Definitions containing the research յո : 10000 Results

Անբժշկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incurability.

NBHL (1)

Անբժշկելին գոլ. անբժշկական ցաւ կամ ախտ. անյուսութիւն առողջութեան.


Անբնակ

See full entry →

adj.

houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.


Անձնատուր

See full entry →

adj.

that surrenders;
addicted, subject;
determined, desperate;
— լինել, to abandon himself, to be addicted;
to surrender, to capitulate;
to refer.

NBHL (1)

Անձնատուր լինելով ի ծառայութիւն ոստիկանին. (Յհ. կթ.։)


Անձնաւոր, աց

See full entry →

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.

NBHL (1)

Որպէս յն. ὐποστατικός, ὐφεστώς. subsistens, per se existens. Ունակ անձին, կամ ենթակայութեան. ենթակայացեալ. գոյաւոր տիրապէս ինքնութեամբ.


Անձնիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freewill, choice, free agency, independence.

NBHL (2)

Կայ ի նոսա բարուցն անձնիշխանութիւն՝ յայն կոյս խոտորել, յոր իւրաքանչիւր ոք կամի. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Կամաց անձնիշխանութեանն հրամայէ զառաքինութիւնն, ոչ հարկաւ մղեալ յուղղութիւն. (Պրպմ. ձ։)


Անձուկ, ձկի, ձկոյ

See full entry →

adj. s.

narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.

NBHL (4)

Անձուկ տեղիք, վայրք, հովիտ, մուտ, որովայն, բացակայութիւն, միջոց. (Խոր. ՟Բ. 2։ Յհ. կթ.։ Նար.։) (Պիտ.։)

Ապաւինեցան յանձուկս տայոց. (Խոր. ՟Գ. 44։)

Ո՞ր վնաս յանձկոյն (այս ինքն յանձկութենէ ճանապարհին), յորժամ ի հանգիստն տանիցին։ Զի մի՛ կարի յանձուկ (այս ինքն ի նեղ) արկանիցեմք զձեզ. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։ եւ Եբր. ՟Ի՟Ը։)

Անձուկ յոյժ ունիմ։ Ի պատմել մեզ զանձուկն ձեր։ Կամ անձուկ, կամ նախանձ. (Հռ. ՟Ժ՟Ե. 23։ ՟Բ. Կոր. ՟Է. 7. 11։)


Ցեցակեր

See full entry →

adj.

moth-eaten, worm-eaten.


Ցիռ, ցռոյ, ցռու

See full entry →

s.

onager, wild ass;
— խանչէ, the — brays.

NBHL (3)

ὅναγρος, ὅνος ἅγριος onager, asinus agrestis vel sylvestris . պ. կիւռ. Իշավայրի. էշ վայրենի՝ ի ձեւ ջորւոյ, գորշախայտ բազմագունի մանուածով. շրջի յանապատս եւ ի բարձր լերինս եւ ի քարաժայռս եւ նեղի յոյժ ի ծարաւոյ. խանչէ յորոշեալ պահու.

Զցիռս զայս մեք էշ վայրի ասեմք. որ օրինակ է վայրենամիտ եբրայեցւոցն անհնազանդութեան եւ ապստամբութեան։ Դարձեալ ցռոյս օրինակաւ է իմանալ զլեռնակեցիկ անապատասէրսն ... զատեալք եւ ազատեալք յերկրաւոր զբազմանց. (Նար. յովէդ.։)

Վասն ցռուց. յորժամ ծնանի մատակ մտրուկ, գայ հայրն եւ ծամէ զկարեւորս նորա. (Եպիփ. բարոյ.) (կամ ըստ այլոց, կորուսանէ զարու քուռակս, զի է նախանձոտ)։


Ցիրդ, ցրդոյ, ցրդի

See full entry →

s. bot.

briar, bramble;
pimpernel, burnet;
smilax, rough bindweed;
cf. Գի;
ցրդոյ պտուղ, juniper-berries.


Ցից, ցցոյ

See full entry →

s. adj.

pale, stake, pile;
peg, pin;
upright, erect, straight;
acute, sharp;
դատապարտել ի —, to sentence to be empaled;
հանել, վարսել ի —, to empale.

