Definitions containing the research առ : 10000 results

Արժանաւորութիւն, ութեան

s.

dignity, merit.

· Calfa

NBHL (6)

ὀσιότης sanctitas, sanctimonia, pietas Գործելն զարժանն. լաւութիւն. բարեպաշտութիւն. սրբութիւն. երկիւղածութիւն. անարատ քաղաքավարութիւն. (որոյ հակառակն ասի՝ Գործելզանարժանս).

Արդարութիւն է առաքինութիւն անձին՝ բաշխական ըստ արժանաւորութեան. (Արիստ. աշխ.։)

Տալ ըստ նորա արժանաւորութեանն զափառաւութիւն. (Վեցօր. ՟Զ։)

Բարեպաշտութիւն եւ արժանաւորութիւն։ Արժանաւորութիւն եւ սրբութիւն։ Արժանաւորութիւն առ Աստուած, եւ արդարութիւն առ մարդիկ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ իմաստն։)

Ասաց զգաւառն եւ զազգ, զտեսակ արժանաւորութեան՝ յորում էրն. (Ճ. ՟Ա.։)

Ոչ ըստ արքունի արժանաւորութեանն առնուին, այլ հինաբար. (եղիշ. ՟Բ։)


Արժեմ, եցի

vn.

to cost, to amount, to stand in;
to be worth;
հաւասար —, to be equivalent.

· Calfa

NBHL (3)

Ի վայր ջանան արկանել քան զի՞նչ (զոր ինչ) արժէ վաճառն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 14։)

Ոչ արժեն աստի չարչարանքս զհանդերձեալ փառսն. (Իգն.։)

Ամենայն որ ի վերայ երկրի եւ ներքոյ սորա է ոսկի, զառաքինութիւնն ոչ արժէ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Արժէք, էից, ժեօք

s.

value, price.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ագաւ եւ մաշեաց, առնու զարժեքն՝ մինչնոր էր, ըստ որում ասեն վաճառականքն. (Մխ. դտ.։)


Արիաբար

adv.

valiantly, valorously, courageously, manly, bravely, strongly, vigorously;
resolutely, generously, magnanimously.

· Calfa

NBHL (1)

արիաբար, րք, րաց. ա. Արի բարուք. առաքինի.


Արիական, ի, աց

adj.

masculine, manly, strong;
valiant, courageous;
— ազդ, the Persian nation.

· Calfa

NBHL (1)

Արիական արք, կամ քաջ սպառազէնք։ Քաջապինդ արիական. (Մագ. ՟Ժ՟Է։ Շար.։ Տօնակ.։)


Արիանամ, ացայ

vn.

to have courage, energy, to be strong, to be notable for courage.

· Calfa

NBHL (1)

Արիացեալք առ հակառակ. (Շար.։)


Արիացուցանեմ, ուցի

va.

to encourage, to embolden, to strengthen.

· Calfa

NBHL (2)

Արիացո՛ զհեղգս առ բարին. (Յիսուսի որդի։)

Ի գուպարս ատենիցն արիացուցանելով։ Պսակեն զյաղթողս, եւ առաւել արիացուցանեն. (Պիտ.։)


Արիութիւն, ութեան

s.

valour, courage, bravery, boldness, firmness, steadiness.

· Calfa

NBHL (4)

Արիութիւն է առաքինութիւն ցասմնատեսակին։ Արիութիւն (կամ արութեան) է հեղգ գոլ առ զարհուրանսն երկեղիցն, որ մահ սպառնայ. (Արիստ. առաք.։)

Յաղագս համբերութեան եւ արիութեան ասէ տէր, եղիցին գօտիք ձեր պնդեալք ընդ մէջս. եւ առաքեալն, առէ՛ք զզրահս հոդւոյն, եւ կացէ՛ք հաստատունս եւ անշարժս. (Վրք. հց. ՟Ա։)

Սպառազէն արիութեամբ։ Զառանց օրինի արիութիւնսն. Բազկի նոցա արիութիւն. (Նար. ՟Լ՟Ա. ՟Խ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)

Արիութեանց պարառական, նախնեաց քաջացըն գոլ նկման. (Շ. առ ապիրատ.։)


Արիւն, րեանց

s.

blood, kin;
— խաղողոյ, unpressed wine, must, wine;
արեամբ ներկել՝ շաղախել, to imbrue with blood, to spot with blood;
— հեղուլ, to shed blood, to kill, to wound;
— հանել, to bleed;
հոսումն արեան, hemorrhage;
կցորդ արեան, who sheds blood with another, consanguineous, of the same blood, related;
cf. Ապաժոյժ.

