (Լծ. կոչ.։)


Աստուածախօսեմ, եցի

vn.

to speak, to discourse of God or with God;
to talk divinely.

· Calfa

NBHL (3)

Հարցցո՛ւք զսուրբն Պօղոս, թէ ուստի՞ առեր պատճառս այդպէս աստուածախօսել. (Սեբեր. ՟Է։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍԵԼ. Խօսել Քրիստոսի աստուածապէս եւ տիրապէս, կամ աստուածային բերանով իւրով.

θεολογέω Խօսել զԱստուծոյ. աստուածաբանել.


Աստուածախօսութիւն, ութեան

s.

discourse of God or with God;
theology.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելական ատուածախօսութիւն. (Ճ. ՟Թ.։)


Աստուածածանօթ, ից

adj.

who has the knowledge of God.

· Calfa

NBHL (1)

Այր մի, որոյ անուն էր թէոգնոստոս, որ թարգմանի հայերեն աստուածածանօթ, այսինքն Քրիստոսասէր. (Վրք. ոսկ.։) Ըստ յն. θεόγνωστος , է առաւել ծանօթ եւ մերձաւոր կամ սիրելի Աստուծոյ։


Աստուածածին, ծնի, իւ

adj.

Mother of God.

· Calfa

NBHL (2)

Ամբարիշտն նեստոր հայհոյեաց զամենասուրբ կոյսն՝ մարդածին ասել. (եւ ոչ աստուածարին. Խոր. ՟Գ 61։)

Համբաւրեցից նախ աստուածածնաւն, եւ արեւելեան թագաւորօքն. (Վրդն. երգ.։)


Աստուածական, ի, աց

adj.

divine.

· Calfa

NBHL (6)

Հաղորդք աստուածականն լինել բնութեան։ Աստուածական կամօք հաճեցաւ ընդ աշխարհի բնութիւն. (Աթ. ՟Ը եւ ՟Գ։)

Ածական անուն, կամ իշխանութիւն, վայելչութիւն, փառք, զօրութիւն, եւ այլն. (Ագաթ.։)

Պարգեւացն աստուածականաց։ Պարգեւօք աստուածկանօք Լուսով աստուածականաւ. (Նար.։ Յորս նոյն է թէ գնիւր Աստուծոյ։ Որպէս եւ յասելն.)

Գործովքն բարութեան լուսաւորեալք ի հանգիստ նորոգական վայելչութեան դրախտին ընդ աստուածական փեսային. իմա՛, ընդ Աստուծոյ՝ երկնաւոր փեսային։

Ոչ պարտիմք համարել ոսկւոյ կամ արծաթոյ զաստուածականն լինել նմանող (յն. (նմանն, իբր նմանողութիւն). Գծ. ՟Ժ՟Է 29։)

Ոչ միայն ի զօրութենէն պարտ է նկատել զաստուածականն, այլեւ ի հեզութենէն. (Ոսկ. ես.։)


Աստուածակերպ

adj.

godlike, in the form of God, divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածատեսակ. աստուածանման. ստուածավայելուչ. աստուածաին.


Աստուածակից

adj.

that participates in the divine nature or grace.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ փոփոխելով բնութեան, կամ խառնակելով ասելի է աստուածանալ զամարմինն տեառն, որ աստուածակից եւ Աստուած եղեւ. այլ որպէս ասէ աստուածբան, յորոց մինն աստուածացոյց, եւ մին աստուածցաւ, եւ վստահանամք ասել՝ ընդ Աստուծոյ եւ Աստուած. (Դամասկ.։)

Քրիստոսի լինել կերպարանակից, մանաւանդ թէ աստուածակիցք. (Երզն. քեր.։)


Աստուածակողմն

s.

side or part of God

· Calfa


Աստուածակոյս կողմն

cf. Աստուածակողմն.

· Calfa


Աստուածահաճոյ

adj.

agreeable to or pleases God.