NBHL (1)

πάσσαλος paxillus, palus, -li. Փայտ սրեալ ի մի ծայր որպէս բեւեռ կամ սեպ՝ հարստելի յերկիր եւ յորմն՝ ի կապել կամ ի կախել ինչ.


Ցլիկ

See full entry →

s.

steer, bullock;
pn. Tzelig.

NBHL (1)

Ամրամն այն անուանեալ, որ ստ ուժեղականութեան անձինն՝ ցլիկ ի բազմաց յորջորջիւր։ Ամրամն այն՝ ցլիկն յորջորջեալ. (Յհ. կթ.։)


Ցխատեսակ

See full entry →

adj.

muddy, dirty.

NBHL (1)

Նոր ճնշեալ գինին զցխատեսակ աղտեղութիւնն յինքենէ արտաքս փրփրէ. (Առ որս. ՟Դ. յորմէ եւ Երզն. մտթ.։)


Ցխոտ

See full entry →

adj.

miry, covered with mire.

NBHL (1)

Ցխոտ ձեռօք ի կերակւորս խղճես մերձենալ։ Զի՞նչ օգուտ է լուանալն, յորժամ դարձեալ ցխոտ լինիս. (Մանդ. ՟Ի՟Բ։)


Ցնդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be dissipated, dispersed;
to be turned to vapour, to be evaporated, volatilized, exhaled;
tobe in one's dotage, to twaddle, to dote, to get heedless;
— յարտասուս, to melt in tears;
— մտօք, to be wrapt or absorbed in contemplation, to be absent in mind, inattentive.

NBHL (4)

Այլք յայլ ինչ յածմունս անկեալ ցնդին ժամանակաւ եւ իրօք։ Ապականին եւ ցնդին։ Յանհուն երկբայութիւնս անկեալ ցնդի։ Իբր ընդ վիմեղէն լերին պնդութեան բաղխեցեալ ցնդին։ Ի չափողէ զերծեալ ի ձեռանէ ոլեռն՝ գնդատեսակ գոլով՝ ցնդի. (Արծր. ՟Ա. 2։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։ Անյաղթ պորփ.։ Նար. ՟Լ՟Է։ Մխ. առակ.։)

Արտաքս հնչել (բարբառոյ), եւ ի յօգս ցնդել։ Տեսանեմ զմիտս ցնդեալ ընդ աշխարհ։ Ընդ երկրային ցանկութիւնս ցնդի։ Եւ ոչ յուրախութիւն ցնդէաք հոգւով. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Զի եւ ոչ ցնդեսցի գնիեաւ տրտմութեան, եւ ոչ արբեցութեամբ չար անձին լեալն. (Բրս. յուդիտ.։)

Ցնդեալ մտօք, եւ յողդողդեալ մարմնով. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Ցնդումն, ման

See full entry →

s.

dispersion, dissipation;
volatilization, exhalation, evaporation;
— գլխոյ, մտաց, inattention, distraction.

NBHL (1)

Զի մթութիւն սրտիս, եւ ցնդումն գլխոյս ի բաց փարատեսցի։ Ամփոփեալ ի վայրապար ցնդմանէն։ Յանեղծութիւն պաստատելով զյոյսդ՝ ի ցնդմանէն ամփոփի միտքդ. (Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. իմ.։)


Ցնծամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to rejoice, to be joyful, to be transported with happiness, to be full of merriment.

NBHL (2)

Ուրա՛խ եղիցին երկինք, եւ ցնծասցէ երկիր։ Մի՛ տայք զայդ աւետիս, զի մի՛ ցնծասցեն յամբարտաւանութեան խօսից իւրեանց։ Ցնծացէ՛ք առաջի նորա դողութեամբ։ Ցնծացայց ի քեզ. կամ ի փրկութեան քում։ Ցնծասցեն դստրք յուդայ վասն իրաւանց քոց տէր։ Ցնծասցեն ոսկերք իմ տառապեալք, կամ շրթունք իմ։ Ցնծասցէ լեզու իմ յարդարութեան քում։ Ցնծացայ ես ի բանս քո որպէս այն՝ որ գտանէ աւար բազում։ Սիրտ իմ եւ մարմին իմ ցնծասցեն առ Աստուած կենդանի։ Արդարութեամբ քով ցնծասցեն։ Ցնծացայց ի վերայ Երուսաղէմի։ Ցնծացաւ հոգի իմ յԱստուած փրկիչ իմ։ Ցնծացաւ Յիսուս հոգւովն սրբով։ Սուրբք քո ցնծալով ցնծասցեն։ Ցնծասցեն դաշտք։ Լերինք ցնծացէ՛ք։ Լերինք ցնծացին որպէս խոյք։ Բարձից զձայն խրախճանաց, եւ զձայն ցնծացելոց. եւ այլն։