· Calfa

NBHL (7)

ԱՐԻՒՆ, իբրեւ Սպանութիւն, կոտորած, պէսպէս ոճով ըստ յարակից բայից եւ բառից.

Եղէք պատճառք բազում արեանց։ Հեղան անթիւ արիւնք. (Փարպ.։)

Որք ազգասէրք եւս ի յարենէցն (այսինքն յարեանց) էին։ Որք հարազատ առ ի յարենէցն ազգականութենէ էին մարդիկ. (Պիտ.։)

ԱՐԻՒՆ ՀԱՆԵԼ, կամ ԹԱՓԵԼ, կամ ՀԱՏԱՆԵԼ, կամ ԹՈՂՈՒԼ, է Արիւն առնուլ հաամամբ երկի. արուն առնել.

Ի գարունն արիւն հատանեն, եւ դեղ առնուն. (Ոսկիփոր.։)

Պատճառն այն լինի, որ ի պատեհի ժամն արիւն չթողու. (Մխ. բժիշկ.։)

Զփուշսն ուստի՛ եւ ունիցի ոք, յարեան առնեն զձեռս ունելեացն. (Ոսկ. մ. ՟Բ 19։)


Արիւնաթաթաւ

adj.

bloody, dyed, stained with blood.

· Calfa

NBHL (2)

Գանալից եւ արիւնաթաթաւ առնեն. (Վրք. ոսկ.։)

Մերկ յարմրութենէ, եւ արիւնաթաթաւ խայտառակեալ. (Լմբ. ովս.։)


Արիւնահան

adj. s. sanguinary;
murderous, bloodshedder.

· Calfa

NBHL (1)

Այդպիսի ողբովք, եւ զազրալի խայտառականօք արիւնահան եւ արիւնահեղ լինիք։ Հալածեցէ՛ք զարիւնահանսն. (Մանդ. ՟Ի՟Գ։)


Արիւնահեղ

cf. Արիւնահան.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն որ նենգութիւն ունի առ ընկերն, արիւնահեղ է. (իսկ ոչ եհեղ զարիւնն վասն ոչ լինելոյ ձեռնհաս. Լմբ. սղ.։)


Արիւնահոս

adj.

bleeding, bloody.

· Calfa

NBHL (1)

Պատառեալ արիւնահոս. (Սիսիան.։)


Արիւնայեղցութիւն, ութեան

s.

abundance of blood.

· Calfa


Արիւնանամ, ացայ

vn.

to be turned or changed into blood;
to become rod.

· Calfa

NBHL (1)

ἑξαιματούμαι in sanguinem convertor Յարիւն դառնալ, փոխիլ. եւ Արիւնիլ. արուն փոխուիլ՝ կտրիլ, արիւնոտիլ.


Արիւնաշատ

adj.

who has much blood, sanguine.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր արիւնն է առատ՝ յառոյգ հասակի.


Արիւնարբու

adj.

blood-sucking, bloody, sanguinary, bloodthirsty.

· Calfa

NBHL (1)

Զանյագ բերանս առիւծոյն սանձեաց, եւ զարիւնարբու զլեզուն կարճեաց. (Ոսկ. ես.։)


Արիւնացայտ

adj.

who emits blood, bloody.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն վառեալ, եւ երբեմն արիւնացայթ երեւեսցի. (Ոսկ. ես.։)


Արիւնեմ, եցի

va.

to bleed.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայից չարաց վասն ի զրկօղսն յարենալ. (Սիր. ՟Խ՟Բ 6.) ըստ յն. գրելի է, զկողսն արիւնել։


Արիւնընծայ

adj.

offered with the blood.

· Calfa

NBHL (1)

Արեամբ հանդերձ ընծայեալ. խառն ընդ արեան նուիրական.


Արիւնհեղութիւն, ութեան

s.

cf. Արիւնահեղութիւն.

· Calfa


Արիւնոռոգ

adj.

watered with blood.

· Calfa


Արիւնոտ

adj.

sanguine, full of blood.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնամազձքն բարկացկոտք լինին, եւ արիւնոտքն ցանկասէրք. (Լմբ. առակ.։)


Արիւնռուշտ

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՐԻՒՆԸՌՈՒՇՏ կամ ԱՐԻՒՆՌՈՒՇՏ. ὔφαιμος sanguine suffusus, rubescens, sanguineus Շառագոյն. արիւներանգ. մթագոյն. տժգոյն արեամբ ներկեալ.

