Definitions containing the research յո : 10000 Results

Փախչելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

avoidable;
fleeting, transitory.

NBHL (2)

Մի՛ զփախչելին ժողովեսցուք, եւ մի՛ զայն՝ որ հոսի անցանէ։ Ընդ փախչելիսն իբրեւ ընդ կայունս յարմարին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։ Ածաբ. կարկտ.։)

Կամ ըստ յն. ոճոյ. φεύγων, φευκτικός, δραπέτης fugiens, fugax, fugitivus. Փախստական ինչ. դիւրանցուկ. անցաւոր. անկայուն.


Փախստական, ի, աց

See full entry →

s. adj. fig.

fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.

NBHL (3)

φυγάς (յորմէ լտ. fugax ). fugitivus, profugus. Փախուցեալն. որ փախչի. փախստեայ. փախչօղ.

Իբր ի կայունս եդեալք ի փախստականսն։ Ի փառս՝ որ փախստական է, եւ ոչ կայ ի հաստատութեանն. (Ածաբ. ի կիպր.։ Իգն.։)

Զզօրս յունաց փախստական արարեալ։ Զմնացեալսն փախստականս արարեալ ցրուէին աստ եւ անդր. (Խոր. ՟Բ. 73։ Փարպ.։)


Փախստեայ, էից

See full entry →

cf. Փախստական.

NBHL (1)

Զամենայն վայրսն յուզեալ՝ գային եւ գտանէին զփախստեայն։ Ոչ փախստեայ համբաւաբեր լիբէացւոցն թողեալ։ Վիրաւորեալ ձին՝ ոչ կարաց երազել ընդ փախստեայսն. (Կոչ. ՟Զ։ Խոր. ՟Բ. 12։ ՟Գ. 37։)


Փակակալ, աց

See full entry →

s. mus.

turnkey, doorkeeper;
key-board, keys;
cf. Փակաղակ.

NBHL (2)

Արքայութեան դռնապանն եւ փակակալ Պետրոս։ Յառաջակացն առաքելոց՝ փակակալն երկնից Պետրոս. (Փարպ.։ Կոչ. ՟Ժ՟Է։)

Սահման որոշման իւրաքանչիւր ումեք փակակալ առնելով զբռնութիւնն. (Փիլ. յովն.։)


Փակաղակ, աց

See full entry →

s.

lock;
valve.

NBHL (1)

Ո՞ւր նիգք եւ փակաղակքն։ Զամենայն զգայութիւնս մեր ամրացուսցուք դրամբք եւ փակաղակօք։ Ախեմ փակաղակօք. ի խորս սրտի. (Սրգս. յկ. ՟Զ։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։ Երզն. քեր.։)


Փական, ի, նաց

See full entry →

cf. Փականք.


Փակնում, եայ

See full entry →

vn.

to be shut in or up.

NBHL (1)

Ի ներքս ի սկտեղն արգել փակ. (Փիլ. յովն.։)


Փակում, կի, փակ

See full entry →

va.

to shut.

NBHL (1)

Ի ներքս ի սկտեղն արգել փակ. (Փիլ. յովն.։)


Փաղաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to devour, to consume;
to burn.

NBHL (3)

Ուտելով եւ փաղաղելով զկէս մարմնոցն սորա։ Խածատեն զմիմեանս, եւ փաղաղեն՝ ի բաց հատանելով զռընգունս եւ զականջս։ Որք զօրէն եթիայց ամանալով փաղաղեն, մինչեւ յոսկերացն նոցա անգամ ուտել. իսկ զայլսն լափատեն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. տեսական.։)

Զուրուք արդար մարմին ցեց եւ որդն ոչ փաղաղեաց. (Վանակ. յոբ.։)

Զանազան ախտիցն յոլովութիւն ընդ մարմին փաղաղեալ ապականիցէ. (Կանոն.։)


Փաղառական, ի, աց

See full entry →

adj.

syllabic.

NBHL (1)

Մեծաձայնապէս յարմարել ձայնս փաղառական գոչմամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.) (յորս եւ վրիպակաւ՝ փաղարական, կամ փողորական)։


Փաղառեմ

See full entry →

va.

to form syllables, to spell.

NBHL (1)

Երկար փաղառութիւն լինի՝ բնութեամբ, եւ դրութեամբ. յորժամ երկար ձայնաւորքդ փաղառին (զոր օրինակ էով), կոչի բնութեամբ։ Դարձեալ բնութեամբ, յորժամ երկբարբառովն փառիցէ, որպէս՝ հաւուկ. (Երզն. քեր.։)


Փաղառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllable.