ἁγαλλιάομαι, χαίρω, σκιρτάω exulto, laetor, gaudeo, gestio, salto, tripudio. Խնդալ յոյժ. որախանալ. խրախ լինել. բերկրիլ, զուարճանալ հանդերձ դնդմամբ կամ թնդմամբ սրտի՝ ցնցմամբ մարմնոյ եւ հնչմամբ ձայնի. հրճուիլ կայառիլ. խայտալ. խնտալ, ուրախանալ ցնծումով, ճխալ, ուրախութենէն ցաթկրտել.


Ցնծացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to gladden, to make joyqus, to exhilarate, to delight.

NBHL (1)

Արդ ցնծացո՛, խնդրէ, զտառապեալս ի մարմնական ախտիցս զհոգեկան ոսկերս՝ իմանալի յուսոյդ ուրախութեամբ։ Ցնծացուցանես զբարեսէր բնութիւնս յերկնային բարութիւնսդ. (Լմբ. սղ.։)


Ցնկնիմ, եցայ, այ

See full entry →

vn.

to bring forth, to litter, to have young;
— շան, to pup;
— կատուի, to kitten;
— գաղանաց, to cub;
— (ծնանել) ծովու, to calve;
— (ծնանել) խաշանց, to lamb;
— (ծնանել) գրաստուց, to foal;
— այծի (ծնանել), to kid

NBHL (1)

Եւ յորժամ ցընկնաւ (կամ ցնգնաւ) աղջիկն. (Ոսկիփոր.։)


Ցնորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be delirious, deranged or light-headed, to feel giddy, dizzy, to be crazy, to talk nonsense, to rave;
to be beside oneself, to wander, to run mad;
to create oneself illusions, to build castles in the air.

NBHL (3)

Ցնորէր, եւ յանհնարութիւն երթայր։ Ընդէ՞ր արդեօք յորժամ վասն հոգւոյն լսես, ցնորիս։ Ցնորեցաւ կինն առ ի խօսելն. (Ոսկ. յհ.։)

Ողջամիտ են միտք, յորժամ ինչ զիւիք՝ որ յաշխարհի աստ են, ի ժամանակ աղօթիցն ոչ ցնորիցին։ Մի՛ զնովաւ զբաղեալ ցնորիցիս. (Եւագր.։)

ἱλιγγιάω, μαίνομαι, ἑξίσταμαι vertigine laboro, insanio, furo, exstasim patior, obstupefio. Ի ցնորս անկանիլ. խանգարիլ երեւակայութեան. ծփիլ խելաց. ցնդիլ մտօք. բանդագուշել. յիմարիլ. մոլիլ. այլ յայլմէ ինել. ապշիլ. վրդովիլ. խելացնորիլ, խելքը տարտղնիլ կամ թռչիլ, իրմէ դուրս ելլալ.


Ցնորումն, ման

See full entry →

s.

wandering of mind, delirium, folly;
illusion;
distraction.

NBHL (1)

Տղայոց մտաց արդարեւ այսպիսի ցնորմունք։ Գիշերական ցնորմունք անվայելուչք. (Բրս. կրօն. եւ Բրս. հց.։)


Ցնցուղ, ցղոյ

See full entry →

s.

pipe, conduit, duct, tube;
watering-pot;
besprinkling;
dispersion.


Ցող

See full entry →

cf. Ցօղուն.

NBHL (1)

Ի ցող ցորենոյ կերակրեաց եւ հաստատեաց յովսէփ զերկիրն եգիպտացւոց. եւ նա եղեւ եղեգն ջախջախ՝ նեցուկ եղբարցն յովսեփու. (Եփր. ծն.։)


Ցորենաբաշխ, ից

See full entry →

adj.

wheat-distributing.