(Աչք ի բարկութե) շառագոյն արիւըռուշտ լինին։ Արիւնըռուշտ աչօք հայելով (շան ի թշնամին՝) փրփրով բերանն լի. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լիւս.։)

Եղնգամբք իբրեւ երկաթի քերչօք արիւնռուշտ առնէին. (Վրք. ոսկ.։)

Իբր յառապարի փշալից եւ արիւնռուշտ շրջիմ. (Ի գիրս խոսր.։)

Արիւնըռուշտ գազան։ Արիւնըռուշտ առիւծ. (Յհ. կթ.։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Արծաթագին

adj. s.

bought for money;
slave.

· Calfa

NBHL (2)

Արծաթագին ծառայք նոցա. (Յուդթ. ՟Դ 9։)

ԱՐԾԱԹԱԳԻՆ. գ. որպէս Ծառայ արծաթագին. գնծու .... Տե՛ս (Ծն. ՟Ժ՟Է 12. 23. 27։ Ել. ՟Ժ՟Բ 44։)


Արծաթագործ, աց

s. adj.

silver-smith;
silver.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարտաւանէր գործովն եւս ի վերայ արծաթագործաց. (Մխ. առակ.։)


Արծաթաձոյլ, ձուլից

s. adj.

melter of silver, silversmith;
melted or mado with silver;
that is entirely of silver.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ոսկերիչս եւ ընդ արծաթաձոյլս հակառակի. (Իմ. ՟Ժ՟Է 9։)


Արծաթապատ

adj.

silvered.

· Calfa

NBHL (1)

Դրամբք արծաթապատս մի՛ առնիցես. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Արծաթասէր, սիրաց

adj.

that loves money, avaricious, covetous, too fond of money.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթասէրն զհարկաւոր կարիսն առաջի արկանէ։ Ցանկութիւն արծաթասիրի ոչ յագի ի բազմութենէ ընչիցն։ Բարիոք թուի արծաթասիրացն՝ նիւթոյն գեղեցկագունութիւն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Բ։)


Արծաթափայլ

adj.

shining or polished like silver, silvery, having the colour of silver.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլուն՝ սպիտակ՝ պայծառ որպէս զարծաթ.


Արծաթեմ, եցի

va.

to silver.

· Calfa


Արծարծանեմ, ծի

va.

to stir, to poke, to blow the fire;
to incense, to animate, to irritate;
to revive, to renovate, to renew.

· Calfa

NBHL (7)

ԱՐԾԱՐԾԱՆԵՄ ԱՐԾԱՐԾԵՄ. ἁναζωπυρέω exsuscito, ἕξω πύροω excito, accendo, φυσάω sufflo, spiro Իբրու Արթնացուցանել կամ զարթուցանել ստիպաւ. այն է Կրկին վերսին բորբոքել զառկայծեալ հուրն՝ փչմամբ կամ փքովք. հրահրել, վառել.

Հուրն՝ որ երբեմն արհամարհեցաւն եւ շիջաւ, սկսաւ վերստին արծարծիլ զճառագայթս ճրագի. (Զքր. կթ.։)

Նմանութեամբ՝ որպէս Վառ ի վառ նորոգել, շարժել. գրգռել. զօրացուցանել. կազդուրել. ստէպ ի կիր արկանել. վերանորոգել. եւ պայծառացուցանել զիրս ո՛ր եւ է օրինակաւ, իբրու զարթուցանելով ի թուլութենէ կամ ի թմրութենէ, եւ այլն։

Զայս զնորագործեալ ձայն փչեցեալ Աստուծոյ զօրութիւն յարոյց եւ արծարծեաց։ Որք ի հիւանդութեանց արծարծին յառողջութիւն. (Փիլ.։)

Վերստին արծարծել զառաջին մասն։ Արծարծեաց, եւ զարգացոյց։ Արծարծելով յառողջութիւն։ Արծարծէ ընդ առողջութեանն կարողապէս զխորհրդոցն տեսութիւն։ (Պիտ.։)

Հանգիստ առեալ զօրացն, եւ արծարծեալ յաշխատութենէ. (Խոր. ՟Գ 26։)

Զքեզ իմով իսկ առասութեամբք արծարծեմք։ Ի կենդանութիւն դարձեալ զիս արծարծեաց։ Սոքա արծարծեցին զկարգ եւ զօրէնսդրութիւն մեծին սահակայ. (Մագ.։)


Արծարծիչ

adj.

kindler.

· Calfa

NBHL (1)

Որ արծարծէ (ըստ ամենայն առման).


Արծարծումն, ման

s.

rekindling.