NBHL (2)

cf. ՓԱՂԱՌՈՒԹԻՒՆ. որոյ հանդէպ ի լս. Հին քեր. եդեալ է յումեմնէ

Ուր փաղառութիւն նոյն է միշտ ընդ վանկի կամ հեգի. ուստի յումպէտս զանազանել կամին Մագիստրոս եւ Երզնկացին ՝ ասելով ի մեկնութեան.


Փաղաքշաբար

See full entry →

adv.

with adulation, blandishingly.

NBHL (2)

Փաղաքշանօք. գորովական յորջորջանօք.

Միւս եւս իշխանն սիսական Վասակ, որ գաբուռն փաղաքշաբար անուանիւր։ Նըսըն՝ որում սբուքն փաղաքշաբար յորջորջէին. (Յհ. կթ.։)


Փաղաքշական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

flattering, caressing, coaxing;
diminutive;
— բառ, term of endearment.

NBHL (1)

ՓԱՂԱՔՇԱԿԱՆ. ὐποκοριστικός blandus, extenuatorius. Ըստ քերականաց՝ Նուազական մասնիկ յածանցական անուանս՝ ի նշանակ գորովանաց տղայոց առ ծնողաց առ զաւակս, որպէս՝ որդեակ, մանկիկ, գառնուկ եւ այլն. (յն. իբօգօրիդիգօ՛ս. ի գօ՛րի որ է աղջիկ, եւ բիբ, եւ պաճուճապատանք խաղալիկք աղայոց. )


Փաղաքշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փաղաքշանք.

NBHL (1)

Փաղաքշութիւն սիրոյ, որով գերին ի ծառայութիւն. (Ոսկիփոր.։)


Փաղաքուշ, քշի, քշաց

See full entry →

adj. s.

caressing, coaxing, wheedling;
flatterer, fawner, toadeater, adulator, smooth-tongued fellow, sycophant.

NBHL (1)

Վուշ՝ փաղաքուշք յորդորիչք. նաւթ եւ ձէթ որկորստութիւն, որ մոլեցուցանեն զպոռնկութեան ախտն. (Վրդն. դան.։)


Փաղղական, ի, աց

See full entry →

adj. fig.

devouring or burning;
lascivious.

NBHL (1)

Երանի՛ է կուսից, որք կացին յուխտին ընդ Քրիստոսի միաբանութեամբ, եւ պահեցին զանձինս յամենայն փաղղական (կամ փաղաղական) գիջութեանց, եւ ի խորհրդոց անմաքրից. (ՃՃ.։)


Փաղփաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to shine, to glitter, to gleam.

NBHL (2)

Փաղփիլ յոյժ. փայլելով փայլել. փայլփայել. փողփողել. շողշողել. արտափայլել. ընձուիլ. փալփլիլ, պլպլալ.

Յանմատոյց գեղեցկութենէն պաճոյճ փաղփաղեալ։ Եւ փաղփաղէր մարմինն (համազասպուհեայ վկայուհւոյն) ի բարձութենէն, զո՛ր օրինակ ձիւն սպիտակութեամբ. (Նար. կուս.։ Բուզ. ՟Դ. 59։)


Փաղփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Փաղփաղիմ.


Փաղփուն

See full entry →

adj. s.

lustrous, brilliant, shining, glittering;
tinsel, spangle.

NBHL (2)

Փայլուն յոյժ փաղփաղուն. զօշոտիչ ական. փալփլուն.

Հերս ոսկեճաճաչս, եւ ազգի ազգի հիոսուածովք եդեալ ի վերայ գլխոյն փաղփունս։ Կանացի դէմք փաղփուն. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ դնի. (Նիոս. կուս։ Փիլ. սամփս.։)


*Փայիկ

See full entry →

s.

footman.

NBHL (1)

Սուրհանդակ. փայիկ, եւ այնոքիկ՝ որ առաջի պարոնաց՝ վազեն ոտիւք, յորժամ պարոնն ի ձի ելանէ. (Լծ. նար.։)


Փայլածու

See full entry →

ast.

Mercury.

NBHL (1)

Իսկ առ վերոյ լուսնին, երկրորդ կոչել խորան, այն որ էռմիս՝ ասեն լեզուաւ հոռոմական. իսկ ի տաճկաց՝ որ օտարիդ ըզնա կարդան, եւ ըստ հայումըս փայլածու՝ յարմարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Փայլածուն

See full entry →

adj.

brilliant.


Փայլակն, կան

See full entry →

s.

lightning, flash of lightning;
սրավար, արագաթռիչ, իբրեւ զ—, quick, swift as lightning.

NBHL (1)

Իբր փայլուն ակն, կամ փայլեալ յաչս. որ եւ ՓԱՅԼԱՏԱԿՆ. որոյ յոքնականն լինի՝ փայլատակունք. (տե՛ս զկնի) ἁστραπή fulgur, fulgor. Շողիւն եւ նշոյլ լուսոյ կամ հրոյ որպէս կայծ եւ բոց անցաւոր. որպէս ստէպ լինի յամպս առանց որոտման, եւ որոտմամբ հանդերձ. տե՛ս եւ ԿԱՅԾԱԿՆ. կածկլտուք, փայլակ.