NBHL (1)

Զիա՞րդ զյովսեփաւ զանց արարի, որ ծառայ եղեւ, եւ ցորենաբաշխ եգիպտոսի. (Առ որս. ՟Ը։)


Ցորենահատ, ի

See full entry →

s.

grain of wheat, grain.

NBHL (1)

Վայել իսկ էր սուրբ ցորենահատին թաղիլ. (Վանակ. յոբ.։)


Ցորժամ

See full entry →

adv.

till, until, as long as;
ցո՞րժամ, how long?

NBHL (1)

ՑՈ՞ՐԺԱՄ մ. Ցե՞րբ. մինչեւ յե՞րբ. մինչեւ յո՞ր ժամանակ.


Ցորչափ

See full entry →

cf. Ցորքան

NBHL (1)

Ցորչափ եմք ի կենցաղս, չպարտիմք յուսահատ լինել, թէպէտ եւ մեղաւոր եմք. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Է։)


Ցուցակ, աց

See full entry →

adj. s. math.

showing, indicating;
indicator, sign, mark, token;
catalogue, index, table, list;
repertory;
Ritual;
hand, index;
coefficient;
— վաճառուց, inventory;
— մեռելոց, table of mortality;
— կերակրոց, bill of fare;
— արգելեալ գրոց, index ex-purgatorius, list of prohibited books.

NBHL (1)

Տպաւորեա՛ յոգւոջ սոցա զձեւ մարմնոյ (կամ մարմնոց) ցուցակի. Պտրգ. այսինքն արտաքին տեսլեան կամ կերպարանաց սոցա, որք մարմնով խոնարհեալ կան յերկրպագութիւն։ Այսպէս մեկնէ ճոխագոյն եւ Լմբ. որպէս եւ ի յն. պարզ եւս գրի։ Այլ յաւելու Լմբ. զի թէ ոք իմասցի զայդ վասն մարմնոյն Քրիստոսի, իմացեալ լինի սուրբ խորհուրդն յանդիման երեւեցուցիչ մեզ զՔրիստոս ընդ զգալի տեսակօք.


Ցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shew, to indicate, to designate, to point out;
to cause to be seen or known, to expose, to declare, to represent;
to demonstrate, to proof;
— զանձն թէ աստուած, to pretend to be a god.

NBHL (1)

Արդ հա՛րկ է ի պատճառս չարեացն գալ, եւ ցուցանել՝ թէ ուստի՛ լինին չարիքն։ Արքայութեան երկնից քաղաքացիս ցուցանէ զայսոսիկ, որք լսօղք ձայնի նորա լինիցին։ Ոչ ծածկեմք զանչափ մարդասիրութիւնդ, զոր առ մերս բնութիւն ցուցեր. (Եզնիկ.։ Աթ. ՟Ը։ Խոսր.։)


Ցոփասիրտ

See full entry →

adj.

lewd, indecent, pro-fligate, licentious.

NBHL (1)

Պատուասէրք, խիստք, եւ նեղասիրտք, եւ ցոփասիրտք մի՛ մերձեսցին ի պաշտօն քահանայութեան։ Հրաժարել ի ձեռնադրութենէ տգիտաց, ի ցոփասրտից, ի վատասրտից. (Կանոն.։)


Ցոփացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to debauch, to lead into wrong courses, to corrupt, to vitiate, to pervert.

NBHL (1)

Դեւքն յորժամ խորհրդօքն տեղւոջէ ի տեղի փոփախեսցեն զքեզ, յայնժամ դարձեալ զղջանալ տան. զի յամենայն կողմանց ցոփացուսցեն զմեզ. (Եւագր. ՟Ժ։)


Ցոփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

profligacy, disorder, libertinism, licentiousness, debauchery, lewdness, scandalous behaviour.

NBHL (2)

Ետես զցոփութիւն նորա ուխտադրուժն յուդա։ Զհաստատեալ միտիս ի հրապոյրս ցոփութեան դարձուցանել ջանային. (Երեմ. ՟Գ. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21։)

ἁσυνθεσία praevaricatio եւ այլն. Ցոփ գոլն ի գնացս կամ ի բանս. թուլամորթութիւն. յողդողդութիւն. անառակութիւն. թեթեւութիւն.


Ցտեմ, եցի

See full entry →

va. med.

to graze, to rub the skin off, to scratch, to bruise, to notch, to jag;
to make incisions, to cut;
to wrest, to extort, to carry off;
to scarify, to cup;
— զհերս, to tear out one's bair.