· Calfa

NBHL (2)

Հաճոյ կամ հաճոյական եւ ընդունելի Աստուծոյ.

Աստուածահաճոյս երեւել. (Պիտ.։)


Աստուածահրաշ, ի, ից

adj.

done by a miracle or divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային եւ հրաշալի. աստուածավայելուչ. գերահրաշ. գերաբուն.


Աստուածամայր, մօր

s.

Mother of God.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձեալ էր ելանել յաշխարհէ տարփողական հոգւով սիրով աստուածամայրն. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա։)


Աստուածամարդ, ոյ

s.

God and man conjointly.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ միոյ վարդապետի եւ հովուի աստուածամարգոյն կարգեսղք Յիսուսի։ Յանրաժանելի եւ անշփոթ աստուածամարգոյն. (Թղթ. ման. առ Շ։ Լմբ. յայտն.։)


Աստուածամերձ

adj.

that is near God.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածամերձ լսելիք. (Յհ. կթ. իբր ընդել աստուածային բանից։ Եւ)

Աստուածմերձ բան, կամ խորհուրդ, այցելութիւն, պողոտայ. (Յհ. կթ.։)


Աստուածամուխ

adj.

who is profoundly learned or versed in divine things;
who is familiar with God;
hardened by God.

· Calfa

NBHL (3)

Դծոշմ աստուածամուխ՝ արեմաբ որդւոյն Աստուծոյ։ Սուր աստուածմուխ՝ բարձրացեալն այցելութեան. (Թէոդոր. խչ.։ Նար. խչ.։)

Զամենայն աւելորդ բուսուկս որոմանցն չարութեան ի բաց խլէր աստուածամուխ մանգաեղաւն. (Վրդն.։)

Աստուածամուխ կենացն լինել ժառանդորդ։ Զի մերձաւորս եւ աստուածամուխս պատրաստիցէ։ Աստուածամուխ լինել աստուածական վայելչութեանն. (Ագաթ.։)


Աստուածայայտնութիւն, ութեան

s.

Epiphany.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ հասանել կարիցեմք, եթէ ո՛րչափ յառաջ քան զկենարար աստուածայայտուին՝ Մովսէս եւ մարգարէքն իցեն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աստուածային

adj.

divine, belonging to God;
sacred, pious.

· Calfa

NBHL (4)

Աստուածային խորհուրդ, կամ փառք, պատկեր, կամ արքայութիւն, հրամանատուութիւն, տեսչութիւն, ուխտ, սեզան, տաճար, ողջակէզ, խոստումն, սքանչելիք, զօորութիւն, կամ լոյս, կերակուր, տուն, ցօղ. կամ մարմին եւ արիւն Քրիստոսի. եւ այլն. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Շար. եւ այլն։)

Ոչ է համարձակել ուրուք յերկրայնոցս՝ Աստուած անուանիլ, այլ աստուածային. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Անսովոր է ի մեզ ասելն լատին ոճով.

θεῖος, θεϊκός divinus որ եւ ԱՍՏՈՒԱԾԵՂԷՆ ԱՍՏՈՒԱԾԱԿԱՆ. Սեպհական կամ վայելչական Աստուծոյ. եւ Որ ինչ լինի ՟Ավ, կամ հայի յԱստուած.


Աստուածայնութիւն, ութեան

s.

state of a divine or sacred thing.