Փայլակնանման

See full entry →

cf. Փայլակնակերպ.

NBHL (1)

Յարքայութիւնն երկնից փայլակնանման երեւեալք. (Երզն. լս.։)


Փայլակնանշոյլ

See full entry →

adj.

bright as a flash of lightning.

NBHL (1)

Ընտրեալ որոշեաց ի քարանց յոքունց զփայլակնանշոյլս. (Նար. խչ.։)


Փայլակնացայտ

See full entry →

adj.

emitting flashes, flashing, sparkling.


Փայլակումն, ման

See full entry →

s.

flashing;
lightning;
flash, light.


Փայլատակն, կունք, կանց

See full entry →

s.

lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.

NBHL (1)

Ի սակաւ մի ի փայլատականէ՝ որ անկաւ ի տանն, յորում բնակեալ էր նա, ի գիշերի վառեցաւ հուրն ընդ ամենայն տունն. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9.) իմա՛ կայծակն՝ որպէս կայծ. σπινθήρ scintilla. (որ է լծ. ըստ շանթ)։


Փայլատակումն, ման

See full entry →

s.

lightning, flashing;
coruscation, scintillation, fulguration;
sparkling;
thunderbolt;
—կմամբ սատակել, to thunderstrike;
—կունս տեղալ, to rain lightnings and thunderbolts.

NBHL (2)

Ի փայլատակմանէ աստուածութեանն սարսափեալ՝ թեւասքողեալ ծածկէին զերեսս իւրեանց։ Պսակ յոգնանկար յարփից եօթանց փայլատակման. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։ Նար. կուս.։)

Որ յողոմպիա պատկերն է, փայլատակմամբ այտեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Փայլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.

NBHL (1)

Փայլեն որպէս զարեգակն։ Փայլեն արդարքն յարքայութեան։ Յարեւելից փայլեաց ճառագայթ սուրբ խաչին։ Փայլեսցեն գործք բարեաց՝ ընդ լուսաթռիչ մարտիրոսսն։ Փայլեսցուք գործովք բարեաց ի յերկնային առագաստին. (Շար.։)


Փայլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Փայլեմ;
— զկօշիկս, to black or polish shoes.

NBHL (2)

Քան զձիւն սպիտակացուցանել, եւ քան զասր տռաւել փայլեցուցանէլ. (Սարգ. յուդ. ՟Գ։)

Այսօր զփայլակն արքայութեան զլոյսն փայլեցուցանէ ի դժոխոց բնակութիւնն։ Զորս (զսուրբս) շուրջ փարելով զմիմեամբք փայլեցուսցուք. (ՃՃ.։)


Փայլուն, լնոյ

See full entry →

adj.

clear, polished, bright, shining, sheen, splendid, brilliant;
— պղինձ, brass, yellow copper.

NBHL (1)

Իբրեւ զտեսիլ փայլուն պղնձոյ։ Ոչ գոյր չափ պղնձոյ փայլնոյ։ Ձորձք նորա եղեն փայլուն սպիտակ յոյժ։ Փոխեցաւ հանդերձ նորա, եւ եղեւ սպիտակ փայլուն։ Լինիցի տեղի այրեցածին փայլուն։ Փոխեալ իցէ մազն ի սպիտակ ի փայլուն։ Եղիցի ի տեղի կեղոյն սպիտակ փայլուն. եւ այլն. որ եւ ասի ՓԱՅԼԱԾՈՒՆ։


Փայտ, ից

See full entry →

s. bot.

wood;
tree;
— կենաց, the Holy-Rood, the Cross;
tree of life, lignum-vitae, guaiacum, thula or thuya;
— խնկոց, odorous, scented wood;
— իւղոյ, olive-wood, olive;
չնչին —, fragile wood;
— այրելի, fire-wood;
— հարկանել, պատառել, to cut wood;
to cut down, to fell;
— ընկենուլ, to draw or cast lots;
կախել զ—է, to crucify.

NBHL (1)

Տապան ի չորեքկուսի փայտից։ Պատառեաց փայտ յողջակէզ։ Կախեսցէ զքեզ զփայտէ։ Փայտ նիզակի։ Ի բազում փայտից զուարթանայ հուր։ Ընտրեաց հիւսն փայտ։ Առ փայտն՝ որ քան զնաւափայտն տկարագոյն է, աղաղակէ.եւ այլն։


Փայտակոտոր, ից

See full entry →

s.

wood-cutter.