NBHL (1)

Որ անյուսութեամբն լան եւ կոծին եւ ցտին զհրաժարեալսն յերկրէս. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)


Ցրտին

See full entry →

adj.

cold.


Ցրօնք, նից

See full entry →

s.

dispersion,


Ցցեմ, եցի

See full entry →

va.

to thrust down, to drive in, to fix, to plant, to set up, to erect, to raise.

NBHL (1)

Եղեգունս սրեալս ի ծայրս մատանացն ի ներքոյ ըզնգանց նոցա ցցեալ վարէին։ Յորժամ յոգին ոք զատամունսն ցցիցէ։ Զճիրանսն ի վերայ երկուց ուսոցն ցցեալ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 12։ Ոսկ. գաղ.։ Լմբ. սղ.։)


Ցցումն, ման

See full entry →

s.

driving or thrusting in, standing up.

NBHL (1)

ցցելն, իլն. տնկելն եւ տնկիլն որպէս զցից. Յեղեգան ցըցումն՝ ի հովտնւոյն ձեւ կազմեցեր։ Որպէս անդ յօձնա ցցումն (ի Մովսիսէ). (Փիլ. յովն.։ Երզն. մտթ.։)


Ցօղալի

See full entry →

adj.

full of dew, wet with dew, dew-besprinkled.


Ցօղալից

See full entry →

cf. Ցողալի.


Ցօղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow cool, to cool, to be refreshed;
to drop with dew.

NBHL (1)

Անձրեւաձեւ ցօղանայր ի քում յորովայնիդ. (Գանձ.։)


Ցօղաւոր

See full entry →

adj.

full of or sprinkled with dew;
ոմպ —, mist, fog.

NBHL (1)

Ստինքն ցօղաւոր եղեւ։ Պարարտ զգայութիւնն, եւ ցօղաւոր զմիտսն ստացելում. եւ նշանակաբար ցօղն բանն է աստուածային։ Ի ներքս ընդորրութիւն ցօղաւոր տան գործէր (այսինքն իբր հովանի զովացուցիչ). (Վրդն. ծն.։ Փիլ. լին. ՟Դ. 215. եւ Փիլ. յովն.։)


Ցօղումն, ման

See full entry →

s.

falling of dew, roration.

NBHL (1)

Ճանապարհաւ որոտմանն ցօղմամբ ահ ձգէ մարդկան։ Զանօսր ցօղումն եղեման. (Վանակ. յոբ.։)


Ցօղուն, ղնոյ, ղուան

See full entry →

s. adj.

stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.


Ւ (ioune)

See full entry →

s.

the thirty fourth letter of the alphabet and the seventh of the vowels;
seven thousand;
seven thousandth;
It is used both as a vowel & as a consonant. As a vowel for example in the words իւրաքանչիւր, ուխտ, etc., and as a consonant in the words հաւատ, սեաւ, հիւանդ, etc.;
It is only used as a medial final letter, sometimes serves for the consonant վ, for instance : օթեւան — օթեվան, երիւար — երիվար, վաւաշ — վավաշ, etc, or for the diphthong u, as, հւսւտ instead of հիւսիւս;
There is no proper word beginning with this letter, but on account of its affinity with the letter հ, it is sometimes substituted for it;
Joined with ի (իւ), it is generally pronounced like the French u as : դիւր, հիւր, դիւթ, & preceding the ո (ու) is pronounced like the English ou. Preceded also by ա (աւ), was anciently pronounced o as : աւրհնեմ — օրհնեմ, աւր — օր;
It is sometimes used instead of the suffixes ի & յ as : ւայդմանէ — յայդմանէ, ւիւրաքանչիւր — յիւրաքանչիւր;
In poetry, it is sometimes used instead of the conjunction եւ or ու.