· Calfa

NBHL (3)

Առ աստուածայնութեան բնութեան անհասանելի է խորհրդոց մարդկան Աստուած. (Պրպմ.։)

Ոչինչ ծանիցէ յաստուածաւանդիցն, այլեւ ոչ գործիցէ ինչ, որ ոչ զգոլն աստուածայնութեամբ։ Եւ զայս վարկանիմ նշանակել զաստուածայնութիւնսն եւ ծայրութիւնս երեւեցելոցն եւ իմացելոցն. (Դիոն.։)

Ականատես մեր ունելով զաստուածայնութիւն իւրեանց եւ զբարեվայելչութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Աստուածայրական, ի, աց

adj.

divine and human conjointly.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւէտ մարդավայելուչ աստուածայրական փրկագործ կրիւքն. (Ոսկ. գծ.։)


Աստուածանամ, ացայ

vn.

to make one's self God;
to become God;
to unite one's self, to join one's self to God;
to resemble God.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ այս ոչ կարէ այլազգ լինել, եթէ ոչ աստուածասցին ապրեալքն. իսկ աստուածանալն է՝ առ Աստուած նմանութիւն, որպէս հասանելի է, եւ միաւորութիւն։ Աստուածպետականն երանութիւն՝ բնութեամբ աստուածութիւն, սկիզբն աստուածալոյ յորմէ աստուածանալն է աստուածացելոցն. (Դիոն. եկեղ.։)

Այլ յասել Աստուածաբանին.

Աստուած մարդացաւ, եւ մարդիկ աստուածացան։ Խորագոյնս խօսի ըստ աստուածաբանաց Մանդակ. ի ծն. Քրիստոսի, ասելով.

θεούμαι deificor Աստուած կամ իբրեւ զԱստուածանման լինել։ Ասի զսատանայէ եւ զնախաստեղծից ի կարգի փառասիրութեան.


Աստուածանման

adj.

that resembles God, godlike.

· Calfa

NBHL (1)

Լինելով աստուածանման. (Պիտ.։)


Աստուածաշնորհ

adj.

given by God;
full of the grace of God.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ դաւանելոյ աստուածաշնորհ քահանայից. (Նար. ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Աստուածաչարչար

adj.

who has caused God to suffer;
who holds the doctrine that God is amenable to suffer.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Որ ասի ընծայել չարչարնս աստուածութեան, (որպէս եւտիքէս եւ արիոս՝ այլեւայլ օրինակաւ).


Աստուածապաշտ

adj.

who worships God, pious, religious, devout, spiritual.

· Calfa


Աստուածապատիւ

adj.

honoured hy God, who has divine honour.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ եւ աստուածապատիւ կաթողիկոսին հայոց տեառն Գրիգորի, որ մակակոչի տղայ. (Մխ. բժիշկ.։ (Կարէր արդեօք նշանակել եւ Պատուօղ այ. այլ այն է ըստ յն. Տիմոթէոս։))


Աստուածասէր

adj.

that loves God, pious.

· Calfa

NBHL (3)

Որ կամիցի հրեշտակ լինել, աստուածասէր լիցի. (ԽՃԽ. ՟Ի։)

Կամ ըստ հեթանոսաց՝ Սիրելի աստուածոց, դից.

ԱՍՏՈՒԱԾԱՍԷՐ. θεόφιλος, θεοφιλής, θεοφιλέστατος deo gratus, dilectissimus Սիրելի Աստուծոյ. հաճոյ յաչս Աստուծոյ. Յայս միտ զսուրբն անտոնիոս կոչէին աստուածասէր, ասէ աթանաս ի վարս նորա. նոյնպէս իմաէ եւ զասելն.


Աստուածասպան

adj.

that has put God to death.

· Calfa

NBHL (1)

Սպանօղ Քրիստոսի Աստուծոյ մերոյ. խաչահանու. տիրասպան. Հաղորդակից է աստուածասպանիցն, եւ որոց զառաքելսն տեառն կոտորեցին. (Ածազգ. ՟Ծ՟Գ։)


Աստուածասպանութիւն, ութեան

s.

deicide.

· Calfa

NBHL (1)

Սպանելն զՔրիստոս.


Աստուածաստեղծ

adj.

created by God.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ի վայր մի աստուածաստեղծիցն հպարտութիւն կռոց յաջողի. (Փիլ. ել. ՟Ա 20։)