NBHL (1)

Զմի ոք արբանեակ ունիցի.. . զի մի՛ անձամբ ջրբեր լինիցի, եւ փայտակստոր, եւ հրավառ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Փայտանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become wood, to be changed into wood;
to be benumbed, to become stiff.


Փայտատ, աց

See full entry →

s.

hatchet, axe;
hoe, mattock, spade, pick-axe.

NBHL (1)

Եթէ փայտատ ի պիտանացու ծա՞ռս մատուցանէ. (Փիլ. յովն.։)


Փայտկոփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

carpentry, wood-work.

NBHL (1)

Կոփելն զփայտն յոր է ձեւ.


Փանաքի, քւոյ, քեաց

See full entry →

adj.

weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.

NBHL (2)

Փանաքի այրն։ Ծառայն փանաքի ապտակեաց։ Հարկ արքունի ի յոլովից փանաքեաց եւ փարթամաց ի միոյ մեծութեան պատիւ հաւաքի։ Ի յոմանց ազգաց փանաքին մտախոյզ ախտարակայ խտրադիմայ հմայից. (ՃՃ.։ Սկեւռ. լմբ.։ Նար. մծբ.։)

Փոքր եմք հասակաւ, սակայն բեղմնաւոր. փանաքիք, յոյժ գովելիք։ Թէեւ փանաքի, սակայն բազմաժամանակեայ, եւ այլն. (Մխ. առակ.։)


Փաշաման

See full entry →

s.

anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.

NBHL (2)

Այնպիսի ինչ պատահիցէ ագահաց, որպէս թէ ոք փաշաման յանօգուտ զինչսն ծախելոյ կրիցէ։ Ի բազմաց իսկ (նեղելոց յարբեցութեան) լսեմ, յորժամ այնպիսի ինչ փաշաման կրեն, թէ բնաւ մի՛ գտցի գինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Գ. 4։)

Զբանս նորա ամօթ համարին, որպէս եւ դու իսկ կրիցես փաշաման, յորժամ յաստուածախօսութեան ճառսն գայցես. (Սեբեր. ՟Է։)


Փապար, աց

See full entry →

s. adj.

crevice, rift, cleft;
cave, cavity, hollow, hole;
hollow.


Փառաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laud, praise, glory, honour.

NBHL (2)

Փառաբանութիւն կոչի, զի բանիւ փառաւորեմք զանկարօտ բնութիւնն Աստուծոյ։ Պաշտօն՝ ոչ միայն փառաբանութիւն Աստուծոյ է, այլ եւ բովանդակ նորա ծառայոթիւն։ Զիւրեանց փառաբանութիւնն քահանայիւն աւարտեն. (Խոսր.։)

Պատճառ փառաբանութեան իսկութենա հաստչին զհաստուածոցս առնուն գոյութիւն։ Փառաբանութիւն առաքեմք քեզ հա՛յր երկնաւոր։ Ի փառաբանութիւն եւ ի պատիւ ամենասուրբ երրորդութեան. (Նար.։ Շար.։ Ժմ.։)


Փառաբաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

happiness.


Փառակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

equally glorious, having the same glory as another, sharing another's glory.

NBHL (1)

Կամաւ իւր, եւ հաճոյութեամբ փառակցացն կատարեաց զմարմնաւորութեանն խորհուրդ. (Սկեւռ. յար.։)


Փառասէր

See full entry →

adj.

fond of glory, full of vanity, ambitious, vain.

NBHL (1)

Փառասէրն սգայ, յորժամ գայցէ անարգութիւն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ։)


Փառասիրեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to be fond of glory, to aspire but to glory.

NBHL (1)

Յադահելն, ի ստանալն, ի փառասիրելն։ Ճշմարիտ ըստ Աստուծոյ խոնարհ այն է, որ ոչ ի նախատինսն տրտմի եւ զայրանայ, եւ ոչ ի գովութիւնսն ուրախանայ եւ փառասիրի. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։ եւ Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Փառատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to praise, to laud, to glorify.

NBHL (1)

Հնչմամբ երգովքաղցր ձայնիւ փառատրեսցուք։ Ի ծերոց եւ ի տղայոց փառատրեցաւ. (Շար.։)


Փառացի, ցւոյ

See full entry →

cf. Փառաւոր.

NBHL (1)

Զգուրգենայ ասեմ, զյոյժ փառացի եւ ճոխ զարմէ. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Փառաւոր, աց

See full entry →

adj.

glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.


Փառաւորապէս

See full entry →

adv.

with much honour, gloriously, magnificently, pompously.

NBHL (1)

Փոխին ի հանգիստ փառաւորապէս ի գերեզմանս մեծամեծացն յունաց։ Չար գոլով մեծատունն՝ այնպիսի փառաւորապէս թաղման արժանացաւ. (Արծր. ՟Բ. 2։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)