NBHL (7)

Ւ, կամ ւ. Տառ՝ անուանեալ Հիւն, սիւն. ըստ տեղւոյն ձայնաւոր երկբարբառ, իբր Եու, իյո՛ւ, եւ ըստ տեղւոյն բաղաձայն՝ որպէս մեղմ վ. յար եւ նման մի նոյն նշանագրի լատինացւոց, որ կրկին ձեւով գրի, U որպէս ձայնաւոր ու, կամ ըստ գաղղիացւոց իւ. եւ V, որպէս բաղաձայն վ. հետեւողութեամբ տառիս յունաց Υ, υ . որ կոչի ի՛ փսիլօն. եւ վերածի յերիս տառս լատինացւոց. i, u, y. Նոյնպէս եւ վաւ տառն արեւելեան ազգաց՝ է ւ եւ վ. որ ըստ տեղւոյն առընթեր այլոյ ձայնաւորի լինի՝ ու, եւ ո։ Վասն այսորիկ որպէս ի մեզ աւ, է զի օ՛, եւ է զի՝ իբր ավ հնչէ, նոյնպէս է ամենեւին եւ առ եբր. արաբ. պ. թ. եւ գաղդ. տե՛ս ի տառն Օ։

Իբրու ձայնաւոր յայտնի տեսանի առ նախնիս յանխտիր գրութեան բառիցդ Եգիւպտոս, եգիպտոս, եգւպտոս։ Եթէովպացի, եթիովպացի, եթւովպացի։ Կիւպրոս, կիպրոս, կւպրոս. կիւրակէ, կւրակէ։ Սոյնպէս գրի, կւպարիս, կւրոս, կրիւսոս. իբր կիպարիս, կիւրոս, կրեսոս կամ կրոյիսոս։ Վասն որոյ մի եւ նոյն բառ են Կիվոս, կիբիկոն, կիւբիկոն, քուեայ. այն է ըստ յն. գի՛վօս կամ գի՛ւվօս. լտ. գու՛բուս։ Թո՛ղ զի յոյնք զիփսիլոնի իբր ձայնաւորի զձայն այժմ կորուսեալ՝ հնչեն ի՛, ուր ուրոյն ունին եւ զտառդ ի։ Իսկ ի մեզ մի օրինակ հնչեն գրութիւնք նոր եւ հին, մեւս կամ միւս. հիւր կամ հեւր. աղբիւր կամ աղբեր. առիւծ կամ առեւծ, եւ այլն։

Որպէս ձայնաւոր՝ նոյնանայ իբր լծորդ ընդ եու, իւ, ի։ Նմին իրի փոխանակ u տառի լատինացւոց՝ մեք հանգոյն յունաց եւ գաղղիացւոց, ου , ou, գրեմք ու։

Իսկ յոյնք զի՛փսիլօն իւրեանց որպէս բաղաձայն շփոթեն ընդ վի՛դա տառի իւրեանց ի սկզբան բառից, որպէս եւ ընդ ու. զոր օրինակ, որ առ հինս գրի վասիլիոս, ուաղէս, յետինք գրեն ւասիլիոս, ւաղէս, եւ այլն.

իսկ ի հին քերականութեան յն. եւ հյ. ի բաց ձգի մերս տառ բաղաձայն վ, եւ դնի միայն բ. զի β տառն յն. փոխադրի ի բ. զոր օրինակ վասիլիոս՝ է ըստ մեզ բասիլիոս կամ բարսեղ. եւ ի կարգի ձայնաւորաց միայն դնի υ , ւ, որպէս սուղ, եւ ստորադաս. ուր առաջադիր անուանին ա, ե, է, ը, ի, ո. պատճառն ի վերայ բերի ըստ համեմատութեան յունին՝ այսպէս.

Առաջադիրք ասին, վասն զնախադասելով զինիւն եւ զհւնիւն (այսինքն զինի տառիւ, եւ զհիւն տառիւ), շաղաշար կատարեն. որպէս աւ, աի։ Եւ ստորադասք ն ի նոցանէ երկու, ի, ւ. եւ ինդ է՛ ուրեք, ուր վաղդասական է, քան զհեւնդ (այսինքն զհիւնդ). որպէս յիմաստութիւնդ եւ յարդիւն. ուր յայտ է թէ գործիականն բառիս յարդ, յարդիւն, ոչ է շփոթելի ընդ ձայնդ յարդիւնս, յարդւնս։ Իսկ յարդիւք յոքնակ՛՛. ո՛չ է հնչելի յարդիվք, այլ՝ այլ՝ յարդեուք։

Պսակ ետուր դու յաղթողին, ւառողջութիւն յոյժ հիւանդին։ Ի յօրինակ աղբեր կողին, ւառաքելոցըն քարոզին։ Յանփուտ փայտից պատեալ ոսկին, անապական մարմնոյ քոյին՝ ւաստուածութեան օրինակին։ Աներեւոյթ հակառակաց, ւերեւելի մարդկան չարաց. (Յիսուս որդի.։)


Ւիւսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հիւսեմ.