· Calfa

NBHL (2)

Արծարծումն կայծական ճառագայթի. (Փիլ. լին. ՟Դ 26։)

Արծարծումն լուսաւորութեան։ Զլուսոյն արծարծման պէտս։ Արծարծմամբ լաւագունիցն հասից յառաջին ծայր կատարելութեանն. (Պիտ.։)


Արծիւ

cf. Արծուի.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր անուն աստեղատան առ (Շիր.։)


Արծնեմ, եցի

va.

to enamel.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ Արթնացուցանել կամ արծարծանել փայլմամբ կամ պայծառ գունով. փայլեցուցանել հրով.


Բազմաբուրեան

adj.

that spreads much good scent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յոլովից խառնից՝ զանազան ծաղկանց՝ ըստ հնոյն բազմաբուրեան այլայլութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Բազմագթութիւն, ութեան

s.

abundance of mercy or clemency.

· Calfa

NBHL (1)

φιλοστοργία amor vehemens Առաւելութիւն գթոյ եւ սիրյ. գորով գթութեան առ ընտանիս եւ սիրելիս.


Բազմագիր

adj.

written in many manners;
polygraph.

· Calfa


Բազմագլուխ

cf. Բազմագլխեան.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխատեսցո՛ւք այսուհետեւ զբազմագլուխ գազանն (զնախանձ). քանզի բազում կերպարանք են չարակնութեանն։ Չա՛ր է փառաց ցանկութիւն, եւ բուռն գազան է զայրացեալ եւ բազմագլուխ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Բազմագնաց

adj.

very frequented (road).

· Calfa

NBHL (1)

Դատարկասցին ճանապարհք բազմագնացք առ ի չգոյէ մարդկան. (Ճ. ՟Բ.։)


Բազմագոյն, գունից, աց

adj.

of many colours;
more, much, various.

· Calfa

NBHL (3)

ԲԱԶՄԱԳՈՅՆ, գունի, ից կամ աց. ա. Որպէս բարդութիւն Գոյն բառիս. πολυχρώματος multicolor Բազում գոյնս ունօղ. գունագոյն. բազմերանգ. գունզգուն.

Որպէս բաղդատականն Բազում բառիդ. πλεῖον, -νες plus, plures, -ra Շատագոյն. կարի բազում. բազմապատիկ. աւելի շատ, շատւոր.

Մեծարեաց զբազումս ի մոգուց, եւ զբազմագոյնս ի մոգպետաց։ Հարկք աշխարհին բազմագոյն քան առ հարբն նորա երթայր յարքունիս. (Եղիշ. ՟Ա.՟Բ։)


Բազմագով

adj.

very celebrated;
very praiseworthy;
that praises or is praised much.

· Calfa


Բազմագովեստ

cf. Բազմագով.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմագովեստ պայծառ յօրինման նոր արարածոց. (Նար. կուս.։)


Բազմագութ

adj.

very mild, merciful, full of fondness, compassionate.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմագութ մարդասէր շնորհեա՛ զթողութիւն։ Որ զբազմագութ ողորմութիւնդ քո ցուցեր առ ազգս մարդկան. (Շար.։)

Բազմագութ խնամով սնուցանէին (տարերք բանիւ տեառն) զիմաստիցն զարմն. (Պիտ.։)


Բազմագումար

adj.

of a great assembly.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսքանեաց բազմագումար դասուց ընտրելոց՝ ո՞ր բան զօրեսցէ ի նիւթ ներբողենի. (Նար. առաք.։)


Բազմագունակ

adj.

that has many colours or shapes, diverse, multifarious.

· Calfa

NBHL (3)

Ի սնգոյրս եւ ի ծարոյրս, եւ ի բազմագունակ հանդերձս պայծառս. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

Զանազանեալ լինին կերպարանաք, եւ բազմագունակ զարդք փառաց նորա. (Ոսկ. ի նեռն.։)

Բազմագունակ եւ բազմապատիկ է արտաքնոցն վարքն, եւ այլ երբէք այլ առ հաճոյսն հանդիպեցելոցն ստեղծանեն. (Բրս. հց.։)


Բազմագունդ

adj.

very numerous, of many forces.

· Calfa

NBHL (1)

Չճառեաց զաներեւոյթ զօրութէանն, եւ զբազմագունդ հրեշտակաց. (Կիւրղ. ծն.։)


Բազմագունի

adj.

of several colours or shapes, diverse, multifarious;
— ակն, succinum (yellow amber), cf. Սաթ.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ վառեալ առ նա չարին՝ զիւր մեքենայս բազմագունին. (Յիսուս որդի.)


Բազմադարման

adj.

that is carefully nourished, of which much care is taken.

· Calfa