NBHL (1)

Ւիւսեսցո՛ւք յոգիս զօրինակ սոցա, փութասցուք ի յօթեւանս ելանել սրբոց. (Տաղ.։)


Փ (piour)

See full entry →

s.

the thirty fifth letter of the alphabet, and the twenty ninth of the consonants;
eight thousand, eight thousandth.

NBHL (2)

Փ. Տառ բաղաձայն՝ Փիւր յորջորջեալ, որպէս սաստիկ Բ. այլ ձեւով եւ յատկութեամբ եւ տառադարձութեամբ հանգէտ ֆի, Φ տառի յունաց. յորմէ լտ. F, ՌՌՌ էֆ։ Վասն որոյ զասացեալսն զայնմ գրո, յունաց ի քերականութեան թրակացւոյն՝ թարգմանիչն երկրորդէ զփիւր տառէ մերմէ. այսինքն թէ ի կարգի բաղաձայնից է անձայն, եւ թաւ.

Փ. Թաւոսութիւն տառիս այնչափ հեռանայ ի բենէ, մինչեւ մերձենալ ի փհ, վհ, ւհ. այսինքն ի ֆ. ուստի առ եբրայեցիս անխտիր հնչի ֆէ, եւ փե. որ առ քաղդէացիս է միշտ փէ, եւ առ ասորիս եւ առ պարսիկս միշտ ֆէ. բայց պարսիկք ստէպ խառնեն զայլ տառս նմանաձեւս ընդ ֆէի. այսինքն են փէ կամ բէ, պէ, եւ վաւ։ Լատինք զսեպհական եւ զսեպհականեալ բառս իւրեանց գրեն ֆ տառիւ. իսկ զբնիկ կամ զյայտնի յունականս եւ զայլազգականս՝ գրեն բհ կամ փհ, բայց ֆ հնչմամբ։ Իսկ մեք չունիմք զձայնդ ֆ, վասն որոյ զայնու գրեալս յայլոց՝ փոխեմք ի փ. զոր օրինակ փաղեկ, փարաւոն, փող, փիղ, փիլիսոփոս եւ այլն. որ ըստ այլոց՝ է ֆալթգ կամ ֆէլէկ. ֆսրաօն կամ ֆառաօ. ֆուլ, ֆիլ, ֆիլօսօֆօս եւ այլն.


Փաթերակ առնում

See full entry →

sv.

cf. Փաթերակիմ.

NBHL (1)

ՓԱԹԵՐԱԿ ԱՌՆՈՒԼ ՓԱԹԵՐԱԿԻԼ. Ռամկական ոճով, իբրու փաթանս կամ ծրարս յաչաղանաց առնուլ. նախանձարիլ. աչքիլիլ, վնասուիլ նայուածքով.


Փաթերակիմ

See full entry →

vn.

to be fascinated.

NBHL (1)

ՓԱԹԵՐԱԿ ԱՌՆՈՒԼ ՓԱԹԵՐԱԿԻԼ. Ռամկական ոճով, իբրու փաթանս կամ ծրարս յաչաղանաց առնուլ. նախանձարիլ. աչքիլիլ, վնասուիլ նայուածքով.


Փաթութեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Փաթաթեմ.

NBHL (1)

Եւ ո՛չ փաթութի (կամ փաթաթի) յուռկանս տեսոյ պոռնկին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. ն. ἀλίσκω.)


Փախնում, եայ

See full entry →

vn.

cf. Փախչիմ.

NBHL (1)

Փախնու յութապէս. (Կլիմաք.։)


Փախուստ, խստի, խստեան

See full entry →

s.

flight, escape;
evasion, subterfuge, shift, tergiversation;
— զօրաց, rout, defeat, overthrow;
ի — դարձուցանել, to put to flight, to rout;
ի — մտաբերել, to meditate flight;
— առնուլ, ի — դառնալ, աճապարել, երթալ, մտանիլ, լինել, կալ, to take to flight, to flee, to run away, to turn one's back, to turn tail.